Wynalazek dotyczy struga do wegla, który zaopatrzony jest «w narzedzia strugajace dla obydwóch kierunków machu i za pomoca cieg¬ la, najkorzystniej bez konca, przeciagany jest po przodku wyrobiska. Ten strug do wegla musi ponadto byc wyposazony w narzedzia strugajace, któne sa osadzone przesuwnie w ka¬ dlubie struga i które przesuwane sa do przo¬ du przelz; obciazone sprezyna elementy ude¬ rzajace, przy czym sprezyny i elementy ude¬ rzajace sa ptizesiuwane do polozenia napietego w zaleznosci od oporu skrawania narzedzia za pomoca ciegna przesuwajacego strug poprzez posredniczace urzadzenie napedowe (z kolem krzywkowym. Zadanie wynalazku polega na stworzeniu mozliwie prostego napedu dla tych dorywczo, a mianowicie w zaleznosci od napo- ?) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Arnold Romer. tykanego oporu strugania uderzeniowo pracu¬ jacych narzedzi lub zespolów narzedzi, który moze byc tumieszczony zazwyczaj w stosunkowo malym wydrazonym kadlubie, a pomimo to nadawac sie do wytwarzania znacznych sil uderzajacych.Jedna z konstrukcji, w znacznym stopniu wypelniajaca wymienione wyzej wymagania, zostala wedlug ^wynalazku w ten sposób zreali¬ zowana, ze zawsze pomiedzy dwoma, wzajem¬ nie w przeciwne strony skierowanymi narze¬ dziami strugajacymi lub zespolami takich na¬ rzedzi, przewidziany jest wspólny dla obydlwócn narzedzi element uderzajacy, który na swych obydwóch koncach jest osadzany w kadlubie struga za pomoca pakietu sprezyn, a w czesci srodkowej jest tak w sposób umozliwiajacy paped sprzezony z kolem krzywkowym, ze obydwa pakiety sprezyn sa zawsze jedno¬ czesnie napiete, jednakze energia uderzeniatego podwójnego elementu uderzajacego jest ^przekazywana tylko na zatrzymane na skutek oporu narzedzie.Takie uksztaltowanie i uklad elementów uderzajacych umozliwia nie tylko uzyskanie zwartej konstrukcji, ale (ponadto elementy ude¬ rzajace staja sie ciezsze. Prowadzenie takich elementów uderzajacych jest poza tym wy¬ jatkowo dobre i pewne oraz pozwala na wbu¬ dowanie dostatecznie duzej liczby mocnych sprezyn krazkowych. Stosowany w tym przy¬ padku prosty mechanizm napedowy eliminuje ponadto wiele zródel Wypadków i zaklócen wpracy. ' Dalsze ulepszenie polega na tym, ze na¬ rzedzia lub zespoly (narzedzi, w ograniczonym stopniu, mniej wiecej odpowiadajacym skoko¬ wi napinania elementu uderzajacego, sa pro¬ wadzone na kadlubie struga w sposób pozwa¬ lajacy na ich icofanie sie. Przy tym narzedzia swymi uksztaltowanymi jako oprawki lub ima- Jki narzedziowe elementami kadluba, calkowi¬ cie lub najkorzystniej czesciowo, zwlaszcza z pewnym luzem obejmuja tuleje prowadzace, sluzace jako ulozyskowanie dla lbów elementów uderzajacych, a swymi wydluzonymi nasadka¬ mi obejmuja znaczna czesc kadluba struga.Przede wszystkiem przez taki specjalnego ro¬ dzaju sposób przesuwania narzedzi i ich za¬ mocowania zostaje ulzyskane to, ze kazdorazo¬ wo w tyle struga znajdujace sie narzedzia samoczynnie usuwaja sie z obszaru dzialania lub obszaru pracy elementów uderzajacych.Osadzenie oprawek narzedziowych na czesciach kadluba struga daje lepsze ulozyskowanie na¬ rzedzi, gdyz rozporzadza sie teraz duzymi i czesciowo w znacznej wzajemnej odleglosci lezacymi powierzchniami prowadzacymi. Tego rodzaju konstrukcja prowadzi dalej do tego, ze lby elementów uderzajacych wraz z prze¬ widzianymi dla nich tulejami prowadzacymi moga wchodzic w oprawki narzedziowe. W ten sposób mozna skrócic dlugosc kadluba struga, zwlaszcza, ze przewidziane na oprawkach na¬ rzedziowych prowadnice przelozone zostaly do wzdluznego obszaru kadluba struga, w którym prowadzone sa równiez elementy uderzajace lub umieszczone sa pakiety sprezyn.W strugach do wegla a kilkoma jeden nad drugim umieszczonymi zespolami narzedzi, przez zastosowanie poprzednio wymienionych cech charakterystycznych, zostalo wedlug wy¬ nalazku uzyskane to, ze w obszarze pomiedzy czesciami srodkowymi górnego i dolnego po¬ dwójnego elementu uderzajacego umieszczony zostal poprzeczny walek, sluzacy do osadzenia co najmniej jednej tarczy krzywkowej. Uzys¬ kano W ten jsposób prosty, ale bardzo sku¬ teczny naped i jest (przy tym mozliwe nape¬ dzanie wszystkich narzedzi za pomoca jednej tarczy krzywkowej.Najkorzystniejsza konstrukcje charakteryzuje to, ze do poszczególnego uruchamiania wszyst¬ kich czterech narzedzi lub zespolów narzedzi przewidziana jest jedna tylko tarcza krzywko¬ wa, przy czym napinanie przeznaczonego dla jednego zespolu narzedzi podwójnego elementu uderzajacego odbywa sie przez zaczepianie prze¬ widzianego na laczniku tego podwójnego ele¬ mentu uderzajacego na laczniku tego podwój¬ nego elementu uderzajacego zabieraka, nato¬ miast przeznaczony dla innego zespolu narze¬ dzi podwójny element uderzajacy napinany jest za pomoca osadzonej w kadlubie struga dzwigni katowej.Dalsze cechy charakterystyczne zostana opi¬ sane z powolaniem sie na rysunek, który przed¬ stawia przyklad wykonania struga do wegla wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 pokazuje strug do wegla w ilzucie z przodu, fig. 2 — ten sam strug w rzucie z góry, fig. 3 — wzdluz¬ ny przekrój pionowy tego struga plaszczyzna oznaczona linia III — III na fig. 2, fig. 4 — przekrój poprzeczny struga plaszczyzna ozna¬ czona linia TV — IV na fig. 3, fig. 5 — Jprze- krój poprzeczny struga /plaszczyzna oznaczona linia V — V na fig. 3(, fag. 6 — specjalne osa¬ dzenie podwójnego elementu uderzajacego.Strug do wegla, jak to pokazuje fig. 1 i 2, jest przeciagany tam i z powrotem wzdluz ociosu weglowego za pomoca ciegna lancucho¬ wego bez konca. Ten strug do wegla sklada sie zasadniczo z kadluba 1, w którym umiesz¬ czone sa opisane dalej szczególowo elementy urzadzenia do sprzegania ciegna z kadlubem struga i do napedu narzedzi. Narzedzia sa osa¬ dzone z ograniczona mozliwoscia poruszania sie na obydwóch koncach kadluba 1.Powrotna Czesc 2 ciegna lancuchowego jest przeprowadzona przez rurowe wybranie 3 ka¬ dluba 1, natomiast ciagnaca czesc 4 ciegna przebiega przez trzy kola lancuchowe 5 lub 6, umieszczone jeden na drugim w kadlubie 1.Obydwa zewnetrzne kola lancuchowe 5 sa luzno osadzone obrotowo na swych osiach; sluza one tylko do prowadzenia lancucha oraz do zwiekszenia kata opasania na srodkowym kole lancuchowym 6. Na wale 6 kola lancucho¬ wego 6 jest zaklinowane kolo krzywkowe 7.Wskazane jest, aby kolo to mialo trzy krzyw- - 9 -ki, rozmieszczone w jednakowych odleglosciach na obwodzie kola krzywkowego. Krzywki te maja tylko nieznaczna wysokosc i stosunkowo mala dlugosc obwodowa, a to w tym celu, aby po procesie naprezania moglo nastapic nagle otwarcie zaryglowania. W zaleznosci od wymaganej liczby uderzen i kolejnosci ude¬ rzen sasiednich narzedzi, liczba i rozklad krzy¬ wek moga byc wybrane inaczej.Dla obydwóch kierunków ruchu strug do wegla wyposazony jest po dwa zespoly narze¬ dzi /wycinaki lub noze strugajace) 8, 8* i 9, 9'.Noze sa umocowane w oprawkach lub ima- kach narzedziowych 10, 10' i 11, IV. Te imaki narzedziowe sa osadzone w kadlubie 1 z ogra¬ niczona moznoscia przesuwania wzdluznego.W celu zabezpieczenia imaków narzedziowych przed wyciagnieciem z kadluba 1, przewidzia¬ ne sa sworznie 20, które wchodza w wybranie 21 kadluba struga. Imaki narzedziowe sa uksztaltowane jako bryly wydrazone i swymi kolnierzowymi wystepami otaczaja tuleje pro¬ wadzace V, które zgodnie z fig. 3 zamocowane sa na czolowych powierzchniach kadluba stru¬ ga. Do wnetrza tulei prowadzacych wchodzi tylko krótka nasadka w rodzaju kowadla. Ima¬ ki narzedziowe sa ponadto wyposazone jeszcze w daleko poza tulej prowadzace V siegajace nasadki 25, które obejmuja kadluo struga na znacznej jego dlugosci lub czesciowego go otaczaja. W ten sposób imaki narzedziowe uzys¬ kuja specjalnie dobre podparcie i prowadze¬ nie oraz ponadto chronia kadlub 1 struga na zewnatrz. Wzdluzny przesuw imaków narzedzio¬ wych na kadlubie 1 struga jest dobrany tak duzy, ze w odniesieniu do kierunku ruchu z przodu umieszczone narzedzia moga sie na przyklad posrednio, poprzez powierzchnie czo¬ lowe tulei prowadzacych V, opierac o kadlub struga, natomiast kazdorazowo znajdujace sie w tyle narzjedzia sa oddalone od wspomnia¬ nych powierzchni oporowych co najmniej o od¬ leglosci x. Odleglosc x co najmniej odpowiada skokowi napinania przynaleznych do narzedzi elementów uderzajacych, które dalej zostana jeszcze opisane.Kazdy imak narzedziowy jest podporzadko¬ wany suwakowi lub elementowi uderzajacema 12, 12' lub s13, 13'. Te elementy uderzajace sa uksztaltowane jako elementy podwójne i maja zawsze tak dobrane wymiary, ze siegaja mniej wiecej poza dlugosc kadluba 1 struga. Tego rodzaju podwójny element uderzajacy sluzy zatem jednoczesnie do napedu jednego lub drugiego narzedzia, badz tez zespolu narzedzi, umieszczonych naprzeciw siebie w kierunku wdluz struga. Podwójny element uderzajacy sklada sie z dwóch wyposazonych w lby ude¬ rzajace trzpieni, które sa na stale ze soba polaczone za pomoca lacznika lub bloku 15 hub 16. Konce tego rodzaju elementu uderzajacego, w obszarze trzpieni sa otoczone przez pakiety sprezyn 14, skladajace ,sie ze sprezyn krazko¬ wych. Kazdy pakiet sprezyn jest osadzony w otworze lub w wybraniu kadluba 1 struga i napinany pomiedzy dwiema podkladkami pier¬ scieniowymi 26, 27. Podkladka pierscieniowa £7 poprzez tuleje dystansowa opiera sie o lacznik 15 lub 16. Druga kolnierzowa powierzchnia oporowa 28 jest (przewidziana w kadlubie struga. Podkladka pierscieniowa 26 opiera sie o leb elementu uderzajacego, a oprócz tego jednak równiez o wewnetrzna powierzchnie czolowa 28' tulei prowadzacej 1'. To napiecie pakietu sprezyn prowaidzi do tego, ze kazdy podwójny element uderzajacy w swym srod¬ kowym polozeniu jest sprezynujaco zamocowa¬ ny. Kazdy ruch te tego polozenia srodkowego prowadzi do napiecia obydwóch sprezyn umie¬ szczonych na. koncach elementu uderzajacego.Z fig. 3 wynika zatem, ze imaki narzedzio¬ we 8 i 9 ze swymi wystepami 18 w postaci kowadel doprowadzone sa do zetkniecia z czo¬ lowymi powierzchniami przylegajacych lbów elemJentów uderzajacych, gdy te imaki narze¬ dziowe pod dzialaniem oporów strugania wcis¬ niete sa do wewnatrz. Na tylnej w tym przy¬ padku stronie struga do wegla imaki narze¬ dziowe 8', 9' sa odsuniete od tulei prowadza¬ cych o wymiar x, tak ze pomiedzy wystepami 18 w postaci kowadla i czolowymi stronami lbów elementów upderzajacych powstaje duza odleglosc. Gdy zmiieni sie na przeciwny kie¬ runek ruchu struga do wegla, to zmieniaja sie równiez te polozenia imaków narzedziowych' w (Stosunku ido lbów elementów uderzajacych.To specjalne ustawienie imaków nozowych w stosunku do elementów uderzajacych pro¬ wadzi do tego, ze iz elementów uderzajacych tylko jeden moze przekazac przynaleznemu imakowi narzedziowemu sile swego uderzenia, a mianowicie zawsze uderzenie imakowi na¬ rzedziowemu obciazonemu oporem strugania.Sposób pracy struga do wegla jest mniej wiecej taki.Zgodnie z przedstawionym na fig. 3 poloze¬ niem,, strug do wegla porusza sie w kierunku strzalki A. Ciagnaca dzesc lancucha struga usi¬ luje teraz obrócic kolo krzywkowe 7. Napotyka ono jednakze na wywolany przez nacisk spre- — 3 —zyn krazWowych 14 opór na uksztaltowanym jako zabierak walku 17, który jest osadzony w elemencie srodkowym 16, uksztaltowanym jako lacznik. 'Przy malym oporze strugania strug do wegla pracuje jako strug statyczny to znaczy wstepnie napiecie sprezyn krazko¬ wych 14 jest wieksze niz opór jaki stawia wegiel. Jezeli natomiast opór wegla zwiekszy sie, to wówczas przezwyciezony zostanie opór sprezyn krazkowych i lacznik 16 zostanie prze¬ suniety przez kolo krzywkowe 7 w kierunku strzalki y. Razem z lacznikiem zostanie za¬ brany podwójny ielement uderzajacy 13, 13* a sprezyny krazkowe zostana napiete.Skoro tylko kolo krzywkowe zwolni walcowy zabierak 17, podwójny element uderzajacy pos¬ pieszy z powrotem i uderzy swym lbem o wy¬ stap 18 w postaci kowadla imaka narzedzio¬ wego IX. Imak narzedziowy 11 z nozami 9 otrzyma przy tym mocne uderzenie. Proces ten powtarza sie, dopóki nic zostanie prze¬ zwyciezony opór -wegla.Ten sam proces zostaje przeprowadzony w obszarze górnych narzedzi 8, 8' poprzez ulo- zysklowana w kadlubie 1 struga dzwignie ka¬ towa 19. W tym (przypadku na jednym ra- miemiu dzwigni katowej jest osadzony walec zabierajacy 17'. Równiez i te uderzenia powta¬ rzaja sie dopóti, odpóki opór wegla jest wiekszy niz sila wstepnego napiecia sprezyn krazko¬ wych14. f Umieszczony w laczniku 16 walec zabiera¬ jacy 17 w .plaszczyznie prostopadlej do wzdluz¬ nej osii podwójnego elementu uderzajacego jest podparty przez suwak 22, bedacy pod dzia¬ laniem sprezyny 23. Korzystne jest równiez i tu zastosowanie sprezyn krazkowych. Wal¬ cowy zabierak swymi nasadkami w postaci czopów moze byc prowadzony w podluznych otworach 24 lacznika 16 (fig. 4).W pierwszej fazie obciazenia walca zabiera¬ jacego 17 przez krzywke kola 7 jest on na¬ ciskany z boku, tak ze sprezyna 23 zasadniczo pozostaje nie obciazona. W ten sposób zabie¬ rak moze przejmowac bardzo duze sily, które przy miekJdim weglu wystarczaja do przesu¬ wania struga do ?wegla z predkoscia z jaka przesuwa sie ciegno. Jezeli teraz wystapia wieksze opory, to przy obrocie kola krzywko¬ wego krzywki jego przetaczaja sie po walcu zabierajacym. Powstaje przy tym skierowana ku dolowi sila skladowa, która nagle sciska sprzezyne 23 i rozlacza zaryglowanie pomiedzy kolem krzywkowym i zaibierakiem 17. Podwój¬ ny element uderzajacy 13, 13' pospiesza teraz pod dzialaniem obydwóch pakietów sprezyn w kierunku .powierzchni kowadelkowej imaka narzedziowego 1L Takie uksztaltowanie i ulo¬ zenie zableraka 17 prowadzi do malego zuzy¬ wania sie tego zaibieraka i umozliwia jego wymiane. Przy zmianie kierunku ruchu ciegna ten sam proces odbywa sie po drugiej stro¬ nie struga do wegla.Osadzony w dzwigni katowej 19 zabierak 17* jest równiez uksztaltowany w postaci walca i jest przesuwnie prowadzony w podluznych oczkach 24. Równiez w tym przypadku zabie¬ rak opiera sie na wystarczajaco mocnej sprezy¬ nie. W ten sposób za pomoca jednego tylko kola krzywkowego zostaje uzyskiwane na prze¬ mian napinanie i odryglowywanie górnego i dolnego podwójnego elementu uderzajacego.Ten rodzaj napedu prowadzi ponadto do tego, ze do napinania górnego podwójnego elementu uderzajacego 12, 12', na skutek wlaczenia dzwi¬ gni katowej, potrzebna jest bardzo mala sila.Jednakze uzyskana aila uderzenia odpowiada mocy sprezyn i moze byc dokladnie tak samo duza, jak przy dolnym podwójnym elemencie uderzajacym. Bezposrednie zwiazanie kola krzywkowego z zabierakiem dolnego podwój¬ nego elementu uderzajacego wymaga do napi¬ nania sprezyn przykladania wiekszej sily. Ma to jednak te zalete, ze tu moze byc prze¬ noszona wieksza sila, tak ze elementy uderza¬ jace zaczynaja dzialac dopiero przy napot¬ kaniu duzego oporu strugania, a nastepnie czyn¬ ne sa przy wykorzystaniu pelnej sily spre¬ zyny.Wedlug przedstawionego na fig. 6 przykladu wykonania .podkladki pierscieniowe 26 i 27 sa wyposazone w sprezyscie odksztalcajace sie podkladki zderzakowe 29, -aby sprezyscie przej¬ mowac uderzenia sprezyn, skierowane na tu¬ leje prowaJdzace V lub kolnierze 28 kadluba.Sila uderzenia podwójnego elementu uderzaja¬ cego pozostaje przy tym calkowicie zachowana.Tuleje prowadzace sa na skutek tego chroniono od odksztalcen lub uszkodzen i ponadto moga teraz byc osadzone w prosty sposób bezposred¬ nio w otworach kadluba struga oraz zabezpie¬ czone pierscieniem sprezynujacym, wlozonym w rowek otworu kadluba struga. Tuleje pro¬ wadzace V otrzymuja w stosunku do przy¬ kladu wykonania na fig. 3 znacznie mniejsza dlugosc. Tuleje prowadzace nie sa uzywane jako opory imaków narzedziowych, które we wsunietym polozeniu opieraja sie bezposrednio o czolowe powierzchnie kadluba struga. Przez sprezyste uksztaltowanie podkladek pierscie- — 4 —niowych i krótkie tuleje prowadzace zostalo umozliwianie zmniejszenie dlugosci struga do wegla w stosunku do postaci jego wykonania wedlug fig. 3. PL