Pierwszenstwo: 19. IV. 1962 Austria Opublikowano. 20. Xli. 1965 50246 KL 42 e, 34 MKP G 01 f /«f.UKD SlFH '¦ %0 Wlasciciel patentu: Gebr. Bóhier & Co. Aktiengesellschaft, Wieden (Austria) Sposób regulowania ilosci stopu, doplywajacego do wlewnicy przy odlewaniu ciaglym Przedmiotem wynalazku jest sposób regulowa¬ nia ilosci stopu, doplywajacego do wlewnicy przy odlewaniu metoda ciagla, w celu utrzymania za¬ lozonego poziomu stopu we wlewnicy.Znane sa liczne sposoby utrzymywania stalego poziomu stopu we wlewnicy, ale wszystkie one wymagaja stosowania urzadzen bardzo skompli¬ kowanych i latwo ulegajacych uszkodzeniom. Jed¬ no z tych urzadzen jest wyposazone w kilka ter- moelementów, umieszczonych we wlewnicy, przy czym jeden termoelement powoduje zwiekszanie doplywu stopu, gdy lustro stopu we wlewnicy opada ponizej okreslonego poziomu minimalne¬ go, podczas gdy drugi termoelement powoduje zmniejszanie doplywu stopu kiedy poziom meta¬ lu we wlewnicy osiaga okreslona granice górna.Wada tego sposobu jest to, ze ruch wlewnicy od¬ dzialywuj e w duzym stopniu ujemnie na doklad¬ nosc regulacji.Proponowano takze stosowac do omawianego celu sposoby, wykorzystujace urzadzenia oparte na izotopach* promieniotwórczych, ale urzadzenia takie wymagaja stosowania srodków ostroznosci, a wiec sa niedogodne.Z amerykanskiego opisu patentowego nr 2380109 znany jest tez sposób, polegajacy na umieszczaniu nad lustrem stopu we 'wlewnicy warstwy zuzla, przy czym stop doprowadza sie przez lej, przechodzacy przez te warstwe. Lej dolacza sie do napiecia, dzieki czemu miedzy le- 25 30 jem i zwierciadlem stopu utrzymuje sie luk elek¬ tryczny, którego zadaniem jest utrzymywac w stanie cieklym warstwe zuzla, pokrywajaca stop.Pobór mocy przez luk zalezy od dlugosci luku i rosnie przy obnizaniu sie lustra stopu, co wy¬ korzystuje sie do regulowania doplywu stopu do wlewnicy. Poniewaz jednak dla nagrzania sto¬ pu musi byc stosowany prad o bardzo duzym na¬ tezeniu, przeto nalezy tu stosowac srodki zabez¬ pieczajace personel obslugujacy urzadzenie. Dal¬ sza niedogodnosc tego sposobu stanowi to, ze zwierciadlo stopu pokrywa sie zuzlem, co odbi¬ ja sie niekorzystnie na przebiegu procesu.Sposób wedlug wynalazku pozwala uniknac opisanych wad i umozliwia dokladne, samoczyn¬ ne regulowanie poziomu stopu we wlewnicy. Spo¬ sób ten polega na tym, ze nad lustrem stopu we wlewnicy umieszcza sie elektrode i miedzy ta elektroda, a lustrem stopu wytwarza sie wysokie napiecie. Pod wplywem tego napiecia, gdy lustro stopu podniesie sie ponad zalozony z góry po¬ ziom, nastepuja wyladowania iskrowe miedzy elektroda i stopem, a przy opadaniu stopu poni¬ zej tego zalozonego poziomu iskra gasnie.Jak wiadomo, dlugosc drogi wyladowania iskro¬ wego, to jest odleglosc miedzy dwoma bieguna¬ mi przy powstawaniu luku elektrycznego i przy jego gasnieciu rózni sie tylko nieznacznie, pod¬ czas gdy wielkosci oporu, mierzone podczas trwania wyladowania, róznia sie znacznie od 502463 50246 4 tych, jakie odpowiadaja stanowi po zgasnieciu is¬ kry. Te róznice wartosci mierzonych wykorzy¬ stuje sie do regulowania doplywu stopu do wlewnicy.Na rysunku fig. 1 przedstawia schemat urza¬ dzenia do stoso*wania sposobu wedlug wynalaz¬ ku, a fig. 2 — schemat urzadzenia regulujacego, w którym wielkosci mierzone sa doprowadzane do urzadzenia wzmacniajacego. ''•. % \ Dla zachowania " zalozonego poziomu stopu 2 \ we wlewnicy 1 do odlewania w sposób ciagly, nad lustrem stopu umieszcza sie we wlewnicy elektrode 3 i laczy ja przez wysokoomowy opór 4 z jednym biegunem uzwojenia 6 wysokiego na¬ piecia transformatora;" 5. Drugi biegun tego tran¬ sformatora, zasilanego ze zródla pradu zmien¬ nego, jest polaczony ;z. uziemiona wlewnica 1. Ze wzgledów bezpieczenstwa zródlo wysokiego na¬ piecia jest • tak wykonane, aby nie moglo dawac pradu, przekraczajacego wartosc, ustalona przez przepisy dotyczace zabezpieczania urzadzen pod napieciem, np. 20 miliamperów, albo tez ma w obwód wlaczony opór 4, ograniczajac^" prad do takiej wartosci która odpowiada wspomnianemu warunkowi.Stop wlewa sie do górnej czesci wlewnicy w ilosci odpowiadajacej ilosci odprowadzanej u do¬ lu wlewnicy w postaci pasma. Wyciaganie czes¬ ciowo zakrzepnietego pasma odbywa sie wpraw¬ dzie w sposób ciagly, ale ze zmienna szybkoscia, w zaleznosci od krzepniecia wnetrza pasma. Ten wlasnie fakt wywoluje koniecznosc regulowania doplywu stopu, aby jego lustro we wlewnicy by¬ lo stale na jednym poziomie.Proces regulacji zgodnie z wynalazkiem , jest bardzo prosty, a mianowicie jezeli wyciaganie pasma postepuje szybciej niz doplyw stopu, wów¬ czas odleglosc miedzy lustrem stopu i elektroda rosnie, a tym samym wzrasta droga wyladowa¬ nia iskrowego miedzy elektroda 3 i stopem 2 i przy odleglosci, okreslonej z góry przez wyso¬ kosc wybranego napiecia, iskra gasnie. Zgasnie¬ cie iskry powoduje wzrost napiecia transforma¬ tora, wzglednie obnizenie natezenia pradu wy¬ ladowania do zera. Ta zmiana wartosci mierzo¬ nej jest rejestrowana we wzmacniaczu 7, który z kolei, poprzez znane urzadzenie regulujace, inicjuje zwiekszenie doplywu stopu.Przy zwiekszonym doplywie stopu do wlewni¬ cy poziom jego podnosi sie i osiaga wysokosc, przy której zaczyna sie nowe wyladowanie iskro¬ we. Zwiazane z tym zmiany wartosci mierzonej, zarejestrowane we wzmacniaczu 7, powoduja za pomoca wspomnianego urzadzenia regulacyjnego ograniczenie doplywu stopu w okreslctiej z góry mierze, az jego poziom we wlewnicy opadnie 5 i opisany proces rozpocznie sie na nowo.Korzystnie jest nastawiac ilosc doplywajacego stopu tak, aby jeszcze przy trwaniu wyladowa¬ nia iskrowego doplywala taka ilosc stopu, która odpowiada szybkosci odciagania pasma, dobranej dla danego procesu odlewania, a wyladowanie iskrowe ustawalo tylko wtedy, gdy poziom stopu opada.Elektroda powinna byc dostatecznie oddalona od sciany wlewnicy, poniewaz w przeciwnym ra¬ zie powstaloby niebezpieczenstwo wyladowan miedzy sciana wlewnicy i elektroda, falszujace proces sterowania.Sposób wedlug wynalazku nie wymaga stoso¬ wania srodków zabezpieczajacych personel obslu¬ gujacy, a równoczesnie jest on prosty i niezawod¬ ny. Umozliwia on samoczynne utrzymywanie po¬ ziomu stopu we wlewnicy podczas calego pro¬ cesu ciaglego odlewania, bez kontaktu elektrody z lustrem stopu. PL