Najdluzszy czas trwania patentu do 31 maja 1954 r.Znane sa nadajniki telewizyjne stosu¬ jace przeskokowy sposób rozkladania fil¬ mu. Pod nazwa „przeskokowy" nalezy ro¬ zumiec sposób rozkladania polegajacy na tym, ze ten sam obraz rozklada sie kilka razy, kazdy raz tylko czesc calej liczby wierszów i kazdy raz inne wiersze, lezace miedzy poprzednio rozlozonymi. Znany jest sposób przeskokowego rozkladania za pomoca tarczy z podwójna spirala, wedlug którego po rozkladaniu za pomoca ze¬ wnetrznej (spirali nastepuje jednowierszo¬ wy skok w rozkladaniu.W celu usuniecia znieksztalcen trape- zoidalnych, powstajacych z powodu niapo- krywania sie trapezowych dzialek tarczy i prostokatnych rzutów obrazów, stosuje sie w tego rodzaju nadajniku przyrzady optyczne, znieksztalcajace rzut obrazu. W celu synchronizacji na brzeg rzutu obrazu rzuca sie pasek startowy o jasnosci wiek¬ szej od jasnosci najbardziej bialego miej¬ sca obrazu. Wszystkie powyz&ze czynno¬ sci wymagaja stosowania bardzo precy¬ zyjnych mechanizmów n&stawczych. Przed¬ miotem wynalazku sa tego rodzaju mecha¬ nizmy nastawcze. Nizej podane jest uza¬ sadnienie koniecznosci stosowania omawia¬ nych mechanizmów i przyklady wykona¬ nia ich.Fit. 1 przedstawia przebieg dwukrot¬ nego rozkladania obrazu filmowego, prze¬ suwajacego sie równomiernie z dolu ku górze. Rysunek przedstawia siedem faz 1 — 7 okresu rozkladania. Obok przedsta¬ wiona jest tarcza 8 z podwójna spirala.Jej dzialka jest oznaczona cyfra 9. Na torze ruchu filmu oznaczone sa rozklada¬ ne elementy obrazu. Elementy te sa po- laczone ze soba krzywa kreskowana 10.Amplituda tej krzywej jest równa wyso¬ kosci dzialki 9 oraz jest oznaczona litera h. Litera H oznaczona jest wysokosc rzu¬ tu obrazu filmowego. Z rozpatrzenia fig. 1 wynika, ze wysokosc H obrazu filmo¬ wego powinna byc wieksza o wysokosc dwu wierszów 2 z od wysokosci h dzialki tarezy 8. Z zaleznosci H = h + 2z wynika, ze tylko wtedy mozliwa jest pra¬ ca takim nadajnikiem, gdy sie ustali bar¬ dzo scisle stosunek wymiarów rzutu obra¬ zu do wymiarów dzialki tarczy, spelnia¬ jacy powyzsze równanie. Prócz tego zas prawidlowa praca nadajnika wymaga spelnienia jeszcze calego szeregu innych warunków, które kolejno nizej zostana wyliczone. 1). Wymiary. Wymiary rzutu obrazu powinny byc dobrane tak, aby wysokosc rzutu byla wieksza od wysokosci dzialki tarczy o dwie wysokosci wiersza. 2). Nastawienie. Rzut obrazu, spel¬ niajacy juz warunek 1), powinien dawac sie dokladnie przesuwac do góry i na dól tak, aby po nastawieniu go dokladnie jeden wiersz wystawal ponad dzialke i jeden wkrsa z dolu dzialki. 3). Znieksztalcenie. Rzut obrazu fil¬ mu na tarcze powinien posiadac kontur trapezu o kacie miedzy nachylonymi bo^ kami trapezu równym dokladnie katowi miedzy promieniami kolejnych otworów tarczy Nipkowa. 4). Faza obrazu. Miejsce styku dwóch nastepujacych po sobie obrazów filmowych powinno sie rzutowac na miejsce rozkladanego pola rzutu obrazu, lezace miedzy ostatnim wewnetrznym otworem zewnetrznej spirali i ostatnim zewnetrznym wewnetrznej dokladnie w chwili, gdy spirale zmieniaja sie wzajem¬ nie w rozkladaniu. 5). Warunek poludnikowy. Linia pio¬ nowa, przechodzaca dokladnie przez sro¬ dek obrazu, powinna przechodzic jedno¬ czesnie przez os tarczy Nipkowa. Ruch filmu powinien odbywac sie dokladnie równolegle do tej linii pionowej.Nadajnik wedlug fig. 2 ^pelnia wy¬ mienione piec warunków bezblednego rozkladania w sposób przeskokowy. Na¬ stepne cztery warunki, dotyczace syn¬ chronizacji paskiem startowym, sa naste¬ pujace. 6). Pasek startowy powinien byc dokladnie równolegly do krawedzi filmu oraz przechodzic swym przedluzeniem przez punkt srodkowy tarczy. 7). Pasek startowy powinien miec taka szerokosc, zeby szerokosc obrazu plus szerokosc paska startowego byla równa dokladnie szerokosci dzialki tar¬ czy. 8). Dlugosc paska startowego powin¬ na byc co najmniej równa wysokosci roz¬ kladanej ^powierzchni. 9). Natezenie promieni swietlnych, przechodzacych przez szczeliny synchro¬ nizacyjnych impulsów obrazowych tarczy z podwójna spirala otworów, powinno byc nastawne. Krawedzie szczelin musza przy tym przechodzic przez srodek (tarczy.Fig. 2 przedstawia urzadzenie nadaw¬ cze, pozwalajace na spelnienie wszystkich wymienionych warunków. Film odwija sie w znany sposób z bebna tasmowego 11 na krazek transportowy 12 i wbiega gladko poprzez krazek prowadniczy lk w prowadnice 13. Drugi krazek prowadni- — 2 —czy 15 odbiera film z prowadnic i dopro¬ wadza go do drugiego krazka transporto¬ wego 16, (polaczonego na stale ze skrzyn¬ ka aparatu. Wreszcie film, po przejsciu przez urzadzenie dzwiekowe, moze byc prowadzony dalej do drugiego bebna tas- mowego* W celu spelnienia warunku 1) prowadnice 13 sa umieszczone na czopie obrotowym 17, umieszczonym ze swej strony na listwie przesuwnej 18. Listwe te 18 mozna przesuwac wzdluz otworów podluznych 18' dokladnie w kierunku rzu¬ tujacych obraz promieni swietlnych. Jest zrozumiale, ze przesuwanie tej listwy mo¬ ze odbywac sie takze w dokladniejszy spo¬ sób np. za pomoca srub. Jezeli obiektyw 19 znajduje sie takze w oprawce prze¬ suwnej, a z drugiej strony tarcza Nipko- wa 8 lacznie z przynaleznymi do niej za^ slonami 20 i silnikami synchronicznymi 20', 8* jest ustawiona nieprzesuwnie, to np. przez zwiekszanie odstepu miedzy fil¬ mem a tarcza mozna zmniejszac rzut obrazu na tarcze 8, nastawiajac go jedno¬ czesnie na ostrosc za pomoca obiekty¬ wu 19.Do spelnienia warunku 2) sluzy trzpien pionowy 21. Trzpien 21 porusza tam i nazad przeslone 22, ostro rzutowa¬ na i przylegajaca szczelnie do plaszczyz¬ ny filmu 13. Po dobraniu wymiarów i po¬ lozenia rzutu trzeba dopasowac go do dzialki tarczy 8. Do tego celu sluzy czop obrotowy 17, którego os lezy dokladnie w plaszczyznie filmu. Mozna zatem tasme filmowa 13 obracac okolo tego czopa 17r a wreszcie ustalic znalezione nachylenie za pomoca sruby 23. Prócz tego trzeba jeszcze, aby wedlug wynalazku mozna bylo zmieniac takze nachylenie calego snopa swietlnego wzgledem poziomu.Mozna to zrobic tak, jak to robi sie w znanych projektorach kinowych. Wzgle¬ dem poziomu nachyla sie zarówno listwe 18 jak i obiektyw 19 tak, aby swiatlo bylo zawsze wspólosiowe z tymi czescia¬ mi. Dzieki obydwu wymienionym rodza¬ jom nachylania mitowi mozna nadac kaz¬ de zadane znieksztalcenie fcrapefloMalne.Warunek 4) zostaje spelniony dzieki zastosowaniu mimosrodowo osadzcuaego krazka 24. Przez ustawienie mimosrodu zgrany zostaje ruch rzutu obrazu z ru¬ chem tarczy Nipkowa 8.Nastawiacz paska synchronizacyjne¬ go, sluzacego do wytwarzania impulsów synchronizacyjnych, jest przedstawiony na fig. 3. Film porusza sie w prowadnicy 13. Z prawej i lewej jej strony leza pod¬ pórki #5 prowadnicy. Z lewej stromy fil- mu jest przepust swietlny 26 w postaci szczeliny, której krawedz 26' od strony filmu przylega szczelnie do krawedzi fil¬ mu 13 i jest skierowana bardzo dokladnie równolegle do tej krawedzi. Przeciwlegla krawedz 26" daje sie przysuwac imiiej lub wiecej do krawedzi 26', dzieki ezemu mozna nastawic szerokosc szczeliny, a wiec i szerokosc paska synchronizacyjne¬ go, a zatem i czas trwania impulsu syn¬ chronizacyjnego. Stycznosc paska star¬ towego 26 i krawedzi rzutu filmu 13 osiaga sie za pomoca klocka szklanego 27, posiadajacego postac plytki. Aby pa¬ sek startowy mozna bylo doprowadzac dokladnie do pokrycia sie z krawedzia rzutu obrazu, klocek 27 jest osadzony obrotowo na pionowym caopie 28." Ten ostatni daje sie przesuwac prócz tego w otworze podluznym 29, równoleglym do plaszczyzny filmu, a to w tym celu, aby w kazdym polozeniu obrotu klocek 27 mógl zgarnac jeszcze cale swiatlo, wycho¬ dzace ze szczeliny 26. Obiektyw 19 przy ostrym nastawieniu go na film 13, gdy klocek 27 jest dlugi, nie rzuca ostro pas¬ ka 26 na tarcze 8. Trzeba by szczeline 26 przesunac w kierunku lampy lukowej.Odleglosc 30 jest jednak wielkoscia stala.Duze natezenie swiatla potrzebne do syn¬ chronizowania uzyskuje sie za pomoca specjalnej cylindrycznej soczewki zbie- — 3 —rajacej 33, którsL rzuca na szczeline 26 obraz zródla swiatla 3J. Odstep i kieru¬ nek tej soczewki nastawia sie na stale wzgledem krawedzi 26' oraz uzaleznia sie wszelkie jej ruchy od tej ostatniej.Szczególy wykonania przepustu 26 przedstawia fig. 4. Z prawej strony, to jest po stronie okienka filmu 13, znajdu¬ je sie krawedz synchronizacyjna 26', za¬ mocowana na stale w polozeniu równo¬ leglym wzgledem zaslony okienkowej 22.Krawedz ta wedlug wynalazku stanowi jedna calosc z zaslona, tak iz wykonywa ona wszystkie ruchy wspólnie z zaslona filmowa, n/p. przy nastawieniu wedlug warunku 2). Za pomoca krawedzi prze¬ ciwleglej 26" mozna nastawiac szerokosc szczeliny, a mianowicie za pomoca sruby 31 w otworze podluznym. Dwa charakte¬ rystycznie uksztaltowane suwaki' 8&a i 32b sluza do regulacji swiatla, padajacego w szczeline synchronizacyjnych impulsów obrazowych tarczy Nipkowa. Dlugosc czesci 26" jest równa dokladnie wyso¬ kosci obrazu filmowego 13 wzglednie otworu zaslony 22. Przy prawidlowym nastawieniu klocka .szklanego 27 rzut obrazu szczeliny 26 pada na krawedz rzutu obrazu filmu 13. Linia graniczna miedzy obydwoma rzutami jest jednak za malo ostra, a to z tego powodu, ze kra¬ wedz 27' pryzmatu 27 rzuca cien, i z tego powodu, ze krawedz ta nie lezy juz na optycznej linii odtwarzania. Aby zapobiec przenikaniu rzutu obrazu w pasek starto¬ wy, trzeba zastosowac przeslone pomocni¬ cza 35, która zaslanialaby krawedz filmu o tyle, o ile wchodzi ona na pasek starto¬ wy. Na fig. 4 widac wyraznie przeslone pomocnicza 35 w okienku zaslony 22. Na tarczy Nipkowa przeslona ta wychodzi w postaci czarnego prazka, na który na¬ lozony zostaje obraz paska startowego, to jest szczeliny przepustu 26. W ten sposób unika sie wystepowania sygnalów obra¬ zowych w impulsach synchronizacyjnych. PL