PL30882B1 - 3b COl /15/óUb Uklad polaczen nastawników walcowych lub kciukowych - Google Patents

Description

W ostatnich czasach dazy sie do wy¬ konywania nastawników do elektrycz¬ nych pojazdów trakcyjnych o wiekszej liczbie stopni niz dotychczas* Stosowa¬ nie wielu stopni posiada szereg zalet, z drugiej strony wymaga jednak zwieksze¬ nia liczby elementów laczeniowych, co znów jest ograniczone wysokoscia kon¬ strukcji nastawnika. Wady tej starano sie uniknac na rózne sposoby. Stosowano np. opornik regulacyjny o duzych oporach i przylaczano na przemian poszczególne stopnie tego opornika równolegle do opor¬ nika o malych oporach. Tego rodzaju uklad wielostopniowy ma te wade, ze wy¬ maga innego prowadzenia przewodów la¬ czeniowych niz w zwyczajnych ukladach nastawniczych, wskutek czego przemia¬ na istniejacych ukladów nastawniczych na ten uklad wielostopniowy pociaga za soba calkowita zmiane prowadzenia prze¬ wodów, co jest klopotliwe i kosztowne.Inny znany sposób zwiekszania liczby stopni nastawników lub rozruszników po¬ lega na przylaczaniu opornika regulacyj¬ nego równolegle do ostatniego oporu cze¬ sciowego opornika glównego przed odla¬ czaniem oporów czesciowych opornika glównego. Dzieki temu w nastawnikach kciukowych mozna bylo zaoszczedzic je¬ den kontakt wzglednie dla nastawników do rozrzadu styczników jeden stycznik.Jednakze w zwyczajnych nastawnikach walcowych sposób ten nie dawal zadnych oszczednosci na elementach laczeniowych i nie byl z tego powodu w nich stosowany.Celem wynalazku jest znaczne zwieksze¬ nie liczby stopni oporników regulacyj¬ nych przy niezmienionej liczbie elemen¬ tów laczeniowych wzglednie wybitne zmniejszenie liczby tych elementów przy zachowaniu niezmienionej liczby stopni bez wprowadzania przy tym duzych zmian w opornikach i przynaleznych przewo¬ dach. Wynalazek polega na tym, ze ele¬ menty laczeniowe, sluzace do tworzenia stopni opornikowych, sa w ten sposób roz¬ rzadzane przez nastawniki walcowe wzglednie kciukowe, ze przy róznych sto¬ pniach opornikowych, utworzonych przez poszczególne zaczepy, powstaja dzieki równoleglemu przylaczeniu dwóch lub kilku oporów czesciowych stopnie posre¬ dnie, mianowicie w ten sposób, ze w sa¬ siadujacych czesciach opornika wykona¬ ne zostaja polaczenia oporów i utworze¬ nie stopni posrednich na przemian przez obie grupy elementów laczeniowych, dzieki temu, ze na przemian jedna grupa elementów tworzy uklad równolegly, dru¬ ga zas odlacza.Rysunek przedstawia przyklady wy¬ konania wynalazku. Fig. 1 i 2 rysunku przedstawiaja rózne uklady nastawników walcowych do wielostopniowej regulacji opornikowej, fig. 3 i 4 — rózne uklady na¬ stawników kciukowych z wielostopniowa regulacja opornikowa wedlug wynalazku.Wynalazek zostanie najpierw wyja¬ sniony dla nastawników walcowych. Na¬ stawniki walcowe sa to nastawniki, w któ¬ rych na walcu obrotowym umieszczone sa wycinki slizgowe w postaci pierscieni lub odcinków pierscieni, wspóldzialajace z palcami kontaktowymi, rozmieszczonymi nieruchomo wzdluz walca, dzieki czemu przy róznych polozeniach walca tworza one rózne obwody. Wedlug wynalazku zaczepy opornika regulacyjnego zostaja przylaczone na przemian kolejno do dwóch grup palców kontaktowych na¬ stawnika walcowego. Te dwie grupy pal¬ ców kontaktowych sa tak umieszczone, ze kazda z nich jest podporzadkowana je¬ dnej z dwu grup wycinków slizgowych walca. Obie grupy wycinków slizgowych sa elektrycznie izolowane od siebie. Fig. 1 przedstawia opornik regulacyjny z zacze¬ pami Ri — Rs, do których przylaczone sa przewody elektryczne oraz nastawnik walcowy, przy czym wycinki slizgowe walca sa przedstawione w rozwinieciu.Cyfry 1 —14 oznaczaja poszczególne po¬ lozenia walca wzgledem palców kontak¬ towych. Palce kontaktowe sa rozmiesz¬ czone jednym szeregiem wzdluz walca.Literami R — Rs z lewej strony walca oznaczone zostaly polozenia palców kon¬ taktowych, z których kazdy jest polaczo¬ ny z tak samo oznaczonym zaczepem. Jak wynika z uwidocznionego na fig. 1 ukladu polaczen, przy stopniowym wylaczaniu oporów opornika do poszczególnych opo¬ rów czesciowych przed odlaczeniem kaz¬ dego z nich najpierw przylaczony zostaje równolegle odlaczony uprzednio opór cze¬ sciowy, po czym dopiero dany opór cze¬ sciowy zostaje odlaczony w ten sposób, ze podporzadkowany mu palec kontakto¬ wy zostaje polaczony poprzez walec z pal¬ cem kontaktowym R jego grupy. W ten sposób mozna znacznie zwiekszyc, a w przypadku uwidocznionym na fig. 1 po¬ dwoic liczbe stopni, nie zwiekszajac licz¬ by elementów laczeniowych i zaczepów opornika. W przypadku gdy opory cze¬ sciowe sa jednakowej wielkosci, skoki opornosci maleja do polowy. Z reguly je¬ dnakowoz oporniki rozruchowe jak i oporniki do hamowania sa tak podzielo¬ ne, ze opory czesciowe maleja mniej wie¬ cej geometrycznie. W tym przypadku dla utrzymania jak najrównomierniejszych zmian opornosci stopnie posrednie tworza sie wedlug wynalazku przez równolegle przylaczanie wiecej niz dwóch oporów czesciowych, co mozna uzyskac np. przez wydluzenie wycinków slizgowych walca, — 2 —jak zaznaczono na fig. 1, o dwie podzialki pierscieniowe. W tego rodzaju odmianie walca wedlug fig. 1 przed odlaczeniem oporu czesciowego laczone bylyby równo¬ legle ze soba (kazdorazowo trzy opory cze¬ sciowe. Polaczenie wycinków slizgowych w dwie odrebne elektrycznie grupy i opi¬ sane wyzej podporzadkowanie tym gru¬ pom palców kontajktowycli wzglednie za¬ czepów opornilkowych . umozliwia otrzy¬ manie równiez kilku stopni posrednich pomiedzy stopniami glównymi, okreslo¬ nymi przez zaczepy opornika. Przyklad tego przedstawia fig. 2, a mianowicie dla trzech stopni posrednich. W przedstawio¬ nym tu ukladzie polaczen opory czescio¬ we sa jednakowej wielkosci. Jezeli roz¬ pocznie sie przelaczanie na stopniu ozna¬ czonym cyfra 1, kiedy palec kontakto¬ wy R jest polaczony z palcem Ra, to na stopniu 2, kiedy palce Ri i R5 sa polaczo¬ ne ze soba przez inna grupe wycinków slizgowych, otrzyma sie równolegle pola¬ czenie trzech pierwszych oporów czescio¬ wych z czwartym. Na nastepnym sto¬ pniu 3 do polaczenia palców R i Ra docho¬ dzi jeszcze palec R2, tak ze polaczone sa równolegle dwa opory czesciowe. Na na¬ stepnym stopniu 4 do polaczenia palców kontaktowych Ri i R5 wchodzi jeszcze pa¬ lec Rs, a wiec polaczone zostaja równole¬ gle ze soba cztery opory czesciowe. Na stopniu 5 polaczenie to zostaje jeszcze uzupelnione przez przylaczenie palca R, przez co zwarty zostaje wzglednie odla¬ czony czwarty i wszystkie poprzednie opory czesciowe. Opisany proces powta¬ rza sie dla nastepnych oporów czescio¬ wych. Jak widac, skoki opornosci sa cal¬ kowicie równomierne i wynosza jedna czwarta czesciowego oporu stopnia glów¬ nego, wyznaczonego przez zaczepy.Sposób laczenia wyjasniony dla na¬ stawników walcowych moze byc tez za¬ stosowany w nastawnikach kciukowych lub nastawnikach do rozrzadu styczników.Nastawnik kciiikowy ma postac walca cylindrycznego z wystepami kciukowymi rozmieszczonymi na jego powierzchni, którym podporzadkowane sa kontakty dwubiegunowe, zamykajace sie, gdy kciuk nastawnika przechodzi kolo kontaktu. Na¬ stawnik do rozrzadu styczników rozrza¬ dza stycznikami za pomoca walca zaopa¬ trzonego w wycinki kontaktowe lub wal¬ ca kciukowego. Nastawniki kciukowe sa zaopatrzone wedlug wynalazku w dwie szyny zbiorcze, do których przylaczone sa znów na przemian zaczepy oporów cze¬ sciowych. Miedzy szynami zbiorczymi i zaczepami oporników wlaczone sa ele¬ menty laczeniowe lub styczniki. Dzieki te- imu elementy laczeniowe sa podzielone na dwie elektrycznie odrebne grupy, podo¬ bnie jak to uzyskalo sie w urzadzeniu z walcami przez utworzenie dwóch grup wycinków slizgowych.Fig. 3 przedstawia przyklad zastosowa¬ nia wynalazku w postaci ukladu oporników z nastawnikiem kciukowym, zaopatrzonym w zwykla w elektrycznych pojazdach tram¬ wajowych liczbe pieciu stopni szeregowych (stopnie 1, 2, 3, 4, 5), czterech stopni rów¬ noleglych (stopnie 6, 7, 8, 9)i siedmiu stop¬ ni do hamowania (stopnie 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1).Jezeli zastosuje sie uklad polaczen wedltug wynalazku, to cztery elementy laczeniowe /, //, ///, IV, np. laczniki lub styczniki, mo¬ ga calkowicie wystarczyc do powyzszego cdu. Fig. 3 z lewej strony przedstawia schematycznie uklad polaczen opornika re¬ gulacyjnego i elementy rozrzadzajace tym opornikiem, z prawej zas strony — rozwi¬ niecie nastawnika kciukowego, rozrzadza¬ jacego tymi elementami. Cyfry arabskie na rozwinieciu oznaczaja poszczególne stop¬ nie, cyfry rzymskie zas / — IV z prawej strony rozwiniecia oznaczaja sposób pod¬ porzadkowania poszczególnych elementów laczeniowych szeregom kciuków nastawni¬ ka, natomiast litery R\ — R5 z lewej stro¬ ny rozwiniecia podaja przylaczenia zacze- - 3 —pów oporników czesciowych. Linia przery¬ wana w danym przypadku zaznaczono po¬ dzial kciuków kontaktowych, polaczonych elektrycznie ze soba na grupy lufo szyny zbiorcze. Narysowane rozwiniecie jest waz¬ ne jednoczesnie dla nastawnika walcowe¬ go i wymaga tylko uzupelnienia o tyle, ze zaczep opornikowy R2 jest polaczony z dolna, a zaczep Rz z górna szyna albo bezposrednio za pomoca gietkiego przewo¬ du albo przez dodatkowy palec kontakto¬ wy. Nastepny przyklad zastosowania wy¬ nalazku przedstawia fig. 4, na której lite¬ ry i? — Rs oznaczaja laczniki oraz sposób podporzadkowania tych laczników szere¬ gom kciuków nastawnika. Godny uwagi jest podzial stopni na rozruchowe i hamu¬ jace. Nastawnik posiada szesc stopni sze¬ regowych (stopnie 1, 2, 3, 4, 5, 6), cztery stopnie równolegle (stopnie 7, 5, 9, 10) i dziesiec stopni hamujacych (stopnie 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3,2, l)*Przy hamowaniu sto¬ suje sie tez stopnie szeregowe, jednak wla¬ cza sie miedzy wszystkie stopnie prócz pierwszego po stopniu posrednim. Szcze¬ gólnie korzystne jest zwiekszenie liczby stopni hamujacych, gdyz zwykle sa one w porównaniu z rozruchowymi za duze. Roz¬ winiecie wedlug fig. 4 dotyczyc moze jed¬ noczesnie równiez nastawnika walcowego, o ile tylko uzupelni sie przez dodanie do kazdej grupy wycinków slizgowych, wspól¬ pracujacyoh z przylaczeniami zaczepów oporów czesciowych, jeszcze jednego wy¬ cinka slizgowego i przylegajacego dla wszystkich stopni do tego wycinka palca kontaktowego, przylaczonego do przewodu opornikowego, podobnie jak to jest uwi¬ docznione na fig. 1 i 2 przez oznaczenia R, R. Litery Ri — R5 oznaczaja wówczas przy¬ laczenia zaczepów oporników czesciowych.Przy rozruchu potrzebna jest zmiana opornosci jak najlagodniejsza, natomiast przy wylaczaniu, które przeciwnie niz roz¬ ruch powinno byc szybkie i beziskrowe, zmiana taka bylaby zupelnie zbyteczna.Wedlug wynalazku rozrzad opornosci, któ¬ ry przy rozruchu dzieki tworzeniu sie stop¬ ni posrednich jest bardzo lagodny, odby¬ wa sie przy wylaczaniu poprzez zwiekszo¬ ne stopnie. Uzyskuje sie przez to unieru¬ chomienie podczas wylaczania za pomoca osobnych przyrzadów, np. zwieraków, na¬ rzadów blokujacych lub specjalnych urza¬ dzen rozrzadczyah, elementów sluzacych do tworzenia stopni posrednich. Nizej opi¬ sane sa przyklady tego rodzaju przyrza¬ dów, nadajacych sie podczas wylaczania do unieruchamiania elementów do tworze¬ nia stopni posrednich.Wedlug fig. 1 palce kontaktowe R sa na przemian wlaczane i wylaczane przez przy¬ nalezne wycinki slizgowe i powoduja po¬ wstawanie stopni posrednich miedzy stop¬ niami glównymi, utworzonymi przez opory czesciowe. Przy tym palce R przy otwiera¬ niu kontaktów bardziej iskrza niz pozosta¬ le. Jezeli przy wylaczaniu obie grupy pierscieni slizgowych walca polaczy sie np. lacznikiem, to otrzymuja one ten sam po¬ tencjal, w wyniku czego wylaczanie odby¬ wa sie w ten sposób, ze opory czesciowe sa wylaczane kolejno bez tworzenia stopni posrednich. Stopnie posrednie odpadaja zatem, a palec R wraz z przynaleznymi wycinkami slizgowymi nie iskrza.Mozna zapobiec iskrzeniu przy wyla¬ czaniu równiez w ten sposób, ze palce kon¬ taktowe R, doprowadzajace prad do obu grup wycinków slizgowych, przylegaja dla calego zakresu regulacji do przynaleznych wycinków slizgowych, a kontakty wyla¬ czajace, tworzace stopnie posrednie, sa ze¬ spolone w dodatkowym przyrzadzie roz¬ dzielczym, polaczonym w szereg z nastaw¬ nikiem walcowym.W nastawnikach kciukowych i nastaw¬ nikach do rozrzadu styczników funkcje pal¬ ca kontaktowego R spelniaja oba elemen¬ ty lacznikowe, przylaczone bezposrednio do doprowadzenia pradowego. Przyrzad dodatkowy, unieruchamiajacy przy wyla- — 4 —czaniu elementy tworzace stopnie posred¬ nie, musialby wiec przy wylaczaniu te dwa elementy bocznikowac. Ten dodatkowy przyrzad móglby wiec byc zwyklym lacz¬ nikiem bocznikujacym oba przylaczone bez¬ posrednio do doprowadzenia elementy.Z drugiej strony jednak mozna by nie sto¬ sowac lacznika bocznikujacego, gdyby sie urzadzilo tak, by oba wymienione elemen¬ ty przy wylaczaniu pozostawaly zamknie¬ te, co mozna uzyskac za pomoca narzadów blokujacych dowolnego rodzaju lub przez odpowiednie wykonanie urzadzenia roz- rzadczego. W tym przypadku oba elementy przylaczone bezposrednio do doprowadze¬ nia pradowego moga byc wykonane w spo¬ sób prosty i latwy, gdyz nie odlaczaja one zadnej mocy. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe, 1. Uklad polaczen nastawników wal¬ cowych lub kciukowych, w którym poszcze¬ gólne zaczepy opornika regulacyjnego sa podporzadkowane na przemian dwóm gru¬ pom elementów laczeniowych, znamienny tym, ze elementy laczeniowe sa rozrzadza¬ ne przez nastawniki walcowe wzglednie kciukowe w ten sposób, iz przy róznych stopniach opornikowych, utworzonych przez poszczególne zaczepy, powstaja przez rów¬ nolegle przylaczenia dwóch lub kilku opo¬ rów czesciowych stopnie posrednie, przy czym na przemian jedna grupa elemen¬ tów laczeniowych wykonywa polaczenia równolegle, druga zas odlacza opory czesciowe. 2. Uklad wedlug zastrz, 1, znamienny tym, ze stopnie hamujace sa w porównaniu do stopni rozruchowych w okladzie szere¬ gowym podzielone dwukrotnie. 3. Uklad wedlug zastrz. 1, 2, znamien¬ ny tym, ze elementy laczeniowe, sluzace do tworzenia stopni posrednich, sa pod¬ czas wylaczania unieruchamiane specjal¬ nymi przyrzadami, np. zwierakiem, narza¬ dem bldkujacym lub osobnym, przyrzadem rozrzadczym, wskutek czego rozruch wzglednie wlaczanie odbywa sie lagodnie, wylaczanie zas poprzez duze stopnie. 4. Uklad wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze specjalne przyrzady, sluzace do odlaczania oporników poprzez duze stop¬ nie, stanowia elementy, które lacza oddzie¬ lone od siebie grupy elementów laczenio¬ wych. Heinrich Mic Zastepca: inz. W. Romer rzecznik patentowy Staatsdruckerei Warschau — Nr. 10546-42.Do opisu patentowego Nr 30882 J%g. 1 123Z56789 1011121314 / &g.2. , 23456789 10 U1213 X*- R9 R, R2 R3 Tf 3 A5 - J? ¦

1 .?:i i r 6 4 "E * w J 1 I 7 8 9 1010 9 S 7 6 5 4 3 2 1 PL