Przedmiotem wynalazku jest betonowa obudo¬ wa tunelu, wykonywana w gruntach nieskali- stych za pomoca tarczy, kilkoczesciowego rdze¬ nia stalowego oraz urzadzenia do betonowania pod cisnieniem za pomoca pompy do betonu.Cylindryczny plaszcz tarczy stanowi szalowanie slizgowe, pozwalajace na prace ciagla przy beto¬ nowaniu. Pierscien uszczelniajacy, umieszczony miedzy wewnetrznymi scianami cylindrycznego plaszcza tarczy a rdzeniem, zapewnia utrzymanie odpowiedniego cisnienia betonu w czasie betono¬ wania, oraz cisnienia, pozwalajacego uzyskac do¬ wolne zageszczenie gruntu. Ciaglosc betonowania zapewniona jest dzieki temu, ze czesci we¬ wnetrznej formy o srednicy, odpowiadajacej przeswitowi tunelu, sa w miare uzyskiwania przez beton obudowy wlasciwej wytrzymalosci, rozmontowywane, a nastepnie przenoszone *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wynalazca jest Wojslaw Bielicki w Warszawie. w kierunku postepu robót do komory tarczy, gdzie sa ponownie montowane, tworzac nastepny pierscien rdzenia.Obudowe wedlug wynalazku uwidoczniono na rysunku, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny tunelu, fig. 2 — przekrój poprzeczny wzdluz I —I na fig. 1, fig. 3 — przekrój przed¬ niej czesci tarczy z komorami do urabiania gruntu, fig. 4, 5, 6 przedstawiaja skrzynki stalo¬ we z klockami zelbetowymi, fig. 7, 8, 9 — pier¬ scienie uszczelniajace w przekroju i widoku, a fig. 10 przedstawia sposób uszczelnienia pier¬ scieni.Czesci skladowe rdzenia stanowia stalowe seg¬ menty c zaopatrzone w skrzynki cylindryczne i, w których umieszcza sie w czasie montazu formy okragle klocki zelbetowe k w ksztalcie niskich walców (fig. 4, 5 j 6). Po przesunieciu pierscieni uszczelniajacych & i e do polozenia d' i e' wysu¬ wa sie klocki k (fig. 4) do polozenia, wskazanego na fig. 6. Klocki betonowe k sa zaopatrzonew zwojnice m z drutu, sluzace za gwinty dla srub zamocowujacych j, oraz posiadaja uzbroje¬ nie e, przenoszace nacisk srub zamocowujacych j na klocki. Sruby te posiadaja po jednym sworz¬ niu r, utrzymujacym w stalym polozeniu tar¬ cze s, uszczelniajaca skrzynki i, które sa zaopa¬ trzone we wspólsrodkowe tuleje metalowe o i p, z których tuleja o jest nakrecona na srubie zamocowujacej j. Klocki k zanurzaja sie w beto¬ nie, doprowadzonym pod cisnieniem przewodami f, fl i wypelniajacym przestrzen h, zawarta mie¬ dzy zewnetrzna sciana a rdzenia i zewnetrzna sciana b plaszcza tarczy. Nacisk przesuwaika hy¬ draulicznego g9 g1 przenosza z rdzenia na twar¬ dniejacy beton obudowy klocki Je, umozliwiajac przez to posuw tarczy wprzód.Pierscienie di e (fig. 1 fig. 7 do 10) sa usz¬ czelnione na powierzchni styku z plaszczami a i b za pomoca uszczelek gumowanych t (fig. 10), miedzy którymi znajduje sie przestrzen u, wy¬ pelniona pod cisnieniem woda. W uszczelkach t wydrazony jest kanal u mogacy byc równiez wy¬ pelniony woda. Zastosowanie wody pod cisnie¬ niem w opisany sposób pozwala na zabezpiecze¬ nie sie przed wciskaniem sie betonu, znajduja¬ cego sie pod cisnieniem w czasie betonowania, oraz pozwala na utrzymanie w czystym stanie powierzchni uszczelek, co umozliwia latwe prze¬ suwanie pierscienia uszczelniajacego po po¬ wierzchni wewnetrznej plaszcza tarczy i ze¬ wnetrznej powierzchni rdzenia. Wewnetrzna srednica pierscienia e (fig. 8) odpowiada srednicy zewnetrznej rdzenia obudowy tunelu. Srednica zewnetrzna pierscienia e jest mniejsza od prze¬ switu tarczy o wielkosc, odpowiadajaca z pewna tolerancja wielkosci mozliwych odchylen tarczy od teoretycznej osi tunelu przy ruchu posuwi¬ stym. Pierscien wiekszy d (fig. 7) posiada ze¬ wnetrzna sredinice, odpowiadajaca przeswitowi wewnetrznemu tarczy, natomiast srednica we¬ wnetrzna pierscienia d jest wieksza od srednicy zewnetrznej rdzenia o wielkosc, odpowiadajaca tolerancji, takiej samej jak w odniesieniu do pierscienia e. Urzadzenie tego rodzaju zapewnia z jednej strony szczelnosc polaczonym pierscie¬ niom d i e, a z drugiej strony, dzieki mozliwosci mimosrodowego ustawienia sie wzajemnego obu pierscieni skladowych, pozwala na dopasowanie |ie piertfccieni w przypadku odchylenia osi tarczy I rdzenia od osi teoretycznej tunelu.Kolejriosc czynnosci w czasie wykonywania obudowy wedlug wynalazku opisano ponizej.W przypadku gdy obudowa tunelu znajduje sie w stadium wskazanym na fig. 1, 2 i 3, spre¬ zony beton doplywa przewodami f, przechodza¬ cymi przez pierscienie uszczelniajace d i e do ^ -i przestrzeni h, zawartej miedzy zewnetrzna scia¬ na a rdzenia formowego a wewnetrzna sciana b plaszcza tarczy. Beton uklada sie wzdluz rdze¬ nia w bulawy, zblizone w charakterystycznym ksztalcie do bulaw, tworzacych sie w palach, wykonywanych sposobem Franki.W miedzyczasie przenosi sie segmenty rdzenia z lewej strony (patrzac na fig. 1) na strone pra¬ wa do komory tarczy i montuje sie je w sposób wskazany liniami kreskowymi na fig. 1.Po zmontowaniu segmentów, luzuje sie opór- ki w, wstrzymujace ruch pierscieni uszczelniaja¬ cych d i e, po czym pod wplywem cisnienia betonu pierscien uszczelniajacy przesuwa sie do przodu, zajmujac polozenie d1 e1.Nastepnie, nie przerywajac pracy pomp do betonu, przez nacisk przesuwaków hydraulicz¬ nych, opierajacych sie o rdzen formowy, prze¬ suwa sie tarcze zlobiaca grunt wprzód na na¬ stepne stanowisko robocze.Po uplywie pewnego czasu, potrzebnego na stwardnienie betonu i uzyskanie przez niego wy¬ starczajacej wytrzymalosci, rozmontowuje sie od strony przeciwnej ruchowi tarczy, poszczególne segmenty rdzenia formowego, aby je móc prze¬ niesc do przodu.Czynnosci opisane moga byc tak rozlozone w czasie, ze bedzie zapewniona zupelna ciaglosc wykonywania obudowy.Sposób obudowy wedlug wynalazku odznacza sie nastepujacymi zaletami w porównaniu ze znanymi do tej pory metodami: zupelna ciaglosc pracy; ulatwienie transportu materialów (brak manipulacji ciezkimi i nieporecznymi tubinga- mi); zwiekszone bezpieczenstwo i wygoda pracy, dzieki temu, ze zagwarantowana jest zupelna szczelnosc w miejscu ukladania betonu, w prze¬ ciwstawieniu do metody tubingowej, w której miedzy zewnetrznymi sciankami tubingów a plaszczem tarczy pozostaje zawsze pewna prze¬ strzen, powodujaca zawalanie sie gruntu, co zmusza do stosowania wzmocnien za pomoca zastrzyków cementowych oraz powoduje przy ro¬ botach w kesonie uciekanie powietrza i naply¬ wanie wody; przy dobrym wykonaniu betonu absolutna szczelnosc konstrukcji pod warunkiem uzycia odpowiednich cementów; mozliwosc osia¬ gniecia bardzo znacznych oszczednosci stali, gdyz w razie zastosowania cementów ekspansywnych utworzy sie konstrukcja samosprezona, wytrzy¬ mala w znacznym stopniu na zginanie, mimo sto¬ sunkowo niewielkiej grubosci scianek; oszczed¬ nosc na stali jest zreszta mozliwa równiez i przy zastosowaniu normalnych cementów portlandz¬ kich, pod warunkiem zaprojektowania obudowy o odpowiedniej grubosci; osiagniecie oszczedno-sci finansowych dzieki uproszczeniu wykonaw¬ stwa i wiekszej jego mechanizacji; zbednosc wszelkiego rodzaju pózniejszych zastrzyków ce¬ mentu w grunt, gdyz obudowa juz w czasie be¬ tonowania jest silnie i pewnie usadowiona w gruncie, wywierajac na niego nacisk zupelnie równomierny, uwarunkowany jedynie odpowie¬ dnio dobranym cisnieniem roboczym pompy do betonu.Sposób obudowy wedlug wynalazku nadaje sie specjalnie do zastosowania w gruntach luz¬ nych i nawodnionych, w których zwykle wyko¬ nywano dotad roboty tunelowe glebokie za po¬ moca tubingów. PL