Znane sa maszyny, skladajace sie z sit mechanicznych do oddzielania soku albo miazszu owocowego od czesci stalych, drzewnika, luski, pestek albo nasion i wo- góle wszystkiego, co nalezy wydzielic z masy owocowej.Maszyny te skladaja sie ze skrzydelek srubowych, umocowanych na osi srodko¬ wej, wirujacej w bebnie dziurkowanym.Poniewaz praca odbywa sie przez zasto¬ sowanie tarcia ciaglego, koniecznem jest dla uzyskania pomyslnych rezultatów wpra¬ wianie skrzydelek w ruch bardzo szybki, wskutek czego masa owocowa silnie sie roz¬ grzewa i czestokroc ulega zepsuciu, rozkla¬ dajac sie mniej lub wiecej pod wplywem ciepla. Zdarza sie to szczególnie wówczas, gdy masa jest gesta.Skutkiem ciaglego tarcia duzo czesci stalych, które winny byc wydzielone, zo¬ staje zmiazdzonych i przeciskajac sie przez sito, dostaje sie do masy owocowej.Wreszcie maszyny te, wymagajace sto¬ sunkowo, znacznej sily, nie nadaja sie do przesaczania ani do wyciskania, dlatego u- zytek ich jest ograniczony jedynie do od¬ dzielania.Wynalazek niniejszy ma na celu ma¬ szyne wydzielajaca, pracujaca zapomoca cisnienia ciaglego zmiennego i miarkowa¬ nego, co usuwa niedogodnosci wymienione powyzej. Urzadzenie to samoczynnie wy¬ dziela mase, od najrzadszej do najgestszej, niezaleznie od stopnia jej zgeszczenia.Maszyna ta do oczyszczania masy owo¬ cowej wytlaczaniem sklada sie glównie:a) z bebna poziomego albo pionowego, nieruchomego lub wirujacego, dziurkowane¬ go w calosci albo tylko na czesci swej po¬ wierzchni, w którego wnetrzu masa obra¬ biana zostaje rozprowadzana równomier¬ nie w jakikolwiek sposób; b) z walków, spoczywajacych na rucho^ mym wsporniku wewnatrz dziurkowanego oddzielajacego bebna. Walki te umieszczo¬ ne jalowo lub napedzane, sa przeznaczone do ciaglegp .ugniatania masy, w sposób zmienny i dajacy sie regulowac; moga one byc pochylone wzgledem tworzacych scia¬ nek bebna i zaopatrzone lopatkami, pochy¬ lonymi taku \ze masa skierowuje sie od wpustu ku wylotowi bebna* Zalaczony rysunek uwidacznia przyklad wykonania niniejszej maszyny. Fig, 1 i 2 przedstawiaja widok zprzodu i zboku ma¬ szyny ustawionej z bebnem poziomym; fig. 3 i 4 — szczególy odmiany urzadzenia; fig, 5 — 12 szczególy osadzenia walków tlo¬ czacych; fig. 13 i 14 — dwa podluzne prze¬ kroje przez os dziurkowanego bebna, z na¬ pedem mechanicznym walków, w których krazy ogrzewajacy gaz lub plyn; fig. 15 do 20 — szczególy walków, polaczonych ze stanowiacemi czesc obsady skrzydelkami; fig* 21-—odmiane walka; fig. 22—sposób po¬ dzialu gazu pomiedzy walki a skrzydelka napedowe; fig* 23—przekrój pionowy przez os urzadzenia wyciagowego o bebnie piono¬ wym i fig* 24 — odmiane urzadzenia.Urzadzenie (fig* 1—2) posiada narzad odbiorczy i rozdzielczy A, który moze rów¬ niez sluzyc do przedwstepnego rozdrabia- nia materjalu. Narzad ten musi byc zasto¬ sowany do warunków przeróbki i odgrywa jedynie role pomocnicza, poniewaz, maszyne mozna równiez zasilac recznie.Maszyna sklada sie z bebna walcowego * o ruchu obrotowym, który zabiera ma¬ terjal surowy z narzadu A przewodem 2 i odprowadza go do komory 3, wpoblizu ob¬ sadzonej w niej nieruchomej tarczy 4 (fig: 1 i 3), Tarcza 4 stanowi jedna z podstaw bebna /, zaopatrzonego w dziurkowana bla¬ che oddzielajaca o jednakowych otworach, lub o otworach zmniejszajacych sie w kie¬ runku od wpustu do wylotu masy surowej.Zamiast blachy mozna stosowac tkanine metalowa albo dowolna inna tkanine od¬ dzielajaca, wzmocniona z zewnatrz bla¬ cha o otworach wiekszych,, albo pla¬ szczem metalowym, który utrzymuje tka¬ nine we wlasciwem polozeniu i pozwala jej wytrzymywac istniejace cisnienie.Konce bebna zaopatrzone- sa w wience zebate 3 i 5 z zebami 6, które pozwalaja nadawac ruch obrotowy powierzchni prze¬ saczajacej U z która sa polaczone. Posia¬ daja one rowki prowadnicze 7, w których tocza sie krazki 8, osadzone w podstawie maszyny 9.Ten sposób obrotu i prowadzenie walca / stanowi jedno z licznych urzadzen, które mozna zmieniac dowolnie w zaleznosci od potrzeby lub okolicznosci.Wewnatrz bebna / osadzone sa na wa¬ le 11 dwie równolegle do siebie tarcze, za¬ opatrzone w walki 12, drewniane lub me¬ talowe i pokryte kauczukiem, albo innym materjalem odpowiednim do rodzaju i ce¬ lów przeróbki. Tarcze 10 moga byc pola¬ czone ze soba zapomoca bebna, albo zasta¬ pione ramionami promieniowemi, polaczo- nemi z walem 11. Walki 12 stykaja sie z wewnetrzna powierzchnia walca /, albo sa mniej lub wiecej od niej oddalone. Prze¬ swit pomiedzy walkami 12 a powierzchnia bebna / moze byc jednakowy albo zmniej¬ szac sie w kierunku wylotu.Os podluzna walków 12 które przyci¬ skaja mase owocowa do powierzchni oddzie¬ lajacej czyni pewien kat z tworzaca walca 1, wskutek czego powstaje dzialanie na- ksztalt sruby, przesuwajacej stopniowo przerabiany materjal ku wylotowi 2 beb¬ na 1.Przerabiana masa ulega, w miare posu*- wania sie, calkowitemu wytloczeniu odpo^ wiednio do nastawienia czesci roboczych u- — 2 —rzaAzemsL Wydzielone przez tloczenie cze- sci plynne przesaczaja sie przez beben i, a czesci pozostale przesuwaja sie ku wylo¬ towi cylindra 1 i odchodza przewodem 13.Walki modna osadzic jalowo w lozy¬ skach 10* nacisk bowiem przerabiane} ma¬ sy na walki wystarcza do wywolania ich ruchu obrotowego. Moga one jednak posia¬ dac naped mechaniczny i obracac sie w kie¬ runku ruchu walca, albo w kierunku prze¬ ciwnym.Zespól walków 12 porusza sie wraz z walem, z szybkoscia odmienna od ruchu bebna w wypadku* gdy ruch obrotowy odby¬ wa sie w jednakowym kierunku. Kierunek obrotu obu tych czesci moze byc w jedna i te sama strone lub w strone przeciwna, w zaleznosci od wymagan. Beben 1 moze byc nieruchomy i posiadac otwory na calej po¬ wierzchni lub tylko w dolne jej czesci.Jezeli wytloczone przez beben / czesci plynne sa zupelnie, przezroczyste, sciekaja wiec do osobnego nie podanego na rysunku zbiornika. Dla unikniecia strat beben / moz¬ na umiescic w zewnetrznym plaszczu osla¬ niajacym, który odprowadza wytloczone czesci plynne do przeznaczonego dla nich zbiornika.Jezeli wytloczyny sa geste i zawieraja czesci stale, mozna na calej dlugosci walca 1 zastosowac sito 14 (fig. 4), które, skoro chodzi o sortowanie wytloczyn, moze sie skladac z kilku przedzialów. Wówczas moz¬ na zbierac oddzielnie produkty pierwszego, drugiego, trzeciego tloczenia. Sita mozna o- sadzic na drazkach 15, umocowanych na o- siach 16, i przyciskac do zewnetrznej po¬ wierzchni walca 1 zapomoca sprezyn 17, pracujacych na sciskanie, albo na rozciaga¬ nie.Jezeli wytloczona w bebnie 1 masa pod¬ lega dalszej przeróbce mechanicznej, fi¬ zycznej albo chemicznej* uledz sortowaniu lub zmieszaniu, mozna polaczyc urzadzenie z aparatem odpowiednim. Zbiornik, do któ¬ rego sciekaja wytloczyny, mozna zastapic mieszadlem, wirówka mechaniczna lub in¬ na maszyna. Mozna dolaczyc urzadzenia, jak.np. do ogrzewania, do gotowania lub in¬ ne* Produkty przechodza z jednego urza¬ dzenia do drugiego albo zapomoca urzadzen mechanicznych, albo pod dzialaniem ciezaru wlasnego.Jezeli do wytloczyn trzeba dodawac ja¬ kiekolwiek domieszki, mozna dolaczyc na¬ rzad, który reguluje odpowiednio do po¬ trzeby doplyw domieszki i dziala zgodnie z aparatem zasadniczym.Na tej zasadniczej podstawie odbywac sie moze sortowanie jakosciowe wytloczyn, jak zachodzi tego potrzeba przy wytlacza¬ niu mas oleistych, tloczeniu winogron, ja¬ blek lub innych owoców. Chodzi przytern o sortowanie wydzielanego produktu. U- rzadzenie zaopatruje sie w tym celu w cze¬ sci stale lub ruchome z dowolnem rozsta¬ wieniem, które moga sie skladac, np. (fig* 3) z tarcz 18, otaczajacych--beben 1 i ob¬ racajacych sie z nim jednoczesnie albo z tarcz nieruchomych. Odpowiednia ilosc ta¬ kich tarcz pozwala na dowolne sortowanie wydzielonych plynów zapomoca ustawiania samego urzadzenia i zapomoca zmian w u- kladzie przegród 18.Walki 12 moga byc osadzone jalowo albo byc napedzane.W jpierwszym wypadku walki mozna osadzic na ostrzach 19 (fig. 5, 11 i 12), al¬ bo w gladkich lozyskach 19 (fig. 6) lub w lozyskach kulkowych 20 (fig. 7 i 8).Przy osadzeniu walków 12 w lozyskach kulkowych, moze istniec os 21 (fig. 8), umocowana w równoleglych tarczach lub ramionach promieniowych 10 (fig. 8). Spo¬ soby osadzenia walków 12 przedstawione na rysunku sluza jedynie jako przyklady wykonania.Fig. 11 i 12 przedstawiaja urzadzenie, pozwalajace regulowac ustawienie walków 12, a wiec i sile ich nacisku na powierzch¬ nie bebna 1. Walki osadzone sa na suwa¬ kach 12*, których polozenie na ramionach10 mozna regulowac srubami nastawncmi 10a i umocowywac srubamiM0a.W wypadku walków jalowych zamiast regulowac nacisk w sposób wymieniony, mozna posilkowac sie sprezynami 22 o na¬ pieciu zmiennem (fig. 9). Sprezyny dzia¬ laja na podtrzymujace walki lozyska 23, przesuwajace sie w gniazdach 24 ramion, albo tarcz 10.Dzialanie walków mozna wreszcie re¬ gulowac zapomoca zmiany szybkosci ruchu ramion 10, czyli walu 11, oraz zmiany cie¬ zaru walków 12.Przy pewnych materjalach brylowa¬ tych lub lepkich tarcie walków 12 o po¬ wierzchnie bebna 1 nie wystarcza do wpra¬ wienia ich w ruch. Wypada wówczas po¬ silkowac sie napedem mechanicznym, w postaci np. przekladni z kól zebatych. Fig. 13 przedstawia urzadzenie, w którem wal¬ ki 12 obracaja sie w kierunku jednakowym z walem 11. Urzadzenie sklada sie z wien¬ ca zebatego 25 na wale 11, unieruchomio¬ nego wzgledem ramy 9 nitami 26, oraz z kól zebatych 27, osadzonych na walkach 12, na¬ pedzanych walem 11. Kola zebate 27 wspól¬ pracuja z wiencem 25 i wprawiaja walki 12 w ruch obrotowy w tym samym, có i wal 11, kierunku.Fig. 14 przedstawia urzadzenie, w któ¬ rym walki 12 obracaja sie w kierunku od¬ wrotnym wzgledem walu 11. W tym wy¬ padku wieniec, o uzebieniu wewnetrznem, osadzony jest na ramie 9 wspólsrodkowo z walem 11 albo na tarczy 3, stanowiacej czesc bebna 1. Kola zebate 27 umocowane na walkach 12 wspólpracuja z wiencem obracajacym walki 12 w kierunku prze¬ ciwnym do ruchu walu 11.Naped moze byc wykonany bardzo róz- nioroidbiie i sitasiowiamy z cibu sltron wal- kóiw.Ze wzgledu na ukosne ustawienie wal¬ ków zazebienia powinny posiadac odpo¬ wiednie pochylenie.Stosunek ilosci zebów jest zmienny i zalezy od szybkosci obwodowych walców wzgledem powierzchni, po której slizgaja sie one wewnatrz bebna, albo z róznica szybkosci, jaka nalezy utrzymac, aby jed¬ noczesnie z naciskiem otrzymac pewne przesuwanie sie przerabianej masy, co w pewnych wypadkach moze byc niezbedne.Czestokroc równiez zachodzi potrzeba laczenia walków 12 ze skrzydelkami sru- bowemi, stosownie do rodzaju przerabia¬ nego materjalu. Skrzydelka moga byc wy¬ konane z drzewa lub z metalu, pokryte kauczukiem, zastapione szczotkami meta- lowemi lub posiadac inne urzadzenie.Fig. 15 przedstawia walki, które od strony wlotu, albo wylotu zaopatrzone sa w skrzydelka srubowe. 0 ile skrzydelko 29 znajduje sie u wpustu, ulatwia ono wciaganie przerabianej masy pod walki.Skrzydelko u wylotu sluzy do wyprowa¬ dzania usuwanych czesci i moze spelniac dodatkowe dzialanie wytlaczajace.Walki 12 na fig. 16 posiadaja pare skrzydelek 29 po jednem przy wpuscie i wypuscie.Fig. 17 przedstawia walki 12 ze skrzy¬ delkami srubowemi 30 pomiedzy niemi. W razie przerabianej masy brylowatej i przesuwajacej sie z trudnoscia, walki slu¬ za do wytlaczania, a skrzydelka 30 posu¬ waja materjal.Odmiane wykonania wynalazku przed¬ stawiaja fig. 18 — 20. W przykladzie na fig. 18 walki 12 wytlaczaja i przesuwaja przerabiany materjal. Skrzydelka 30a bie¬ gna równolegle do tworzacych cylindra 1 i sluza do oczyszczania wewnetrznej jego powierzchni. Równolegle równiez skrzy¬ delka 30a posiadaja wykroje i pracuja tylko czescia swej dlugosci. Czesci robo¬ cze w tym wypadku sa przerywane. Uklad ten, sprzyjajacy rozdrabianiu przerabia¬ nej masy, moze znalezc zastosowanie w wykonaniach, przedstawionych na fig. 17, 18 i 19.Na fig. 21 walki 12 posiadaja na calej — 4 —swej dlugosci lub na jej czesci wyzlobie¬ nia srubowe 31, o odpowiednim, kroku i pochyleniu, przyczyniajace sie do przesu¬ wania przerabianego materjalu, W przykladzie wykonania skrzydelek 30 a (fig. 24) mieszcza sie one w odpowied¬ niej ilosci pomiedzy walkami 12 i polaczo¬ ne sa z ramionami lub tarczami 10, a wiec uczestnicza w ruchu walu 11.Ksztalt i pochylenie skrzydelek zmie¬ niaja sie odpowiednio do gatunku przera¬ bianego materjalu i ulatwiaja przesuwa¬ nie i rozdrabianie tegoz. • Przy przeróbce tworzywa niezbyt ge¬ stego, walki 12 nie ulegaja zanieczyszcze¬ niu, W innych wypadkach dzieje sie ina¬ czej. Aby uniknac szkodliwych nastepstw zanieczyszczania walków, stosuje sie zgrzebla 32 (fig- 15), umocowane na tar¬ czach 10, albo na zastepujacych je ramio-' nach. Zgrzebla sa odpowiednio uregulowa¬ ne i rozstawione i usuwaja wszystkie za¬ nieczyszczenia, które przyklejaja fcie do walków.Wydrazony na czesci lub na calej swej dlugosci wal 11 (fig- 13 i 14) polaczony jest z rurkami promieniowemi 32, jktóre doprowadzaja smar do walków 12, albo, jezeli walki te sa wydrazone, odpowiedni plyn lub gaz w stanie zimnym lub goracym odpowiednio do potrzeby.Przy wytlaczaniu np, oleju z nasion ko¬ rzystnie jest pracowac przy pewnej okre¬ slonej temperaturze, aby wydobyc go calko¬ wicie z przerabianego materjalu, W takim razie mozna doprowadzac pare, wode go¬ raca lub ogrzane powietrze do wewnetrz¬ nych komór walków. Narzad doprowadzaja¬ cy znajduje sie przytem z jednej strony ma¬ szyny, wylot zas z drugiej jej strony.Mozna równiez w tym samym celu wtlaczac gorace lub zimne powietrze do wnetrza bebna 1 przez stala tarcze 4.Urzadzenie, przedstawione na fig, 22, pozwala doprowadzac dowolny gaz do przerabianej masy przez dziurkowane rurki, umieszczone pomiedzy walkami 12, albo skrzydelkami srubowemi.Opisane urzadzenia mozna stosowac oddzielnie lub w dowolnem wzajemnem polaczeniu, ze stalym naciskiem walków jalowych, albo zaopatrzonych w naped i osadzonych na obracajacej sie podstawie.Róznorodne urzadzenia powyzsze moga byc stosowane jednakowo do aparatu po¬ ziomego, jak opisany powyzej, albo do a- paratu pionowego, przedstawionego na fig- 23. j W tym wypadku aparat sklada sie z le¬ ja A1, który mozna zastapic odpowiednim narzadem zasilajacym do wprowadzania materjalu przerabianego do wnetrza dziur¬ kowanego bebna 1.Zamiast plyt 10 posiadamy ramiona, przynajmniej w górnej czesci bebna, któ¬ re przepuszczaja mase do bebna 1, obra¬ cajacego sie na pionowym wale 11 w jed¬ nakowym lub w odwrotnym do ruchu wal¬ ków 12 kierunku. Szybkosc poszczególnych ruchów mozna miarkowac stosownie do po¬ trzeby.Naped bebna 1 oraz czesci 10, w któ¬ rych osadzone sa walki 12, mozna wyko¬ nac dowolnie,. Wytloczyny wychodza przez odpowiednie otwory w górnej czesci beb¬ na 1 do kanalu 13.Wydzielone produkty plynne wychodza na pochyle scianki /plaszcza 9, który w czesci górnej posiada ksztalt okragly i do¬ staja sie do przewodu 34. Beben 1 moze byc nieruchomy.Zgrzebla 14 znajduja takie samo zasto¬ sowanie, jak w urzadzeniu poprzednim, W aparacie pionowym materjal prze¬ rabiany spada na dno bebna 1, zostaje od¬ rzucony do powierzchni przesaczajacej dzialaniem sily odsrodkowej i przechodzi pod walki 12, które sluza do wytlaczania.Wobec srubowego osadzenia walków i w razie potrzeby skrzydelek (jak w urzadze¬ niu poprzedniem) przerabiana masa pod¬ nosi sie do góry i czesci, które nie moga — 5 —sie przedostac przez beben i, odchodza do kanalu 13.Opisany uklad pozwala polaczyc dzia¬ lanie tloczace walków z dzialaniem sily odsrodkjowej, co zapewnia dokladniejsze wyciaganie.Ostoja maszyny 9 posiada pochyle w kierunku kanalu 34 dno, które moze byc jednak zupelnie poziome i w takim razie posiada odpowiednie zgrzebla, poruszane od walu 11 lub od bebna 1, a osadzone w taki sposób, jby przesuwaly materjal ku wylotowi 34.Niezaleznie od formy wykonania urza¬ dzenie mozna stosowac: 1) jako prase przesaczajaca do róznych materjalów, przy zastosowaniu tkanin do przesaczania odpowiedniego gatunku; 2) do wyciagania soku z winogron, Ja¬ blek i innych owoców; 3) do wyciagania olejów, zawieszonych w róznych mieszaninach; 4) do wyciagania miazszu zawartego w owocach, nasionach, zbozu i w innych roslinach. Materjaly te przerabiamy albo w stanie naturalnym, albo po przejsciu pewnych mechanicznych, fizycznych lub chemicznych przeróbek, a wiec po rozdro- bieniu, przetarciu, wygrzaniu calkjowitem lub czesciowem, zmiekczeniu przez wymo¬ czenie na zimno lub na goraco i innych.W kazdym z tych wypadków mozna po¬ nadto stosowac wprowadzenie róznych do¬ mieszek i t. p. inne czynnosci.Wyszczególnienie rodzajów zastosowan urzadzen i czynnosci ma jedynie znacze¬ nie przykladów. Aparat moze pracowac jako tlocznia, przesaczacz prasowy lub prasa w sposób samoczynny i ciagly z moznoscia dowolnego regulowania cisnie¬ nia i stopnia wyczerpania materjalu prze¬ rabianego. Maszyna pozwala sortowac przytem otrzymane produkty odpowiednio do ich wartosci* na produkty pierwszego, drugiego i t. d. tloczenia, jak w znanych juz obecnie aparatach.Jezeli przerabiany materjal poza p#«V- duktami wyciaganemi zawiera jedynie luske, plewy, ogonki, lupiny lub male sko¬ rupki lub wogóle czesci twarde lub miek¬ kie, lecz drobne, mozna go doprowadzac do aparatu bezposrednio. Jezeli zas mate¬ rjal zawiera domieszki cial obcych grubo¬ ziarnistych i twardych, lepiej usunac Je z materjalu przed wprowadzeniem go do maszyny.Urzadzenia wyzej opisane przytoczone sa jedynie jako przyklady wykonania i po¬ szczególne urzadzenia moga byc wykony¬ wane inaczej, zachowujac tylko istotne ce¬ chy wynalazku. PL