Przedmiotem wynalazku jest urzadze¬ nie do sprawdzania oporników zmiennych o kontakcie slizgowym, pozwalajace prze¬ sledzic za pomoca omomierza przebieg za¬ leznosci opornosci od polozenia kontaktu slizgowego w calym zakresie jego przesu¬ wu. W tym celu wskazówka omomierza przesuwa sie po arkuszu, przesuwajacym sie ze swej strony poprzecznie wzgledem toru konca wskazówki w miare przesuwu kontaktu slizgowego po sprawdzanym o- porniku. Na arkuszu, zwlaszcza wymien¬ nym, wykreslona jest krzywa tego prze¬ biegu zaleznosci opornosci od polozenia kontaktu slizgowego, z którym porówny¬ wa sie jej przebieg w oporniku sprawdza¬ nym, albo wiazka krzywych, zwlaszcza zlozona z trzech krzywych, z których srod¬ kowa odpowiada wartosci znamionowej o- pornosci dla kazdego polozenia kontaktu slizgowego, górna — jej dopuszczalnemu uchybowi dodatniemu, a dolna — ujemne¬ mu. Jezeli wskazówka omomierza przy przesuwaniu kontaktu slizgowego spraw¬ dzanego opornika i arkusza wykresowego pozostaje wewnatrz zakresu, ograniczone¬ go obu krzywymi dopuszczalnych uchy¬ bów, to oznacza to, ze opornik sprawdzany ma przepisany przebieg Opornosci; jezeli jednak wskazówka wychyli sie poza jed-ha z tych WrzywychKto W danym miejscu sprawdzanego opornika opornosc jest za duza wzglednie za mala. W innej odmianie urzadzenia wedlug wynalazku zawiera ono przyrzad do scierania, który, jezeli sprawdzenie wykazalo, ze opornosc opor¬ nika sprawdzanego jest za mala, pozwala ja zwiekszyc badz w calym zakresie prze¬ suwu kontaktu slizgowego, badz w niektó¬ rych jego miejscach, przy czym zwieksze¬ nie to odbywa sie pod kontrola tego same¬ go omomierza.Rysunek przedstawia przyklad urza¬ dzenia wedlug wynalazku. Fig. 1 przedsta¬ wia jego widok z przodu, fig. 2 — uklad polaczen, fig. 3 — arkusz wykresowy.Na walku 1, obracanym pokretlem, o- sadzona jest glowica pomiarowa 2, sluzaca do osadzenia sprawdzanego opornika 3.Urzadzenie wedlug fig. 1 jest przeznaczo¬ ne do sprawdzenia oporników w postaci okraglej plytki z materialu izolacyjnego, zaopatrzonej w powloke oporowa w posta¬ ci wycinka pierscienia kolowego. Oba kon¬ ce wycinka powloki oporowej, ewentualnie zaopatrzone w koncówki, sa polaczone z zaciskami 4, 5, osadzonymi na glowicy po¬ miarowej 2 i polaczonymi z pierscieniami slizgowymi 6, 7, do których przylegaja szczotki 8,9, a do jego powierzchni przyle¬ ga kontakt slizgowy 10. Szczotki 8, 9 i kon¬ takt slizgowy 10 sa polaczone z omomie¬ rzem w sposób, rozpatrzony ponizej.Walek 1 glowicy pomiarowej 2 nape¬ dza za posrednictwem przekladni linkowej walek 11 bebna 12, dzieki czemu beben 12 obraca sie zgodnie z obrotem opornika 3.Beben 12 jest umieszczony w oslonie 13, a czesc jego powierzchni bocznej jest wi¬ doczna przez okienko 14. Powierzchnie boczna bebna 12 tworzy wymienny arkusz wykresowy, np. celuloidowy, na którym wykreslone sa trzy wiazki linij (fig. 3).Kazda wiazka sklada sie z trzech linij a, av a2 wzglednie 6, bv b2 wzglednie c, c±1 c2 Wiazki a, a19 a2 i b, blf b2, utworzone kaz¬ da z trzech krzywych, odnosza sie do przsJ biegu zaleznosci opornosci opornika spraw¬ dzanego od polozenia kontaktu slizgowego przy dwóch róznych zakresach pomiaro¬ wych omomierza, uzytych kolejno w miare zmiany tej opornosci, wiazka zas c, cl9 c2, utworzona z trzech prostych równole¬ glych, — do calkowitej jego opornosci.Krzywe a, b i prosta c odpowiadaja zna¬ mionowej wartosci opornosci przy po¬ szczególnych polozeniach kontaktu slizgo¬ wego wzglednie opornosci calkowitej, krzywe a19 6X i prosta c± — dopuszczalne¬ mu uchybowi doda/tniemu, krzywe a2, b2 i prosta c2 — dopuszczalnemu uchybowi ujemnemu.Po arkuszu wykresowym porusza sie wskazówka 15 omomierza I (fig. 2) o ustroju np. galwanometru o ruchomej cew¬ ce. Do sprawdzania nastawienia omomierza na punkt zerowy sluzy lacznik przycisko¬ wy 40. Dla ulatwienia obserwacji wska¬ zówki 15 i arkusza wykresowego beben jest oswietlony nie przedstawiona na ry¬ sunku lampka wewnetrzna.Na walku 11 bebna 12 osadzona jest, nie przedstawiona na fig. 1, wlaczana prze¬ lacznikiem U1 szczotka 16 (fig. 2) prze¬ lacznika korbkowego K o szesciu wycin¬ kach. Jego wycinki 17, 18, 19, 20, 21, 22 sa polaczone z plytkami wewnetrznymi 23, 24, 25, 26, 27, 28 przelacznika wtycz¬ kowego T, które mozna wtyczkami dowol¬ nie laczyc z jego plytkami zewnetrznymi 29, 30, 31, 32.Omomierz 1 ma trzy zakresy pomiaro¬ we, wlaczane trzema przekaznikami Rl9 R-2* R$ przylaczonymi do plytek zewnetrz¬ nych 29, 30, 31, 32 przelacznika wtyczko¬ wego T i za jego posrednictwem rozrza¬ dzanymi przelacznikiem korbkowym K za¬ leznie od polozenia bebna 12 i kontaktu slizgowego 10 na sprawdzanym oporniku 3 oraz zaleznie od ustawienia wtyczek przelacznika wtyczkowego T. Kazdy z przekazników Rv R2, R% ma dwa kontakty — 2 —spoczynkowe 33, wlaczone w obwód uzwo¬ jenia obu pozostalych przekazników, i je¬ den lub dwa kontakty robocze 34, wlaczo¬ ne w obwód oporników, którymi wyznacza sie zakres pomiarowy omomierza /, mia¬ nowicie oporników dodatkowych W19 W2, W3, oporników bocznikowych Wsx, Ws2 i oporników regulacyjnych Wel, We2, We3.Przekaznik R± wlacza opornik dodatkowy W1$ bocznikowy Wsl i regulacyjny Wel9 przekaznik R2 — opornik dodatkowy W2, bocznikowy WS2 i regulacyjny We2, przy, czym przy obu tych zakresach omomierz jest zasilany z zacisku +4, przekaznik zas R3 wlacza opornik dodatkowy W3 i regu¬ lacyjny We3, przy czym przy tym zakre¬ sie omomierz pracuje bez opornika boczni¬ kowego i jest zasilany z zacisku -\~220.Ponadto przewidziana jest mozliwosc roz¬ szerzania zakresu pomiarowego, wlaczane¬ go przekaznikiem R19 przez przylaczenie wylacznikiem S oporników W\, W'sl rów¬ nolegle do oporników Wlf Wsl.Przekaznik R4, wlaczany przelaczni¬ kiem U19 ma dwa kontakty przemienne 35, 36 i jeden kontakt roboczy 37. Przy prze¬ kazniku R± rozmagnesowanym w obwód omomierza wlaczona jest czesc opornika sprawdzanego 3, zawarta miedzy kontak¬ tem slizgowym 10 a jedna ze szczotek 8, 9, przy czym o wyborze jednej z obu szczo¬ tek decyduje polozenie przelacznika Ult' urzadzenie pozwala wiec wtedy spraw¬ dzac przebieg zaleznosci opornosci opor¬ nika od polozenia kontaktu slizgowego.Przy przekazniku zas R4 wzbudzonym w obwód omomierza wlaczany jest caly o- pornik sprawdzany 3; urzadzenie pozwala wiec wtedy sprawdzic opornosc calkowita sprawdzanego opornika 3, przy czym kon¬ taktem 37 wzbudzony jest jeden z prze¬ kazników R19 R2, R3, wyznaczony prze¬ lacznikiem Un.Przy przedstawionym tytulem przykla¬ du na fig. 1, 2 rozstawieniu wtytzek przelacznika T przygotowane sa dwa za¬ kresy pomiarowe, wlaczane; przekaznika¬ mi R19. /?3. Kiedy szczotka 16 przy obrocie walka 1, obracajacego opornik sprawdzany 3, przesuwa sie po wycinkach 17, 18 prze¬ lacznika K, wlaczony jest zakres pomiaro¬ wy, odpowiadajacy przekaznikowi Rt; wskazówka 15 omomierza / wspólpracuje z krzywymi a, a19 a2 arkusza wykresowego na bebnie 12. Przy przejsciu szczotki 16 na wycinek 19 przelacznika K przekaznik R± zostaje rozmagnesowany, wzbudzony zas zostaje przekaznik Rs, wlaczajac od¬ powiedni zakres pomiarowy, tak iz wska¬ zówka 15, która znajdowala sie w górnej prawej czesci krzywych a, alf a2, przeska¬ kuje na dolna lewa czesc krzywych b, blf b2. Przy dalszym przesuwaniu sie szczotki 16 po wycinkach 19, 20, 21, 22 przekaznik R3 pozostaje wzbudzony i wskazówka 15 wspólpracuje z krzywymi b, bl9 b2. Jezeli w trakcie sprawdzania wskazówka 15 opa¬ da ponizej krzywej dolnej a2 wzglednie b2 dopuszczalnego uchybu, to w danym miej¬ scu sprawdzanego opornika 3 trzeba w ce¬ lu zwiekszenia opornosci usunac nieco ma¬ terialu jego powloki oporowej. W tym celu naprzeciwko glowicy pomiarowej 2 umie¬ szczona jest glowica narzedziowa 38 z wrzecionem, napedzanym niezaleznie od glowicy pomiarowej 2, dajaca sie przysu¬ wac do glowicy pomiarowej 2 zarówno podczas jej ruchu, jak i podczas spoczyn¬ ku. Na wrzecionie glowicy narzedziowej 38 osadzony jest krazek filcowy 39. Jezeli wskazówka 15 omomierza, przekroczyw¬ szy krzywa a2, b2 dopuszczalnych uchy¬ bów ujemnych, wykazuje, ze opornosc jest w danym miejscu sprawdzanego opornika 3 za mala, to glowice pomiarowa 2 sie za¬ trzymuje, a glowice narzedziowa 38 przy¬ suwa do niej, scierajac w danym miejscu krazkiem filcowym 39 nadmiar materialu z powloki oporowej, az wskazówka 15 wyka¬ ze osiagniecie opornosci nalezytej. Jezeli przy badaniu przebiegu zaleznosci opor¬ nosci . od polozenia kontaktu slizgowego — 3 —wskazówka pozostaje stale za nisko, zwla¬ szcza ponizej krzywej dopuszczalnych u- chybow ujemnych, to obracajac watek i przy przysunietej glowicy narzedziowej 18 sciera sie nadmiar materialu powloki oporowej na calej dlugosci jej wycinka.Tafcie scieranie nadmiaru materialu na calej dlugosci wycinka powloki oporowej nalezy uwazac za regule, gdyz powloke oporowa wykonywa sie umyslnie nieco grubsza, niz potrzebna dla osiagniecia za¬ mierzonej opornosci, i krazkiem filcowym 39 sciera sie nadmiar jej materialu pod kontrola omomierza L Pomiar opornosci calkowitej opornika 3 wymaga wzbudzenia przekaznika R4; w tym celu trzeba przesunac przelacznik U1 w dól, wyznaczajac przelacznikiem 2/3 odpowiedni zakres pomiarowy. Wskazów¬ ka 15 powinna stac przy tym pomiarze miedzy prostymi c1 a c2 arkusza wykreso¬ wego. Ewentualna za mala opornosc mozna poprawic w opisany sposób, scierajac nad¬ miar materialu powloki oporowej krazkiem filcowym 39.Cale urzadzenie mozna wylaczyc wy¬ lacznikiem glównym A.Jezeli przebieg opornosci sprawdzane¬ go opornika jest taki, ze badz pozwala sie obyc jednym zakresem pomiarowym omo¬ mierza na calej dlugosci przesuwu kontak¬ tu slizgowego, badz wymaga trzech lub czterech zakresów, to arkusz wykresowy ma wiazek krzywych odpowiednio badz mniej, badz wiecej, niz arkusz wedlug fig. 3. PL