Znane sa pojazdy mechaniczne, w któ¬ rych zespól osiowy pary kól zawieszony jest na ramie za pomoca organu nosnego lub dzwigara osiowego, który posiada czo¬ powa nasade, ustawiona w kierunku po¬ dluznym pojazdu. Przy tym ta pstatnia jest wsunieta w otwarty koniec rury ramy wzglednie nalozona jest na odpowiedni czop, umocowany na ramie, i na nim osa¬ dzona za posrednictwem gumowych pola¬ czen. Caly zespól osiowy moze przy tym kolysac sie dokola srodkowej podluznej osi pojazdu odpowiednio do podatnosci wkla¬ dek gumowych.Wynalazek niniejszy w odróznieniu od powyzszego polega na takim polaczeniu ze¬ spolu osiowego z rama lub nadwoziem fnp, przy samonosnym pudle wozu), ze dzwigar osiowy, zawierajacy organy prowadzenia kól, polaczony jest z rama lub nadwoziem za pomoca dwóch czopów nosnych, usta¬ wionych zasadniczo w kierunku podluznym pojazdu po obu stronach jego podluznej srodkowej plaszczyzny. W szczególnosci w razie stosowania ramy z dwiema rurowymi podluznicami wynalazek niniejszy przewi¬ duje osadzenie dzwigara osiowego za po¬ moca jego dwu czopów nosnych w srod¬ ku lub z wierzchu obu podluznie rurowych, a poza tym — sprezyste osadzenie dzwiga¬ ra osiowego przez zastosowanie sprezy¬ stych narzadów, np. gumowych wkladek, pomiedzy czopami nosnymi i rama wzgled¬ nie nadwoziem, 40248Wynalazek stwarza te korzysc, ze da¬ jac moznosc latwego odejmowania zespolu osiowego od ramy lub- nadwozia zapewnia ponadto jego podatne osadzenie. Podat¬ nosc w tym wypadku moze byc osiagnieta w pewnym kierunku lub we wszystkich kie¬ runkach, przy czym w zaleznosci od wiel¬ kosci rozstawienia obu czopów nosnych uzyskac mozna wieksza lub mniejsza po¬ datnosc dzwigara osiowego w róznych kie¬ runkach w stosunku do osi pojazdu.Czopy nosne moga byc polaczone z dzwigarem osiowym sztywno lub przegu¬ bowo dokola osi pionowej. W ostatnim wy¬ padku montaz staje sie ulatwiony i latwiej daje sie wyrównac niedokladnosci fabryka¬ cji, co szczególnie ma znaczenie przy za¬ stosowaniu ram rurowych w ukladzie prze¬ katnym, np. w formie X, oraz ze osiaga sie wieksza elastycznosc zespolu osiowego w kierunku poprzecznym.Zespól resorowy kól moze byc poza tym przymocowany do ramy wzglednie do nad¬ wozia lub do dzwigara osiowego, osadzo¬ nego podatnie na ramie lub nadwoziu.Zarówno przedni jak i tylny zespól osiowy moze byc umocowany sposobem we¬ dlug wynalazku, przy czym np. czopy nos¬ ne zespolu tylnej osi o zmiennym rozsta¬ wie kól, zawiera|jadegp wahliwe pólos!ie,. moga byc polaczone z dzwigarem osiowym przy pomocy pionowego przegubu, celem umozliwienia -wiekszej poprzecznej prze- suwnosci, czopy nosne zas zespolu przed¬ niej osi z przednimi kolami, prowadzonymi prawie ze równolegle i z mala tylko zmia¬ na rozstawu kól, moga byc przymocowane sztywno do dzwigara osiowego, np. za po¬ moca srub.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów zastosowania wynalazku, a miano¬ wicie fig. 1 przedstawia widok z góry ukla¬ du tylnej osi, fig. 2 — widok z tylu tegoz ukladu; fig. 3 — przekrój wzdluz linii 3—3 na fig. 1; fig. 4 i 5 — widoki z góry dwóch nastepnych przykladów ukladu tyl¬ nego mostu; fig. 6 — przekrój wzdluz linii 6—6 na fig. 5; fig. 7 — widok z góry ukla¬ du przedniej osi, np. takiego samego po¬ jazdu, jak na fig. 4 lub 5; fig, 8 — widok z przodu urzadzenia wedlug fig. 6; fig. 9— widok z boku inneij postaci wykonania w zastosowaniu db ukladu tylnej osi, w po¬ dluznym przekroju przez boczna podluzni- ce ramy.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1—3 przedstawiona jest rama samochodo¬ wa, utworzona z dwóch podluznie ruro¬ wych 10, ustawionych np. w ksztalcie li¬ tery X, usztywnionych wzajemnie poprze¬ czka 11. Kola tylne 12 osadzone sa na ko¬ lyszacych sie wahadlowych pólosiach 13, które sa zawieszone przy pomocy czopo¬ wych przegubów 14 na sciankach skrzynki przekladni osiowej lub skrzynki dyferen- cjalu 15. Z ta skrzynka polaczone sa szty¬ wno, np. za pomoca srub, dwie poprzecz¬ ne belki 16 i 17, z których górna 16 wygie¬ ta jest na zewnatrz w poblizu kól i sluzy do uchwycenia górnych konców srubowych sprezyn 18 uresorowania wahliwych pólosi.Przymocowanie dzwigara osiowego, skladajacego sie z dyferencjalu 15 i z dwóch poprzeczek 16 i 17, uskutecznia sie za pomoca dwóch czopów nosnych 19, umieszczonych po obu stronach podluznej srodkowej plaszczyzny pojazdu, z których kazdy na swoim tylnym koncu posiada wi¬ delki 21 i 22, obejmujace pólosie 13. Ra¬ miona 21, 22 widelek przymocowane sa przegubowo do poprzeczek 16 i 17 za po¬ moca pionowych czopów 23 i 24.Dla osadzenia czopów nosnych w po* dluznicach 10 ramy przewidziane sa, po dwa w kazdej, poprzeczne lozyska 25 i 26 w postaci pierscieni gumowych, ustawione w duzej odleglosci jedno od drugiego, któ¬ re najkorzystniej mozna w znany sposób nawulkanizowac na zewnetrznych i we¬ wnetrznych metalowych tulejach, w celu przymocowania do ramy lub do czopa nos¬ nego. Przejecie sil przesuwajacych naste-- — 2 —puje za pomoca gumowych lozysk 27 i 28, które moga byc w odpowiedni sposób rów¬ niez uzbrojone w metalowe tuleje.Naped przekladni osiowej 15 uskutecz¬ nia sie za pomoca walu kardanowego 29, najlepiej, z elastycznym sprzeglem 30.Sily i momenty, dzialajace na tylne ko¬ la, przenoszone sa podatnie na rame. Mo¬ menty obrotowe dokola osi poprzecznej lub podluznej pojazdu zostaja przejete przez czopy nosne 19, umieszczone po obu stro¬ nach podluznej srodkowej plaszczyzny, przy czym sily przenoszone sa na czopy nosne przy pomocy ramion widelek 21 i 22, a z nich przenoszone sa na rame za po¬ srednictwem poprzecznych lozysk 25 i 26.Momenty obrotowe dokola osi piono¬ wej, powstajace np, wskutek jednostron¬ nych w kierunkach jazdy dzialajacych ude¬ rzen drogowych, sa poza tym prawie w ca¬ losci odbierane przez gumowe lozyska 27 i 28. Moga tez byc zastosowane gumowe zderzaki równiez w przegubach 23 i 24.Sily poprzeczne, wystepujace w kolach wzglednie w dzwigarze osiowym, np. przy duzym ugieciu wahliwych pólosi, moga byc równiez przeniesone na przeguby 23 i 24 w 6posób podatny za posrednictwem lozysk gumowych 25 i 26, przy czym zespól osio¬ wy doznaje prawie równoleglego poprzecz¬ nego przesuniecia w stosunku do ramy.Fig. 4 przedstawia podobny uklad. W tym wypadku jednak czopy nosne osadzo¬ ne sa w dwóch stozkowych gumowych lo¬ zyskach 31 i 32, wzajemnie do siebie na¬ chylonych, które przejmuja sily, dzialaja¬ ce zarówno w kierunku podluznym, jak i w poprzecznym. Poza tym podluznice rurowe ustawione sa równolegle do podluznej srodkowej plaszczyzny pojazdu.Od tej postaci wykonania rózni sie od¬ miana, podana na fig. 5 i 6, tym, ze czop nosny 33 posiada zagieta do wewnatrz, a z góry otwarta widlowata plaska nasade 34, przy pomocy której czop nosny przy¬ mocowany jest sztywno do skrzyni dyfe- rencjalu 15 ponizej ruchomych pólosi 13 za pomoca srub 35. Nastepnie resor srubo¬ wy 18 opiera sie o podkladke resorowa 36, która przymocowana jest do podluznicy ra¬ my 10 za posrednictwem wygietego ramie¬ nia 37, np. przy pomocy spawania. W tym ukladzie podatnosc poprzeczna jest mala.Poza tym dzwigar osiowy odciazony jest od sil, dzialajacych na resory.Fig. 7 i 8 podaja odmiane konstruk¬ cyjna dla osi przedniej wzglednie dla kól, prowadzonych równolegle. Kola przednie 38 sa w tym wypadku zawieszone nieza¬ leznie jedno od drugiego na tarczowym lub skrzynkowym dzwigarze osiowym 41 za po¬ moca dwóch poprzecznych resorów tasmo¬ wych 39 i 40, ustawionych ijeden nad dru¬ gim. Czopy nosne 44, osadzone w stozko¬ wych gumowych lozyskach 42 i 43, wpro¬ wadzone sa swoimi przednimi koncami 45 przez otwory w dzwigarze osiowym 41 i w tych otworach sztywno zamocowane przy pomocy podkladki 46 i nakretki 47 lub w inny odpowiedni sposób.W przykladzie wykonania wedlug fig. 9 czopy nosne 49, z których kazdy sklada sie z czopa nosnego 50, skierowanego ku przodowi, i czopa nosnego 51, skierowa¬ nego ku tylowi, sa przytwierdzone za po¬ moca kolnierzy do dyferencjalu 15, na któ¬ rym równiez umocowane sa poprzeczne re¬ sory tasmowe 48, sluzace do uresorowania wahliwych pólosi. Podluznica 10 ramy po¬ siada przedluzenie 52, wystajace poza os.W tym przedluzeniu pod osia znajduje *ie otwarte u góry wyciecie 53, przez które czop nosny wprowadza sie do wnetrza po¬ dluznicy do przodu wzglednie do tylu.Kazdy z czopów nosnych 50 i 51 osadzony jest w stozkowym gumowym lozysku 54 i 55, przy czym te ostatnie sluza jednoczes¬ nie do przejmowania sil poprzecznych i osiowych.Przez zastosowanie ukladu wedlug fig. 9 mozna zmniejszyc sily dzialajace w lo¬ zyskach, gdyz obustronne osadzenie zespo- — 3 —lu osiowego usuwa urzadzenie wolnego za¬ wieszenia poprzednich przykladów wyko¬ nania. Jednakie budowa zespolu osiowego i konstrukcja ramy staja sie troche mniej proste. Po zwolnieniu srub mocujacych 56 zespól osiowy bez czopów nosnych 49 mo¬ ze byc wyjety ku górze. W odmianie przed¬ miotu wynalazku zespól osiowy zamiast przy pomocy czopów, wprowadzonych do wnetrza podluznie rurowych, moze byc osa¬ dzony za pomoca nasad rurowych na po- dluznicach rurowych lub na odpowiednich czesciach nosnych ramy lub nadwozia. Wy¬ nalazek w razie potrzeby moze byc rów¬ niez zastosowany do sztywnych osi. PL