Wynalazek dotyczy sposobu i urzadzenia do wyrobu zamka blyskawicznego lub podobnego zapiecia, którego co najmniej jeden z szeregów ogniwek sprzegajacych stanowi wlókno spiralne lub srubowe. Zamki blyskawiczne tego typu wzbudzaja szczególne zainteresowanie w zwiaz¬ ku z zastosowaniem do produkcji szeregów ogni¬ wek sprzegajacych, modnych obecnie plastyków, jak np. nylon. Wykazuja one pewna 'przewage nad zamkami blyskawicznymi, w których sze¬ regi ogniwek sprzegajacych skladaja sie z po¬ szczególnych ogniwek, zarówno ze wzgledu na produkcje, jak i za wzgledu na wlasciwosci wykonczonego zamka blyskawicznego, np. lek¬ kosc i elegancje. W wiekszosci przypadków obydwa szeregi ogniwek sprzegajacych stanowia wlókna spiralne, których zwoje ze soba wspól¬ dzialaja, albo jeden szereg ogniwek sprzegaja¬ cych stanowi spirale, natomiast drugi — ciagle wlókno uksztaltowane w postaci serpentyny (pa¬ tent nr 41424).Wynalazek dotyczy sposobu wyrobu spiral¬ nego szeregu ogniwek sprzegajacych do zamków blyskawicznych ogólnego rodzaju. Jednym z za¬ gadnien produkcji takich szeregów ogniwek sprzegajacych jest dokladne dopasowanie dwóch szeregów ogniwek wzajemnie i w zamku bly¬ skawicznym. Zagadnienie to zostalo rozwiazane przez nawijanie dwóch szeregów ogniwek sprze¬ gajacych w tym samym urzadzeniu, a' w nie¬ których przypadkach nawet jednoczesnie. Jed¬ nak takie rozwiazanie nie moze byc zastoso¬ wane, gdy spiralny szereg ogniwek sprzegaja¬ cych wspólpracuje z szeregiem ogniwek innego ksztaltu, a nawet w zamkach spinajacych, w któ¬ rych obydwa szeregi ogniwek sprzegajacych sta¬ nowia spirale moze byc korzystne z punktu wi¬ dzenia produkcji wykonywanie takich spiralek w róznych urzadzeniach.Powstaje wiec zagadnienie produkcji spiralne* go szeregu ogniwek sprzegajacych, posiadajacych okreslona z góry bardzo dokladnie calkowita wartosc skoku kazdego zwoju. Jest to wazne równiez ze wzgledu na nastepne zabiegi, takie np. jak przymocowywanie szeregu ogniwek przy¬ mocowywanie szeregu ogniwek sprzegajacych przez przyszywanie. Trudnosci polegajace na tym, ze do produkcji szeregów ogniwek jest uzy¬ wany material do pewnego stopnia plastyczny i elastyczny.W celu rozwiazania tego zagadnienia wedlug wynalazku zwoje spirali sa utrzymywane we wspóldzialaniu z wkladkami dystansowymi pod¬ czas utrwalania ich ksztaltów przez ogrzewanie i nastepne chlodzenie. Okreslenia wkladka dy¬ stansowa uzyto w tym opisie do oznaczenia do¬ wolnego elementu, który umozliwia utrzymywa¬ nie zwojów spiralli w dokladnie okreslonych wzajemnych odstepach.Stwierdzono, ze w ten sposób mozliwe jest uzyskanie bardzo dokladnej i stal?j wartosci calkowitego skoku na jeden zwój nawet przy bardzo duzej dlugosci spirali. Nie napotyka sie na wieksze trudnosci przy montazu szeregu ogni¬ wek sprzegajacych wykonywanych w ten spo¬ sób z szeregiem ogniwek sprzegajacych takich samych lub róznych, wykonywanych w innym urzadzeniu.Wedlug wynalazku caly proces wyrobu spirali lacznie z utrwaleniem jej ksztaltu prz2z ogrze¬ wanie i ponowne ochladzanie przebiega w spo¬ sób ciagly. Spirala wspóldzialajac z wkladkami dystansowymi jest przesuwana wraz z szablo¬ nem tych wkladek wzdluz trzpienia, na który w sposób ciagly nawijana jest przy jednym jego koncu i zsuwana przy drugim.Specjalna zaleta opisanego sposobu jest to, ze umozliwia on, bez niebezpieczenstwa powstawa¬ nia jakichkolwiek komplikacji procesu, otrzy¬ mywanie niejednakowego kata pochylenia kaz¬ dego* zwoju spirali z tym, ze zmiennosc kata pochylenia moze byc taka sama w kazdym zwoju, wskutek czego wszystkie zwoje spirali posiadaja czesci o najmniejszym k ,cie pochylenia, który moze byc równy zeru lub nawet posiadac war¬ tosc ujemna. Mozna to uzyskac w prosty sposób przez wzajemne zastapienie wkladek dystanso¬ wych.Wynalazek obejmuje równiez urzadzenie do wykonywania opisanego sposobu. Wedlug wy¬ nalazku urzadzenie to sklada sie ze stalego trzpienia i elementu obrotowego do nawijania wlókna dokola tego trzpienia w ten sposób, iz w miare wytwarzania, spirala jest przesuwana wzdluz trzpienia stopniowo, z wkladek dystan¬ sowych bez konca przystosowanych do wspól¬ dzialania ze zwojami spirali wzdluz czesci trzpie¬ nia i z szablonem przesuwajacym sie wzdluz trzpienia z szybkoscia, odpowiadajaca szybkosci wytwarzania spirali oraz z urzadzenia do ogrze¬ wania i ponownego chlodzenia spirali przesu¬ wajacej sie wzdluz trzpienia.Wedlug korzystnej postaci wykonania wyna¬ lazku, wkladki dystansowe sa nastawne przez katowe nastawienie prowadzacych walków w do¬ wolny sposób tak, aby mozna bylo uzyskiwac zmiane kata pochylenia w zakresie kazdego zwo¬ ju. Dzieki temu mozliwe jest w dowolnym czasie nastawianie ksztaltu zwojów spirali na podsta¬ wie obserwacji wykonczonych juz zamków bly¬ skawicznych, których spiralne szeregi ogniwek sprzegajacych sa wykonane w jednym urzadze¬ niu oraz montowane z szeregami ogniwek sprze¬ gajacych wykonanych w innym urzadzeniu.Stwierdzono, ze w praktyce okazalo sie, wy¬ starczajace i korzystne uzycie dwóch wkladek dystansowych, rozmieszczonych z przeciwleglych boków trzpienia.Szczególnie korzystna postacia wkladki dy¬ stansowej jest tasma bez konca, zaopatrzona w szczeliny wspóldzialajace ze zwojami spirali. Po¬ niewaz kat pochylenia tych szczelin moze byc dowolnie dobierany, przeto mozliwe jest do¬ sadne dopasowywanie zmian pochylenia w za¬ kresie poszczególnych zwojów ze wzgledu na wlasciwosci wykonczonego juz zamka blyska¬ wicznego.Inna postacia wkladki dystansowej wedlug wynalazku moze byc wrzeciono nagwintowane, z którym wlókno wspóldziala w miejscach po¬ miedzy zwojami spirali. Kat pochylenia tago rodzaju wkladki dystansowej jest okreslony z góry przez ogólna wartosc skoku na zwój i srednice wrzeciona nagwintowanego, która nie moze byc zbyt mala, przeto taka wkladaka dy¬ stansowa moze byc uzywana tylko do wytwa¬ rzania spirali o stosunkowo malym kacie po¬ chylenia.Wynalazek przedstawiony jest bardziej szcze¬ gólowo na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia schematycznie jedna postac spiralnego sze¬ regu ogniwek sprzegajacych zamka blyskawicz¬ nego, wykonanego w sposób i za pomoca urza¬ dzenia wedlug wynalazku, fig. 2 — widok sze¬ regu ogniwek w kierunku plaszczyzny zamka blyskawicznego od srodka tego zamka, fig. 3 — widok perspektywiczny pojedynczego zwoju sze¬ regu spiralnego ogniwek sprzegajacych, fig. 4 — przekrój poprzeczny wkladek dystansowych wspóldziajacych ze spiralnym szeregiem ogni¬ wek sprzegajacych, w jednym stadium ich pro¬ dukcji, fig. 5*—widok schematyczny spiralnego szeregu ogniwek sprzegajacych i wkladek dy¬ stansowych, a fig. 6 —widok schematyczny jed¬ nej postaci wykonania urzadzenia wedlug wy¬ nalazku.Szereg ogniwek sprzegajacych przedstawiony przykladowo na fig. 1—3, stanowi spirale, której zwoje sa dokladnie jednakowe, lecz kazdy z nich posiada rózny kat pochylenia. Zmiana kata po¬ chylenia w zakresie kazdego zwoju jest najle-piej przedstawiona na fig. 3. Geometryczna po¬ wierzchnie cylindryczna, na której jest wyko¬ nana spirala, przedstawiono na fig. 3 za pomoca kól 1 i 2 przy wzajemnym odstepie, odpowiada¬ jacym calkowitej wartosci skoku spirali na je¬ den zwój oraz czterech linii tworzacych 3, 4, 5 i 6, rozmieszczonych co 90°. Z przedstawionego na rysunku zwoju widac, ze od linii tworzacej 3 do linii 4 znajduje sie przednia czesc 7, której kat pochylenia wynosi zero stopni lub prak¬ tycznie biorac — zero. Jest to czesc zwoju przed¬ stawiona równiez na fig. 2, przeznaczona do wspólpracy z inym szeregiem ogniwek sprzega¬ jacych zamek blyskawiczny. Pomiedzy liniami tworzacymi 4 i 5 znajduje sie boczna czesc 8, o kacie pochylenia okolo 15° (fig. 1 i 3). Pomie-- dzy liniami tworzacymi 5 i 6 znajduje sie tylna czesc 9 (fig. 2 i 3), posiadajaca kat pochylenia 30°. Wreszcie pomiedzy liniami 6 i 3 znajduje sie druga czesc boczna 10, (fig. 1 i 3), majaca taki sam kat pochylenia jak boczna czesc 8, to znaczy 15°.Strefy katowe róznych czesci zwoju, tak samo jak kat pochylenia w zakresie kazdej takiej strefy, moga byc oczywiscie, w razie potrzeby zmieniane, lecz najlepiej jest gdy zwój posiada czesc przednia o kacie pochylenia zerowym lub bardzo malym albo nawet ujemnym. Korzyscia takiego uksztaltowania jest lepsze wspóldziala¬ nie ogniwek sprzegajacych przeciwleglych sze¬ regów, co szczególnie wystepuje w przpadku, gdy szereg ogniwek sprzegajacych posiada ksztalt serpentyny, jak w patencie nr 41424.Jeden ze sposobów, wedlug którego spiralny szereg ogniwek sprzegajacych moze byc uksztal¬ towany dowolnie i jednoczesnie wykazywac bar¬ dzo dokladna ogólna wartosc skoku zwoju, czyli innymi slowy wartosc przecietnego kata pochy¬ lenia, jest przedstawiony na fig. 4 i 5. Na tych figurach liczby 11 i 12 oznaczaja wkladki dy¬ stansowe w postaci tasm zaopatrzonych w po¬ chylone i w razie potrzeby nieznacznie zakrzy¬ wione szczeliny 13, przez które przechodza zwo¬ je spirali. Na fig. 4 przedstawiono schematycznie dwie tasmy rozmieszczone na przeciw siebie, a kazdy zwój spirali jest przedstawiony osobno.Przy wkladce dystansowej przedstawionej na fig. 4 szczeliny 13 sluza do wspóldzialania z cze¬ sciami zwojów, oznaczonych na fig. 3 cyframi 8 i 10. Jak widac z fig. 5, górny koniec kazdej szczeliny 13 tasmy 11 znaduje sie na poziomie dolnego konca szczeliny 13 tasmy 12. Dzieki te¬ mu czesc 7 zwoju o kacie pochylenia zerowym lub, praktycznie biorac zerowym, jest uksztal¬ towana w odstepie miedzy koncami tych szcze¬ lin. W podobny sposób czesc 9 zwoju o duzym kacie pochylenia jest uksztaltowana w odstepie pomiedzy koncami dwóch przeciwleglych szcze¬ lin.W czasie wspóldzialania w opisany sposób spi¬ ralnego szeregu ogniwek sprzegajacych z wklad¬ kami dystansowymi podaje sie szereg ogniwek sprzegajacych ogrzewaniu i ponownemu ochla¬ dzaniu tak, aby ustalic zadane ksztalty ogniwek.Uzyskuje sie w ten sposób nie tylko zadana zmiane kata pochylenia w zakresie kazdego po¬ szczególnego zwoju, lecz równiez ustala sie ogól¬ na wartosc skoku.Przez wzajemne zastapienie tasm 11 i 12 oraz przez odpowiednie dobranie kata pochylenia szczelin 13 mozna zmiany kata pochylenia w za¬ kresie kazdego poszczególnego zwoju dobierac w dowolny sposób.Urzadzenie do wykonywania opisanego wyzej sposobu przedstawia schematycznie fig. 6. Do¬ kola górnego konca trzpienia 14 zawieszonego na stalym walku 30 jest nawijane wlókno za po¬ moca dyszy obrotowej 31, której konstrukcji nie stanowi przedmiotu wynalazku. Wlókno jest zwi¬ jane w postaci spirali, która zsuwa sie stopniowo na dól wzdluz trzpienia 14 a w pewnej odleglosci od dyszy 31 zostaje uchwycona pomiedzy dwie tasmy bez konca, odpowiadajace tasmom 11 i 12 (fig. 4 i 5) i posiadajace taki sam charakter. Tas¬ my bez konca 11, 12 sa prowadzone na kraz¬ kach 15 15a, 16, 16a 17, 17a i napedzane przez zsynchronizowane kola zebate 18 i 18a. Kola ze¬ bate 18 sa osadzone obrotowo i nastawnie wzgle¬ dem siebie tak, iz tasmy 11, 12 moga byc zasta¬ pione jedna przez druga. Trzpien i czesci prze^ suwanych w jego poblizu tasm 11, 12 sa otoczone oslona dwuczesciowa 19, zaopatrzona w urza¬ dzenie grzejne 20, np. w postaci grzejnika elek¬ trycznego.Urzadzenie dziala w sposób nastepujacy/ Wkrótce po utworzeniu pierwszych zwojów spirali zostaja one uchwycone pomiedzy tasma¬ mi 11, 12, które sluza jako wkladki dystansowe.Zwoje tej spirali sa prowadzone przez tasmy az do chwili zejscia ich z trzpienia 14. Gdy zwoje spirali przechodza strefe, w której znajduje sie urzadzenie grzejne 20, zostaja one ogrzane, a podczas dalszego ich przesuwania — ochlodzo¬ ne. Po utrwaleniu w ten sposób ksztaltów zwo¬ jów wykonczona spirale zdemuje sie z dolnego konca trzpienia 14.Wkladki dystansowe moga byc dostosowane do ksztaltu przedniej i tylnej czesci zwojów za¬ miast do ich czesci bocznych. Ponadto mozna zastosowac zamiast tasm szczelinowych wkladkidystansowe o innym ksztalcie, byleby nadawaly sie one do utrzymywania zadanego ksztaltu i od¬ stepu spirali podczas przechodzenia ich wzdluz trzpienia. Przykladem innej postaci wkladek dy¬ stansowych moze byc wrzeciono nagwintowane, które jednak z wyzej opisanych wzgledów na¬ daje sie do zastosowania jedynie przy wspól¬ dzialaniu ze zwojami posiadajacymi stosunkowo maly kat pochylenia. PL