Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwa¬ rzania wezykowatego ustroju utworzonego z pasma powyginanego ma przemian w obie stro¬ ny, az do utworzenia otwartych petli, zwróco¬ nych na przemian w przeciwlegle strony, jak równiez dotyczy maszyny do wykonywania te¬ go sposobu. Termin „pasmo" uzyty w tym opi¬ sie obejmuje wszelkie odmiany wsteg, tasm, ni¬ tek, pasków, wlókien lub podobnych elementów o dowolnie uksztaltowanym przekroju poprzecz¬ nym.W szczególnosci, lecz nie wylacznie, wynala¬ zek jest przeznaczony, do zastosowania w wy¬ twarzaniu rzedu ogniwek sprzegajacych w po¬ staci wezykowatego ustroju, opisanego wyzej.Jeden z przykladów zamkniecia suwakowego, w którym rzad ogniwek sprzegajacych stanowi omawiany ustrój, drugi zas rzad ogniwek sprze¬ gajacych stanowi zwinieta srubowo zylke, jest opisany w patencie nir 41424. Inny przyklad stanowi zamkniecie suwakowe, w którym oby¬ dwa Vzedy ogniwek sprzegajacych sitanowia we¬ zykowate paski. Rodzaj zamkniec suwakowych, o których jest mowa w niniejszym opisie,, jest szczególnie godny polecenia w tych przypad¬ kach, gdzie jest pozadane wykonanie rzedu ogniwek sprzegajacych z gietkich materialów nie metalicznych, jak np. z nowoczesnych mas plastycznych, sposród których mozna wymienic dla przykladu nylon.Gdy wezykowaty pasek jest przeznaczony do uzytku w postaci rzedu ogniwek sprzegajacych zamkniecia suwakowego, to na ogól jest bar¬ dziej korzystnie stosowac pasek o przekroju prostokatnym lub podlugowatym i zginac go prostopadle do glównej plaszczyzny, tak iz w wykonczonym wezykowatym ustroju najwiek¬ szy wymiar pasma jest zwrócony prostopadle do podluznego kierunku ustroju, przy czym wy¬ nalazek rozwaza wytwarzanie ustroju tego szczególnego rodzaju.Nalezy zauwazyc jednak, ze sposób i urzadze¬ nie wedlug wynalazku moga byc równiez uzyte do obróbki pasm o dowolnym przekroju po-przecznym i z dowolnego materialu podatnego zginaniu w ksztalcie ustroju omówionego ro¬ dzil, rip. z metalu, jak równiez do innych ce¬ lo^ niz do wytwarzania rzedów ogniwek sprze¬ gajacych w zamknieciach suwakowych.Jednym z celów wynalazku jest wyznaczenie metod i srodków, za pomoca których omówio¬ ny ustrój moze byc wytwarzany z wielka szyb¬ koscia, przy minimalnym niebezpieczenstwie zerwania pasma i w taki sposób, ze petle pas- ma moga otrzymac bardzo dokladny ksztalt i rozstawienie, a ustrój po uksztaltowaniu nie be¬ dzie podlegal silom dazacym do zmiany wyma¬ ganej konfiguracji.Równiez celem wynalazku jest otrzymanie wezykowatego ustroju o dokladnym 'ksztalcie we wszystkich plaszczyznach bez nieregularnych zgiec, skretek lub zwitek i to w taki sposób, ze w przypadku pasma o podlugowatym przekroju poprzecznym najwiekszy wymiar przekroju po¬ przecznego przebiega dokladnie prostopadle do glównej plaszczyzny ustroju albo pod ustalonym katem wzgledem tej plaszczyzny.Dalszym celem wynalazku jest wypracowanie metod i srodków, za pomoca których moze byc wytwarzany ustrój okreslonego rodzaju, przy czym petle przebiegajace w jednym kierunku posiadaja, tzW. konfiguracje podcieta, np. sa zlozone z wezszej czesci grzbietowej i szerszej czesci czolowej. Jest równiez korzystnie w prze¬ waznej liczbie przypadków, jezeli ustrój ma byc uzyty jako rzad ogniwek sprzegajacych za¬ mkniecia suwakowego; mozna równiez posunac podciecie tak daleko, ze wewnetrzne czesci bocz. ne ogniwek sa docisniete calkowicie do siebie w czesci grzbietowej, nawet w razie zyczenia z naprezeniem wstepnym, przy czym wynalazek rozwaza wytwarzanie ustroju o takiej specjal¬ nej konfiguracji.Wedlug glównej cechy wynalazku sposób wy¬ twarzania wezykowatego ustroju omówionego rodzaju obejmuje zabieg przepuszczania pasma przez obszar wspóldzialania miedzy obrotowym wrzecionem srubowym i zazebionym z nim na¬ rzadem zebatym przy dostatecznym luzie umoz¬ liwiajacym przejscie tego pasma tak, aby w tym pasmie byly wytlaczane petle. Podobnie wedlug glównej cechy wynalazku maszyna do wytwa¬ rzania wezykowatego ustroju opisanego wyzej, posiada wrzeciono srubowe, element zebaty wspóldzialajacy z tym wrzecionem z luzem wy¬ starczajacym dla pomieszczenia pasma obrabia¬ nego w maszynie oraz srodki do wprowadzania i przepuszczania pasma przez obszar wspóldzia¬ lania miedzy wymienionym wrzecionem i ele¬ mentem zebatym.Inne cele i cechy wynalazku sa omówione szczególowo w dalszym ciagu opisu i przedsta¬ wione na rysunku. ,Fig. 1 przedstawia schema¬ tycznie i w zwiekszonej skali czesci maszyny formujace i ksztaltujace petle wedlug jednej z postaci wykonania wynalazku, lig. 2 — przekrój poprzeczny wzdluz linii II — II na fig. 1, fig. 3 — przekrój poprzeczny wzdluz linii III — III na fig. 1, fig. 4 — schematyczny widok zasadni¬ czych czesci maszyny i patrzac w kierunku strzalek IV — IV na fig. 1, fig. 5 — odpowiedni schematyczny widok z góry, fig. 6 przedstawia calkowity widok z przodu maszyny wedlug nie¬ co odmiennej postaci wynalazku, fig. 7 przed¬ stawia w zwiekszonej podzialce schematyczny przekrój wzdluz linii lamanej VII—VII na fig. 6, fig. 8 — w tej samej podzialce co i na fig. 7 czesciowy widok z przodu kola zebatego, stano¬ wiacego czesc maszyny i fig. 9 — w jeszcze wiekszej podzialce — rozwiniety przekrój cze¬ sciowy wzdluz krzywej linii VIII — VIII na fig. 8.Na zalaczonym rysunku przedstawiono tylko dwie postacie wykonania wynalazku, które róz¬ nia sie tylko pod wzgledem konstrukcji poszcze¬ gólnych elementów, przy czym jedna z postaci wykonania jest przedstawiona w polozeniu po¬ ziomym, a druga w polozeniu pionowym. Wobec powyzszego wystarcza przedstawienie pelnego widoku tylko jednej z maszyn, gdyz widoki obu maszyn sa identyczne, przy czym podobne czesci otrzymaly te same oznaczenia w obu postaciach wykonania.Opis sposobu wedlug wynalazku i zasadnicze elementy maszyny do wykonania tego sposobu sa omówione najpierw w zwiazku z fig. 1—5.Na fig. 1—5 wzdluz jednej strony wrzeciona srubowego 6 jest osadzona stala szyna nosna 7, której powierzchnia nosna przebiega zasadniczo wzdluz srednicy wrzeciona 6. Wzdluz brzegu szyny, zwróconego do wrzeciona 6, znagduje sie plytkie wglebienie tworzace tor prowadniczy dla jednego ciagu pasa obiegowego 8, nazywa¬ nego w dalszym ciagu pasem nosnym, który jest prowadzony na krazkach 9 i 10, a wzdluz swego brzegu jest zaopatrzony w zeby wchodza¬ ce miedzy wierzcholki zwojów wrzeciona srubo¬ wego 6.Na pas obiegowy 8 jest nalozony wzdluz krót¬ kiego odcinka wrzeciona srubowego 6 na jed¬ nym jego koncu jeden ciag drugiego pasa obie¬ gowego 11 nazywany w dalszym ciagu opisu pasem ksztaltujacym. Ten pas jest prowadzony — 2 —na krazkach 12 i 13, a jego ciag czynny, wspo¬ mniany wyzej, przebiega pod pewnym katem wzgledem podluznego kierunku wrzeciona, jak widac wyraznie na fig. 1. Pas posiada zeby brzegowe skierowane z pewnym nachyleniem wzgledem poprzecznego kierunku pasa, tak iz zejby sa równolegle do profilu wierzcholków gwintu srubowego wrzeciona srubowego 6, z którym te zeby wspólpracuja. Wzdluz odcinka wrzeciona srubowego za obszarem, w którym jest czynny pas-ksztaltujacy 11, jest umocowana szyna prowadnicza 15 na wierzcholku szyny podporowej 7 w takim polozeniu, ze wystaje ponad pas 8 biegnacy w jej wyzlobieniu brze¬ gowym, trafiajac na powierzchnie prowadnicza, przebiegajaca wzdluz wrzeciona srubowego 6 w niewielkiej od niego odleglosci. Szyna pro¬ wadnicza 15 powinna siegac jak najdalej w kie¬ runku wejsciowego konca wrzeciona 6. Z tego wzgledu pas ksztaltujacy 11 jest prowadzony na torze nachylonym wzgledem wrzeciona srubo¬ wego, dzieki czemu jest odprowadzony w góre okolo krazka 12, mozliwie zaraz po czynnym wspóldzialaniu z wrzecionem srubowym.Pasmo podlegajace uksztaltowaniu w postaci wezykowatego ustroju przechodzi do obszaru za¬ zebiania miedzy wrzecionem srubowym 6 i pa- ,sem ksztaltujacym 11 z lewej strony wrzeciona srubowego, jak widac na fig. 1, przy czym jest pozostawiony wystarczajacy luiz miedzy gwin¬ tem srubowym wrzeciona i zebami pasa ksztal¬ tujacego, aby umozliwic przejscie pasma. Dzie¬ ki wspóldzialaniu zebów pasa ksztaltujacego 11 z gwintem wrzeciona pasmo zostaje uksztalto¬ wane w postaci otwartych petli zwróconych na przemian w obie strony, jak przedstawiono na rysunku. Kierunek obrotu wrzeciona jest tego rodzaju, ze jego ruch obrotowy jest skierowany do powierzchni nosnej pasa nosnego 8, który ochrania w ten sposób pasmo od podazania za ruchem obrotowym wrzeciona, utrzymujac dzie¬ ki *temu pasmo w prawidlowym polozeniu wzdluz jednej strony wrzeciona nie tylko w ob¬ szarze zazebiania sie miedzy tym wrzecionem i pasem ksztaltujacym lecz równiez wzdluz ca¬ lej dlugosci wrzeciona.Pierwszy zwój .gwintu srubowego wrzeciona posiada wysokosc, która zmienia sie stopniowo od zera do pelnej wysokosci, liczac od podstawy do wierzcholka. Wobec tego otwarta petla o pel¬ nej wysokosci zostaje uksztaltowana w pasmie juz w czasie pierwszego obrotu wrzeciona sru¬ bowego 6, skoro tylko pasmo zosta!o wprowa¬ dzone miedzy wrzeciono i pas ksztaltujacy 22.Jest to korzystne poniewaz dlugosc pasma, nie¬ zbedna do utworzenia petli, moze byc swobod¬ nie wciagana pomiedzy elementy ksztaltujace petle, co nie mialoby miejsca w przypadku, gdyby wytlaczanie petli do pelnej wysokosci bylo rozlozone na kilka obrotów, poniewaz do¬ datkowa dlugosc pasma wymagana dla kazdej nastepnej fazy wytlaczania musialaby byc po¬ brana z tych czesci pasma, które juz sa calko¬ wicie pochwycone miedzy zazebiajace sie czesci.Mozliwie zaraz po utworzeniu petli pasmo zo¬ staje uchwycone z tylu przez szyne prowadni¬ cza 15 i jest utrzymywane w polozeniu wspól¬ dzialania z gwintem srubowym wrzeciona pod¬ czas przebiegania wzdluz calej dlugosci wrze¬ ciona. Przez caly czas tej drogi pas nosny 8 za¬ pobiega pociaganiu pasma w ruchu obrotowym wrzeciona srubowego, jak wspomniano wyzej.Jest oczywiste, ze w obszarze wspóldzialania miedzy zwojem srubowym wrzeciona 6 i zebami pasma ksztaltujacego 11 obydwa wspomniane zwoje srubowe oraz zeby sa uksztaltowane w profile posiadajace proste boki prostopadle do osi wrzeciona srubowego, a wiec i petle uformo¬ wane z pasma beda mialy tak samo proste bo¬ ki. Jezeli jest pozadane ksztaltowanie petli tzw. ksztaltu podcietego, to mozliwe jest osiagniecie tego przez zmiane profilu gwintu srubowego wrzeciona 6 wzdluz jego dlugosci badz w sposób ciagly, badz w szeregu stopni, miedzy którymi moga byc obszary spoczynkowe, gdzie profile gwintu srubowego pozostaja niezmienione. Naj¬ lepiej jest, gdy zmiana profilu gwintu srubowe¬ go na kazdym stopniu bedzie stopniowana na pewnej dlugosci gwintu srubowego, np. na jed¬ nym zwoju tego gwintu.W przykladzie przedstawianym na fig. 1 pro¬ fil gwintu srubowego wrzeciona 6 pozostaje nie¬ zmieniony od konca wejsciowego wrzeciona do plaszczyzny srednicowej oznaczonej liczba 16.Drugi obszar wrzeciona srubowego zawarty miedzy plaszczyzna 16 i plaszczyzna 11 posiada dwa zwoje gwintu srubowego wrzeciona. Z tych zwojów pierwszy na poczatku ma ten sam "pro¬ fil co i profil na koncu wyjsciowym poprzednie¬ go obszaru i stopniowo zmienia sie w ksztalt lekko podciety, który nastepnie utrzymuje sie wzdluz drugiego zwoju. W trzecim obszarze wrzeciona srubowego miedzy plaszczyznami 27 i 18 i w czwartym obszarze miedzy plaszczyzna¬ mi 18 i 19 profil gwintu srubowego zmienia sie w dwóch stopniach do bardziej podcietego ksztaltu, dokladnie w taki sam sposób, jak w obszarze miedzy plaszczyznami 16 i 27. Wreszcie w piatym obszarze polozonym za plaszczyzna 19 profil gwintu srubowego zostaje zmieniony w — 3 —ksztalt, który jest tak bardzo podciety, ze boki wewnetrznych petli pasma zostaja calkowicie docisniete do siebie, tak iz tworza wezsze grzbie¬ ty za szerszymi glowicami wewnetrznych petli pasa.Jest zrozumiale, ze ksztalt podciety profilu gwintu srubowego otrzymuje sie wykonujac co¬ raz wieksze szerokosci na wierzcholku gwintu, lecz pozostawiajac niezmieniona szerokosc gwin¬ tu u jego podstawy. Równiez jest zrozumiale, ze zeby pasma nosnego 8 musza miec taki ksztalt, zeby mogly wchodzic miedzy rozszerzo¬ ne wierzcholki gwintu srubowego w obszarze wrzeciona polozonym za plaszczyzna 19, i wobec tego beda wchodzic miedzy wierzcholki srubowe w pierwszym obszarze wrzeciona z nieco wiek¬ szym luzem, który jednak nie przeszkadza im w prawidlowym podtrzymywaniu petli pasma w tym obszarze.W praktyce stwierdzono, ze korzystnie jest wykonac rózne obszary wrzeciona 6 jako od- dzieline odcinki zmontowane na wspólnym rdze¬ niu.Co do odmiany wykonania przedstawionej na fig. 6—7 nalezy zauwazyc, ze figury te nalezy rozpatrywac lacznie z fig. 1 i 3, które zreszta przedstawiaja schematycznie powiekszone prze¬ kroje wzdluz linii la — la na fig. 7 oraz Ilia^ Ilia na fig. 6.W tej odmianie wrzeciono 6 jest osadzone w polozeniu pionowym w lozyskach 2Q i 21 w sto- janie maszyny oznaczonej ogólnie liczba 22. Na dolnym koncu wrzeciona 6 jest umocowane ko¬ lo pasowe 23 napedzane przez pas klinowy, nie przedstawiony na rysunku, od kola pasowego 24 umocowanego na wale silnika elektrycznego 25.Pas ksztaltujacy 11 zostal zastapiony przez kolo zebate lla umocowane na wale 26, osadzo¬ nym w lozyskach 21 i 28. Równiez na wale 26 jest osadzona slimacznica 29 zazebiajaca sie ze slimakiem wrzeciona 30, osadzonego w lozyskach 31 i posiadajacego kolo zebate 32, zazebiajace sie z kolem zebatym 33 u góry wrzeciona 6.W ten sposób kolo zebate lla jest napedzane scisle synchronicznie z obrotem wrzeciona 6.Kolo zebate lla posiada na powierzchni czo¬ lowej zeby 14a wspóldzialajace z gwintem sru¬ bowym 6 scisle tak samo, jak zeby 14 pasa .ksztaltujacego 11 w opisanej poprzednio odmia¬ nie. W obszarze zazebiania sie zeby 14a powin¬ ny przebiegac po torze nachylonym do podluz¬ nego kierunku wrzeciona srubowego, jak przed¬ stawiono na fig. 1, gdzie ten tor ruchu zebów jest przedstawiony w rozwinieciu. Aby to osiag¬ nac kolo zebate 12 jest osadzone swa osia pod katem v wzgledem plaszczyzny prostopadlej do podluznego kierunku wrzeciona srubowego. Aby otrzymac prawidlowe wspóldzialanie, zeby 14a powinny byc wykonane tak, aby ich kierunek podluzny przebiegal pod tym samym katem wzgledem osi kola zebatego, jak widac wyraznie na fig. 9. W tej odmianie wynalazku, przedstawionej na ry¬ sunku, zeby 14a sa uksztaltowane przez wyko¬ nanie nachylonych wciec kolowych w plaszczyz¬ nie kola zebatego lla wzdluz linii promienio¬ wej, przy czym te wciecia saN otwarte a ich naj¬ wieksza glebokosc znajduje sie na obwodzie ko¬ la zebatego.Konstrukcja wrzeciona 6 szyny nosnej 7 pasa nosnego 8 oraz krazków prowadniczych 9 i 10 i szyny prowadniozej 15 jest taka sama jak w pierwszej odmianie wykonania, a dzialanie ich jest równiez takie same.Jak przedstawiono na fig. 6, wrzeciono 6 po¬ siada kanal osiowy 34, w którego wierzcholku jest umieszczony grzejnik elektryczny 35 zasila¬ ny pradem z pierscieni stykowych canaczonych schematycznie liczba 36 na dolnym koncu wrze¬ ciona. Dzieki grzejnikowi 35 obszar wrzeciona polozony bezposrednio za plaszczyzna srednico¬ wa 19 jest podgrzewany do odpowiedniej tem¬ peratury, natomiast dolna czesc wrzeciona po- . zastaje zimniejsza. Dzieki temu pasmo z petla¬ mi przebiegajac wzdluz wrzeciona srubowego w scislym wspóldzialaniu po uksztaltowaniu w po¬ zadany sposób jest najpierw ogrzewane, a na¬ stepnie pozostawione znowu do ostygniecia. Ta¬ ka obróbka cieplna sluzy do celów stabilizacji pasma dokladnie w tym ksztalcie, jaki zostal mu nadany. Czynnosc ta jest szczególnie pozy¬ teczna, gdy pasmo jest wykonywane z masy termoplastycznej, np. nylonu, lecz moze byc równiez zastosowana do innych materialów w celu usuniecia naprezen wewnetrznych, jakie moglyby powstac w materiale podczas procesu ksztaltowania. PL