;Przedmiotem wynalazku jest sposób wyrobu suwaków blyskawicznych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Przy wyrobie suwaków jest rzecza bardzo wazna, aby ogniwka sprzegajace dwa szeregi laczone wzajemnie byly umieszczone w scisle jednakowych równych odstepach i wewnatrz kazdego szeregu ogniwek' sprzegajacych, gdyz w przeciwnym razie moga powstac trudnosci w uzyskaniu wlasciwego polaczenia. .Przy znanych typach suwaków dwa szeregi ogniwek sprzegajacych zwykle sa przymoco¬ wane do tasm na tej samej maszynie tak, ze przymocowywanie jest wykonywane w zasad¬ niczo. identycznych warunkach, lecz nawet wtedy trudno jest niekiedy otrzymac oba paski suwaka o scisle jednakowej dlugosci, szczególT nie w przypadku wyrobu stosunkowo dlugich suwaków, przy czym jednym z powodów jest trudnosc otrzymania tasm o jednostajnej elas¬ tycznosci.W przypadku wyrobu suwaków, posiadaja¬ cych dwa szeregi ogniwek sprzegajacych róz¬ nej konstrukcji, wyzej omówiony sposób nie moze byc stosowany. Przykladem tego jest su¬ wak, którego jeden szereg ogniwek sprzegaja¬ cych posiada postac wlókna zwinietego spi¬ ralnie, a drugi szereg ogniwek sprzegajacych wykonany jest w postaci wlókaa uksztaltowa¬ nego w postaci serpentyny, jak to jest opisa¬ ne w patencie polskim nr 41424. W tych przy¬ padkach staje sie konieczne przymocowywanie szeregów ogniwek sprzegajacych *do dwóch tasm na róznych maszynach i przez to wyma¬ gana dokladnosc, w granicach której powinny byc utrzymywane zadane odstepy ogniwek sprzegajacych, staje sie o wiele bardziej nie¬ pewna.W przypadku wyrobu suwaków, których sze¬ regi ogniwek sprzegajacych sa identyczne, równiez moze byc korzystne z punktu wi¬ dzenia produkcji organizowanie procesu pro¬ dukcyjnego w taki sposób, aby nie bylo ko¬ nieczne pobieranie dwóch tasm, tj. tasm z szeregami ogniwek sprzegajacych zamoco¬ wany na nich, z -tej samej maszyny przymo¬ cowujacej ogniwka sprzegajace.Przy wyrobie suwaków z szeregami ogni¬ wek sprzegajacych wykonanych z wlókna ciaglego i przymocowanych do tasm przez przyszycie, wymagana dokladnosc odstepów miedzy poszczególnymi ogniwkami sprzegaja¬ cymi jest zwykle bardziej niepewna, niz przy suwakach posiadajacych szeregi ogniwek sprzegajacych, przymocowanych indywidual¬ nie.Z tego wzgledu jest pozadane opracowanie nowych sposobów przymocowywania do tasm szeregów ogniwek sprzegajacych, przy zacho¬ waniu nadzwyczaj dokladnych odstepów mie¬ dzy ogniwkami.Wynalazek jest oparty na stwierdzeniu, ze najwieksza trudnosc przy rozwiazaniu tego zagadnienia spowodowana jest elastycznoscia tasm.Stwierdzono, ze w czasie zabiegu przymo¬ cowywania ogniwek sprzegajacych i szczegól¬ nie podczas doprowadzania tasm do polozenia, w którym odbywa sie przymocowywanie og¬ niwek, tasmy sa prawie zawsze poddawane dzialaniu sil dazacych do wyciagania ich w sposób niejednostajny i trudny do skontrolo¬ wania. W nastepstwie ponownego zwolnienia tasm, po ukonczeniu przymocowywania ogni¬ wek, wykazuja one sklonnosc do skracania sie w sposób niejednakowy i trudny do skontrolo¬ wania, przez co odstepy miedzy ogniwkami staja sie niejednakowe.W celu wyeliminowania tej niedogodnosci, zastosowano weiflug wynalazku sposób umoz¬ liwiajacy przymocowywanie ogniwek sprzega¬ jacych do tasmy podczas przebiegu procesu.Tasme umieszcza sie w miejscu przymocowy¬ wania ogniwek miedzy dwoma narzadami przenoszacymi, wywierajacymi na nia nacisk, jak równiez na pewnej odleglosci przed i za tym punktem. W ten sposób tasma jest pod¬ dana wyraznemu naciskowi podtrzymujacemu, na stosunkowo dlugim odcinku jej dlugosci i szczególnie w znacznym odstepie przed od¬ cinkiem, na którym nastepuje przymocowy¬ wanie ogniwek sprzegajacych; oznacza to zno¬ wu, ze tasma jest prowadzona za pomoca ma¬ szyny bez poslizgu tak, iz nie posiada zadnej mozliwosci wydluzania sie lub kurczenia pod dzialaniem sil, którym jest ona poddana w czasie przymocowywania ogniwek.Jest bardzo wazne wedlug wynalazku, aby tasma byla doprowadzana do narzadów prze¬ noszacych i weszla w nie w stanie, prak¬ tycznie biorac, zwolnionym albo nienaciag- nietym tak, aby nie byla ona przed zacis¬ nieciem miedzy narzadami przenoszacymi poddana dzialaniu sil, które moglyby naciag¬ nac ja w sposób niemozliwy do skontrolo¬ wania. , Ze szczególna korzyscia moga byc uzyte wedlug wynalazku specjalne narzady prze¬ noszace w postaci tasm poruszajacych sie synchronicznie i posiadajacych równolegle drogi przesuwania sie. Obie takie tasmy sa w prowadnicy wzajemnie dociskane. Lepszym rozwiazaniem jest takze, gdy tasma suwaka przechodzi miedzy tasmami przenoszacymi w taki sposób, ze tasma suwaka, z wyjat¬ kiem czesci skrajnej na której nastepuje przymocowywanie ogniwek sprzegajacych, jest utrzymywana przez docisk miedzy tasmami przenoszacymi, podczas gdy czesc boczna wy¬ staje z boku poza brzegi narzadów przeno¬ szacych.Proces ten w zasadzie moze byc uzyty do wyrobu suwaków dowolnego typu, lecz, jak powiedziano wyzej, jest on szczególnie ko¬ rzystny w odniesieniu do suwaków z szere¬ gami ogniwek sprzegajacych w postaci wlók¬ na ciaglego. W tym przypadku wedlug wy¬ nalazku ciagly szereg ogniwek sprzegajacych moze byc wprowadzony do przejscia rozcia¬ gajacego sie wzdluz narzadów przenoszacych, w celu przymocowania ogniwek przez przy¬ szycie do czesci skrajnej tasmy wystajacej z boku poza krawedzie narzadów przenosza¬ cych.Przykladem szeregu ogniwek sprzegajacych wyzej wymienionego typu jest wlókno w po¬ staci spirali, posiadajace niejednostajny kat linii srubowej wzdluz kazdego zwoju, jak to jest opisane w patencie polskim nr 42255. Po¬ wstaje przy tym zagadnienie specjalne, a mia¬ nowicie zagadnienie prowadzenia szeregu og¬ niwek sprzegajacych tego typu w stosunku do tasm, do których zostaja one przymocowane w taki sposób, aby wszystkie zwoje spirali posiadaly to samo polozenie katowe, tj. za¬ sadniczo takie, zeby czesci zwoju posiadajace najmniejszy kat linii srubowej, jesli pozadane tó zerowy kat linii srubowej, albo nawet nie- — 2 —duzy ujemny kat linii srubowej, byly zwró¬ cone przeciwnie do tasmy. W celu rozwiaza¬ nia tego problemu, szereg ogniwek, sprzega¬ jacych jest przesuwany wedlug wynalazku w czesci drogi doprowadzajacej obok nagwinto¬ wanego walka tak* aby zazebial sie z nim, przy czym walek ten posiada taki sam cal¬ kowity skok srubowy na jeden zwój,, jak i szereg ogniwek sprzegajacych, lecz wyrnznie wieksza srednice, niz ten ostatni. Stwierdzo¬ no, ze taki walek nagwintowany bedzie usi¬ lowal obrócic szereg ogniwek sprzegajacych dokola jego osi w takie polozenie, ze czesci zwojów szeregu ogniwek sprzegajacych w po¬ staci spirali, posiadajace najmniejszy kat li¬ nii srubowej — albo inaczej mówiac o kacie linii srubowej najbardziej zblizonym do kata linii srubowej walka — uloza sie, miedzy wierzcholkami linii srubowej walka tak, aby szereg ogniwek sprzegajacych w postaci spi¬ rali, na odcinku znajdujacym sie niedaleko przed miejscem, gdzie on ma byc przyszyty do tasmy, a wiec na jego drodze doprowa¬ dzajacej, przyjmie okreslone polozenie kato¬ we.Przy uzyciu tego rodzaju walka nagwinto¬ wanego mozna go korzystnie zastosowac w tym samym czasie do wykonywania przerw w przyszytym szeregu ogniwek sprzegajacych w miejscach, gdzie tasma ma byc nastepnie przecieta tak, aby tworzyla osobne suwaki.W tym celu, zgodnie z wynalazkiem, szereg ogniwek sprzegajacych zostaje przeciety w od¬ powiednich odstepach dlugosci, tasmy w miej¬ scu znajdujacym sie za nagwintowanym wal¬ kiem, przy czym walek ten zostaje natych¬ miast zatrzymany.Wynalazek obejmuje równiez urzadzenie do stosowania opisanego sposobu. Cecha charak¬ terystyczna takiego urzadzenia, umozliwiaja¬ cego wykonywanie opisanego sposobu stano¬ wi to, ze urzadzenie zawiera dwa synchro¬ nicznie poruszajace sie narzady przenoszace, przystosowane na ich dlugosci do uchwycenia pomiedzy nie tasmy do suwaka w taki spo¬ sób, aby jej czesc skrajna- wystawala z bo¬ ku poza krawedzie narzadów przenoszacych srodki do przyciskania narzadów przenosza¬ cych do siebie na. dlugosc tak, aby przytrzy¬ mac tasme bez mozliwosci przesuwania sie miedzy nimi oraz srodki tak skonstruowane, aby umozliwic dzialanie narzadów przymoco¬ wujacych ogniwka sprzegajace wewnatrz ograniczonej czesci tej odleglosci.Urzadzenie wedlug wynalazku jest opisane bardziej szczególowo w odniesieniu do rysun¬ ku, na którym fig. 1 przedstawia najwazniej¬ sze czesci jednej postaci . wykonania urza¬ dzenia w rzucie poziomym i czesciowo w prze¬ kroju, fig. 2 — widok konca urzadzenia, fig. 3 — widok boczna urzadzenia, fig. 4 — prze¬ krój wzdluz linii IV — IV na fig. 1 w po- , dzialce powiekszonej, a fig. 5 — wycinek jed¬ nej z tasm przenoszacych w rzucie poziomym.Na rysunku cyfry 1 i 2 oznaczaja dolna i górna szyne prowadzaca, które razem two¬ rza prowadnice tasmy 3, do której ma byc przymocowany przez przyszywanie szereg 4 ogniwek sprzegajacych w postaci spirali. Tas¬ my metalowe 5 i 6 bez konca jako narzady przenoszace biegna w prowadnicy miedzy dwiema szynami prowadzacymi 1 i 2, a poza prowadnica sa prowadzone odpowiednio tar¬ czami 7, 8, 9 i 10, 11, 12, z których np. tar¬ cze 9 i 12 moga byc synchronicznie porusza¬ jacymi sie tarczami napedowymi, zaopatrzo¬ nymi w zeby wchodzace w otwory w czes¬ ciach bocznych tasm metalowych 5, 6. Na fig. 3 czesci tasm metalowych 5, 6 tworzace petle nie sa uwidocznione; sa one prowadzone za pomoca tarcz rozmieszczonych w odpowied¬ nich miejscach.Tasmy 5 i 6 sa w prowadnicy pomiedzy szynami prowadzacymi 1 i 2 wzajemnie do¬ ciskane np. za pomoca sprezyscie podtrzymy¬ wanych ramion 13 i 14, dzialajacych^ na gór¬ na szyne prowadzaca 2. Przez to tasmy prze¬ noszace 5 i 6 zaciskaja mocno tasme 3 po¬ miedzy soba tak, ze- jest ona przesuwana ru¬ chem wymuszonym tak mocno zacisnieta miedzy tymi tasmami, ze nie moze byc prze¬ sunieta- w stosunku do tych tasm. Tasmy przenoszace 5, 6 moga byc korzystnie zaopa¬ trzone w otwory, np. w postaci okienek kwa¬ dratowych, jak pokazano na fig. 5, polepsza¬ jace zacisniecie tasmy 3 miedzy tasmami 5, 6. Tasma 3 jest utrzymywana w takim polo¬ zeniu, aby tylko jej czesc skrajna, do której ma byc przymocowany szereg ogniwek sprze¬ gajacych 4, wystawala z goku poza krawedzie tasm przenoszacych 5, 6 i szyne prowadza¬ ca 2.W przykladzie wykonania urzadzenia poka¬ zanego na rysunku, jest ono przystosowane do przymocowywania szeregu ogniwek sprze¬ gajacych w postaci wlókna zwinietego spi¬ ralnie przez przyszycie do jednego boczne¬ go odcinka rozwidlajacej sie tasmy tak, jak np. jest to opisane w patencie polskim nr 42255. Wobec tego tasma 3 powinna byc — 3 —prowadzona tak, aby tylko jeden odcinek 15, wystawal z boku poza krawedzie tasm prze¬ noszacych 5, 6, podczas gdy drugi odcinek 16' byl zagiety do tylu, W tym celu tasma 3 na jej drodze do przestrzeni pomiedzy tasma¬ mi przenoszacymi 5, 6 przechodzi przez pro¬ wadnice wejsciowa, zlozona z dolnej czesci prowadzacej 17, górnej czesci prowadzacej 18 i bocznej czesci prowadzacej 19, przy czym czesc 19 jest wykonana tak, ze posiada po¬ wierzchnie scieta w postaci pluga 20 i kie¬ rujaca odcinek 16 w góre do pozycji piono¬ wej wstepnej, przed jego wejsciem do prze¬ strzeni pomiedzy czesciami 19 i 18, w tym samym czasie odcinek 15 zostaje wprowadzo¬ ny do rowka 21 czesci 19, a glówna czesc tasmy 3 jest prowadzona miedzy dolna czes¬ cia prowadzaca 17 i górna czescia prowadza¬ ca 18. Ta ostatnia jest przymocowana do szy¬ ny 22, która za pomoca drazków 23 i 24, za* mocowanych poslizgowo w nieruchomej czes¬ ci 25, moze byc wciagnieta w kierunku prze¬ ciwnym do kierunku dzialania sprezyny 26, aby umozliwic wprowadzenie tasmy.Opór tarcia w prowadnicy wejsciowej po¬ winien byc tak maly, aby, praktycznie - biorac, nie powodowal powstawania jakiegokolwiek naprezenia w tasmie.Przy dalszym prowadzeniu tasmy 3 miedzy tasmami przenoszacymi 5, 6, wystajacy pio¬ nowo jej odcinek 16 uderza o inna czesc 27 uksztaltowana w postaci pluga, która zgina ten odcinek na dól do pochylej górnej po¬ wierzchni szyny prowadzacej 2. W tym po¬ lozeniu tasma przechodzi ponizej plyty szwu 28 tak, ze odcinek 16 zostaje wprowadzony pomiedzy górna strone szyny prowadzacej i dolna strone plyty szwowej 28, jak to jest pokazane na fig. 4. Tasma jest obecnie przy¬ gotowana do przymocowania szeregu ogni¬ wek sprzegajacych. Szereg ogniwek jest po¬ suwany naprzód przez rowek 29 w plycie szwowej 28 w ten sposób, ze wlókno 4 w po¬ staci spirali tworzacej szereg ogniwek sprze¬ gajacych zostaje tym samym umieszczone we wlasciwym polozeniu z góry odcinka 15 tas¬ my 3, do którego maja byc one przymoco¬ wane przez przyszycie. Zabieg szycia wyko¬ nuje sie za pomoca igly 30, poruszanej do góry i na dól poprzez otwór 31 w plycie szwowej, przy czym wskazane jest stosowa¬ nie pewnego nachylenia igly, jak opisano w patencie polskim nr 42255.Konieczne srodki do doprowadzenia i kie¬ rowania dolnej nici szwu laczacego, moga byc umieszczone w wycieciu szyny prowadza¬ cej 1, nie sa uwidocznione na rysunku i nie stanowia przedmiotu wynalazku. Moga one byc zasadniczo takie same, jak powszechnie stosowane w maszynie do szycia. Jesli uzy¬ wa sje tasmy rozwidlonej na trzy odcinki, to trzeci odcinek 16* w czasie szycia moze byc utrzymywany w polozeniu wygietym na dól w rowku szyny prowadzacej 1, jak to pokazano na rysunku linia przerywana. Mo¬ zna ^o osiagnac za pomoca czesci prowadza¬ cych podobnych do tych, które zostaly uzy¬ te dla odgiecia odcinka 16 do tylu.Synchronizacje ruchu igly 30 z ruchem tasm doprowadzajacych 5, 6 osiaga sie za po¬ moca znanych srodków, co nie jest pokazane na rysunku; igla 30 przy kazdym jej ruchu przechodzi przez przestrzen miedzy dwoma zwojami spirali.W przedstawionym przykladzie posuwanie sie spiralnego szeregu ogniwek sprzegajacych w kierunku rowka 29 odbywa sie przez przejscie doprowadzacajace 32 w narzadzie 33, w którym jest zamontowany obrotowo walek nagwintowany 34 w takiej pozycji, aby jedna jego strona znajdowala sie wzdluz przejscia doprowadzajacego 32 i nieco wcho¬ dzila do tego przejscia tak, ze spiralny sze¬ reg ogniwek sprzegajacych przesuwajacy sie przez przejscie doprowadzajace zostaje sprzeg¬ niety z gwintem walka 34. Ruch gwintowa¬ nego walka 34 jest zsynchronizowany z ru¬ chem tasm przenoszonych 5, 6 oraz igly 30 w taki sposób, aby spowodowac lub umozli¬ wic doprowadzanie spiralnego szeregu ogni¬ wek sprzegajacych z pozadana szybkoscia. Je¬ sli spiralny szereg ogniwek sprzegajacych po¬ siada na czesci obwodu kat linii srubowej mniejszy niz na pozostalej czesci obwodu, w razie potrzeby, kat linii srubowej moze byc równy zeru lub nawet ujemny — to czesc zwojów posiadajacych najmniejszy kat linii srubowej bedzie samoczynnie przyciagnieta w kierunku tej strony, wzdluz której umiesz¬ czony jest walek nagwintowany 34, poniewaz te czesci zwojów zbliza sie najbardziej do kata linii srubowej walka nagwintowanego, przy czym spiralny szereg ogniwek sprzega¬ jacych zostaje katowo dopasowany w stosun¬ ku do jego wlasnej osi w taki sposób, aby byc przesuwanym wzdluz tasmy 3 we wlas¬ ciwej pozycji; czesc zwojów spiralnego szere¬ gu ogniwek sprzegajacych, posiadajaca naj¬ mniejszy kat linii srubowej, bedzie zwróco¬ na przeciwnie do glównej czesci tasmy. — 4 —W pokazanym przykladzie w miejscu przejscia miedzy czescia 33 i plyta szwowa 28 umieszczono nóz 35, skonstruowany w ta¬ ki sposób, ze moze on przecinac spiralny szereg ogniwek sprzegajacych w takich od¬ stepach , jak to jest pozadane, o ile szereg ogniwek sprzegajacych ma byc przymocowa¬ ny w postaci ograniczonych odcinków w celu kolejnego podzielenia paska na osobne su¬ waki. Urzadzenie jest wykonane tak, ze wa¬ lek 34 zostaje zatrzymany, gdy nóz 35 prze¬ cina szereg ogniwek sprzegajacych i zostaje uruchomiony na nowo; dopiero po pewnym stosunkowo krótkim okresie czasu.Przymocowywanie szeregu ogniwek sprze¬ gajacych w ksztalcie serpentyny moze byc wykonywane w sposób podobny do sposobu wyzej opisanego i odpowiednio, przedstawio¬ nego na rysunku z tym, ze specjalne dopa¬ sowanie katowe za pomoca walka nagwinto¬ wanego 34 nie bedzie w tym przypadku ko¬ nieczne. Oprócz tego, zasadnicze urzadzenie zawierajace dwie tasmy przenoszace lub po¬ dobne narzady przenoszace moga byc uzyte do przymocowania ogniwek sprzegajacych dowol¬ nego typu i przy uzyciu srodków przymoco¬ wujacych wszelkiego rodzaju. PL