Opublikowana dnia 12 listopada 1962 r.V PAT** jUr.-edi; fotenlowegol POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46431 KI.KI. 42 I, 17 internat. G 01 n Aleksander Beben Kraków, Polska Stefan Byszeiuski Warszawa, Polska Zdzislau; Ruebenbauer Kraków, Polska Sposób pobierania próbnej miazgi buraków cukrowych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Patent trwa od dnia 24 czerwca 1951 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób pobiera¬ nia próbnej miazgi buraków cukrowych i in¬ nych roslin korzeniowych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu. Kazda stacja hodowli roslin korzeniowych musi przeprowadzic pos¬ wiadczenia porównawcze obejmujace kilka ty¬ siecy poletek, w mozliwie najkrótszym czasie i z mozliwie najwieksza dokladnoscia. Przerób odbywa sie równoczesnie ze sprzetem buraków cukrowych z poletek i bezposrednio po jego ukonczeniu. Predkosc przeprowadzenia przero¬ bu jest niezmiernie wazna, gdyz wykopane korzenie, przechowywane do przerobu w kop¬ czykach w polu, ulegaja z biegiem czasu zmia¬ nom pod wzgledem ich skladu, albowiem wsku¬ tek oddychania i procesów rozkladowych nas¬ tepuje ubytek ich wagi i cukru, co zmniejsza dokladnosc i wartosc doswiadczen. Poniewaz z kazdego poletka przypada do 'takiego przero¬ bu okolo UOO sztuk buraków o wadze lacznej okolo 50 kg, a do analizy pobiera sie cztery równolegle próbki, kazda po 26 g miazgi, za¬ gadnienie przerobu porównawczego polega na predkim pobraniu z okolo 510 kg buraków okolo 1 kg próbnej miazgi do wykonania rów¬ noleglych analiz.W przypadku roztarcia calej partii okolo 5<0 kg na miazge, wydzielenie z niej malej ilosci(okolo 2°/o) próbnej miazgi, jak wykazalo dos¬ wiadczenie, nie daje sie osiagnac w sposób poprawny i ekonomiczny i choc kosztowne daje zbyt duze bledy. Dlatego nie nadaja sie do tego celu zadne maszyny produkcyjne. Po¬ nadto w przypadku przecierania calosci korzeni cala zbywajaca po pobraniu próbek do analizy ilosc miazgi bylaby malowartosciowym odpa¬ dem pastewnym, podczas gdy przjr zastosowa¬ niu opisanej w dalszym ciagu pUy wielotar- czowej caly odpad w postaci plastrów idzie jako surowiec do cukrowni, co przy ilosci 3000-^4000 poletek i przecietnej wadze korzeni 50 kg z jednego poletka stanowi i,50Of—2,000 kwintali surowca.Sposób pobierania miazgi próbnej przez recz¬ ne wycinanie rurkowym swidrem z buraków 100 tzw. swieczek, przetloczenie ich na recznej prasie przez sitko, dobre wymieszanie miazgi i pobranie przecietnej próby jest bardzo pra¬ cochlonne i wymaga wyciecia kazdej swieczki pod odpowiednim katem do osi buraka, co trudno jest uzyskac przy masowej pracy.Sposób pobierania miazgi próbnej przez me¬ chaniczne wycinanie swieczek daje tylko czes¬ ciowe zmechanizowanie i wymaga takze stoso¬ wania uciazliwej prasy recznej.Inny stosowany sposób pobierania ze 100 bu¬ raków miazgi próbnej za pomoca tarki seg¬ mentowej o profilu stozkowym moze dawac reprezentatywna miazge tylko pod warunkiem dokonania w kazdym buraku ciecia do osi bu¬ raka, co jest praktycznie nie do osiagniecia, wymaga skomplikowanych urzadzen pomocni¬ czych z nakladaniem recznym i w praktyce równiez nie jest pozbawiony bledów.Wedlug wynalazku sposób pobierania miazgi próbnej buraków cukrowych itp. jest nastepu¬ jacy: buraki cukrowe sa wrzucane na pile wie- lotarczowa i sytuowane w stosunku do niej indywidualnie, zaleznie od przypadkowego ulo¬ zenia sie poszczególnych buraków po ich wpad¬ nieciu, dzieki czemu buraki zostaja przetarte indywidualnie pod róznymi katami, zawartymi pomiedzy tarpzfffni pily i osiami podluznymi korzeni buraków, kazdy zas burak z osobna zostaje przetarty na kilka 'plastrów w jednym kierunku w stosunku do jego osi podluznejr przy czym w ten sposób pozyskane plastry buraków stanowia odpad, wykorzystany jako surowiec cukrowniczy, a przetarta miazga jest odrzucana sila odsrodkowa przez sito do naczy¬ nia.Sposób wedlug wynalazku eliminuje praco¬ chlonne operacje pobierania reprezentatywnych próbek wytartych scisle wedlug instrukcji, da¬ jac, jak to wykazalo doswiadczenie, miazge co najmniej tak reprezentatywna jak przy uzyciu innych bardziej skomplikowanych sposobów i to w sposób prawie calkowicie zautomatyzowany.Urzadzenie wedlug wynalazku ma swoje scis¬ le sprecyzowane zadanie i do normalnej pro¬ dukcji obsolutnie sie nie nadaje, bo biorac z kazdego buraka mala reprezentatywna próbke przerabia tylko okolo 2*Vo zasypu, ale za to przerabia go predko w sposób specjalny dla danego celu.Obmywanie i plukanie surowca przed pobra¬ niem próbek odbywa sie w urzadzeniu do sto¬ sowania sposobu pobierania próbnej miaz¬ gi buraków cukrowych wedlug wynalazku i ma na celu predkie oddzielenie powierzchnio¬ wych zanieczyszczen bez lugowania skladników rozpuszczalnych. Dotychczas uzywane pluczki z bebnem lezacym, zanurzonym do polowy w zbiorniku z woda pracuja powolnie, malo sku¬ tecznie i czesto kalecza korzenie, powodujac lugowanie skladników, a ponadto wymagaja czestej zmiany wody. Zastosowana w tym przypadku pluczka wirnikowa pracuje predko i bardzo skutecznie, mieszajac wsypane do niej korzenie falistym wirnikiem, nie uszkadza ko¬ rzeni, wyrzuca je samoczynnie i nie wymaga w ogóle zmiany wody, co daje duza oszczed¬ nosc czasu i obslugi.Rysunek przedstawia schematycznie urzadze¬ nie do plukania buraków cukrowych itp. oraz do pobierania z nich miazgi, czesciowo w prze¬ kroju pionowym wzdluz srednicy zbiornika pluczki i czesciowo w widoku z boku.Dana partie (okolo 510 kg) buraków lub innych korzeni wrzuca sie do zbiornika 1 pluczki, któ¬ rego dno stanowi falisto wygiety talerzowy wirnik 2 osadzony na pionowej osi 3, nape- "^cTzanej przez przekladnie od silnika 4. U góry zbiornika umieszczone sa dysze natryskowe 5, obmywajace wrzucone buraki strumieniem wo¬ dy. Pod wirnikiem 2 znajduje sie drugi zespól dysz natryskowych 6, majacy za zadanie splu¬ kiwanie mulu woda. W czasie natrysku buraki sa na wirniku 2 lekko wstrzasane i obracane przez co wystarcza plukanie trwajace zaledwie okoklo pól do jednej minuty, co umozliwia zmniejszenie bledu w okresleniu procentowej zawartosci cukru przez wylugowanie go z bu¬ raków w czasie plukania. Woda uchodzi rura wylotowa 7 do kanalizacji. Po oplukaniu zamy¬ ka sie doplyw wody i odwirowuje wode plucz¬ kowa, co trwa okolo pól minuty. Zbiornik 1 jest zaopatrzony w klape wylotowa 8, po — 2 —/ otwarciu ktcrej zostaje on automatycznie opróz¬ niony sila odsrodkowa, co ulatwia równiez falisty ksztalt wirnika. Buraki wypadaja na nieuwidoczniona na rysunki^ wage lub do kosza 10 przenosnika 12 napedzanego silnikiem 11, który podnosi je do góry i wrzuca do zasypu 13 pily wielotarczowej 14, majacej 6—10 tarcz tna¬ cych roztawionych w rówjiych odstepach okolo _ 2,5—5 cm jedna od drugiej na wspólnym poziomo h ustawionym walku, dzieki czemu kazdy burak jest przetarty w kilku miejscach. Stwierdzono, 1 ze dla dobrego dzialania urzadzenia odstep po¬ miedzy dwoma poszczególnymi tarczami powi¬ nien byc co naimr^j Hyjygigninirrntrjje wiekszy^, od grubosci pojedynczej^ tarczy.Korzenie spadaja swobodnie na pile wielotar- czowa 14 indywidualnie, zaleznie od przypad¬ kowego ulozenia sie poszczególnych buraków po ich spadnieciu na pile, dzieki czemu buraki zostaja przetarte indywidualnie pod róznymi katami, zawartymi pomiedzy tarczami pily i podluznymi osiami korzeni buraków. Kazdy zas burak z osobna zostaje przetatry na kilka plastrów w jednym kierunku w stosunku do jego osi podluznej przy czym w ten sposób uzyskane plastry buraków stanowia odpad, a miazga zostaje ^odrzucona sila -odsrodkowa przez sito~~"ao podstawionego naczynia 18. Pila wielotarczowa 14 i prowadnica 15 sa usytuo¬ wane w stosunku do siebie tak, ze pila!4 wys¬ taje tarczami poza prowadnice 15. Plastry sta- jr^aj3_fiiq ,pr ,pmnuarimy TT rio wylntni 7fi jalkrt pdpad-stanowlaey- ourowioc dla cukrowni,—na-T tomiast miazga z przeciecia zostaje wj£rzj^ojia__ sila odsrodkowa przez odpowiednik szpary w prowadnicy 15 na sito 17, przechodzi przez to sito, pozostawiajac na nim grubsze czesci i wpa¬ da do podstawionego naczynia 18, skad zostaje przeniesiona do laboratorium w celu wykona¬ nia analiz.Calkowity czas pobrania próbnej miazgi z pól¬ ka ljOO korzeniowego (okolo 50 kg) sposobem we¬ dlug wynalazku i przy zastosowaniu opisanego urzadzenia trwa okolo 2—3 minut, co umozli¬ wia pobranie okolo 20 prób ma godzine, przy czym dzieki opisanemu przecieraniu korzeni otrzyrriuje sie automatycznie reprezentatywna próbe miazgi do analizy.Sposób i urzadzenie wedlug wynalazku wy¬ rózniaja sie malym zapotrzebowaniem obslugi, predkoscia przerobu oraz dokladnoscia pobie¬ rania próbnej miazgi, co jest zasadnicze do przeprowadzania badan duzej ilosci próbek z najmniejszym bledem doswiadczalnym. PL