Jakosc stali zalezy, jak wiadomo, w znacznym stopniu od sposobu odtleniania kapieli metalowej, przeprowadzanego pod¬ czas swiezenia stali lub po wyswiezeniu jej. Znany jest szereg sposobów wytwarza¬ nia stali, wedlug których wyzyskuje sie oprócz chemicznego dzialania srodków od- tleniajacych równiez i ich dzialanie mecha¬ niczne, polegajace w szczególnosci na wy¬ plukiwaniu z kapieli metalowej zuzli two¬ rzacych sie podczas odtleniania. Propono¬ wano równiez oddzialywac na kapiel me¬ talowa zawartymi w niej skladnikami, w szczególnosci manganem, w cetlu uzyska¬ nia takiego stopnia odtleniania metalu, aby nastepny dodatek srodków odtleniajacych, w szczególnosci zelazomanganu, byl zbed¬ ny. Sposób wedlug wynalazku niniejszego uwzglednia te okolicznosc i pozwala na wyzyskanie jej tak dalece, aby mozna by¬ lo wytwarzac bardzo wysokowartosciowa stal bez wprowadzania do kapieli metalo¬ wej dodatkowych czynników odtleniaja¬ cych.Przy stosowaniu sposobu wedlug wyna¬ lazku proces przeprowadza sie w dwóch oddzielnych zabiegach badz w zasadowym piecu Siemens-Martina, badz tez w piecu elektrycznym. W pierwszym zabiegu ro¬ boczym stosuje sie jako material wyjscio¬ wy surówke o duzej zawartosci manganu uzyskujac w wyniku zawierajacy mangan pólprodukt, który nastepnie poddaje sie przeróbce w drugim zabiegu roboczym na gotowa stal o zadanym skladzie chemicz¬ nym. Zaleta sposobu wedlug wynalazku,przeprowadzanego w dwóch lub kilku za¬ biegach roboczych, stanowi okolicznosc, ze kapiel metalowa traktuje sie kilkakrot¬ nie manganem 'zawartym od poczatku w przetapianym ladunku tak, aby produkty otrzymywane w kolejnych zabiegach byly zasilane ciagle na nowo manganem, i pod¬ daje sie je za kazdym razem redukcji Spo¬ sób wedlug wynalaizku moze posiadac np. przebieg nastepujacy.Do zasadowego pieca Siemenis-Martina wprowadza sie w stanie stalym lub rozto¬ pionym surówke zawierajaca: okolo 3,8% wegla, „ 4,0% manganu, „ 0,2% fosforu, „ 0,04% sianki.. Po roztopieniu ladunku wzglednie po ogrzaniu kapieli do potrzebnej temperatu¬ ry rozpoczyna sie utleniajaca obróbke przy jednoczesnym wprowadzaniu do kapieli ru¬ dy i dodatków; Pracuje sie przy tym z za¬ stosowaniem zuzili slabozasadowych oraz w temperaturze dobranej tak, aby zawar¬ tosc 'manganu w surówce po uplywie pew¬ nego czasu spadla z okolo 4% na 1,5%, Aby jednak uzyskac szczególnie silne dzia¬ lanie manganu na kapiel metalowa i wy¬ tworzyc póljprodukt juz o bardzo dobrych wlasciwosciach, nalezy wedlug wynalaz¬ ku natychmiast po zalbiegu utleniania ka¬ pieli poddac wytworzony pólprodukt od- tlenianiu, podczas którego mangan znaj¬ dujacy sie w zuzlach przechodzi ponownie do kapieli w takim stopniu, aby zawartosc manganu w pólprodukcie wzrosla do 2"%.Oprócz intensywnego odtleniania pólpro¬ duktu za pomoca manganu otrzymuje sie wedlug opisanego wyzej sposobu zuzle o duzej zawartosci manganu, które jednak pobraly zaledwie nieznaczna czesc fosforu i tlenku zelaza obecnych w kapieli, ponie¬ waz zawartosc wegla w pólprodukcie pod¬ czas pierwszego zabiegu pracy jest stosun¬ kowo duza i wynosi okoto 2%.Przy koncu pierwszego zalbiegu pól¬ produkt oddziela uskuteczniac w przechylnym piecu Sie- mens-Martina przez zwyklo przechylanie pieca i wylewanie w ten sposób zuzli, a w piecu stalym — przez spuszczanie calej roztopionej masy i ponowne napelnianie pieca pólproduktem po uprzednim usunie¬ ciuzuzla. ' Pólprodukt metalowy, uzyskany pod¬ czas pierwszego zabiegu pracy i zawiera¬ jacy, jak to juz zaznaczono, okolo 2% man¬ ganu, poddaje sie podczas drugiego zabiegu roboczego ponownie kolejnemu utlenianiu i odtlenianiu. Podczas utleniania, przepro¬ wadzanego z zuzlami nie (bardzo bogatymi w wapno i ewentualnie po uprzednim do¬ daniu odpadków zelaznych i rudy, zawar¬ tosc w kapieli metalowej manganu nalezy wedlug wynalazku równiez i podczas tego zabiegu roboczego obnizyc do wartosci mniejszej od zamierzonej zawartosci man¬ ganu w gotowej stali. Po przeprowadzeniu utleniania kapiel poddaje sie niezwlocz¬ nie redukcji, podczas której z zuzli zawie¬ rajacych mangan przeprowadza sie ponow¬ nie do kapieli czesc manganu brakujaca jeszcze w gotowej stali, co uskutecznia sie przez podwyzszanie stopnia zasadowosci zuzli oraz przez podwyzszanie temperatu¬ ry roboczej. Wiec np., jezeli gotowa stal ma zawierac 0,85% manganu, to pólpro¬ dukt, poddawany przeróbce w drugim za¬ biegu z zawartoiscia manganu wynoszaca 2%, poddaje sie z poczatku utlenianiu ob¬ nizajacemu zawartosc manganu do 0,3%, poczym mangan zawarty w zuzlach po¬ nownie przeprowadza sie do kapieli pod¬ czas zabiegu redukcji w ilosci 0,55%, któ¬ rej w stali jeszcze brakuje.Zawartosc manganu w pólprodukcie nalezy zawsze dostosowywac do potrzeb¬ nej zawartosci manganu w gotowej* stali.Z ladunku surówki o duzej zawartosci man¬ ganu nalezy podczas pierwszego zabiegu roboczego wytwarzac zawsze pólprodukt — 2 —o takiej zawartosci manganu, aby równiez i w drugim zabiegu roboczym mqglo odby¬ wac sie wyrazne utlenianie oraz dajaca sie odczuc redukcja manganu.Na rysunku przedstawiono graficznie |rzebieg wytwarzania stali sposobem we¬ dlug wynalazku w dwóch róznych przy¬ padkach.Fig. 1 wyjasnia przebieg sposobu wy¬ twarzania miekkiej slali zawierajacej 0,5% manganu i 0,1% wegla, fig. 2 — przebieg sposobu wytwarzania; slali zawierajacej 1,45% manganu i 0,S% wegla.W obu przypadkach jako material wyj¬ sciowy stosowano 'surówke zawierajaca okolo 4%. manganu. W przykladzie przed¬ stawionym na fig. 1 surówke te przeraibia sie w pierwszym zabiegu roboczym na pól¬ produkt zawierajacy 1,2% manganu; w przykladzie wedlug fig. 2 przerabia sie ,ja natomiast na pólprodukt o zawartosci 2,75% manganu. Wedlug fig. 1 obróbke utleniajaca kapieli metalowej przeprowa¬ dza sie talk, aby koncowa zawartosc man¬ ganu w pólprodukcie wynosila 1%", we¬ dlug filg. 2 natomiast doprowadza sie te zawartosc manganu do 2,5%. Podczas dru¬ giego zabiegu roboczego, w wyniku które¬ go uzyskuje sie wedlug fig. 1 stal miekka z ladunku zawierajacego 1,2% mangamu, obróbke utleniajaca przeprowadza sie z po¬ czatku tak, aby zawartosc manganu spa¬ dla do okolo 0,25%. W przekladzie we¬ dlug fig. 2 przy zawartosci manganu w pól¬ produkcie = 2,75% zawartosc manganu obniza sie podczas okresu utleniania w drugim zabiegu pracy do zawartosci man¬ ganu okolo 0,75%. W dbydwóch tych przy¬ padkach po obróbce utleniajacej przepro¬ wadza sie zarówno w pierwszym, jak i w drugim' zabiegu pracy redukcje, polegaja¬ ca na odzyskiwaniu manganu z zuzli, prze¬ prowadzajac go z powrotem do metalu w ilosci wynoszacej 0,3% wedlug fig. 1 i 0,7% wedlug fig. 2.Sposób wedlug wynalazku umozliwia przede wszystkim wytwarzanie najbardziej wysokowartosciowej stali z ladUnków skladajacych sie przewaznie z surówki.Przy zastosowaniu odmian sposobu przed¬ stawionych na fig. 1 i 2 zawartosc surów¬ ki w ladunku moze wynosic np. okolo 70%, natomiast odpadków zelaznych — dkolo 30% 'calego, ladunku. Pomijajac te korzyst¬ na okolicznosc opisany wyzej 'Sposób wy¬ róznia sie tym, ze kapiel metalowa podda¬ je sie kilkakrotnie traktowaniu manganem dzialajacym utleniajaco, który przy tym jest ,pobierany z samego ladunku i prze¬ prowadzany jest kolejno z metalu do zuzli i z zuzli do metalu.Takie wielokrotne traktowanie kapie¬ li metalowe) manganem daje w wyniku, praktycznie biorac, calkowite odtlenienie stali i dobre wyplukanie z zawartosci w niej'zuzla,, dzieki czemu staje sie zbedne stosowanie dodatkowych srodków odtle- niajacych, w szczególnosci zelazomanganu.Jakosc stali ulega w ten sposób bardzo znacznej poprawie; uzyskuje sie stal o du¬ zej wytrzymalosci na udiarnosc.Podzial calego procesu wytwarzania stali na dwa zabiegi robocze daje oprócz opisanych wyzej korzysci takze jeszcze i te korzysc, iz umozliwia wytwarzanie zu¬ zli o duzej 'zawartosci manganu, które przy przeróbce surówki zawierajacej fosfor za¬ wieraja stosunkowo niedluza ilosc tego pierwiastka. Oprócz tego podzial powyzszy posiada jeszcze i te szczególna zalete, ze podczas drugiego zabiegu pracy mozna bez zadnych trudnosci uzyskac potrzebna za¬ wartosc manganu w gotowej stali, co nie jest bynajmniej latwe do osiagniecia w przypadku stosowania jednego zabiegu ro¬ boczego i stosowania ladunku o duzej za¬ wartosci manganu, gdy przy koncu prze¬ biegu procesu otrzymuje sie zuzle o znacz¬ nej zawartosci manganu.Poniewaz sposób wedlug wynalazku polega, jak to wyzej wyjasniono, na kilka- — 3 -rkrotnym traktowaniu roztopionego pól¬ produktu i produktu koncowego manga¬ nem, przeto jakkolwiek w opisie zostalo opisane, glównie prowadzenie calego pro¬ cesu ^wytwarzania stali w dwóch tylko za¬ biegach roboczych, to jednak jest rzecza oczywista, ze mozliwe tez byloby prowa¬ dzenie calego procesu w wiekszej liczbie zabiegów, np. w trzech lub wiekszej licz¬ bie zabiegów, przy czym nalezy tylko dbac o to, aby podczas kazdego z tych zabiegów roboczych po obróbce utleniajacej bylo przeprowadzane natychmiast chocby na¬ wet krótkotrwale odmienianie kapieli me¬ talowej, co wlasnie stanowi najistotniejsza ceche wynalazku niniejszego.Sposób wedlug wynalazku daje sie przeprowadzac w kazdym piecu hutni¬ czym, w szczególnosci zas w zasadowych piecach Siemens-Martina, jak równiez i w znanych piecach elektrycznych, np. w pie¬ cach Heroulta itd. PL