Tlenochlorek miedzi, stosowany do wytwarza¬ nia srodków do ochrony roslin, starano sie otrzymywac w stanie mozliwie subtelnie roz¬ drobnionym tak, aby wielkosc czastek byla mniejsza od jednego mikrona. Ciecze do opry¬ skiwania, otrzymane przy uzyciu takiego tleno¬ chlorku, stanowia trwale zawiesiny, których stopien aktywnosci utrzymuje sie trwale na jednakowym wysokim poziomie.Znane dotychczas sposoby wytwarzania dro¬ bno rozdzielonego tlenochlorku sa skomplikowane i przebieg reakcji jest powolny. Srodki do ochrony roslin, zawierajace tlenochlorek, musza byc wolne od elektrolitów, zwlaszcza od roz¬ puszczalnych soli miedzi, gdyz elektrolity te mo*a szkodliwie wplywac na traktowane rosliny a takze obnizac trwalosc cieczy do opryskiwania.Z tego tez wzgledu jest rzecza konieczna przy wytwarzaniu tlenochlorku mozliwie dokladne usuwanie lugu macierzystego zawartego w osa¬ dzie i zawierajacego elektrolity! Saczenie i prze¬ mywanie takiego drobnego osadu tlenochlorku jest jednak zmudne i dlugotrwale.W celu unikniecia tych trudnosci usuwano ze straconego tlenochlorku lug macierzysty, za¬ wierajacy chlorek miedzi, w ten sposób, ze do tlenochlorku na filtrze dodawano w stosunku stechiometrycznym przemytego wodorotlenku lub tlenku miedzi i przeprowadzano chlorek miedzi w tlenochlorek w mysl równania: CuCl2+ZCuO+xH20=ZCuO . CuCh • 4H20+ +(X-^)H20 Istota sposobu wedlug wynalazku wytwarza¬ nia tlenochlorku miedzi, nadajacego sie zwlaszcza do wytwarzania srodków do ochrony roslin, po¬ lega na reakcji tlenku miedzi, najkorzystniej swiezo straconego i przemytego, z obliczona iloscia roztworu, zawierajacego jony chloru; w temperaturze zwyklej lub nieco podwyzszonej, przy czym na 4 gramoatomy Cu stosuje sie 2 gramoatomy Cl. W wyniku reakcji tej tworzy sie tlenochlorek miedzi zgodnie z równaniem: 4CuO+2Ci'+xH20=3CuO . CuCl2 • 4H20+ +20H'+(x—5)H2QNalezy przy tym zwazac, aby Jony OH' prze¬ prowadzone zostaly jednoczesnie w postac nie zdysocjowana, np. w wode lub nierozpuszczalne wodorotlenki metali. Jako roztwory, zawierajace jony chloru, mozna stosowac kwas solny, chlorek miedzi lub chlorki innych metali od dwu-, do czterowartosciowych, np. ZnCl%, FeClt, TiCU, które tworza nierozpuszczalne wodorotlenki i ewentualnie zwiekszaja wlasciwosci grzybo¬ bójcze tlenochlorku miedzi.W ten sposób tworzy sie subtelnie rozdrobnio¬ ny, wolny od elektrolitów tlenochlorek i od¬ padaja trudnosci, zwiazane z saczeniem i prze¬ mywaniem. Otrzymany tlenochlorek daje trwale zawiesiny. Opryskiwanie ciecza, zawierajaca w zawiesinie taki tlenochlorek, jest nadzwyczaj skuteczne i oszczedne, a powloka na lisciach trwala, dobrze przylegajaca i odporna na wplywy atmosferyczne.Stosowany tlenek miedzi otrzymuje sie albo przez prazenie metalicznej miedzi przy dostepie powietrza albo przez stracanie z roztworu soli miedzi lub z zawiesiny tlenochlorku miedzi przy pomocy wodorotlenku wapnia lub sodu. Tak otrzymany tlenek miedzi daje sie latwo saczyc i przemywac. Stracanie z zawiesiny tlenochlorku przy pomocy wodorotlenku sodu jest korzystniej¬ sze, anizeli stracanie z roztworu soli miedzi, gdyz na te sama ilosc CuO zuzywa sie tylko je¬ dna czwarta ilosci NaOH. Tlenochlorek otrzy¬ muje sie w znany sposób z miedzi i chlorku przez wdmuchiwanie powietrza w podwyzszo¬ nych temperaturach, w których reakcja prze¬ biega znacznie szybciej niz na zimno, chociaz tlenochlorek otrzymuje sie w grubszej postaci.Przy wytwarzaniu produktu koncowego w mysl reakcji: 3CuO+CuCli+xHtO=ZCuO CuCh 4H20+ +fx—*)ff20 otrzymuje sie tym drobniejszy tlenochlorek im szybciej i dokladniej sie miesza i im nizsza jest temperatura. Mieszanie obu skladników najlepiej jest przeprowadzac w gniotowniku, mozna jed¬ nak równiez stosowac i inne urzadzenia miesza¬ jace. Skladniki miesza sie w stanie mozliwie ste¬ zonym. W przypadku skladników opornie reagu¬ jacych, np. chlorku cynku, chlorku manganu lub chlorku magnezu, nalezy mieszanie przepro¬ wadzac w wyzszych temperaturach, podczas gdy przy uzyciu kwasu solnego lub chlorku miedzi wystarcza temperatura zwykla. Tlenek miedzi, otrzymany przez prazenie miedzi na powietrzu, jest mniej podatny do reakcji, to tez przy jego przeróbce z roztworami HCl lub CuCl* nalezy stosowac temperature podwyzszona.Jako roztwory chlorków metali od dwu- do czterowartosciowych, mozna oprócz wymienio¬ nych stosowac tez np. AlCl3 NiCl2 i SnCls.Przyklad. Odpadki metalicznej miedzi roz¬ puszcza sie w roztworze CuCl* przepuszczajac przez ten roztwór powietrze w postaci drobnych pecherzyków. Reakcja przebiega wedlug rów¬ nania: 3Cu+CuCl2+30+xH20=3CuO . CuCl2. 4HaO+ +(x-^)H20 Reakcje przeprowadza sie w wiezach z drzewa lub materialu ceramicznego. Wskutek wydziela¬ jacego sie ciepla reakcji wzrasta temperatura i równoczesnie zwieksza sie predkosc reakcji.Temperature mozna tez zaraz na poczatku pod¬ wyzszyc przez wprowadzenie bezposredniej pary.Gdy reakcja juz dosc daleko przebiegnie, to zna¬ czy gdy zawartosc miedzi w zawiesinie wyniesie 150 — 200 kg/m*, spuszcza sie metna ciecz do osadnika, w którym osiada tlenochlorek, a wy¬ klarowany roztwór chlorku miedzi odciaga sie i odprowadza z powrotem do procesu. Okolo XU utworzonego tlenochlorku trzeba rozpuscic w kwasie solnym, w celu zregenerowania roz¬ tworu chlorku miedzi potrzebnego do reakcji.Reszte, okolo *U zawiesiny tlenochlorku, ste¬ zonej przez sedymentacje plucze s'e w osad¬ niku, rozciencza woda do zawartosci miedzi 150 — 200 kg/m* i ogrzewa para bezposrednia do temperatury 00 — 80° C, po czym przy po¬ mocy 20 —30%-owego NaOH straca sie czarno- brunatny CuO. Wodorotlenku sodu dodaje sie az do reakcji zasadowej na fenoloftaleine. Reakcja przebiega momentalnie, utworzony CuO szybko osiada i lug macierzysty mozna po krótkim czasie odciagnac. Osad CuO uwalnia sie od lugu macie¬ rzystego w prasach filtrowych lub wirówkach i przemywa az do calkowitego usuniecia chlor¬ ków. Otrzymany osad CuO zawiera wówczas 36 — 40% Cu.Przemiane CuO przy pomocy HCl lub wymie¬ nionych roztworów chlorków najlepiej uskutecz¬ niac w gniotowniku. Roztworu chlorku, odpowie¬ dnio do analizy obu skladników, dodaje sie w obliczonej ilosci. Mieszalnik lub gniotownik musi byc wykonany z materialu nie ulegajacego nadzeraniu, a mieszanine reakcyjna nalezy szybko przerabiac az do calkowitej jedno¬ rodnosci.Odwazona ilosc osadu CuO rozrabia sie naj¬ pierw dobrze w gniotowniku, pq czym dodaje sie w jednej porcji obliczona ilosc roztworu chlorku.Reakcja rozpoczyna sie natychmiast z wydziela¬ niem ciepla i konczy sie po 5—10 minutach, przy czym barwa mieszaniny reakcyjnej prze- — 2 —chodzi z czarnobrunatnej w jasno zielona. Jesli obu skladników mieszaniny reakcyjnej uzyje sie we wlasciwym stosunku stechiometrycznym, wówczas wytworzony tlenochlorek nie zawiera ani nadmiaru tlenku, ani chlorków i jest Wolny od elektrolitów. Jest rzecza wskazana stosowanie bardzo niewielkiego nadmiaru CuO, aby byc cal¬ kiem pewnym, ze produkt nie zawiera wolnych chlorków.Przy uzyciu kwasu solnego stosuje sie go w postaci technicznie stezonej o zawartosci HCl 10 —13 moli. litr. Utrzymuja podane stezenie i temperature 20 — 35°C otrzymuje sie subtelnie rozdrobniony i jednorodny tlenochlorek, który w zawiesinie jest bardzo trwaly i wykazuje wlasciwosci silnie grzybobójcze.Tak otrzymany produkt mozna mieszac z in¬ nymi substancjami w celu wytworzenia srodków do ochrony roslin. Jako substancji dodatkowych do tlenochlorku dodaje sie w tym celu odpowie¬ dnich wypelniaczy, np. talku, bentonitu, kaolinu, koloidów ochronnych, zwlaszcza lugów posiar¬ czynowych, zageszczonych do 60° Be, i wreszcie srodków zwilzajacych, np. pirofosforanu amonu.Wszystkie te skladniki miesza sie starannie w mieszalniku specjalnie odpornym na korozje, po czym mieszanine suszy sie w temperaturze okolo 80°C i miele. i nadajacego sie zwlaszcza do wytwarzania srodków do ochrony roslin, znamienny tym, ze tlenek miedzi, najkorzystniej swiezo stra¬ cony i przemyty, miesza sie w mieszalniku, w zwyklej lub umiarkowanie podwyzszonej temperaturze, z obliczona iloscia roztworu, zawierajacego jony chloru, stosujac na 4 gra- moatomy Cu dwa gramoatomy Cl, przez co powstaje tlenochlorek miedzi o skladzie 3CuO.CuCl2.4H20. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako roztwór zawierajacy jony chloru, stosuje sie kwas solny. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako roztwór, zawierajacy jony chloru, stosuje sie chlorek miedzi. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako roztwór, zawierajacy jony chloru, stosuje sie chlorki metali od dwu- do czterowartoscio- wych, które tworza nierozpuszczalne wodoro¬ tlenki i ewentualnie zwiekszaja wlasciwosci grzybobójcze tlenochlorku miedzi, np. FeCl* lub ZNCh. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie tlenek miedzi w takim nadmiarze, iz produkt koncowy nie zawiera wolnych elektrolitów. PL