MBLIOTEKA' ¦-nl owego Warszawa, dnia 1 grudnia 1955 r. aoto Aco POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38269 Stefania Miecznikowska Warszawa, Polska KI. 42m, 0- Sposób mnozenia liczb i urzqdzeni* do wykonywania tego sposobu Patent trwa od dnia 22 maja 1954 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób mnoze¬ nia liczb i urzadzenie do wykonywania tego sposobu, pozwalajace na wykonanie tego dziala¬ nia za pomoca nieskomplikowanych urzadzen, znacznie prostszych niz dotychczas uzywane arytmometry.Sposób mnozenia wedlug wynalazku polega na dodawaniu do siebie zespolu szeregów ele¬ mentów zliczajacych, odpowiadajacego wielko¬ scia mnoznej, tyle razy, ile wynosi mnoznik, przez jednoczesne przesuniecie calego zespolu z obszaru nastawien tych liczb do obszaru wy¬ ników mnozenia, w którym nastepuje sumowa¬ nie elementów w kazdym szeregu, kasowanie dziesiatek i uzupelnianie szeregów wyzszego rzedu. Elementami zliczajacymi moga byc do¬ wolne wielkosci materialne jak. np. bryly geo¬ metryczne dowolnego ksztaltu i tworzywa, uszeregowane w szeregi, odpowiadajace rzedom cyfr mnoznej, przy czym formowanie elemen¬ tów w zespoly, odpowiadajace liczbie mnoznej, odbywa sie za pomoca urzadzenia nastawiaja¬ cego, grupujacego wielokrotnie, dzieki pierwot¬ nemu nastawieniu, jednakowe ilosci elementów.Przesuniecie zespolu elementów zliczajacych do obszaru wyników odbywa sie w sposób dowol¬ ny recznie, mechanicznie, napedem elektrycz¬ nym itd. pod góre lub w poziomie, lub, wyko¬ rzystujac sile ciezkosci — w dól lub po równi pochylej. Mnozenie odbywa sie przez przesuwa¬ nie do obszaru wyników zespolu elementów zliczajacych, tworzacych mnozna, jak to juz wspomniano, tyle razy, ile wynosi mnoznik, przy czym dla zmniejszenia ilosci sumowan, szeregi elementów, tworzace mnozna, moga zmieniac polozenie w stosunku do obszaru wy¬ ników, jak w normalnym arytmometrze.Elementy zliczajace, przesuwane w wyniku dzialania do obszaru wyników, grupuje *i<* i sumuje w kazdym szeregu, odpowiednio do cyfr wyniku, przy czym, w przypadku gdy ilosc elementów w któryms z szeregów przekroczy dziesiec, redukuje sie w danym szeregu liczbe elementów o dziesiec, z jednoczesnym powie¬ kszeniem, jak to zwykle bywa, ilosci elemen¬ tów wyzszego rzedu o jednosc. W ten sposób ilosc elementów zliczajacych, znajdujacych si* w wyniku dzialania w obszarze wyników, okre¬ sla wynik mnozenia.Przykladem prostego urzadzenia do mnoze¬ nia wedlug sposobu, bedacego przedmiotem wynalazku, jest arytmometr reczny, w którym elementem zliczajacym sa kulki, toczace sie po równi pochylej Zasady dzialania i widok ogól¬ ny takiego arytmometru sa przedstawione na rysunkach, przy czym fig. 1 przedstawia widok arytmometru z góry, a fig. 2— widok z boku, fig. 3 — urzadzenie nastawiajace i sumujace arytmometru, uwidoczniajace sposób grupowa¬ nia elementów zliczajacych i przesuwanie ich do plaszczyzny wyników, fig. 4 — przedstawia sposób formowania wyników dzialan w plasz¬ czyznie wyników. W opisie i na rysunkach cy- fry-wskazniki arytmometru sa otoczone obwód¬ ka, dla odróznienia ich od cyfr arabskich, wska¬ zujacych poszczególne czesci i urzadzenia aryt¬ mometru.Dzialanie arytmometru jest nastepujace. Ele¬ menty zliczajace w ksztalcie kulek 1, zgroma¬ dzone w zasobniku 2, dostaja sie do rowków 3 równi pochylej, tworzacej plaszczyzne nasta¬ wien 4, przy dla jednostek, dziesiatek, setek itd. odpowiada po jednym rowku. W dolnej czesci plaszczyzny nastawien 4 znajduje sie urzadzenie nastawia¬ jace 5, które sie sklada z uchwytu 6, listewki zastawiajacej 7, posiadajacej pólokragle wy¬ cinki 8, oraz z przymocowanymi na sztywno do listewki zastawiajacej 7 i preta usztywniajace¬ go 9 drazków 10, po których przesuwaja sie za¬ stawki 11, odgraniczajace kulki mnoznej we wszystkich szeregach. W normalnym polozeniu urzadzenia nastawiajacego 5 rowki 3, w których znajduja sie kulki sa zastawione listewka za¬ stawiajaca 7, a zastawki 11 nie przegradzaja to¬ rów kulek. Po ustawieniu zastawek w ten spo¬ sób, aby mogly one odgrodzic grupy kulek, od¬ powiadajace mnoznej, od pozostalych kulek plaszczyzny nastawien, przesuniecie listwy za¬ mykajacej 7 przegrodzi zastawkami tory kulek i opusci na plaszczyzne wyników 12 ilosc kulek, odpowiadajaca mnoznej. Przesuniecie w prawo zamknie rowki kulek u styku plaszczyzn nasta¬ wien i wyników a usunie zastawki z toru kulek, tak, ze dzieki sile ciazenia opuszcza sie one, a nastepne przesuniecie listwy zamykajacej 7 znowu opusci nowe kulki do plaszczyzny wy¬ ników. Kulki 1, dostajac sie do plaszczyzny wy¬ ników, grupuja sie automatycznie w odpowied¬ niej dlugosci rowkach, a po zapelnieniu sie któ¬ regos rowka, opróznia sie go za pomoca dzwig¬ ni wahliwych 13, uruchomianych klawiszami 14, przy czym dziewiec kulek spada a jedna przedostaje sie do rowka, zawierajacego jed¬ nostki wyzszego rzedu, za pomoca trzpienia 16, dzialajacego przez zaglebienie 17. Klawisz 14 jest odciagany w swoje poprzednie polozenie za pomoca sprezyny 18. Kulki spadajace z plaszczyzny wyników zbieraja sie w zasobniku 19. Karetka plaszczyzny wyników 20 przesuwa sie w kierunku prostopadlym do kierunku row¬ ków za pomoca normalnie stosowanego w aryt¬ mometrach urzadzenia przesuwajacego.Przedstawiony na rysunkach i w opisie aryt¬ mometr jest tylko przykladem urzadzenia, slu¬ zacego do mnozenia liczb wedlug wynalazku, zastrzega sie wylacznosc patentowa urzadzen, opartych na sposobie mnozenia, bedacego przedmiotem wynalazku. PL