PL27937B1 - Sposób wytwarzania estrów oksyzwiazków pierscieniowych o co najmniej trzech rdzeniach sprzezonych. - Google Patents

Description

Stwierdzono, ze estry o wiekszym cie¬ zarze czasteczkowym, posiadajace wzór ogólny: (R . COOJn — X, w którym litera R oznacza reszte o wiek¬ szym ciezarze czasteczkowym z prosta lub rozgaleziona grupa alkylowa albo tez resz¬ te hydroaromatyczna, litera n — liczbe cal¬ kowita, litera zas X — reszte zwiazku pier¬ scieniowego o co najmniej 3 rdzeniach sprzezonych, mozna stosowac z korzyscia do szeregu celów technicznych.Tego rodzaju estry otrzymuje sie w ten sposób, ze zwiazki pierscieniowe o co naj¬ mniej 3 rdzeniach sprzezonych, zawiera¬ jacych co najmniej jedna grupe wodoro¬ tlenowa, poddaje sie przemianie w obecno¬ sci srodków kondensujacych za pomoca kwasów karbonowych o wiekszym cieza¬ rze czasteczkowym, w których grupa kar¬ boksylowa jest zwiazana z reszta ozna¬ czona litera R o wyzej podanym znacze¬ niu, albo tez wspomniane zwiazki pier¬ scieniowe poddaje sie przemianie za po¬ moca pochodnych tych kwasów o dziala¬ niu estrujacym.Reszta o wiekszym ciezarze czasteczko¬ wym oznaczona litera R powinna zawie¬ rac 6 lub wieksza liczbe atomów wegla.Zwiazki, w których reszta ta zawiera tylko§ lub 4 atomy wegla, posiadaja nieco mniejsze znaczenie, podczas gdy wartosc zwiazków i ich uzytecznosc jest tym wiek¬ sza, im wieksza liczbe atomów wegla za¬ wiera reszta oznaczona litera R. Litera R moze byc wiec reszta cyklopentylowa lub cykloheksylowa, reszta hydronaftalenu lub hydroantracenu (przy czym reszty te moga byc polaczone z grupa karboksylowa za pomoca otwartego lancucha weglowego), nastepnie prosta lub rozgaleziona grupa alkylowa, zawierajaca wieksza liczbe niz 4 atomy wegla, przy czym nalezy zwla¬ szcza wymienic reszty heptylowe, nonylo- we, undecylowe, heptadecylowe i heptade- oenylowe. Wreszcie litera R moze byc reszta zwiazku szeregu terpenowego albo podobnie zbudowanego zwiazku hydroaro- matycznego, np. reszta bornylowa, kamfe- nowa, kamfanowa, naftenylowa lub abie- tynylowa.Jako zwiazki pierscieniowe o co naj¬ mniej 3 rdzeniach sprzezonych, zawiera¬ jace grupy wodorotlenowe, nalezy wymie¬ nic oksy-zwiazki szeregu antracenowego, antrachinonowego, fenantrenowego, fenazy- nowego, pyrenowego, chryzenowego, pery- lenowego, benzo-perylenowego, trój feny- lenowego, benzantrenowego, benzantrono- wego, antrapirymidynowego, antra-dwupi- rymidynowego, antra-pirydonowego, koer- amidoninowego, koeroksenowego i koer- tienowego (porówn. dzielo Houbena „Das Anthracen und die Antrachinone" 1929, str. 653 — 662). Jako material wyjsciowy mozna równiez stosowac takie zwiazki tych szeregów, które w odpowiednich warun¬ kach przemiany, np. w obecnosci substan¬ cji o dzialaniu redukujacym, zachowuja sie jak zwiazki wodorotlenowe, Jako tego rodzaju produkty nalezy wymienic zwla¬ szcza zwiazki z grupami karbonylowymi, polaczonymi pierscieniowo.Jesli przemianie z oksy-zwiazkami be* dzie sie poddawac powyzej wymienione kwasy karbonowe jako takie, wówczas sto¬ suje sie srodek kondensujacy. Do te^o c£* lu nadaja sie: kwas siarkowy lub inne srodki odciagajace wode, np. bezwodny chlorek cynku, bezwodny chlorek glinu lub pieciotlenek fosforu. Najlepiej jednak jest postepowac w ten sposób, ze jako mate¬ rial wyjsciowy stosuje sie pochodne kwa¬ sów karbonowych, dzialajace estryfikuja- co, np, stosuje sie chlorowcobezwodniki lub bezwodniki tych kwasów, W razie zastosowania zwiazków wielo- wodorotlenowych mozna w dowolny spo¬ sób wytwarzac produkty koncowe, które zawieraja w czasteczce kilka reszt ozna¬ czonych literami R . COO. Mozna równiez jako produkt wyjsciowy stosowac kwasy karbonowe lub ich pochodne, dzialajace e- stryfikujaco, które zawieraja w reszcie o- znaczonej litera R równiez jedna lub kil¬ ka grup karboksylowych. W tym przypad¬ ku mozna równiez otrzymywac zwiazki, w których wiele grup karboksylowych w ali¬ fatycznych lub cykloalifatycznych kwasach wielokarbonowych uleglo estryfikacji za pomoca wymienionych zwiazków pierscie¬ niowych, co najmniej 3-rdzeniowych, przy czym reszty te moga sie róznic miedzy soba, W niektórych przypadkach przemiane te przeprowadza sie przez zwykle ogrze¬ wanie materialów wyjsciowych. Na ogól jednak przeprowadza sie ja w obecnosci rozpuszczalników lub srodków rozciencza¬ jacych takich, jak np, weglowodory lub a- miny drugorzedowe lub trzeciorzedowe.Przy wyborze srodka rozcienczajacego na¬ lezy oczywiscie zwazac na to, aby w przy* padku zastosowania wolnych kwasów kar¬ bonowych i srodka odciagajacego wode nie uzyc produktu, który by wzial udzial w przemianie. Niekiedy korzystnie jest prze¬ prowadzac przemiane w naczyniu zamknie¬ tym, do którego ewentualnie wtlacza sie gazy nie szkodzace przemianie.Omawiane nowe estry otrzymuje sie na ogól z dobra wydajnoscia, W razie pp* - 2 -trzeby mozna je oczyszczac znanymi spoL sobami, np. przez rozpuszczanie i straca¬ nie, przekrystalizowywanie, a w niektó¬ rych przypadkach przez przesublimowy- wanie. Zwiazki te rozpuszczaja sie na o- gól doskonale w weglowodorach i innych produktach organicznych, nie rozpuszcza¬ jacych sie w wodzie. Sa one prawie zawsze zabarwione. Ich roztwory wykazuja cze¬ sciowo piekna fluorescencje, dzieki czemu mozna je z korzyscia stosowac do barwie¬ nia wzglednie do nadawania fluorescencji sztucznym zywicom naj róznorodniejszego rodzaju, weglowodorom, parafinom, ole¬ jom, woskom, tluszczom, olejom mineral¬ nym, kauczukowi i innym naturalnym i sztucznym masom plastycznym oraz lakie¬ rom. Nadaja sie one równiez jako dodatek do lakierów nitrocelulozowych. Wreszcie mozna je równiez stosowac do wytwarza¬ nia innych barwników.Czesci podane w nizej umieszczonych przykladach sa czesciami wagowymi.Przyklad I. 1 czesc Bz 2 - jednooksy- -dwubenzantronu uciera sie z 1 czescia chlorobezwodnika kwasu stearynowego i 10 czesciami pirydyny dopóty, az pobrana próbka stanie sie calkowicie rozpuszczal¬ na w benzenie z fiolkowym zabarwieniem, po czym otrzymany zwiazek odsysa sie na filtrze i przemywa go metanolem. Jest to brazowawoczarny proszek, który sie roz¬ puszcza np. w oleju parafinowym z fiolko¬ wym zabarwieniem i czerwona fluorescen- cja.Przyklad II. Mieszanine, skladajaca sie z 18 czesci Bz2f Bz2' ^ dwuoksy - dwu- benzantronu, 28 czesci chlorobezwodnika kwasu stearynowego, 8 czesci pirydyny i 100 czesci jednochlorobenzenu, ogrzewa sie do wrzenia dopóty, az powstanie czer- wonawofiolkowy roztwór. Nastepnie mase reakcyjna traktuje sie para wodna, a po¬ zostajacy brazowawoczarny barwnik prze¬ mywa sie goracym alkoholem. Rozpuszcza sie on np. latwo w oleju oliwkowym z czerwonawofiolkowym zabarwieniem i ja¬ skrawa czerwona fluorescencja.Podobne produkty otrzymuje sie stosu¬ jac zamiast chlorobezwodnika kwasu stea¬ rynowego inne chlorowcobezwodniki ali¬ fatycznych lub hydroaromatycznych kwa¬ sów o wiekszej czasteczce, np. chlorobez- wodnik kwasu olejowego, chlorowco-bez- wodniki kwasów, zawartych w tluszczu ziarn palmowych, lub kwasów nafteno* wych.Przyklad III. Do zawiesiny, skladaja¬ cej sie z pieciu czesci Bz2, Bz2\ Bz3 - trój- oksy - dwubenzantronu w 50 czesciach piry¬ dyny, dodaje sie w temperaturze 25 — 30°C mieszajac 36 czesci chlorobezwodnika kwasu stearynowego, po czym mieszanine te miesza sie jeszcze w ciagu dalszych 20 godzin w temperaturze okolo 20°C. Na* stepnie mieszanine wlewa sie do duzej ilo¬ sci rozcienczonego kwasu solnego, odsacza wydzielona miekka ciemna mase, przemy¬ wa ja woda i alkoholem usuwa wolny kwas stearynowy, powstaly z uzytego w nadmiarze chlorobezwodnika kwasu stea¬ rynowego, przy czym pozostaje ciemna, woskowa masa o fiolkowym odcieniu, któ¬ ra sie bardzo latwo rozpuszcza w benze¬ nie, benzynie i najrozmaitszych olejach mi¬ neralnych z czerwonawofiolkowym zabar¬ wieniem i mocna zóltawoczerwona fluores¬ cencja.W razie gdy przemiane przeprowadza sie nie w 20^ C, lecz w ciagu 5 godzin w 80°C, i postepuje w powyzej opisany spo¬ sób, wówczas otrzymuje sie ciemna, miek¬ ka mase, równiez bardzo latwo rozpu¬ szczalna w olejach, która sie rozpuszcza w weglowodorach z zóltawoczerwonym za¬ barwieniem i oliwkowa fluorescencja z od¬ cieniem zóltym.Przyklad IV. Mieszanine, skladajaca sie z 5 czesci Bz2, Bz24, Bz3 - trójoksy-dwu- benzantronu, 100 czesci o - dwuchloroben- zenu i 36 czesci chlorobezwodnika kwa¬ su stearynowego, ogrzewa sie mieszajac w — 3 —ciagu okolo 3 godzin do ISO^C, po czym ma¬ se reakcyjna wLewa sie po ochlodzeniu do metanolu. Wydziela sie przy tym ciemny olej, który po przemyciu metanolem krzep¬ nie na ciemny proszek. Rozpuszcza sie on bardzo latwo w benzenie, ligroinie i oleju parafinowym z czerwonym zabarwieniem.W razie gdy zamiast 5 czesci Bz2, Bz2', Bz3 - trójoksy - dwubenzantronu uzyje sie 5 czesci Bz2, Bz2\ Bz3, Bz3' - czterooksy - - dwubenzantronu, wówczas otrzymuje sie zwiazek o bardzo podobnych wlasciwo¬ sciach.Przyklad V. Mieszanine, skladajaca sie z 5 czesci Bz3 - amino - Bz2, Bz2* ¦• -dwuoksy - dwubenzantronu, 36 czesci chlorobezwodnika kwasu stearynowego i 50 czesci pirydyny, ogrzewa sie w ciagu 5 godzin mieszajac do 80°C. Powstaje przy tym roztwór zabarwiony czerwonawofiol- kowo, który po ochlodzeniu wlewa sie do alkoholu metylowego. Wydziela sie przy tym ciemny olej o odcieniu fiolkowym, któ¬ ry po przemyciu goracym alkoholem krzep¬ nie na woskowa mase, zabarwiona fiolko¬ wo. Masa ta rozpuszcza sie bardzo latwo w oleju parafinowym z czerwonym zabarwie¬ niem o odcieniu fiolkowym i zóltawoczer- wona fluoresceneja.W razie gdy przemiane przeprowadza sie nie w 80QC, lecz w ciagu 20 godzin w 20 — 25°C, wówczas otrzymuje sie pro¬ dukt, który sie równie latwo rozpuszcza w oleju parafinowym. Zabarwienie roztworu jest czerwonawofiolkowe, fluorescencj a zas — zóltawoczerwona, W razie gdy mie¬ szanine wyjsciowa ogrzewa sie w ciagu 7 godzin do 125 — 130PC, wówczas po prze¬ robieniu otrzymuje sie produkt, który sie rozpuszcza w oleju parafinowym równie latwo z pomaranczowym zabarwieniem o odcieniu czerwonym i zólta fluoresceneja o odcieniu oliwkowym.Przyklad VI. Mieszanine, skladajaca sie z 5 czesci Bz3 - amino - Bz2, Bz2' - - dwuoksy - dwubenzantronu, 36 czesci chlorobezwodniJka kwasu stearynowego i 100 czesci trójcbJorobenzenu, ogrzewa sie w ciagu 3 godzin do wrzenia, po czym mie¬ sza sie jeszcze w ciagu 2 godzin w tej sa¬ mej temperaturze. Po ochlodzeniu odsacza sie od nie rozpuszczonej pozostalosci i przesacz wlewa do alkoholu metylowego, przy czym straca sie ciemna, szybko zesta¬ lajaca sie, oleista masa, która odsysa sie na filtrze i przemywa alkoholem metylo¬ wym. Podczas suszenia do 100°C topnieje ona na ciagliwy olej, który po ochlodzeniu ponownie krzepnie. Produkt ten rozpuszcza sie bardzo latwo w olejach i nadaje np. o- lejowi parafinowemu czerwone zabarwie¬ nie, bardzo trwale na swiatlo, i silna oliw- kowozielona fluorescencje.Gdy zamiast Bz3 - amino - Bz29 Bz2'- - dwuoksy - benzantronu uzyje sie Bz3, Bz3f - dwuamino - Bz2, Bz2' - dwuoksy - dwubenzantronu, wówczas otrzymuje sie produkt o bardzo podobnych wlasciwo¬ sciach, równiez bardzo latwo rozpuszczal¬ ny w olejach.Przyklad VII. Do roztworu 5 czesci Bz2f Bz2\ Bz3 - trójoksy - dwubenzantro¬ nu w 100 czesciach stezonego kwasu siar¬ kowego dodaje sie 5 czesci p - formaldehy¬ du, ogrzewa sie mieszanine do 50° C i u- trzymuje te temperature w ciagu 1 godzi¬ ny. Mieszanine reakcyjna wlewa sie na¬ stepnie do wody, przy czym straca sie fiol¬ kowy osad, który odsysa sie na filtrze, przemywa woda i suszy. Zwiazek, otrzy¬ many w ten sposób, traktuje sie w sposób opisany w 1. ustepie przykladu VI, w obec¬ nosci pirydyny w 80^C za pomoca chloro¬ bezwodnika kwasu stearynowego. Otrzy¬ muje sie przy tym ciemna mase, która barwi np. bardzo dobrze olej parafinowy, nadajac mu czerwone zabarwienie o fiol¬ kowym odcieniu z brazowooliwkowa fluo¬ resceneja.Przyklad VIII. Do zawiesiny, sklada¬ jacej sie z 5 czesci Bz3 - oksy - dwuben- zantrono - Bz2, Bz2' - chiaonu (otrzyma- — 4 -nego przez utlenienie Bz23 Bz2\ Bz3 - trój- oksy - dwubenzantronu obliczona iloscia azotynu sodu w obecnosci rozcienczonego kwasu siarkowego) w 50 czesciach pirydy¬ ny, dodaje sie w 20 — 2S°C 36 czesci chlo- robezwodnika kwasu stearynowego, na¬ stepnie miesza te mieszanine w ciagu 20 godzin w tej temperaturze i przerabia ja w sposób, podany w 1. ustepie przykladu IIL Otrzymany przy tym produkt posiada wlasciwosci podobne do wlasciwosci pro¬ duktu* otrzymanego wedlug 1. ustepu przy¬ kladu HI, Przyklad IX, 31 czesci Bz2, BzZ - - dwuoksy - izodwubenzantronu uciera sie w 50°C z 50 czesciami chlorobezwodnika kwasu laurynowego i 40 czesciami pirydy¬ ny dopóty, az próbka stanie sie calkowicie rozpuszczalna w benzenie z czerwonofiol- kowym zabarwieniem, po czym otrzymany zwiazek wydziela sie przez dodanie meta¬ nolu i gotuje go w alkoholu. Otrzymuje sie w ten sposób brazowawoczarny proszek, który rozpuszcza sie np. w stopionym wo¬ sku pszczelim z fiolkowym zabarwieniem i pomaranczowa fluorescencja. Po ochlodze¬ niu wosk staje sie fiolkowy.Przyklad X. Mieszanine, skladajaca sie z 1 czesci dwuimidu kwasu dwuoksy- -peryleho - czterokarbonowego, 3 czesci chlorobezwodnika kwasu olejowego i 10 czesci pirydyny ogrzewa sie w ciagu 1 — 2 godzin do okolo 100°C. Barwnik straca sie przez dodanie goracego alkoholu. Jest to brazowawoczarny proszek, który sie rozpu¬ szcza w oleju parafinowym z zabarwie¬ niem rózowym i zólta fluorescencja.Podobne produkty otrzymuje sie w przypadku, gdy jako material wyjsciowy zastosowano imidy kwasu dwuoksy - pery- leno - cztero - karbonowego z podstawio¬ nym wodorem grupy iminowej.Przyklad XI. Do mieszaniny, sklada¬ jacej sie z 50 czesci pirydyny, 5 czesci Bz2, Bz2* - dwuoksy - dwubenzantronu i 36 czesci chlorobezwodnika kwasu steary¬ nowego, wprowadza sie w temperaturze o- kolo 30°G 2 — 3 czesci pylu cynkowego, po czym mieszanine te ogrzewa sie do 80°C utrzymujac te temperature dopóty, az po¬ brana próbka bedzie sie latwo rozpuszcza¬ la w oleju parafinowym z czerwonawozól- tym zabarwieniem. Po ochlodzeniu mase te wlewa sie do metanolu i wydzielony czer¬ wony ciagliwy olej przemywa goracym al¬ koholem, przy czym olej ten stopniowo sie zestala. Otrzymany produkt rozpuszcza sie bardzo latwo w oleju parafinowym z czerwonawozóltym zabarwieniem i zólta* wooliwkowa fluorescencja.Przyklad XII. Do kapieli kadziowej, sporzadzonej w temperaturze 40°C z 5 cze¬ sci dwubenzantronu i 7 czesci 35%-owego lugu sodowego oraz 5 czesci podsiarczynu w 50 czesciach wody, wlewa sie dobrze mieszajac 10 czesci chlorku stearylu. Stra¬ cajacy sie niebawem ester po ochlodzeniu odsysa sie na filtrze i oczyszcza go przez wygotowanie w alkoholu. Od ewentualnej domieszki dwubenzantronu mozna go od¬ dzielic np. przez rozpuszczenie w cyklo¬ heksanie. Produkt ten rozpuszcza sie w o- leju parafinowym z zóltawoczerwonym za¬ barwieniem i oliwkowozielona fluorescen¬ cja.Przyklad XIII. Mieszanine, skladajaca sie z 100 czesci trójchlorobenzenu, 5 czesci technicznego dwubenzantronu i 36 czesci chlorobezwodnika kwasu stearynowego, o- grzewa sie okolo 1% godziny do wrzenia.Po ochlodzeniu odsysa sie na filtrze po¬ wstaly zwiazek i przemywa go metano¬ lem. Jest to czerwonawobrazowy proszek, który sie latwo rozpuszcza w oleju parafi¬ nowym z zóltym zabarwieniem i oliwkowo- zólta fluorescencja. W stezonym kwasie siarkowym produkt ten rozpuszcza sie z niebieskim zabarwieniem. Przez wlanie przesaczu do metanolu otrzymuje sie ciem¬ ny, poczatkowo oleisty produkt o fiolko¬ wym odcieniu, zestalajacy sie po wygoto¬ waniu go w alkoholu. Rozpuszcza sie on — 5 —bardzo latwo w oleju parafinowym z bra¬ zowawopomaranczowym zabarwieniem i o- liwkowozielona fluorescencja. Roztwór te¬ go zwiazku w stezonym kwasie siarkowym jest zabarwiony niebiesko.Gdy zamiast 5 czesci dwubenzantronu zastosuje sie 5 czesci izodwubenzantronu, wówczas po odessaniu na filtrze otrzymuje sie jako pozostalosc produkt, który sie la¬ two rozpuszcza w oleju parafinowym z czerwonym zabarwieniem i oliwkowozólta fluorescencja; z przesaczu zas przez wy¬ tracenie metanolem otrzymuje sie produkt, który bardzo latwo rozpuszcza sie w oleju parafinowym z czerwonawofiolkowym za¬ barwieniem i brazowooliwkowa fluorescen¬ cja.Przyklad XIV. Mieszanine, skladaja¬ ca sie z 5 czesci benzantronu, 50 czesci trój- chlorobenzenu i 18 czesci chlorobezwodni- ka kwasu stearynowego, ogrzewa sie do wrzenia dopóty, az próbka, stracona meta¬ nolem, bedzie sie bardzo latwo rozpu¬ szczac w oleju parafinowym z silna oliw- kowozielona fluorescencja. Po ochlodzeniu mieszaniny wlewa sie zólto zabarwiony roztwór do metanolu, przy czym straca sie masa w postaci smoly, która sie przemywa goracym alkoholem. Produkt, otrzymany w ten sposób, rozpuszcza sie doskonale w olejach, np. w oleju parafinowym, które¬ mu nadaje czerwonawozólte zabarwienie i bardzo silna, oliwkowozielona fluorescen- cje. i [ Przemiane te mozna równiez przepro¬ wadzac i w nizszych temperaturach, np. we wrzacym jednochlorobenzenie. Otrzy¬ muje sie w tym przypadku produkty, któ¬ re rozpuszczaja sie w oleju parafinowym dajac roztwory o czystym zabarwieniu z fluorescencja. Przeprowadzajac przemiane w obecnosci zasad organicznych, takich jak dwufenyloamina lub alkylo-dwufenyloami- ny, otrzymuje sie równiez produkty, któ¬ re przewaznie daja fluoryzujace roztwory o czystym zabarwieniu.Zamiast benzantronu mozna równiez jako produkt wyjsciowy stosowac jego po¬ chodne, np. 6 - metylo - benzantron, 2 - - chloro - benzantron lub Bz - 1 - bromo- benzantron, przy czym otrzymuje sie pro¬ dukty o podobnych wlasciwosciach.Przyklad XV. Mieszanine, skladajaca sie z 11,5 czesci benzantronu, 18 czesci chlorobezwodnika kwasu stearynowego i 60 czesci metylo - dwufenyloaminy, ogrzewa sie w ciagu 4 godzin do 150 — 170°C. Po ochlodzeniu mieszanine wlewa, sie do ine- tanolu. Produkt, wydzielajacy sie przy staniu roztworu w postaci grubych brazo¬ wawych krysztalów, przerabia sie nastep¬ nie w zwykly sposób. Rozpuszcza sie on w oleju parafinowym z zóltym zabarwieniem i oliwkowozólta fluorescencja.Przyklad XVI. Mieszanine, skladaja¬ ca sie z 4,5 czesci benzantrono-pyrazoloan- tronu, 1,3 czesci pylu cynkowego, 9 czesci chlorku stearoylu i 50 czesci pirydyny, o- grzewa sie do 100°C dopóty, az wieksza czesc barwnika przejdzie do roztworu, po czym przesacza sie na filtrze na goraco i straca utworzony ester alkoholem. Rozpu¬ szcza sie on w oleju parafinowym z czer- wonofiolkowym zabarwieniem i zóltawo- czerwona fluorescencja.Przyklad XVII. Mieszanine, skladaja¬ ca sie z 8 czesci pyrantronu, 160 czesci trójchlorobenzenu, 15 czesci chlorku stea¬ roylu, 4 czesci pirydyny i 2 czesci pylu cynkowego, ogrzewa sie w ciagu pól godzi¬ ny do wrzenia, odsacza od nie rozpuszczo¬ nego barwnika i po ochlodzeniu oraz doda¬ niu do przesaczu niewielkiej ilosci meta¬ nolu odsysa na filtrze utworzony ester, Rozpuszcza sie on w oleju parafinowym z zóltym zabarwieniem i, zaleznie od ilosci, z fluorescencja zóltawozielona do niebie- skozielonej.Przyklad XVIII. Do zawiesiny, zawie¬ rajacej 10,8 czesci 1,4 - dwu - p - toluido - - 8 - oksyantrachinonu w 50 czesciach piry¬ dyny, wkrapla sie 15 czesci chlorobezwod- — 6 —hika lcwasii stearynowego, $6 czym miesza¬ nine ogrzewa sie do 110°C dopóty, az z po¬ branej próbki po ochlodzeniu nie beda sie juz wydzielac krysztaly. Po ochlodzeniu zielonobieski roztwór wlewa sie do nad¬ miaru rozcienczonego kwasu solnego, przy czym straca sie pólstaly produkt, zabar¬ wiony zielonkawoniebiesko, który przemy¬ wa sie woda i suszy. Jest on bardzo la¬ two rozpuszczalny z zielonkawoiuebieskim zabarwieniem w wiekszosci rozpuszczal¬ ników organicznych, np. w octanie bu¬ tylu.Przyklad XIX. Do mieszaniny, skla¬ dajacej sie z 50 czesci pirydyny, 10,4 cze¬ sci 1,4 - dwu - p - toluidoantrachinonu i 30 czesci chlorobezwodnika kwasu stearyno¬ wego, otrzymanej przy jednoczesnym chlo¬ dzeniu, dodaje sie w temperaturze 20 — 35°C energicznie mieszajac pylu cynkowego dopóty, az zabarwienie roztworu z niebie- skawozielonego przejdzie w oliwkowe.Szlam cynkowy odsacza sie, a przesacz wlewa do nadmiaru rozcienczonego kwasu solnego; straca sie przy tym ciemna, pól¬ stala masa, która przemywa sie goracym alkoholem. Rozpuszcza sie ona latwo w wiekszosci rozpuszczalników organicznych, np. w oleju parafinowym z oliwkowozielo- nym zabarwieniem i silna niebieskawozielo- na fluorescencja.Przyklad XX. Do zawiesiny, zawiera¬ jacej 8,2 czesci 1 - p - toluido - 4 - oksy- antrachinonu w 50 czesciach pirydyny wprowadza sie w temperaturze 20 — 30°C 15 czesci chlorobezwodnika kwasu steary¬ nowego, po czym mieszanine te miesza sie w ciagu okolo 3 godzin w 30°C, nastepnie o- grzewa do 105*0 utrzymujac te temperatu¬ re dopóty, az pobrana próbka bedzie sie rozpuszczac w octanie butylu z czystym fiolkowym zabarwieniem. Po ochlodzeniu odsacza sie ewentualna pozostalosc i prze¬ sacz wlewa do nadmiaru rozcienczonego kwasu solnego, pr^y czym straca sie ciem¬ noczerwony produkt o charakterze wosku, który odsysa sie na feltrze, pfzeittyWa Wó¬ da i suszy. Produkt ten rozpuszcza sie bar¬ dzo latwo np. w octanie butylu z fiolko¬ wym zabarwieniem.Przyklad XXI. Mieszanine, skladaja¬ ca sie z 50 czesci pirydyny, 11,2 czesci 1,4 - - dwuoksyetylo - dwuamino - 5, 8 - dwu- oksy - antrachinonu i 15 czesci chlorobez* wodnika kwasu stearynowego, ogrzewa sie w ciagu okolo 1 godziny do 110°C. Nastep¬ nie odsysa sie na filtrze cieply jeszcze zie- lonkawoniebieski roztwór i z przesaczu, wlanego do nadmiaru rozcienczonego kwa¬ su solnego, otrzymuje sie zielonkawonie- bieski olej, który stopniowo krzepnie na stala mase. Otrzymany produkt rozpu¬ szcza sie bardzo latwo w wiekszosci rozpu¬ szczalników organicznych z zielonkawonie- bieskim zabarwieniem.Przyklad XXII. Mieszanine, skladaja¬ ca sie z 11 czesci N - dwuhydro - 1,2, 2' - - 1' - antrachinonoazyny i 60 czesci chloro¬ bezwodnika kwasu stearynowego, ogrzewa sie mieszajac w ciagu dluzszego czasu do 200°C. Nastepnie chlodzi sie ja do 80°C, rozciencza okolo 400 czesciami benzenu, odsysa na filtrze na goraco od nie rozpu¬ szczonej pozostalosci, odparowuje benzen i pozostalosc gotuje w alkoholu. W ten spo¬ sób otrzymuje sie ciemny produkt o charak¬ terze smoly, który bardzo latwo rozpu¬ szcza sie w benzenie, benzynie, oleju para¬ finowym, octanie butylu, parafinie, wo¬ skach i podobnych produktach organicz¬ nych z czerwonym zabarwieniem o fiolko*- wym odcieniu.Przyklad XXIII. 6,2 czesci 2 - oksy - - 1,9 - antrapirymidyny wprowadza sie do mieszaniny 20 czesci chlorobezwodnika kwasu stearynowego oraz 30 czesci trój- chlorobenzenu i ogrzewa mieszanine do o- kolo 200°C dopóty, az próbka, rozpuszczo¬ na w benzenie, wykaze silna oliwkowozie- lona fluorescencje. Nastepnie usuwa sie trójchlorobenzen za pomoca pary wodnej i luguje ciemna pozostalosc benzenem. Przy 7 -Stezaniu roztworu otrzymuje sie brazowa drobno-krystaliczna pozostalosc, która sie odsysa na filtrze i suszy, Produkt ten roz¬ puszcza sie latwo w benzenie lub oleju pa¬ rafinowym z jasnozóltym zabarwieniem i silna oliwkowozielona fluorescencja. Jego roztwór w kwasie siarkowym jest zabar¬ wiony brazowawozólto.Przyklad XXIV. 9 czesci dwumetylo - - (4,14) - koeroksonolu - (9) uciera sie w o- becnosci 50 czesci pirydyny z 15 czesciami chlorku stearoylu i 4 czesciami pylu cyn¬ kowego. Mieszanina ogrzewa sie przy tym samoistnie do 70 — 80PC. Gdy caly koero- ksonol przeszedl juz z zóltym zabarwie¬ niem do roztworu, wówczas z przesaczone¬ go roztworu straca sie powstaly zwiazek za pomoca wodnego roztworu alkoholu.Przez dalsze traktowanie alkoholem mozna usunac resztki kwasu stearynowego. Otrzy¬ many produkt rozpuszcza sie latwo w ole¬ ju parafinowym z zóltym zabarwieniem i zóltawozielona fluorescencj a.Przyklad XXV. 4,5 czesci koeruleiny uciera sie w obecnosci 50 czesci pirydyny z 5 czesciami chlorku stearoylu i 4 czescia¬ mi pylu cynkowego. Masa ogrzewa sie przy tym samoistnie do okolo 70°C. Gdy prze¬ szla ona calkowicie do roztworu, wówczas odsacza sie reszte pylu cynkowego i nie przemienionej koeruleiny i powstaly zwia¬ zek straca sie alkoholem. Rozpuszcza sie on w benzenie z oliwkowozóltym zabarwie¬ niem i zielona fluorescencja.Podobny zwiazek otrzymuje sie przez ogrzewanie koeruleiny z chlorkiem stearoy¬ lu bez zadnych dodatków. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. Sposób wytwarzania estrów oksyzwiaz- ków pierscieniowych o co najmniej trzech rdzeniach sprzezonych, o wzorze ogólnym (R . COO) n — X, w którym litera R oznacza reszte o wiek¬ szym ciezarze czasteczkowym z prosta lub rozgaleziona grupa alkylowa albo reszte hydroaromatyczna, litera n — liczbe calko¬ wita, litera zas X — reszte zwiazku pier¬ scieniowego o co najmniej trzech rdzeniach sprzezonych, znamienny tym, ze zwiazki pierscieniowe o co najmniej trzech rdze¬ niach sprzezonych, zawierajacych co naj¬ mniej jedna grupe wodorotlenowa, podda¬ je sie przemianie w obecnosci srodków kon- densujacych za pomoca kwasów karbono- wych o wiekszym ciezarze czasteczkowym, w których grupa karboksylowa jest zwiaza¬ na z reszta oznaczona litera R o powyzej podanym znaczeniu, albo tez wspomniane zwiazki pierscieniowe poddaje sie prze¬ mianie za pomoca pochodnych tych kwasów o dzialaniu estrujacym. I. G. Farbenindustrie Aktiengesellschaft. Zastepca: Inz. J. Wyganowski, rzecznik patentowy. t)ruk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL