Najdluzszy czas trwania patentu do 19 lipca 1955 Przy stosowaniu przeskokowego sposo¬ bu nadawania transmisyj telewizyjnych po^ wstaje koniecznosc wysylania z nadajnika impulsów obrazowych w odstepie jednego lub kilku calkowitych wierszy. Mozna to zrobic w sposób optyczny lub elektryczny.Sposoby optyczne wydaja sie byc lepsze, jako prostsze i bardzie} niezawodne. We wszystkich sposobach optycznych zawsze stosuje sie tarcze z otworami, wirujacymi synchronicznie z przesuwaniem filmu, za¬ opatrzona na obwodzie w szczeliny, kolej¬ no zaciemniane i przesuniete wzgledem sie¬ bie w kierunku stycznej.Wynalazek dotyczy przeskokowego spo¬ sobu nadawania transmisyj telewizyjnych, nadajacego impulsy synchronizacyjne w sposób optyczny.Fig. 1 przedstawia przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku, sluzacego do stosowania opisanego sposobu. Zwiercia¬ dlo wklesle 2 rzuca swiatlo lampy lukowej 1 czesciowo na powierzchnie filmu 3, cze¬ sciowo na przeslone ze szczelina 4. Swia¬ tlo, przechodzace przez te szczeline, pro¬ wadza dwa pryzmalty 5 i 6 w ten sposób, ze dwa obiektywy glówne 7 i 8 rzucaja na tarcze Nipkowa równoczesnie obraz filmu i ostry obraz szczeliny, przy czym w ten sposób, ze obraz ^szczeliny naklada sie na obraz filmu z samego brzegu. Za pomoca cylindrycznej soczewki 10 koncentruje sietyle swiatla w szczelinie, ze jasnosc jej przewyzsza znacznie jasnosc najjasniej¬ szych nawet miejsc filmu 3.Wynalazek dotyczy mianowicie wytwa¬ rzania olbu rodzajów impulsów potrzebnych do synchronizacji, a mianowicie impulsów wierszowych i impulsów obrazowych, o równych amplitudach. Okazalo sie mia¬ nowicie w praktyce, ze nawet przy stoso¬ waniu znanego sposobu ograniczania ampli¬ tud przez calkowite zablokowanie ostat¬ niej lampy wzmacniaka fotoelektrycznego 11, nie daje sie uniknac „zakorkowania" wzmacniaka, jezeli jeden z impulsów obraz¬ kowych lub dba te impulsy posiadaja am¬ plitude znacznie wieksza od amplitudy im¬ pulsów wierszowych. Ilosc elektrycznosci, niesiona przez te dlugie impulsy, wystar¬ cza mianowicie do tego, aby wywolac, wskutek silnego naladowania kondensato¬ rów sprzeglowych wzmacniaka 11, chwilo¬ we zakorkowanie tego ostatniego. Inne za¬ klócenie pracy urzadzenia powstaje zawsze wówczas, gdy sposób wytwarzania obu im¬ pulsów synchronizacyjnych nie jest tego ro¬ dzaju, ze impulsy te sa calkowicie nieza¬ lezne od pradów wizyjnych i posiadaja nie¬ zmienna amplitude. Nalezy zatem unikac jakiegokolwiek oddzialywania pradów wi¬ zyjnych na impulsy synchronizacyjne, po¬ niewaz w przeciwnym razie odbiór nada¬ wanego telewizyjnie obrazu doznaje za¬ klócen.Fig. 2 przedstawia w widoku z przodu tarcze Nipkowa 9. Jest to tarcza o podwój¬ nej spirali otworów, stosowana przy nada¬ waniu w sposób przeskokowy, opisana w patencie glównym. Spirale tej tarczy wy¬ znaczaja figure dzialki 12, majacej ksztalt trapezu, na którego brzeg naklada sie „pa¬ sek startowy" 13, posiadajacy dzieki za¬ stosowaniu srodków optycznych, przedsta¬ wionych na fig. 1, duza jasnosc. Wedlug wynalazku dlugosc tego paska startowego jest wieksza, niz wysokosc trapezu 12. Do wytwarzania impulsów obrazowych sluza dwa wyciecia w formie szczelin 14 i 15, które wedlug wynalazku — 1) sa umiesz¬ czone na zewnatrz trapezu 12, ale jeszcze w obszarze zasiegu paska startowego 13, 2) przebiegaja przez ten pasek jedno od drugiego w odstepie czasu, odpowiadaja¬ cym dokladnie szerokosci jednego wiersza, 3) posiadaja szerokosc najlepiej równa pa¬ ru srednicom otworów obrazowych tarczy,. aby mozna je bylo jeszcze wygodnie wytlo¬ czyc. Dzieki umieszczeniu tych szczelin 14, 15 poza. polem dzialki 12, prady wizyjne zupelnie nie zaleza od amplitudy impulsów synchronizacyjnych, podobnie jak nie za¬ leza od impulsów wierszowych, dzieki te¬ mu, ze rzut 12 obrazu jest wezszy od po- dzialki, to jest odleglosci wzajemnej dwóch otworów o szerokosc paska startowego 13.Na pasek startowy 13 nie pada przeto swiatlo z obrazu.Przy przebieganiu szczelin 14 i 15 przez wystajace konce paska startowego 13 musi przeto na lampe fotoelektronowa padac znacznie wiecej swiatla, niz przy przebie¬ ganiu przez nia otworu obrazowego tarczy, poniewaz zarówno szerokosc paska starto¬ wego 13, jak i wysokosc szczelin 14, 15, jest wieksza od srednicy jednego otworu obra¬ zowego. Wskutek tego wystepuje jednak natychmiast zakorkowanie wzmacniaka 11 pradu fotoelektrycznego, uniemozliwiajace prace. Temu nadmiernemu naswietlaniu zapobiega sie wedlug wynalazku w ten spo¬ sób, ze w przeswit szczeliny 4 wprowadza sie w plaszczyznie przeslony, uwidocznio¬ nej na fi|g. 1, dwa nastawne kliny, pozwa¬ lajace na odpowiednie zmniejszanie pola paska startowego 13. Nadajnik wedlug fig. 1 ma dwie sruby (z których jedna tyl¬ ko, oznaczona liczba 16, widac na rysun¬ ku) , które bedac wkrecane wchodza swymi koncami w przeswit szczeliny 4. Cienie 16' tych srub na tarczy wygladaja przeto tak, jak na fig. 2, W ten sposób mozna latwo doprowadzic napiecie dlugich impulsów do tej samej' wartosci, co napiecie impulsów — 2 -krótkich, oraz nastawic jasnosc za pomoca dwóch oddzielnych srdb dla kazdego z obu impulsów obrazowych na te sama wartosc.Po wyregulowaniu w ten sposób napiec impulsów synchronizacyjnych powstaje za¬ gadnienie rozmieszczenia w czasie poczat¬ ków obu impulsów obrazowych. Nawet je¬ zeli obie szczeliny 14 i 15 posiadaja na tar¬ czy odleglosc wzajemna, odpowiadajaca dokladnie dlugosci czasu rozkladania jed¬ nego wiersza, to wysylane przez nie impul¬ sy niekoniecznie musza nastepowac jeden po drugim w odstepie czasu odpowiadaja¬ cym tej dlugosci. Odstep miedzy obu im¬ pulsami obrazowymi wtedy tylko doklad¬ nie odpowiada okresowi jednego wiersza, gdy os paska synchronizacyjnego przecho^ dzi przez srodek tarczy. Jezeli jednak os paska synchronizacyjnego nie lezy na sred¬ nicy tarczy, to odstep obu impulsów nie równa sie okresowi jednego wiersza. Prze¬ suwajac pasek synchroniazcyjny, a przez to i caly rzut obrazu, równolegle do sred-i nicy tarczy, mozna wedlug wynalazku osiagnac to, zeby oba impulsy, a przeto i obie siatki obrazowe wchodzily doklad¬ nie pomiedzy sidbie bedac przesuniete wzgledem sidbie dokladnie o okres jedne¬ go wiersza.Wedlug patentu nr 28566 rzut obrazu na tarcze znieksztalca sie trapezoidalnie za pomoca srodków optycznych. Wedlug wy¬ nalazku znieksztalceniu tego rodzaju pod¬ daje sie takze i pasek startowy, i to mia¬ nowicie w ten sposób, zeby os paska prze¬ chodzila przez srodek tarczy Nipkowa, a pasek koineydowal z krawedzia rzutu obrazu. W tym przypadku odstep czasowy poczatków impulsów obrazowych jest nie¬ zalezny równiez od wzajemnej odleglosci szczelin 14 i 15, liczonej wzdluz promienia, i wynosi dokladnie okres jednego wiersza.Drobne poprawki uskutecznia sie w ten spo¬ sób, ze przeslone ze szczelina 4 przekreca sie nieco w plaszczyznie obrazu filmowe¬ go, aby ustawic ja równolegle do krawedzi obrazu.Na fig. 1 liczba 18 oznaczona jest wiru¬ jaca przeslona. Szybkosc obrotowa tej prze¬ slony jest dwa razy mniejsza od szybko¬ sci tarczy Nipkowa 9. Fig. 3 przedstawia te wirujaca przeslone w widoku z przodu.Przeslona posiada spiralna szczeline 19, sluzaca do odslaniania otworów obrazo¬ wych tarczy. Oprócz tego posiada ona jesz¬ cze dwa okienka 20 i 21, których szeroko¬ sci sa wyznaczone przez czas przebiegu je¬ dnej podzialki tarczy Nipkowa, i które sa przesuniete wzgledem siebie o jedna po- dzialke. Przeslona ta moze miec zamiast okienek 20 i 21 okienka 20a i 21a. Tego drugiego rodzaju przeslona powoduje od¬ wrócenie kolejnosci nadawania impulsów obrazowych. Zaleznie od sposobu rozkla¬ dania, kierunku ruchu 'tarcz i kierunku przesuwania filmu nalezy podczas pracy stosowac badz jedna badz druga przeslone.Szprychy 22 i 23 przeslony, laczace ze¬ wnetrzna czesc przeslony z jej czescia we¬ wnetrzna, najlepiej jest umiescic w ten spo¬ sób, azdby ich cien przebiegal przez tarcze bezposrednio po przebiegnieciu przez tar¬ cze rzutów okienek 20 i 21. W ten sposób automatycznie zaciemnia sie linie biegu wstecznego. Wystarcza, jezeli szprychy te posiadaja szerokosc dwóch do trzech sred¬ nic otworów obrazowych, tym bardziej, ze przy wirowaniu tarczy ze stala szybkoscia nie sa one mechanicznie obciazone. Takie rozmieszczenie szprych jak na fig. 3 jest tylko w pierwszej z dwóch opisanych posta¬ ci przeslony wirujacej. W przeslonie dru¬ giej szprychy sa przesuniete w kierunku przeciwnym do kierunku obrotu, poza okienka 20a i 21a. Odstep przeslony od tar¬ czy musi byc jak najmniejszy, azeby nie wystepowaly straty swiatla i nieostrosc cieni. Przeslona 18 nie wywiera zadnego wplywu na dokladnosc nadawania sygna¬ lów. Rola jej ogranicza sie jedynie do pe¬ riodycznego przeslaniania niepracuj acych - 3 -w danej chwili szczelin. Moze ona przeto byc zrobiona z materialu gietkiego i z do¬ kladnoscia stosunkowo niewielka, tak iz jest ona znacznie latwiejsza do zrobienia i tansza niz tarcza Nipkowa 9.Opisane urzadzenie z tarcza Nipkowa, w której szczeliny synchronizacyjne sa umieszczone na zewnatrz trapezu 12, za¬ pewnia w prosty sposób niezaleznosc na¬ tezenia impulsów od pradów obrazowych.To samo zagadnienie moze byc jednak roz¬ wiazane jeszcze i w inny sposób. Na przy¬ klad na rzut obrazu na tarcze mozna nalo¬ zyc bardzo jasny poziomy pasek rozklada¬ ny przez otwór w tarczy. Równiez i w ten sposób mozna wytwarzac impulsy. Jednak¬ ze urzadzenie opisane poprzednio daje sie nieco latwiej wykonac. Mozna tez wytwa¬ rzac sygnaly bez pomocy jasnego paska po¬ przecznego, a za pomoca samego tylko pio¬ nowego paska startowego, jezeli mianowicie spirala otworów obrazowych bedzie miala w dwóch miejscach szczeliny. Poniewaz je¬ dnak szczeliny te przebiegaja wówczas po¬ przez rzut obrazu, przeto rzut ten musi w tych miejscach byc dokladnie i ostro za¬ ciemniony przez przeslone lezaca w pla¬ szczyznie filmu.Na zupelnie innej zasadzie opiera sie wytwarzanie tego rodzaju impulsów w spo¬ sób elektryczny. Zasada jest tu nakladanie sie dwóch czysto periodycznych drgan na siatce tyratronu, pracujacego w relaksa¬ cyjnym ukladzie polaczen. PL