Opublikowano dnia 25 wrzesnia 1958 r.H0lity4 eHSLIOTEK i •4r?,cc'u ^ale n*owego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41157 KI. 21 a3, 68/30 Przedsiebiorstwo Miedzymiastowych Kabli Telekomunikacyjnych we Wroclauriu *) Wroclaw, Polska Sposób automatycznej kontroli miedzymiastowych laczy telekomunikacyjnych oraz urzadzenie do kontroli lqczy tym sposobem Patent trwa od dnia 4 pazdziernika 1956 r.Sposób automatycznej kontroli miedzymiasto¬ wych laczy telekomunikacyjnych oraz urzadze¬ nie do kontroli laczy tym sposobem, skladaja¬ ce sie z dwóch aparatów lampowych, z których jeden umieszczony jest na stacji koncowej A, a drugi na stacji koncowej przeciwleglej B, sluza do samoczynnej kontroli przenosze¬ nia wszystkich laczy jednotorowych i dwuto¬ rowych, naturalnych i nosnych istniejacych miedzy tymi stacjami. W razie uszkodzenia któregokolwiek kierunku przenoszenia na sta¬ cji kierujacej A zostaje wywolany alarm akus¬ tyczny. Dotyczy to równiez zmiany poziomu przenoszenia, dzieki czemu jeszcze przed uszko¬ dzeniem lacza, usterki moga byc wykryte i usu¬ niete.Zastosowanie urzadzenia przyczyni sie do maksymalnego wykorzystania laczy telekomu- '*) Wlasciciel patentu oswiadczy, ze twórca wynalazku jest inz. Leopold Slidziewski. nikacyjnych przez zmniejszenie przerw pracy laczy do minimum. Omawiane urzadzenie wla¬ cza sie samoczynnie do linii za pomoca szczo¬ tek wybieraka, który kontroluje kolejno lacze za laczem. Ruchem szczotek wybieraka na stacji koncowej przeciwleglej kieruje aparat znajdu¬ jacy sie na stacji kierowniczej A za pomoca sygnalów pomiarowych 800/60 Hz w sposób opi¬ sany ponizej.Aparat na stacji A po „sprawdzeniu", ze na danym laczu nie jest prowadzona rozmowa wy¬ syla sygnal czestotliwosci pomiarowej 800760 Hz z poziomem — 1 N w kierunku stacji B. Sygnal ten zostaje odebrany przez aparat stacji B, w nastepstwie czego uruchomiony zostaje zespól przekazników, które powoduja wyslanie zwrotne czestotliwosci pomiarowej 800/60 Hz z wlasnego generatora do stacji A oraz przeskok szczotek wybieraka na nastepne lacze, gdzie pozostaja one do chwili ponownego otrzymania sygnalu 800/60 Hz ze stacji A. Aparat do stacji A pootrzymaniu sygnalu zwrotnego zostaje jprzesta- w^ony na badanie nastepnego lacza. W przy¬ padka bralai sygnsjlilzwrotnego lub zbyt nis- fcfego jegojpoziomu zostaje uruchomiony alarm * ha stacji K.W przypadku, gdy lacze jest zajete, urzadze¬ nie na stacji A czeka z badaniem lacza do czasu zakonczenia rozmowy lub do chwili, w której nastapi kilkusekundowa przerwa w rozmowie.W tym samym tez czasie pozostaje w spoczynku aparat na stacji B. W razie ewentualnego wy¬ padniecia ze wspólbieznosci obu aparatów, uru¬ chomiony zostaje alarm na stacji A.Na rysunku fig. 1 przedstawia schemat apa¬ ratu pracujacego na stacji A, fig. 2 — schemat aparatu pracujacego na stacji B, fig. 3 — sche¬ mat zespolu przekaznikowo-wybierakowego pra¬ cujacego na stacji A, fig. 4 — schemat blokowy calosci urzadzenia oraz sposób przylaczania je¬ go do lacza, fig. 5 — schemat polaczenia urza¬ dzen w sieci zlozonej.Na rysunku fig. 1—5 — CZN oznacza czesc nasluchowa aparatu, ND — czesc nadawcza (generator 800/60 Hz), ODB — odbiornik sygna¬ lu czestotliwosci pomiarowej 800/60 Hz, ZSTa — zespól przekaznikowo-wybierakowy sluzacy do wlaczania generatora w linie oraz kierowania ruchem szczotek wybieraka na stacji A, ZSTb — zespól przekaznikowo-wybierakowy sluzacy do wlaczania generatora i przelaczania szczotek wybieraka na stacji B.Sprawdzenie zajetosci toru wykonuje czesc nasluchowa CZN. Czestotliwosci rozmowne na wejsciu CZN zostaja wzmocnione przez lampe C3e, po czym zostaja wyprostowane przez uklad, zlozony z prostowników suchych i kondensato¬ rów, podwajajacy wartosc napiecia dodatniego wyprostowanego. "Napiecie to kompensuje ujem¬ ne przednapiecie siatki lampy w takim stopniu, ze przez lampe plynie prad anodowy, wystar¬ czajacy do uruchomienia przekaznika A w ob¬ wodzie anodowym lampy (fig. 1)." Sprezyny kontaktowe a± tego przekaznika (fig. 3) przerywaja wówczas obwód dla uzwoje¬ nia przekaznika F, uniemozliwiajac wyslanie czestotliwosci pomiarowej generatora na linie.Druga faza zaczyna sie z chwila, gdy badany tor jest wolny. Przekaznik F znajduje sie wów¬ czas pod pradem Sprezyny kontaktowe f1 (fig. 1) zostaja przelaczone na generator czesto¬ tliwosci pomiarowej Nd i w linie zostaje wysla¬ ny sygnal 800/60 Hz. Sprezyny kontaktowe /2 (fig. 3) zamykaja obwód dla przekaznika N, który przerywa obwód dla przekaznika F, dzie¬ ki czemu zostaje przerwany sygnal wysylany na linie. W ten sposób w linie zostaje wyslany impuls czestotliwosci pomiarowej 800/60 Hz.Przekaznik N jest dalej pod pradem dzieki sty¬ kowi ni i przez ten czas sygnal na linie nie mo¬ ze byc wyslany wskutek rozwarcia kontaktu n2.Podczas dzialania przekaznika F zostaje zam¬ kniety kontakt f3, dzieki czemu dziala prze¬ kaznik A' i poprzez wlasny kontakt al wlacza zasilanie na swoje uzwojenie. Sprezyny kontak¬ towe a'2 zostaja zwarte. Na tym konczy sie dru¬ ga faza czynnosci przekazników, zwiazana z wy¬ slaniem czestotliwosci, pomiarowej na linie.Trzecia faza zaczyna sie z chwila otrzymania sygnalu zwrotnego 800/60 Hz ze stacji przeciw¬ leglej. Sygnal ten zostaje przyjety przez od¬ biornik Odo. Napiecie sygnalu jest doprowadzo¬ ne na siatke lampy wzmacniajacej C3e poprzez filtr rezonansowy 800 Hz. Obwód anodowy lampy jest nastrojony na czestotliwosc 60 Hz.Czestotliwosc ta poprzez transformator anodo¬ wy dostaje sie na filtr zlozony z podwójnego mostka typu T, nastrojonego na czestotliwosc 60 Hz, oraz lampe C3e. Po przejsciu przez filtr regeneratywny napiecie o czestotliwosci 60 Hz zostaje wyprostowane przez prostowniki w ukla¬ dzie podwajajacym napiecie. Plus napiecia sta¬ lego zostaje podany na siatke lampy C3e, wsku¬ tek czego skompensowany zostaje czesciowo mi¬ nus przednapiecia siatki tak, ze plynie przez lampe prad anodowy o wartosci potrzebnej do zadzialania przekaznika D. Po zadzialaniu prze¬ kaznika D jego sprezyny kontaktowe d zostaja przestawione tak, ze przekaznik D (fig. 3) znaj¬ dzie sie pod pradem i wlacza na swoje uzwoje¬ nie zasilanie poprzez wlasne sprezyny d'.Sprezyny d'2 zostaja rozwarte przez co przer¬ wany zostaje obwód przygotowujacy alarm.Sprezyny kontaktowe d'3 zamykaja obwód dla przekaznika P, który po zadzialaniu sprezy¬ nami p± przerywa obwód dla przekaznika A' Sprezyny kontaktowe P2 przerywaja obwód dla przekaznika D1. Sprezyny P3 zostaja przestawio¬ ne tak, ze zadziala przekaznik S przestawiajac styki s± i s2, dzieki czemu jest on zasilany po¬ przez wlasne sprezyny stykowe. Z chwila jed¬ nak, kiedy przekaznik D' traci prad i przesta¬ wia swoje sprezyny stykowe, uzwojenie prze¬ kaznika P zostaje bez pradu. Sprezyny PI, P2, P3 wracaja do polozenia spoczynkowego. W ten sposób dzieki odebraniu sygnalu pomiarowego o wlasciwym poziomie obwód alarmowy nie zostaje uruchomiony i przekazniki D, D', P wracaja do polozenia spoczynkowego (wyjscio¬ wego). Na tym konczy sie trzecia faza dziala-nia przekazników zwiazana z czynnoscia od- biornika* Czwarta faza, to powrót urzadzenia odbior¬ czego do stanu wyjsciowego lub uruchomienia alarmu w przypadku braku sygnalu zwrotnego lub niedostatecznego jego poziomu. Wówczas przekaznik odbiornika D nie dziala i w wyniku tego poprzez kontakty d, a'2 i d'2 zamyka sie obwód dja przekaznika zwlocznego Z. Po jego zadzialaniu dzwoni dzwonek, przy czym dziala jednoczesnie przekaznik E, który rozwiera spre¬ zyny e i uniemozliwia przeskok szczotek wybie¬ raka na nastepny tor, by w ten sposób wskazac obsludze lacze uszkodzone.Piata faza, to przestawienie szczotek wybie¬ raka na nastepny tor badany. Po powrocie kon¬ taktu P3 do polozenia wyjsciowego zamyka sie obwód dla przekaznika T, który dziala tylko przez chwile z powodu jednoczesnego przerwa¬ nia obwodu dla przekaznika S.W nastepstwie zwarcia kontaktu t2 zamyka sie obwód dla przekaznika G, który swoimi spre¬ zynami gx powoduje zadzialanie wybieraka i przestawienie jego szczotek na nastepne lacze badane.Sprezyny stykowe g2 powoduja powrót prze¬ kaznika G do stanu spoczynkowego. Natomiast sprezyny kontaktowe fif3 przez rozwarcie i zwar¬ cie przywróca stan wyjsciowy dla przekazników nadajnika N i F. W ten sposób urzadzenie na nowym laczu przystapi do powtórzenia wymie¬ nionych czynnosci.Dzialanie aparatu na stacji B opisane jest ponizej.Po otrzymaniu sygnalu 800/60 Hz z poziomem — IN odbiornik „ODB" (fig. 2) na stacji B reaguje przestawieniem kontaktu av zamykajac obwód dla przekaznika B. Przekaznik B spre¬ zynami kontaktowymi b± przytrzymuje uzwoje¬ nie swoje pod pradem, kontaktem b2 wlacza uzwojenie przekaznika C do plusa baterii Z chwila zakonczenia impulsu sygnalu prze¬ kaznik A w obwodzie anodowym odbiornika wraca do polozenia spoczynkowego, wlaczajac swoim kontaktem a± minus baterii na uzwoje¬ nie przekaznika C, dzieki czemu dziala prze¬ kaznik C i zostaje wlaczony generator czestotli¬ wosci modulowanej 800/60 Hz w linie poprzez styki cv Impuls ten bedzie trwal krótko dzieki temu, ze uzwojenie przekaznika B zostaje odciete od zródla pradu, wskutek rozwarcia kontaktu C2.Przekaznik B o zwolnionym nieco czasie pusz¬ czania rozwiera kontakt b2 i przerywa obwód dla przekaznika C, wobec czego generator zo¬ staje odlaczony. W czasie wysylania impulsu kontakt C8 powoduje uruchomienie przekazni¬ ka U, który kontaktem U2 przygotowuje uzwo¬ jenie przekaznika* D do zadzialania z chwila powrotu sprezyn C2 do polozenia spoczynkowe¬ go, tj. z chwila przerwania impulsu generatora.Przekaznik D wlacza uzwojenie wybieraka pod prad, dzieki czemu szczotki przechodza na na¬ stepne lacze badane.Po chwili przekaznik D za posrednictwem przekaznika U wraca do polozenia spoczynko¬ wego, jak równiez cale urzadzenie oczekuje juz teraz sygnalu na nastepnym laczu.Powyzej rozpatrzony zostal sposób badania laczy na jednym tylko odcinku sieci pomiedzy dwoma stacjami koncowymi A i B (fig. 4).Urzadzenie nie ogranicza sie jednak do bada¬ nia laczy na jednym odcinku, co byloby malo ekonomiczne, lecz umozliwia badanie zlozonej sieci laczy przez rozwiazanie zagadnienia wspól¬ pracy urzadzen A miedzy soba (fig. 5). Do tego celu sluzy przekaznik L, znajdujacy sie w ob¬ wodzie trzeciej szczotki wybieraka, którego styki lj podlaczone sa równolegle do klucza K i szeregowo z kluczem K' (fig. 3). Jak dlugo przekaznik L jest pod pradem, tak dlugo urza¬ dzenie to pracuje jako kierujace. Praca prze¬ kaznika L zas zalezy od polozenia trzeciej szczotki wybieraka, wspólbieznej z dwoma szczotkami wlaczajacymi sie do lacza. Gdy szczotka trzecia wyjdzie poza obwód przekaz¬ nika L, wówczas przekaznik L puszcza i urza¬ dzenie A traci „inicjatywe" przestajac byc kie¬ rujacym.W tym stanie urzadzenie A „rusza" tylko z chwila otrzymania sygnalu z innego aparatu kierujacego A kazdorazowo o jeden tylko skok po uprzednim wyslaniu impulsu zwrotnego, wskutek czego jest aparatem kierowanym za pomoca impulsu 800/60 Hz, przychodzacym z in¬ nej stacji. Klucz K' z kontaktem lt oraz d'4 stanowi „starter" tego urzadzenia. W zaleznosci od tego czy starter ten uruchomiony zostaje samodzielnie, czy tez przez impuls pomiarowy, przychodzacy z innej stacji urzadzenie jest kie¬ rujacym lub kierowanym. Dla przykladu roz¬ patruje sie siec laczy kontrolowanych miedzy róznymi stacjami (fig. 5). Urzadzenie A w War¬ szawie po nacisnieciu klucza K' rozpoczyna ba¬ danie laczy np. z Krakowem. Po zbadaniu n-1 laczy szczotki wybieraka nalezacego do apara¬ tu A w Warszawie zatrzymuja sie na n-tym styku (na rysunku czwarty styk). Przekaznik L traci prad i powoduje przerwe obwodu alar- — 3 —mowego wskutek otwarcia kontaktu l2, rozwar¬ cie zas kontaktu lx powoduje wylaczenie wlasne¬ go startera, dzieki czemu urzadzenie w War¬ szawie traci „inicjatywe kierownicza" i staje sie odbiornikiem oczekujacym na sygnal. Tym¬ czasem urzadzenie A w Krakowie na pozycji n-tej (czwartej na rysunku) przejmuje „inicja¬ tywe" dzieki zamknieciu kontaktu l± przekaz¬ nika L, który znajduje sie w tej pozycji pod pradem. Urzadzenie w Krakowie rozpoczyna wiec badanie laczy ze stacja Kielce, a nastepnie z Katowicami (cztery lacza), po czym na ostat¬ nim (n-tym) laczu w relacji Kraków — War¬ szawa wysyla impuls do Warszawy wyzwala¬ jac tam urzadzenie A, spelniajac role koordy¬ natora, które znowu przejmuje inicjatywe roz¬ poczynajac badanie laczy w relacji Warszawa — Katowice (pozycja piata wybieraka w War¬ szawie i Katowicach). Po zbadaniu n-1 laczy w relacji Warszawa — Katowice urzadzenie A w Katowicach przejmuje „inicjatywe" i rozpo¬ czyna badanie laczy z Wroclawiem itd. Szczotki wybieraków po dojsciu do ostatniej pozycji automatycznie wracaja do pozycji wyjsciowej.Po zaalarmowaniu o uszkodzeniu na jakimkol¬ wiek z badanych laczy dyzurny na odpowied¬ niej stacji wyzwoli urzadzenie naciskajac prze¬ kaznik E, badz odpowiednio sporzadzony przy¬ cisk, dzieki czemu proces badania sieci laczy nie bedzie przerwany... Dla zabezpieczenia sie przed zablokowaniem urzadzenia przez szkodliwe sygnaly dlugotrwa¬ le sluzy przekaznik zwloczny Th, sterowany kontaktem a2 przekaznika *A, znajdujacego sie w obwodzie anodowym lampy czesci naslucho¬ wej CZN. W wypadku pojawienia sie stalego sygnalu trwajacego w sposób ciagly przez kilka minut kontakt a2 zamyka sie i dziala przekaz¬ nik zwloczny Th uruchamiajac kontaktem swoim Th zespól alarmowy. W przypadku pojawienia sie gwizdu na skutek wzbudzenia sie lacza urzadzenie reaguje równiez uruchamiajac zes¬ pól alarmowy. PL