Pierwszenstwo: dnia 13 maja 1954 r. dla za- strz. 1—8; 20 wrzesnia 1954 r. dla zastrz. 9—11 (Niemiecka Republika Federalna) Znane sa juz kilkuczesciowe stojaki kopal¬ niane, których czesci skladowe sa zestawione ze soba za pomoca jednolitej klamry w postaci tasmy zaciskowej. Do wyrobu stojaków tego rodzaju nadaja sie przede wszystkim rurowe ksztaltki o przekroju eliptycznym lub owalnym.W celu uzyskania za pomoca takich klamer nalezytego przylegania ich scianek do czlonu wewnetrznego stojaka, klamry posiadaja taki ksztalt aby ich czynny przekrój poprzeczny przejmowal stale sily naprezajace w miejscu przeciwleglym miejsca dzialania narzadu na¬ prezajacego punktowi przylozenia, nieurucho- miajace klamre zaciskowa, przy czym sily takie stopniowo zmniejszaja sie od pewnego maximum w klamrze w kierunku jej ramion dzwigniowych. Starano sie to osiagnac przez zastosowanie pewnego narzadu o takiej saime# wytrzymalosci umozliwiajacego równomierny rozklad naprezen i odksztalcen we wszystkich czesciach klamry* niezaleznie od ich odleglo¬ sci od miejsca zaczepienia sily narzadu napre¬ zajacego przy stalym zmienianiu promienia krzywizny otworu klamry zaciskowej. Jezeli jednak mozna bylo przy tym uzyskac dobre przyleganie klamry zaciskowej do zewnetrznej powierzchni czlonu wewnetrznego stojaka, to przy stojakach kopalnianych takie uksztalto¬ wanie klamry zaciskowej bylo jednak bardzo niedogodne ze wizgledu na przeksztalcanie sie duzej czesci sily zaciskowej, wywieranej na klamre zaciskowa, na prace odksztalcania tej klamry i tym samym sila ta nie mogla byc wyzyskana do przeciwstawienia duzemu obciag zeniu stojaka kopalnianego*Wynalazek dotyczy dwu lub kilfcuczejsciowe- fe tt^ato^kopa^iiia^efic, ktdfego czesci sa wiza- Jwl^p^l^oii^^^dem tfftiirezajacym klam¬ ra zaciskowa o zmiennym przekroju poprzecz* nym. Wynalazek ma na celu wykorzystanie sil dzialajacych na klamre zaciskowa z mozliwie najmniejszymi stratami i przy mozliwie naj¬ mniejszym jej odksztalcaniem w celu osia¬ gniecia duzej sily zaciskowej. Wedlug wyna» latzku mozna to osiagnac zasadniczo dzieki za¬ stosowaniu klamry zaciskowej o jak najmniej¬ szym przekroju poprzecznym Jej tylnej czesci przeciwleglej w miejscu zaczepiania sily na¬ prezajacej. Wedlug wynalazku przekrój po¬ przeczny klamry zaciskowej moze byc na stro¬ nie przedniej obliczony najkorzystniej tak, aby nie ulega^Sffl&sitalcehiu pod dzialaniem naj¬ wiekszych sil naprezajacych. Korzystnie jest, Aby przekrój poprzeczny klamry zaciskowej zmniejszal sie stopniowo w kierunku jej ela¬ stycznej strony tylnej. Klamra zaciskowa we¬ dlug wynalazku jest nastepnie celowo uksztal¬ towana tak, ze szczelina stykania sie jej ra¬ mion przebiega ukosnie wzgledem osi stojaka.Osiaga sie dzieki temu te istotna zalete, ze przy osadzeniu czlonu wewnetrznego stojaka w klam¬ rze zaciskowej, odksztalcenia tego czlonu* wy¬ stepujace w obrebie szczeliny klamry przy opuszczeniu sie czlonu wewnetrznego na dól i wyrównywane w klamrze zaciskowej wskutek ukosnego polozenia tej szczeliny* Ogólnie biorac zaleca sie wedlug wynalazku zastosowac klamre zaciskowa o takim ksztal¬ cie, aby jej otwór, np, w postaci wywiercone¬ go w stanie zacisniecia jej ramion odpowiadal pozadanemu ksztaltowi przekroju poprzeczne¬ go, podlegajacego dzialaniu zaciskowemu i aby promien krzywizny nie podlegal zasadniczo {zmianom przy naprezeniu klamry zaciskowej.Mozna klamre zaciskowa wedlug wynalazku wykonac równiez w ten sposób, ze w jednoli¬ tym juz wykonczonym pólfabrykacie, otrzyma¬ nym przez odpowiednia obróbke najkorzystniej przez kucie matrycowe wierci sie otwór i prze¬ cina sie ta scianke w celu wytworzenia ramion, które rozchyla, przy czym najlepiej zastosowac rozciecie ukosne.Wynalazek polega nastepnie na tym, ze w celu zwiekszenia elastycznosci kadluba zamka. jest on wykonany z pewnej liczby oddzielnych klamer, przy czym suma przekrojów poprzecz¬ nych poszczególnych klamer winna odpowia¬ dac niezbednemu ogólnemu przekrojowi po¬ przecznemu tamka. Poszczególne klamry nie stawiaja w zadnym razie takiego samego opo¬ ru odksztalcania, jak oddzielny jednolity ka~ dlub zamka o takim samym przekroju po¬ przecznym. Szczególna zalete wynalazku stano¬ wi zastosowanie szczelin, wykonanych w klam¬ rach w pewnych odstepach wzajemnych, przy czym te szczeliny wykonuje sie podczas wyro¬ bu klamer lub tez dodaitkowo, Z drugiej je¬ dnak strony mozliwe sa takze takie postacie wykonania wynalazku, z których pewna liczba klamer elastycznych jest polaczona w postaci kadluba zamka. We wszystkich przypadkach jest jednak rzecza korzystna poszczególne klam¬ ry polaczyc wzajemnie w obrebie dzialania narzadu naprezajacego. Mozna zatem zamekf wykonac elastycznym na obwodzie stojaka, na¬ tomiast uczynic go nieelastycznym w obrebie dzialania narzadu naprezajacego, wskutek cze¬ go zamek ten za pomoca np. odpowiednich ra¬ mion dzwigniowych moze oddzialywac na klamry zaciskowe. W celu dopasowania tamka do czlonu wewnetrznego, wykonuje sie go z po¬ jedynczych klamer, co jest o tyle korzystniejsze, ze pozwala na lepsze przejmowanie przez za¬ mek jakichkolwiek nierównomiernosci lub nie¬ równosci czlonu wewnetrznego. Jezeli np. we¬ wnetrzny czlon posiada w pewnym miejscu gu¬ zowate wybrzuszenie, to pojedyncze klamry zam¬ ka przy przejsciu tego miejsca pnzez zamek be¬ da naprezone w róznym stopniu, wskutek ozego tamek dopasowuje sie. elastycznie do tej nie¬ równosci, bez powodowania nierównomiernego rozkladu duzych cisnien powierzchniowych. Po¬ szczególne klamry tak wykonanego zamka mo¬ ga przy tym byc umieszczone w takim odste¬ pie wzajemnym, ze przy opuszczeniu sie czlo¬ nu wewnetrznego zostaja przez niego zabiera¬ ne ku dolowi, ustawiajac sie na krawedzi i przez powodowane przez to zwezenie we¬ wnetrznego otworu, obejmujacego czlon we¬ wnetrzny, wywieraja ^dodatkowe dzialanie za¬ ciskowe na ten czlon.Przedmiotem wynalazku jest nastepnie spo¬ sób ustawiania metalowych stojaków kopalnia* nych, Przy konstrukcji stojaka wedlug wyna¬ lazku wychodz sie przy tym z zalozenia, ze jest rzecza bardzo wadliwa, gdy przy dotych¬ czasowym ustawianiu stojaków kopalnianych z mechanicznymi urzadzeniami zaciskowymi, obciazenie zaciskowe, wywierane przy zacisku narzadu zaciskowego, zalezy od starannosci ustawiania stojaków lub tez od indywidualnie zastosowanej sily przy naprezaniu narzadu za* oiskowego i tym samym w praktyce jakosc ustawienia podlega duzym wahaniom.Wynalazek ma na celu usuniecie niedogod¬ nosci mechanicznie zaciskanych znanych stoja¬ ków kopalnianych zarówno stalowych, jaki wykonanych z lekkiego metalu. Polega on zasadniczo na tym, ze po dokonaniu ustawie¬ nia stojaków obciazenia zaciskowe grupy sto¬ jaków kopalnianych, np. na danym odcinku roboczym, wyrównuje sie przez wywolywanie naprezen dodatkowych za pomoca narzadu na¬ prezajacego lub naciagowego. W szczególnosci jest rzecza mozliwa zastosowanie dodatkowych naprezen równomiernych dostosowanych do okreslonej wartosci najwiekszej obciazen na¬ rzadów zaciskowych kazdego poszczególnego stojaka, np. za pomoca tak zwanego klucza blyskawicznego, posiadajacego przyrzad umo¬ zliwiajacy regulowanie sily naprezajacej, z ja¬ ka nalezy dzialac przy dokrecaniu srub klu¬ czem. Wedlug wynelazku mozna zastosowac takze tak zwane klucze wywrotne, które po¬ siadaja te wlasciwosc, ze przy osiagnieciu okreslonego nacisku najwiekszego ulegaja sa¬ moczynnie wywracaniu i przerywaja przeno¬ szenie sily naprezajacej. W podobny sposób moga byc takze wedlug wynalazku zastosowa¬ ne np. klucze grzechotkowe ze sprzeglem su¬ wakowym. Nalezy zaznaczyc, ze przy uzyciu tego rodzaju kluczy o ramieniu dzwigniowym 400 mm mozna wywierac sile zaciskowa 20 ton, a przy ramieniu 800 mm — 40 ton. Ponadto wynalazek umozliwia w ten lub inny sposób stojaki kopalniane o mechanicznych urzadze¬ niach zaciskowych ustawiac lub dodatkowo na¬ prezac z jednakowa sila.Wynalazek jest, tytulem przykladu, blizej wyjasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia stojak kopalniany widok boczny czesciowo w przekroju podluznym, fig. 2 — widok z góry klamry zaciskowej utrzymujacej razem czesci stojaka, fig. 3 — widok z przodu tego stojaka, a fig. 4 i * 5 przedstawiaja inny przyklad wykonania wynalazku w przekroju podluznym oraz w przekroju poprzecznym wzdluz linii V — V na fig. 4.Cyfra 1 oznaczono czlon wewnetrzny, cyfra 2 czlon zewnetrzny stojaka, a cyfra 3 — klam¬ ra zaciskowa utrzymujaca razem obydwa te czlony."Jak wynika z fig. 2 i 3, klamra zaciskowa 3 jest uksztaltowana tak, ze* jej przekrój poprze¬ czny od strony tylnej 4, przeciwleglej do punk¬ tu zaczepienia sily narzadu naprezajacego 5 wykonanym np. w postaci sruby napinajacej, jest najmniejszy, natomiast przekrój poprzecz¬ ny ramienia 6 klamry zaciskowej jest przy jego nasadzie 7 obliczony tak, ze ramiona 6 takze i pod dzialaniem najwiekszych sil obcia¬ zajacych stojak, wywieranych narzadem na¬ prezajacym 5 /nie moga ulec odksztalceniom przy tej nasadzie 7. Dlugosc ramion e jest poza tym dobrana tak, aby punkt dzialania narzadu 5 znajdowal sie w takiej odleglosci od nasady 7 ramion i od tylnej strony 4 klamry, jaka jest tylko dopuszczalna ze wzgledów kon¬ strukcyjnych. Wskutek takiego uksztaltowania klamry zaciskowej dziala ona na czlon we¬ wnetrzny przy naprezaniu narzadu 5 na podo¬ bienstwo zgniatacza do orzechów, przy czym sily wytwarzane tym narzadem zostaja bez istotnych strat na prace odksztalceniowa prze¬ ksztalcane bezposrednio na wywieranie mozli¬ wie duzego obciazenia zaciskowego 'wewnetrz¬ nego czlonu 1.Srubowy narzad napinajacy 5 jest polaczony przy pomocy swego gwintu z dolnym wzglednie lewym ramieniem 6 klamry zaciskowej, nato¬ miast jest on swobodnie i z pewnym luzem prowadzony w otworze drugiego ramienia 6.Fp obu stronach tego otworu narzad 5 jest za¬ opatrzony w zewnetrzny stozkowy wieniec 10 oraz w wewnetrzny stozkowy wieniec ii' Swobodne prowadzenie narzadu 5 w ramieniu 6 klamry zaciskowej zapobiega zacinaniu lub zakleszczeniu tego narzadu 5 przy naciaganiu i zwalnianiu ramienia 6. Wience 10 iii prze¬ nosza przy tym wywierane sily, jako przeciw- lozyska, na ich ramiona 6 przy czym wieniec 11 przy odkrecaniu narzadu £ rozwiera przy¬ musowo ramiona 8 jedno od drugiego, azeby zwolnic wewnetrzny stojak 1 z klamry zaci¬ skowej i umozliwic jego opuszczanie w dól.Otwór szczelinowy $ miedzy ramionami 6, klamry zaciskowej, jak to, uwidoczniono wy¬ raznie na fig. 3, jest ukosny wzgledem osi wewnetrznego ozlona 1, wskutek czego jakie¬ kolwiek odksztalcenia, mogace powstawac w obrebie otworu szczelinowego przy osadzaniu wewnetrznego czlonu 1 w klamrze zaciskowej 3, nie moga otrzymac jakiegokolwiek wieksze¬ go osiowego wydluzenia lub odksztalcenia te ulegaja wyrównaniu przy opuszczaniu we¬ wnetrznego czjona w klamrze zaciskowej 3.Klamre" zaciskowa 3 korzystnie jest wykonac z jednolitego pp^abrykatu odkutego w matrycy kowalskiej, w którym wierci sie otwór srodko¬ wy do osadzenia czlonu wewnetrznego. Na¬ stepnie wykonuje sie ciecie ukosne w celu uzyskania ramion 6, które rozwiera sie wza¬ jemnie.W przykladzie wykonania wynalazek wedlug fig. 4 i 5 kadlub zamka posiada postac klamry zaciskowej. W obrebie wymaganego zaciskania klamry i jej powierzchni wewnetrznie, styka¬ jacej sie z czlonem wewnetrznym T jest ona wykonana z oddzielnych tasm 9 przedzielonych — 3 -szczelinami 8. Szczeliny 8 moga byc. kazdora¬ zowo uksztaltowane tak, aby miedzy poszcze¬ gólnymi klamrami istnial pewien odstep a.Zastosowanie tych szczelin posiada jeszcze i inne dzialanie; mianowicie klamry 9 wszyst¬ kie razem lub tez pojedynczo, przy opuszcze- ndu sie czlonu wewnetrznego 1 poruszaja rów¬ niez sie w kierunku tego opuszczania, wskutek czego nastepuje zmniejszenie wysokosci otworu obejmujacego ten czlon oraz ustawiania sie na krawedz (przechylenie) pojedynczych tasm za¬ ciskowych, co doprowadza do silniejszego przy¬ cisniecia czlonu wewnetrznego 1 do kadluba zamka.Przedstawiony na fig. 4 i 5 narzad zacisko¬ wy lub naciskowy stanowi jedna z mozliwych znanych postaci wykonania. W zakresie wy¬ nalazku mozliwe sa równiez i inne postacie wykonania stojaka, w których stosuje sie za¬ mek lub klamry, ulegajace uelastycznieniu przez ich podzial wedlug wynalazku na od¬ dzielne klamry. Kadlub zamka mozna równiez wykonac z pewnej liczby oddzielnych tasm, które przy zachowaniu miedizy nimi szczelin, laczy sie ze soba w jedna calosc- Stojak kopalniany wedlug wynalazku moze byc ustawiony najlepiej w ten sposób, ze naj¬ pierw czlon wewnetrzny 1 wyciaga sie na po¬ trzebna Mlugosc z czlonu zewnetrznego 2 i za pomoca znanego urzadzenia ustawiajacego na¬ preza wzgledem stropu kopalnianego, a nastep¬ nie dokreca sie kluczem wstepnie srube na¬ prezajaca. Po ustawieniu w ten sposób pewnej grupy stojaków naklada sie na srube klucz blyskawiczny lub wywrotny i kazdy iz ustawio¬ nych juz stojaków napreza sie na okreslone obciazenie zaciskowe, które jest jednakowe dla wszystkich stojaków dzieki uzyciu klucza blyskawicznego. PL