Wynalazek dotyczy fotograficznej maszyny do skladania takiego rodzaju, w której po¬ szczególne litery fotografuje sie w naturalnej wielkosci na uczulonym na swiatlo arkuszu, a skladanie i spacjowanie liter zostaje wy¬ znaczane za pomoca impulsów od tasmy z za¬ pisem, uprzednio wykonanej przez wyciecie w niej otworków na sterowanej klawiszami maszynie, zgodnie z uprzednio ustalonym szyfrem w ten sposób, ze poszczególne litery, spacje miedzy slowami i wymagania justo- wania sa przedstawiane za pomoca odpowie¬ dnio umieszczonych otworków w liniach w poprzek tasmy.Dotychczas bylo w zwyczaju wytwarzanie impulsów, odpowiadajacych spacjom miedzy slowami, za pomoca przewidywanej na tas¬ mie z zapisem oddzielnej linii otworków dla Kazdej spacji w ten sposób, ze dla kazdej ftpacji miedzy slowami maszyna do skladania wykonywala calkowity cykl ruchów, odpo- witajacych ruchom dla wykonania litery, nie mniej jednak w poszczególnych proce¬ sach odlewania czcionek proponowano wla¬ czac w jedna linie otworków na tasmie z za¬ pisem impulsy, odpowiadajace spacji miedzy slowami i impulsy odpowiadajace pierwszej skladanej literze slowa nastepujacego po spacji w ten sposób, aby litere i blok wy¬ znaczajacy spacje odlewalo sie jednoczesnie* Impulsy na tasmie z zapisem, gdy przecho¬ dzi ona przez maszyne do skladania, powo¬ duja dzialanie urzadzen do ustawienia plyty wzorcowej w takie polozenie, ze litera na niej ustawia sie w optycznej osi maszyny i urzadzen do wyznaczania polozenia jednego obrazu litery wzgledem nastepnej.Takie urzadzenia opisuje patent brytyjski nr 563331, a urzadzenia do ustawiania plyty wzorcowej, opisane w tym patencie moga byc stosowane w maszynie wedlug wynalazku.Przedmiotem wynalazku jest ulepszenie urzadzen do wyznaczania spacjowania obra¬ zów liter w fotograficznej maszynie dmkar*$ki^ :3b skladiinia omawianego rodzaji5, któ¬ re to urzadzenia umozliwiaja zwiekszanie i zmniejszanie spacji miedzy slowami, pro¬ porcjonalnie do jednostkowej wielkosci liter.Dalszym celem wynalazku jest zaopatrzenie omawianego rodzaju fotograficznej -maszyny drukarskiej do skladania w urzadzenia,/ za pomoca których spacje miedzy slowami mo¬ glyby byc wykonywane za pomoca impulsów, stosowanych w fotograficznej maszynie dru¬ karskiej do skladania, jednoczesnie z impul¬ sami, wyznaczajacymi pierwsze skladane lite¬ ry slów nastepujacych po spacji.Zgodnie z wynalazkiem w omawianego ro¬ dzaju fotograficznej maszynie. drukarskiej do skladania, mechanizm do wyznaczania pblo- aj&iiaobrazów. liter na. uczulonym na swiatlo arkuszu obejmuje pierwsza, druga i trzecia zebatke, pierwsze, drugie i trzecie kolo zeba- ^r;\napedzane odpowiednio za pomoca pier¬ wszej, ^drugiej {"trzeciej zebatki, róznicowa przekladinie kól zebatych^ do \ kombinowania ruchów kól zebatych, pierwsze urzadzenia na¬ pedzajace do nadawania postepowego ruchu zwrotnego pierwszej zebatoe, drugie urzadze¬ nia napedzajace do nadawania postepowego ruchu zwrotnego .drugiej i trzeciej zebatce, urzadzenia zmiany skoku pierwszej zebatki, pracujace tylko zgodnie z impulsami: litero¬ wymi na tasmie z zapisem, urzadzenia zmia¬ ny skoku dla drugiej i trzeciej zebatki, pra¬ cujacego zgodnie z impulsami justowania na tasmie z zapisem, urzadzenia sterowania, uruchamiane od impulsów na tasmie w celu uruchomiania drugich urzadzen napedowych tylko odpowiednio do impulsu spacjowania i kola zebate, zmieniane w celu zmiany ich przelozenia dla przekazywania kombinowa¬ nych ruchów do urzadzenia wyjsciowego, sprzezonego z urzadzeniami wyznaczajacymi polozenie obrazu w ukladzie optycznym ma¬ szyny w\ ten sposób, aby za pomoca zmiany przelazenia wymienionych kól, zebatych moz¬ na 6ylo ustalac wymiar rozstawienia liter w celu dostosowania sie do zmiany wielko¬ sci litery, uzyskiwanej za pomoca zmiany stosunku wielkosci obrazów liter, do liter plyty wzorcowej, przy czym ustalanie .wiel¬ kosci spacji miedzy slowami zmienia sie od¬ powiednio.Najkorzystniej ustalanie wielkosci spacji miedzy slowami, odbywa, sie tylko za pomoca drugiej i trzeciej zebatki w ten sposób, ze przez zastosowanie na tasmie z zapisem, im¬ pulsów do jednoczesnej pracy wszystkich trzech zebatek, urzadzeniu wyjsciowemu na¬ daje sie jeden ruch, odpowiadajacy spacji miedzy slowami i pierwszej skladanej lite¬ rze slowa, nastepujacego po omawianej spacji.Kola zebate montuje sie najkorzystniej na wspólnym walku, do którego ich ruch przeka¬ zuje sie za posrednictwem przekladni róznico¬ wej.Kazdy z zespolów napedowych moze obej¬ mowac: urzadzenie slizgowe i urzadzenia do nadawania mu ruchu postepowo-zwrotnego o stalym skoku oraz urzadzenia zmieniajace skok, sterujace powiazaniami ruchu jalowego miedzy urzadzeniami slizgowymi i zebatikaml mechanizmu posuwu dla zmiany wielkosci sko¬ ków urzadzen, _ilizgowycji,__Jktóra jprzekazuje sie do zebatek. Kazde z urzadzen zmieniaja¬ cych skok obejmuje obrotowe urzadzenie wy¬ bierakowe, majace pewna ilosc osiowo i ob- wodowo oddalonych wystepów promieniowych, przy czyni urzadzenie wybierakowe jest obra¬ cane zgodnie z impulsami tasmy z zapisem w "celu- ustawienia jednego z wybranych wyste¬ pów w polozenie dla zetkniecia sie z palcem na urzadzeniu slizgowym, przy czym urzadze¬ nie slizgowe zostalo wykonane do osiowego przesuwania sie wraz z zebatka mechanizmu posuwu.Urzadzenia diajace;obraz—moga obejmowac pare plaskich lusterek, ustawionych wzajem¬ nie pod katem 90°, azeby odbijac o 180° swia¬ tlo, tworzace obraz litery.-¦Na rysunku fig. 1 przedstawia w widoku per¬ spektywicznym glówne urzadzenia mechanizmu, dla wyznaczania polozen liter, przy czym uklad optyczny maszyny drukarskiej do skla¬ dania jest uwidoczniony schematycznie, lig. 2 — mechanizm do wyznaczania polozenia liter w widoku z przodu,, fig.. 3 — mechanizm do wyznaczania polozenia liter w przekroju wzdluz linii 3 — 3 na fig. 2 w widoku z góry, fig. 4 — mechanizm do wyznaczania polozenia liter w przekroju wzdluz linii 4 — 4 na fig. 2, fig. 5 — mechanizm do wyznaczania polozenia liter w powiekszonej podzialce w przekroju wzdluz linii 5 — 5 na fig. 4, fig. 6 — mechanizm do wyznaczania polozenia liter w przekroju wzdluz linii 6 — 6 na fig. 4, fig. 7 — górna czesc ma¬ szyny z mechanizmem napedzajacym czescio¬ wo w.przekroju i czesciowo widoku z boku,- fig. 8 — zespól walka z osadzona przekladnia róznicowa w przekroju poprzecznym.Mechanizm przedstawiony na rysunku .jeli.. 2 -przeznaczony do zrealizowania w fotograficz¬ nej maszynie do skladania, w której plyta wzorcowa, majac przezroczyste litery w rze¬ dach i kolumnach na nieprzezroczystym tle, porusza sie w dwóch kierunkach pod katem prostym, azeby umiescic kazda z liter w jed¬ nej linii z optyczna osia soczewki i jest prze¬ widziane zródlo swiatla, z którego swiatlo jest kierowane przez plyte wzorcowa do soczewki.Uklad optyczny obejmuje pare lusterek wza¬ jemnie pochylonych pod katem 90°, za pomoca których obraz, utworzony przez soczewke, jest odibity o 180° na uczulona na swiatlo powierz¬ chnie. Uklad optyczny obejmuje równiez urza¬ dzenia do nastawiania wielkosci obrazów liter w stosunku do wymiarów liter na plycie wzor¬ cowej i w ten sposób jedna plyta wzorcowa moze byc zastosowana do wykonania skladu o róznych wysokosciach liter. Spacjowanie ko¬ lejnych liter w kierunku linii skladania wyko¬ nuje sie przez przesuwanie w kierunku oma¬ wianej linii pary lusterek, przy czym takie przesuwanie spowoduje zmiane w punkcie, w, którym padajacy promien trafia w jedno lu¬ sterko i odpowiednio zwieksza lub zmniejsza odleglosc miedzy padajacym promieniem i pro¬ mieniem odbitym od drugiego lusterka. Zarów¬ no wielkosc przesuwania pary lusterek, jak równiez polozenie plyty wzorcowej steruje sie za pomoca impulsów, pochodzacych z tasmy z zapisem, natomiast przesuniecie miedzy ko¬ lejnymi literami tworzacymi slowo, zostaje wy- wyznaczone za pomoca impulsów literowych, a spacjowanie pomiedzy slowami wyznacza sie za pomoca impulsów justowania, które nasta¬ wiaja spacje zgodnie z wymaganym justowa- niem.W maszynie wedlug wynalazku moze byc sto¬ sowany ten sam mechanizm, jak opisany we wspomnianym wyzej patencie do sterowania polozenia plyty wzorcowej, a mechanizm do sterowania przesuwania pary lusterek zostanie opisany ponizej.Wedlug fig. 1 i 2 skrzynka 10 wybieraków jest umieszczona powyzej skrzynki zmianowej U kól zebatych (fig. 2), a trzy walki 12*, 12* i 12c, biegnace pionowo przez scianke dzialowa 13 miedzy skrzynka wybieraków a skrzynka zmianowa, sa wyposazone w zebatki 14* f 14* 14c, których dolne konce zazebiaja sie z kola¬ mi zebatymi 15*, 15*, 15* na poziomym walku 16 skrzynki zmianowej. Na czesciach walków 12*, 12* i I2c, które znajduja sie w skrzynce wybieraków, sa osadzone przesuwnie urzadze¬ nia slizgowe 17a, 17* i I7c, które przesuwaja sie ruchem postepowo — zwrotnym o stalym skoku, za pomoca dzwigni, które beda tu opi¬ sane. Na pionowych walkach 18*, 18* i 18c w skrzynce wybieraków, sasiadujacych odpo¬ wiednio z walkami 12a, 12* i 12c, osadzone sa urzadzenia wybierakowe 19*, 19* i 19c, sprze¬ zone kazde z odpowiednim walkiem 12*, 12* i 12c za pomoca widelkowatej dzwigni 21, przy czym urzadzenia wybierakowe 19*, 19* i 19^ obracaja sie wraz z walkami, na których sa osadzone i moga sie po nich przesuwac, a to w celu wyznaczenia, jak to zostanie nastepnie opisane, wielkosci skoku urzadzen slizgowych 17*, 17* i J7c, który przekazuje sie do odpo¬ wiednich walków 12*, 12*, 12c.Walki, na których osadzone sa urzadzenia wybierakowe, obracaja sie indywidualnie za pomoca mechanizmu oznaczonego ogólnie licz¬ ba 22, a to w celu nastawiania skoku walków 12*, 12* i 12c. Walki 12* i 12* wraz z wspól¬ pracujacymi z nimi urzadzeniami zostaly po¬ miniete na fig. 1.Obroty kól zebatych 15*, 15* i 15^ kombinu;e sie z obrotami róznicowych kól zebatych 23 i 24 na walku 16 i przenosi sie na ten walek wypadkowy ruch obrotowy, który jest prze¬ kazywany przez kolo zmianowe 25 do innego poziomego walka 26, napedzajacego przez sru¬ bowe kola zebate 27, sprzeglo 28, kolo zebate 29 i zebatke 31, stanowiaca wyjsciowe urzadze¬ nie mechanizmu. Zebatka 31 (fig. 1) jest powia¬ zana z para lusterek 32, umieszczonych w ukla¬ dzie optycznym maszyny, który jest oznaczony ogólnie liczba 33, przy czym para lusterek 32, odbija obrazy liter za pomoca soczewek 34 na uczulona na swiatlo plyte, zamontowana na bebnie 35. Uklad optyczny i beben o 5 sa oczy¬ wiscie zamkniete w nieprzepuszczajacej swia¬ tla skrzynce.W czasie skladania wiersza czcionek ruch zebatki 31 jest jednokierunkowy, a zatem wa¬ lek 16 musi pracowac jednokierunkowo za po¬ moca zebatek 14*, 14* i 14c. Dlatego to przewi¬ dziane sa urzadzenia, jak to. bedzie opisane da¬ lej, do przesuwania wymienionych zebatek w kierunku zazebiania sie i wyzebiania sie z ko¬ lami zebatymi i sa przewidziane zebatki obra¬ cane do unieruchomiania kól zebatych, gdy ze¬ batki 14*, 14* i 14c, nazywane dalej zebatkami mechanizmu posuwu, zostana z nich wyze- bione.Urzadzenie wybierakowe 19*, 19* i 19c wraz z polaczonymi z nimi czesciami sa zasadniczo — 3 —jednakowe. Opis, który zostanie podany ponizej, jest taki sam dla wszystkich z nich i odnosi sie zasadniczo do fig. 6, a odipowiednie czesci na fig. 5 sa znakowane tymi samymi cyframi z indeksem a zamiast c. Nawiazujac dio fig. 6, urzadzenie wybierakowe 19?, zawiera tuleje 36?, zaklinowana przesuwnie na walku 18?, i majacej kolnierz oporowy 37?, przymocowa¬ ny do jej dolnego konca. Miedfcy kolnierzem 37? i tulejka 38?, wytoczona na obwodzie dla osa¬ dzenia widelkowej dzwigni 21, jest umieszczo¬ ny stos pierscieni 39? z wystepami 41?, ulozo¬ nymi na obwodzie z wzajemnym przesunieciem.Pierscienie 39? i tulejka 38? sa zamocowane na tulei 36c za pomoca nakretki 42?.Urzadzenie slizgowe 17? ma palec 43?, który wystaje ponizej kolnierza na tulejce 38c i wspólpracuje z promieniowymi wystepami 41? na urzadzeniu wybierakowym 19?, przy czym obrót urzadzenia wybierakowego ustawia jeden z wystepów 41? na linii ruchu wystepu 43? i w ten sposób urzadzenie slizgowe 17? poru¬ sza je ruchem postepowo - zwrotnym, przeka¬ zujac odpowiedni ruch postepowo - zwrotny na urzadzenie wybierakowe 19?, przy czym skok ruchu urzadzenia wybierakowego zalezy od po¬ lozenia w stosie poszczególnego pierscienia 39c, majacego wystep 41?. Ruch ku dolowi elemen¬ tu wybierakowego 19? jest ograniczony za po¬ moca oporu 44?, osadzonego na wahaczu 45c, poruszajacym sie w plaszczyznie poziomej do¬ okola osi walka 12? i zaklinowanym na wymie¬ nionym walku, i w ten sposób jego ruch kato¬ wy porusza zebatka 14? mechanizmu posuwu w kierunku zazebiania sie lub wyzebiania z ko¬ lem zebatym 15?.Obrót urzadzenia wybierakowego 19? do wy¬ maganego polozenia dla zapewnienia kazdego wymaganego skoku zebatki 14? mechanizmu po¬ suwu jest wykonywany za pomoca kola srubo¬ wego 46?, osadzonego na poziomym walku 47, umieszczonym powyzej skrzynki 10 wybiera¬ ków i zazebiajacego sie z kolem srubowym 48? na górnym koncu walka 18?, przy czym kolo srubowe 46? obraca sie jako jedna calosc z ko¬ lem zebatym 49? (fig. 2) na walku 47, który z kolei obraca sie za pomoca zebatki 51?, prze¬ suwanej w prowadnicach kadluba maszyny.Zebatka 51? jest przesuwana do tylu za po¬ moca dowolnego odpowiedniego urzadzenia (nie uwidocznionego na rysunku) i przesuwa sie odpowiednio do rodzaju impulsów, pocho¬ dzacych od tasmy z zapisem i w ten sposób jej ruch, a zatem i odpowiednie kolowe polozenie urzadzenia wybierakowego ,19? zalezy od impul¬ su literowego, który z kolei zmienia sie wraz z rozstawieniem litery.Urzadzenia wybierakowe 19* i 19* sa w po¬ dobny sposób sterowane za pomoca srubowych kól zebatych na górnych koncach walków 18* i 18*, zazebiajacych sie z innymi srubowymi kolami zebatymi na walku 47, przy czym sru¬ bowe kola zebate do urzadzenia wybierakowego 19* zostaly uwidocznione jako 46*, 48* na fig. 5 i kola te zostaly umieszczone do obracania sie jako jedna calosc z kolami zebatymi 49a i 49*, zazebionymi z zebatkami 51* i 51*, pra¬ cujacymi za pomoca impulsów justowania od tasmy z zapisem. Wzajemne powiazanie mie¬ dzy srubowymi kolami zebatymi na walku 47 i odpowiadajacymi im kolami zebatymi jest umozliwione przez umieszczenie kazdego sru¬ bowego kola zebatego i wspólpracujacego z nim kola zebatego na tulei i umieszczenie je¬ dnej tulei wewnatrz drugiej.Wahacz 45? i odpowiadajace mu wahacze 45* i 45*, wspólpracujace z walkami 12* i 12*, sa wzajemnie sprzegniete (fig. 3 i 4), za pomoca ciegna 56, a obracajace sie zebatki dla kazdego z trzech kól zebatych 15*, 15* i 15? (obracajace sie zebatki 57* i 57* zostaly uwidocznione na fig. 5 i 6), sa umieszczone na pionowych wal¬ kach 58*, 58* i 58? z osadzonymi na nich wa¬ haczami 59*, 59* i 59?, które sa podobnie wza¬ jemnie sprzegniete za pomoca ciegna 61. Wa¬ hacze 45* i 59* sa zaopatrzone w ramiona 62 i 63 (fig. 3 i 4), które sa wzajemnie sprzegniete innym ciegnem, siegajacym przez otwór 65 do przodu skrzynki kól zebatych, i polaczonym z ramieniem 66, obracajacym sie z innym ra¬ mieniem 67, poruszajacym sie w ustalonych od¬ stepach czasu wraz z urzadzeniami napedowymi do urzadzen slizgowych 17*, 17* i 17?, azeby spowodowac zazebienie sie napedzajacych ze¬ batek 24a, 14* i 14? z kolami zebatymi 15*, 15* i 15? w czasie ruchu do góry urzadzen slizgowych i w celu wyzebiania sie zebatek mechanizmu posuwu z kól zebatych i zazebie¬ nia obracajacych sie zebatek 57*, 57* i 57? w czasie ruchu w dól narzadów slizgowych.Kazde z kól zebatych 15*, 15* i 15?, wspól¬ pracuje równiez z zapadka 70 (jedna z nich uwidoczniono na fig. 1), wchodzaca pod wlas¬ nym ciezarem w zazebienia z kolem zebatym i stwarzajaca dalsze zabezpieczenie przeciwko ruchowi do tylu. — 4 —Mechanizm napedowy dla postepowego ruchu zwrotnego urzadzen slizgowych 17*, 17* i 17c dziala za pomoca walka rozrzadczego maszyny (nie uwidocznionego na rysunku) i obejmuje dzwignie wahajace sie pod dzialaniem krzywek na walku rozrzadczym. Fig. 7 uwidacznia tylko mechanizm postepowego ruchu zwrotnego urzadzen slizgowych 17a i 17*, podczas gdy urzadzenie slizgowe 17^ dziala za pomoca dru¬ giego podobnego mechanizmu, realizowanego- go nieco inaczej, co bedzie dalej opisane. We¬ dlug fig. 7 dzwignia 68, obracajaca sie do¬ kola osi 69, wspólpracuje swoim dolnym kon¬ cem z krzywka na walku rozrzadczym maszy¬ ny, a inna dzwignia 71, równiez obracajaca sie dokola osi 69, jest sprzezona rozlacznie z dzwi¬ gnia 68 i w ten sposób dizwignia 68 moze po¬ ruszac sie równiez, bez jednoczesnego porusza¬ nia dzwigni 71. Dzwignia 71 jest polaczona za pomoca ciegna 72 z dzwignia kolankowa 73, obracajaca sie dokola osi 74 i zaopatrzona w widelki 75* (fig. 7), które zazebiaja sie z obwo¬ dowymi rowkami na urzadzeniach slizgowych 17a i i7b. Wzajemne powiazanie dzwigni 68 i 71 jest wykonane za pomoca dzwigni hako¬ wej 76, obracajacej sie dokola osi 77 na dzwi¬ gni 71 i przystosowanej do ustawiania sie w polozenie, w którym odsuwa sie ona od dzwigni 68, mogaiceij sie poruszac bez dzwigni 71, za pomoca urzadzenia wylaczajacego 78, obracajacego sie na kadlubie maszyny i sprze¬ zonego za pomoca dzwigni 79 i ciegna 81 z dzwignia 82, majaca widelkowate zakoncze¬ nie, zazebiajace sie z kolkiem na przesuwnym precie 83, który porusza sie za pomoca im¬ pulsu spacjowego na tasmie z zapisem, w ce¬ lu przestawienia haka 76 do zazebienia sie z dzwignia 68, dla umozliwienia tego, zeby tylko w cyklu pracy maszyny, w którym dzia¬ la impuls spacjowy, dzialaly urzadzenia sliz¬ gowe 17* i 17*.Mechanizm napedowy do urzadzenia slizgo¬ wego 17c odpowiada mechanizmowi wyzej opi¬ sanemu, uruchamiane powietrzem urzadzenie wylaczajace, podobne do urzadzenia wylacza¬ jacego wyzej opisanego, zostalo przeznaczone do rozlaczania dzwigni, odipowiadajacych dzwi¬ gniom 68 i 71 w czasie trwania cyklu maszy¬ ny, gdyz zadna litera nie zostala zapisana na uczulonym na swiatlo arkuszu, na przyklad w czasie trwania cyklu na poczatku kazdego wiersza, który daje uruchomienie wybieraka justowania. Widelkowa dzwignie tego ostatnio wymienionego mechanizmu, odpowiadajaca dzwigni 73, oznaczono liczba 80 (fig. 1).Walek 16, kola zebate 15*, 15* i 15c i prze¬ kladnie róznicowe 23 i 24 uwidoczniono szcze¬ gólowo na fig. 8.Kolo zejbate 15* jest zamocowane na tulei 84, obracajacej sie na walku 16 i na tulei tej zostalo równiez zamocowane stale kolo zebate 85, stanowiace czesc przekladni róznicowej 23.Kolo zejbate 15* stanowi prowadzenie plane¬ tarnej przekladni róznicowej 23, przy czym kolo zebate 15* ma ulozyskowany w swoim mimosrodowym otworze zespól planetarny 86, skladajacy sie z satelitów, zazebiajacych sie odpowiednio ze stalym kolem planetarnym 85 i z drugim stalym kolem planetarnym 87, umocowanym na drugiej tulei 88, równiez obracajacej sie na walku 16, a kolo zebate 24 ma osadzony w sobie zespól planetarny 89, podobny do zespolu planetarnego 86, którego jeden satelita zazebia sie ze stalym kolem planetarnym 91, umocowanym na tulei 88 a drugi jego satelita zazebia sie ze stalym ko¬ lem planetarnym 92, zamocowanym na wal¬ ku 16.Obroty kól zebatych 15*, 15* i 15c sa w ten sposób kombinowane i przenoszone na walek 16 przez kolo zebate 92.Walek 16 ma osadzone na swoim jednym koncu napedzajace kolo zebate 93 (fig. 1) z ze¬ spolu wymiennych kól zebatych, za pomoca których obrót walka 16 jest przekazywany na walek 26. Ten zespól wymiennych kól zeba¬ tych obejmuje zwrotne wielowiencowe kolo zebate 94, osadzone na walku 26 i wielowienco¬ we kolo posredniczace 95, osadzone na krótkim walku 96, umieszczonym na plycie 97, przesta¬ wianej dokola walka 26, aby umozliwic kolom posredniczacym o róznych srednicach zazebianie sie z kolem zebatym 93. Mozna przewidziec do¬ datkowe zespoly kól zebatych 94 i 95 i w ten sposób mozna uzyskiwac rózne przelozenia po¬ miedzy walkiem 16 i walkiem 26, przez od¬ powiednie dobieranie kól zebatych.Zarówno glówny walek rozrzadczy maszyny, jak i naped krzywek, uruchamiajacych dzwig¬ nie 68 i odpowiadajaca dzwignie do postepo¬ wego ruchu zwrotnego urzadzenia slizgowego I7c, napedza krzywka, dzialajaca za pomoca odpowiedniego ukladu dzwigniowego na dzwi¬ gnie 67 w celu poruszania wahaczy 45a, 45* i 45c i wahaczy 59*, 59* i 59^ w takich odste¬ pach czasu w stosunku do ruchów elementów slizgowych, ze napedzajace zebatki 14*, 14* — I —i I4c zazebiaja s}e z kolami zebatymi 15», 15* i 15c tylko w czasie ruchu do góry wymienio¬ nych urzadzen slizgowych.Ruchy zebatek 5Ja, 51* i 5K odbywaja sie za pomoca mechanicznych urzajdzen urucha¬ miajacych krzywki, do nastawiania klinów sterujacych skokami pary lusterek, przy czym tego rodzaju urzadzenia sa sterowane za po¬ moca otworków w tasmie z zapisem, które dopuszczaja powietrze przez otwory w suwa¬ kach powietrznych cylindrów.Kazdy cykl dzialania maszyny obejmuje je¬ den skok pary lusterek 32. Zakladajac, ze skladanie slowa odbywa sie i linia otworków w pasku z zajpisem wlasnie nadeszla na suwak powietrzny, to wówczas powietrze przecho¬ dzac przez otworki ustawia mechanizm do wyznaczenia polozenia, w którym plyta wzor¬ cowa poruszy sie i ustawi urzadzenia wybie¬ rakowe 19c w polozenie dla dania skoku ze¬ batce 14c mechanizmu, odpowiedniego do roz¬ stawienia litery. Nastepnie walek rozrzadczy obróci sie dla przesuniecia plyty wzorcowej do wyznaczonego polozenia i przesuniecia urzadze¬ nia wybierakowego 19c w dól, dopóki wybrany wystep 41c nie zetknie sie z oporem 44^. Zaslon¬ ka w ukladzie optycznym zostaje uruchomiona dla naswietlenia litery, a element wybierakowy 19c poruszy sie do góry, zebatka 14c mechani¬ zmu posuwu obróci kólko zebate 15c dla przeka¬ zania skoku ruchu do pary lusterek 32 za posre¬ dnictwem wymiennych kól zebatych 25, srubo¬ wych kól zebatych 27 i zebatki 31. Urzadzenie slizgowe 17c wykonuje pelny skok, lecz urza- rzenie wybierakowe 19c rozpoczyna sie poru¬ szac dopiero wówczas, gdy wystep 43c trafi na wystep 4lc i pozostanie w zetknieciu z oporem 44c, dopóki wystep 43^ nie poruszy sie do góry, az do zetkniecia sie z tuleja 38c.Skladanie kazdego wiersza rozpoczyna sie od strony prawej w ten sposób, ze litery dodaje sie w odwrotnym kierunku niz sie je czyta, a impuls juistowania dla, wyznaczania szeroko¬ sci odstepu miedzy slowami, stosuje sie na poczatku skladania kazdego wiersza w celu ustawienia zebatek 51* i 5ib w ten sposób, aby kombinowany skok zebatek 14* i 14* mechani¬ zmu posuwu dawal wymagana odleglosc mie¬ dzy slowami. Linia otworków, która obejmuje impuls literowy dla poczatkowo skladanej li¬ tery kazdego slowa obejmuje takze impuls spacjowania, który wyzwala urzadzenie wy¬ laczajace 78, sprzegajac w ten sposób wzajem¬ nie dzwignie 68 i 71, i w ten sposób wszystkie urzadzenia wybierakowe wraz z ich zebatkami mechanizmu posuwu poruszaja sie w czasie trwania cyklu maszyny, który daje pierwsza skladana litere, a ruch pary lusterek 32 jest równy rozstawieniu litery wraz z szerokoscia spacji dodana do niej.Zebatka 31 i para lusterek 32 na koncu kaz¬ dego skladanego wiersza powracaja do poloze¬ nia wyjsciowego dla nastepnego wiersza za po¬ moca na przyklad uruchamianej krzywka dzwi¬ gni, dzialajacej na wystep na zebatce, przy czym dzwignia wykonujac skok tam i z po¬ wrotem dla kazdego ruchu powrotnego uru¬ chamia wylacznik w obwodzie elektrycznym, sterujacy sprzeglem, azeby wyzwolic omawia¬ ny wylacznik na poczatku ruchu powrotnego i znów go wlaczyc na koncu takiego ruchu.Na skutek tego, ze ustawianie wielkosci spacji miedzy slowami wyznaczane za pomoca zebatek posuwu justowania i ustawiania roz¬ stawienia liter, które dla kazdego wymiaru wielkosci liter sa wzajemnie proporcjonalne, maja wspólny posuw przez kola zmianowe dla zebatki 31, dziurkowana tasma z zapisem dla jednego jakiegos rozstawienia tekstu i wymia¬ ru liter moze byc zastosowana po zmianie przelozenia zmianowych kól zebatych i ukladu optycznego do sterowania maszyny drukarskiej do skladania, do wytwarzania justowanego tek¬ stu o kazdej innej wiekszej lub mniejszej wiel¬ kosci liter, a proporcja rozstawienia tekstu do wymiaru liter pozostanie niezmieniona.Kombinowanie ruchów pary lusterek do usta¬ lania spacji dla ostatnio fotografowanych liter slowa i sasiadujacych spacji miedzy slowami zmniejsza w sposób istotny rozmiar czasu, zu¬ zywanego na zlozenie danego kawalka skladu czcionek, chociaz liczba spacji miedzy slowami jest zasadniczo ulamkiem liczby liter i w ten sposób liczba cykli czynnosci jest istotnie zmniejszona w porównaniu z liczba, jaka byla¬ by potrzebna, jezeli oddzielne cykle bylyby po¬ trzebne do spacjowania. PL