Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania sztucznych wlókien cietych oraz urzadzenia do wykonywania tego sposobu.Jak wiadomo, wytwarzanie wlókien peczkowych polega na cieciu tasmy nici po wytworzeniu ich w maszynie przedzal¬ niczej na krótkie odcinki po wykonczonej obróbce lub w czasie tej obróbki.Wedlug wynalazku niniejszego tasme wlókien sztucznych po wyprzedzeniu i przed zwykla obróbka cieczami poddaje sie ewentualnie obróbce wstepnej, doko¬ nywanej w tym samym zabiegu pracy i polegajacej na rozciaganiu tasmy wló¬ kien.Obróbke cieczami tasmy wlókien prze¬ prowadza sie w oddzielnych kadziach, któ¬ re moga byc ustawione obok siebie, szere¬ gowo lub jedne nad drugimi, w postaci podzielonych na czesci zespolów, a miano¬ wicie w ten sposób, ze tasma wlókien prze¬ chodzi linia srubowa przez ustawione obok siebie kadzie z ciecza obrabiajaca po beb¬ nach, umieszczonych po jednym nad kaz¬ da z kadzi. Tasma wlókien zsuwa sie z be¬ bna w dól do kadzi kapielowej i przesuwa po umieszczonym w kadzi drazku prowad- niczym, po czym wychodzi z kadzi w góre i nasuwa sie na obwód bebna. Tasma wló¬ kien, przechodzaca przez kapiele, nie po¬ siada przy tym stalego napiecia, lecz pod-czas przechodzenia przez kapiele ulega okresowemu zluznianiu i napinaniu. Ma to na celu utrzymanie cieczy obrabiajacej w tasmie w stalym ruchu.Za pomoca odpowiednich urzadzen mozna regulowac szybkosc obróbki w ce¬ lu osiagniecia równomiernego czasu ob¬ róbki. Zapobiega sie tez w ten sposób nie¬ pozadanym wplywom nadmiernego napie¬ cia na obwodzie samego bebna. W szcze¬ gólnosci w miejscu, w którym tasma jest wprowadzana do urzadzen do dodatkowej obróbki, mozna ustawic samoczynnie dzia¬ lajace urzadzenie regulujace, które ma za zadanie wyrównywac za pomoca samo¬ czynnie nastepujacej zmiany szybkosci na¬ pedu nadmiernego napiecia i rozluznie¬ nia, powstajacych w nadchodzacej tasmie.Azeby zapobiec powstawaniu nadmierne¬ go napiecia wskutek tarcia na obwodzie bebna, które to napiecie mogloby w pew¬ nych okolicznosciach niszczyc wlókna, jed¬ na lub kilka listw bebna przenosniko¬ wego osadza sie koncami w mocnych spre¬ zynujacych lozyskach. Zamiast lozysk sprezynujacych mozna tez zastosowac po¬ duszki gumowe lub tez same listwy zaopa¬ trzyc w weze gumowe, napelnione np. po¬ wietrzem.Aby nadac cieczom kapieli szczególnie skuteczne dzialanie, w szczególnosci zas aby poddac tasme, oprócz okresowego na¬ pinania i rozluzniania jeszcze tez i rucho¬ wi zwrotnemu w kapieli, stosuje sie nie- kolowa postac bebna. Dobrze jest stoso¬ wac, zaleznie od potrzeby, bebny owalne, dwuramienne lub kilkuramienne, ewen¬ tualnie nawet z ramionami o nierównej dlugosci, lub tez nawet jednoramienne mimosrody wirujace.Wskutek róznego ksztaltu bebnów, zwlaszcza w miejscach, w których chodzi o równomierny ruch tasmy, nastepuje w niej okresowe szarpanie. Szarpanie to wy¬ wieraloby niepozadane skutki, zwlaszcza w miejscu, w którym tasma jest przekazy¬ wana urzadzeniu tnacemu. Z tego powo¬ du wedlug wynalazku stosuje sie beben, którego nieokragly przekrój przechodzi stopniowo w przekrój okragly ku konco¬ wi bebna.Po zakonczeniu obróbki dodatkowej tasme wprowadza sie do przyrzadu tna¬ cego, w którym rozcina sie ja w stanie swobodnego zwisania wirujacym nozem bez stosowania drugiego noza, a wiec bez stosowania zasady nozyc. W tym celu tas¬ me wprowadza sie do strumienia cieczy, pedzonego do przodu, i pozostawia sie w tym strumieniu, który sluzy jako srodek prowadniczy i zabierajacy tasme. Wazna rzecza jest moznosc regulowania szybko¬ sci strumienia cieczy, poniewaz w ten spo¬ sób mozna udzielac tasmie wedlug potrze¬ by wiekszego lub mniejszego napiecia, ko¬ rzystnego przy swobodnym przecinaniu wlókna. Wedlug wynalazku mozna to o- siagnac w ten sposób, iz strumien cieczy, sluzacy do zabierania i napinania tasmy, poddaje sie odpowiedniemu dlawieniu w strefie ujscia leju prowadzacego tasme.W tym przypadku strumien cieczy slu¬ zy jako prowadnica wlókna. W ten spo¬ sób wlókno mozna bardzo latwo skierowy¬ wac na jeden lub drugi z dwóch ustawio¬ nych obok siebie przyrzadów tnacych, a mianowicie za pomoca zmiany kierunku strumienia cieczy, która osiaga sie przez proste przekrecenie leju 26 (fig. 1), bez powodowania przerw w pracy.Rozcinanie tasmy na krótkie kawalki uskutecznia sie za pomoca swobodnie wi¬ rujacego noza tarczowego, przy czym za¬ chodzi pewnego rodzaju ciagnienie dzieki temu, iz wirujace tarcze tych nozy sa za¬ opatrzone w stycznie skierowane noze, proste lub tez wygiete lukowato w tyl, które przechodza przez tasme, ciagnac ja i rozcinajac. W celu osiagniecia jeszcze lepszego przecinania osie wirujacych no¬ zy tarczowych moga byc skierowane nie- — 2 —co ukosnie wzgledem kierunku ruchu prze¬ chodzacej tasmy.Same noze moga byc przykryte z oby¬ dwóch stron równoleglymi powierzchnia¬ mi zabezpieczajacymi. Powierzchnie te tworza prowadnice wirujacego pomiedzy nimi noza. Samo ostrze noza nie otrzymu¬ je jednak prowadzenia pomiedzy tymi po¬ wierzchniami, lecz przechodzi swobodnie pomiedzy tymi obustronnymi pokrywami.Dzieki temu osiaga sie swobodne przeci¬ nanie pomimo obustronnego zabezpiecze¬ nia noza, poniewaz w oslonie, utworzonej przez obie powierzchnie, umieszczone sa otwory do przeplywu strumienia cieczy, o- bejmujacego tasme.Na drodze strumienia cieczy mozna umiescic poza wirujacym nozem tarczo¬ wym powierzchnie odbojowa, w która ude¬ rza strumien cieczy wraz z odcietym ka¬ walkiem tasmy. Wskutek rozpryskiwania sie strumienia cieczy wszystkie czesci ka¬ walka tasmy ulegaja silnemu rozrzuceniu na strony. Dzieki temu osiaga sie calko¬ wity rozdzial porwanego kawalka tasmy.Na rysunku przedstawiono dla przy¬ kladu urzadzenie do wykonywania sposo¬ bu wedlug wynalazku niniejszego.Fig. 1 przedstawia .schematycznie u- rzadzenie do przecinania tasmy, fig. 2 — w wiekszej skali samoczynny wyrówny- wacz napiecia, który przez zmiane szyb¬ kosci napedu wyrównywa nadmierne na¬ piecia lub rozluznienia dochodzacej don tasmy, fig. 3 — przyrzad do usuwania bezposrednio na obwodzie bebna szkodli¬ wych skutków napiecia, które moze po¬ wstac wskutek kurczenia sie tasmy, w wi¬ doku bocznym, fig. 4 — widok boczny be¬ bna wedlug fig. 3 z uwidocznieniem osa¬ dzenia konców jednej listwy za pomoca narzadów sprezynujacych, fig. 3 i 4 uwi¬ doczniaja tez przejscie niekolowego prze¬ kroju bebna w przekrój kolowy, który po¬ zwala na osiagniecie równomiernego zsu¬ wania sie tasmy z bebna do przyrzadu tna¬ cego, fig. 5 przedstawia w przekroju róz¬ ne postacie bebna, fig. 6 — w rzucie po¬ ziomym osadzenie bebna .nad obu ustawio¬ nymi obok siebie komorami oddzielnych kapieli. Ukosne ustawienie osi bebna u- mozliwia przesuwanie sie boczne prowa¬ dzonej tasmy, to znaczy wzdluz bebna, wskutek czego przechodzi ona przez róz¬ ne komory kapielowe. Zamiast ustawiac ukosnie os bebna mozna tez stosowac spe¬ cjalne ukosne walce prowadnicze lub tez inne prowadnice tasmy. Fig. 7 przedsta¬ wia przekrój jednego z korytek kapielo¬ wych oraz droge, która tasma odbywa po¬ miedzy owalnym bebnem a prowadnica w korytku. Fig. 8 przedstawia inny przy¬ klad wykonania; z figury tej widac, w ja¬ ki sposób mozna spowodowac napinanie i rozluznianie tasmy w kapieli z zastoso¬ waniem bebna o przekroju kolowym. Fig. 9 przedstawia przekrój przez lej prowad- niczy 26 w polaczeniu z narzadem 27 — 27* doprowadzajacym strumien cieczy; fi¬ gura ta uwidocznia latwa wzajemna dosto- sowywalnosc narzadu 27 — 27' do dopro¬ wadzania strumienia cieczy oraz narzadu 26 do prowadzenia wlókna, osiagana przez proste podnoszenie lub opuszczanie leju 26 wzgledem narzadu 27. Fig. 10 przed¬ stawia w przekroju inna odmiane urza¬ dzenia, przedstawionego na fig. 9; rózni¬ ca polega tu tylko na innym sposobie przestawiania narzadów 26 i 27 — 27*.Fig. 11 przedstawia schematycznie zesta¬ wienie przyrzadu tnacego ze szczególnym uwzglednieniem przelaczalnosci miejsc przecinania; na figurze tej zarazem uwi¬ doczniona jest powierzchnia odbojowa 30, ustawiona na drodze strumienia cieczy i majaca na celu powodowanie rozpryski¬ wania sie odcietych kawalków tasmy we wszystkie strony; fig. 12 przedstawia rzut poziomy urzadzenia wedlug fig. 11 i uwi¬ docznia w szczególnosci, w jaki sposób przestawia sie prowadnice tasmy w celu zmiany miejsca przecinania; fig. 13 przed- — 3 —stawia widok z góry jednej z wirujacych tarcz nozowych ze .stycznie ustawionymi nozami w celu osiagniecia tak zwanego „ciagnacego" przecinania, fig. 14 przed¬ stawia odmiane urzadzenia, podobna do odmiany na fig. 13, z ta jednak róznica, iz w celu osiagniecia jeszcze bardziej sku¬ tecznego „ciagnacego" przecinania zasto¬ sowano noze wykrzywione ku tylowi; fig. 15 przedstawia ustawienie wirujacych tarcz nozowych, umozliwiajace bardzo ko¬ rzystne dzialanie przecinajace nozy; fig. 16 przedstawia prowadnice nozy, stano¬ wiaca zarazem ich oslone zabezpiecza¬ jaca.Podstawowe znaczenie dla dzialania calego urzadzenia do wykonywania spo¬ sobu wedlug wynalazku ma ta < okolicz¬ nosc, ze doprowadzana bez przerwy tas¬ ma wlókien jest poddawana obróbce do¬ datkowej z uniknieciem wytwarzania nad¬ miernych róznic napiecia w wiekszej licz¬ bie ustawionych obok siebie kapieli, w któ¬ rych doznaje ona okresowo napinania i zluzniania, po czym tasme wprowadza sie do prowadzonego w okreslony sposób strumienia cieczy, który doprowadza ja do swobodnie wirujacego narzadu tnacego, umozliwiajacego przecinanie rozpietej, swobodnie zwisajacej tasmy.Poszczególne wlókna 3, wychodzace w znany sposób przez otwory 1 i wchodzace do kapieli stracajacych 2, laczy sie w od¬ powiedni sposób w plytkim korytku lub za pomoca narzadów podobnych w tasme 3.Tasme doprowadza sie do urzadzenia do obróbki dodatkowej, która bedzie opisana nizej. Przed wejsciem do tego urzadzenia tasma moze byc przeprowadzona przez u- rzadzenie rozciagajace, skladajace sie z do¬ wolnej liczby walców. Na rysunku przed¬ stawione sa trzy walce 4, 5 i 6, które mo¬ ga byc osadzone obrotowo lub tez nieru¬ chomo.Aby uniknac ewentualnych szkodli¬ wych skutków róznicy napiec przy dopro¬ wadzaniu tasmy 3< przed przyrzadem do obróbki dodatkowej mozna umiescic przy¬ rzad do wyrównywania napiecia. Przy¬ rzad ten sklada sie w zasadzie z dwóch krazków prowadniczych 8 i 9, osadzonych obrotowo na równoramiennej dzwigni po¬ dwójnej 7, przy czym krazki te dotykaja przechodzacego pomiedzy nimi materialu tasmy 3' z dolu i z góry. Os dzwigni po¬ dwójnej 7 jest sprzezona na stale z kraz¬ kiem, tarcza lub podobnym narzadem 10, przy czym dokola obwodu tego krazka przechodza linki 11 i 12, przechodzace da¬ lej po krazkach 13 i li, przenoszacych na¬ ped i osadzonych na walach 15 i 16. Kraz- ki 13 i H na stronie czolowej posiadaja uzebienia sprzegajace, przy czym pomie¬ dzy tymi uzebieniami znajduja sie prze¬ suwne w kierunku osiowym czlony sprze¬ gajace 17 i 18. Jezeli dzwignia podwójna 7 wykonywa jakikolwiek ruch obrotowy, to jej obrót przenosi sie za pomoca kraz¬ ka 10 i linek na narzady sprzegajace 11— 18 (fig. 2), które sa dostosowane do prze¬ kazywania zmiany szybkosci ruchu tasmy 8'.Na fig. 2 przedstawione sa trzy polo¬ zenia dzwigni podwójnej 7. Polozenie, o- znaczone linia kreskowano - punktowana, mozna uwazac za polozenie normalne, w którym tasma 3l porusza sie posiadajac napiecie sredniej wielkosci. Polozenie, o- znaczone linia pelna, odpowiada napieciu wiekszemu niz normalne, polozenie zas, o- znaczone linia kreskowana, odpowiada zu¬ pelnemu rozluznieniu tasmy. Z polozenia, przedstawionego na fig. 2, tasma wcho¬ dzi na obwód ciagnacego ja bebna 19, który posiada badz przekrój owalny (fig. 3, 4, 7), badz tej jakikolwiek inny (fig. 5), np. kolowy (fig. 8). Na obwodzie be¬ bna umieszczone sa listwy 20. Azeby prze¬ ciwdzialac skutkom wiekszych napiec, któ¬ re wystepuja na obwodzie bebna 19, a któ¬ re moglyby dzialac niszczaco, stosuje sie tu osadzenie konców niektórych listw, a — 4 —mianowicie najlepiej konców na najwiek¬ szej srednicy bebna, z zastosowaniem na¬ rzadów sprezynujacych. Konce te osadza sie mianowicie na sprezynach srubowych 21 lub tez na sprezynach plaskich albo na poduszkach gumowych. Jezeli w taimie, przeciaganej po obwodzie bebna, wystepu¬ je nadmierne ciagnienie lub kurczenie, to listwy te zostaja zepchniete ku osi bebna wbrew dzialaniu sprezyn. Z chwila, gdy nadmierne napiecie znika, listwy wracaja w swe polozenie normalne. Zmniejszenie przekroju, spowodowane przez to wgniata- nie listw, reguluje w korzystny sposób przeciaganie tasmy.Aby zapobiec skutkom róznic napiecia, powstajacego przy zejsciu tasmy z bebna wskutek obrotu bebna o przekroju nieko- lowym, dobrze jest nadac bebnowi taki ksztalt, aby ku wezszemu jego koncowi przekrój bebna przechodzil stopniowo w postac kolowa (fig. 3 i 4).Tasma 3' jest prowadzona za pomoca bebna 19 o ukosnym wale, ustawionym nad poszczególnymi komorami kapielowy¬ mi 22, wzdluz pewnego rodzaju linii sru¬ bowej i zostaje przy tym poddana obróbce dodatkowej. W kazdej komorze kapielowej umieszczona jest prowadnica do tasmy 3', stanowiaca prosty pret lub krazek 24. W zwiazku z mimosrodowym ruchem obro¬ towym bebna oraz prowadzeniem w kapie¬ li tasme poddaje sie podczas jej nieprze¬ rwanego ruchu ciaglemu napinaniu i zluz- nianiu. W przypadku urzadzenia wedlug fig. 8 to napinanie i rozluznianie jest u- skuteczniane za pomoca kolowego bebna i osobnego mimosrodu 25.Po ukonczeniu obróbki dodatkowej tas¬ me wprowadza sie do strumienia cieczy o obrotowym kierunku ruchu, który to stru¬ mien otacza tasme ze wszystkich stron i zabiera ze soba. Tasme wprowadza sie do tego strumienia za pomoca lejkowatej rur¬ ki 26, której wylot jest otoczony wylotem 27, doprowadzajacym ciecz. Przez wza¬ jemne przestawianie obu wylotów mozna regulowac napinajace dzialanie strumie¬ nia cieczy na zabierana przezen tasme 3'.Tasma ta opuszcza przeto wylot 27 w sta¬ nie swobodnego zwisania. W tym stanie tasma natrafia na wirujacy równiez swo¬ bodnie nóz 28, osadzony na obwodzie szyb¬ ko wirujacej tarczy 29. Noze 28 moga po¬ siada postac, przedstawiona na fig. 13 i 14, przy czym os obrotu tarczy nozowej 29 moze byc skierowana w ten sposób, jak przedstawiono na fig. 15. Przy pomocy opisanego wyzej urzadzenia mozna tedy zastosowac ciecie „ciagnace", które prze¬ cina tasme bez stosowania wspóldzialaja¬ cej z nozem tym przeciwleglej powierzch¬ ni tnacej. Poniewaz strumien cieczy ply¬ nie bez przerwy, przeto po odcieciu kawal¬ ka tasmy ulega on wyplukaniu i rozdzie¬ leniu na wlókna.Dobrze jest umiescic obok siebie dwie tarcze nozowe 29 i 29' (fig. 2), a miano¬ wicie w tym celu, aby w przypadku wyla¬ czenia z pracy jednej z tarcz (np. z po¬ wodu stepienia nozy) mozna bylo skiero¬ wac prowadzona przez ciecz tasme na dru¬ ga tarcze nozowa.Na drodze strumienia cieczy, plynace¬ go z duza szybkoscia, umieszczona jest deska odbojowa 30, która powoduje roz¬ pryskiwanie sie strumienia cieczy, dzieki czemu nastepuje rozdzielanie, sie oddzielo¬ nych kawalków tasmy na pojedyncze wló¬ kna. PL