Przedmiotem niniejszego wynalazku jest olówek z wymiennymi oprawkami do kilku wkladek, które to oprawki mozna za pomoca suwaków oddzielnie przesuwac w szczelinach wodzacych, wykonanych w tulejce olówka, z polozenia spoczynku do polozenia roboczego, przy czym wspomnia¬ ne oprawki, po wylaczeniu ich urzadzenia ryglujacego, powracaja pod dzialaniem sprezyny do polozenia wyjsciowego. Wy¬ nalazek niniejszy polega na tym, ze urza¬ dzenie ryglujace, przytrzymujace jedna z oprawek do wkladek w polozeniu robo¬ czym, zostaje wylaczone przez wysuniecie kazdej pozostalej oprawki do wkladki, co w duzym stopniu upraszcza uzycie olówka o wymiennych wkladkach. W celu wymia¬ ny oprawki z wkladka wystarcza wysunac zadana oprawke z wkladka, przy czym równoczesnie nastepuje wylaczenie po¬ przednio wysunietej oprawki z wkladka, która pod dzialaniem sprezyny wraca do swego polozenia wyjsciowego. W urzadze¬ niu tym oprócz tulejki olówka zastosowa¬ na jest druga tulejka obrotowa, która mo¬ ze sie obracac wzgledem pierwszej, lecz nie moze sie przesuwac; tulejka ta posiada dla kazdego z suwaków, poruszajacych sie w szczelinach wodzacych zewnetrznej tu¬ lejki olówka, podluzna szczeline, przy czym kazda szczelina jednej z tulejek po¬ siada na dole boczne rozszerzenie z ukos-nic biegnaca krawedzia przeciwna, a na górze po stronie rozszerzenia — ukosna krawedz, biegnaca w kierunku przeciwnym do dolnej krawedzi ukosnej, podczas gdy szczelina w drugiej tulejce jest prosta.Szczeliny moga równiez byc tak wykonane, ze kazda szczelina jednej z tulejek posia¬ da na dole boczne rozszerzenie z ukosna przeciwkrawedzia, a na górze przebiega prosto, podczas gdy kazda szczelina dru¬ giej tulejki posiada na dole czesc prosta, a na górze ukosnie biegnaca krawedz. W urzadzeniu tym na poczatku wysuwania oprawki z wkladka tulejka obrotowa zo¬ staje wykrecona z polozenia zamykajace¬ go, a w koncu wysuwania zostaje z powro¬ tem wkrecona do swego pierwotnego polo¬ zenia. Krawedz przeciwna dolnego rozsze¬ rzenia moze równiez przebiegac prosto, a do pokrecania obu tulejek wzgledem sie¬ bie w celu uzyskania polozenia zamykaja¬ cego moze sluzyc sprezyna. Umieszczenie tulejki obrotowej w tulejce zewnetrznej moze byc wykonane dowolnie. Najprost¬ sze rozwiazanie otrzymuje sie wówczas, gdy górny koniec tulejki obrotowej, za¬ opatrzony w gwint, jest luzno nakrecony na druga tulejke, nieruchomo osadzona w górnym koncu tulejki zewnetrznej olówka, i sluzy jednoczesnie jako zbiornik zapaso¬ wych wkladek, albo, gdy górny, zaopatrzo¬ ny w gwint koniec tulejki obrotowej wkre¬ ci sie w te sama nieruchoma tulejke tak, aby mogla sie obracac, lecz nie mogla sie przesuwac. Wówczas tulejka obrotowa wykonywa podczas swego ruchu obrotowe¬ go równiez bardzo nieznaczne ruchy prze¬ suwne.Na rysunku uwidoczniono kilka odmian wykonania olówka wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia olówek czesciowo w widoku, a czesciowo w przekroju, fig. 2 — 4 przed¬ stawiaja tulejke obrotowa w róznych po¬ lozeniach i przy róznym polozeniu wysu¬ wanych oprawek wkladkowych, fig. 5 przedstawia przekrój poprzeczny olówka wzdluz linii V — V na fig. 1, fig. 6 —- wi dok odmiennej postaci szczeliny, fig. 7 — czesciowy widok oraz czesciowy przekrój innej odmiany wykonania olówka, w któ¬ rej tulejka obrotowa jest pokrecana z po wrotem do polozenia zamykajacego przez sprezyne, fig. 8 — równiez czesciowy prze¬ krój i czesciowy widok innej odmiany wy¬ konania olówka, w której kazda oprawka do wkladki jest cofana przez oddzielna sprezyne, fig. 9 — przekrój poprzeczny przez olówek wzdluz linii IX — IX na fig. 8, a fig. 10 — przekrój podluzny przez o- prawke do wkladki ze sprezyna nacisko¬ wa wedlug fig. 8.Olówek z wymiennymi wkladkami po¬ siada, jak zwykle, zasadniczo cylindrycz¬ na tulejke zewnetrzna 1 ze stozkowym dolnym koncem 2. W tulejce tej znajduja sie oprawki do wkladek (np. cztery opraw¬ ki), z których na rysunku uwidoczniono dwie oprawki 3 i 4. Na kazdej oprawce wkladkowej jest osadzony za posred¬ nictwem sprezyny 5 przesuwny uchwyt 8, którego listewka 6 jest wodzona w prostej podluznej szczelinie 7 tulejki zewnetrznej 1. Przesuwne uchwyty 8 wystaja ze szcze¬ lin podluznych 7 poza ich krawedzie.Szczeliny 7 dochodza az do górnego konca tulejki, wskutek czego listewki 6 mozna wsunac w szczeline 7 od góry. Oprawki do wkladek znajduja sie pod dzialaniem sprezyny naciskowej 9, która jest osadzo¬ na w dolnej czesci tulejki / i dolnym kon¬ cem opiera sie o pierscieniowy talerzyk 11; górny koniec sprezyny 9 jest osadzony w tulejce 10, której denko jest zaopatrzo¬ ne w otwory. Sprezyna naciska na wszyst¬ kie oprawki do wkladek i utrzymuje je w ich polozeniu poczatkowym, gdy górna czesc tulejki 10 przylega do listewek 6 su¬ waków. Przy wysuwaniu oprawki z wklad-, ka sprezyna 9 zostaje scisnieta.W górnym koncu tulejki zewnetrznej 1 jest osadzona tulejka 13, której górna czesc dzieki denku 12 stanowi zbiornik nawkladki zapasowe. Tulejka 13 jest ustalo¬ na w tulejce zewnetrznej 1 za pomoca wypuklych garbów 14, które wchodza w poprzeczne szczeliny 15 szczelin podluz¬ nych 7. Na wsuwana tulejke 13 jest na¬ sadzona tulejka zamykajaca 31, która za¬ chodzi równiez na tylny koniec tulejki ze¬ wnetrznej 1 i jest zamocowana przez glów¬ ke 32, wkrecona na górny zwezony na¬ gwintowany koniec tulejki 13. Na tulejke 13 moze byc nasadzony przytrzymy- wacz 33.Do dolnego konca tulejki 13 jest przy¬ mocowana na stale krótka gwintowana tu¬ lejka 16, na która jest luzno wkrecona tu¬ lejka obrotowa 17, a mianowicie tak, ze mozna ja lekko obracac w obie strony. Ta tulejka obrotowa posiada podluzne szcze¬ liny 18 (fig. 2 — 4), po jednej szczelinie dla kazdej oprawki wkladkowej. Kazda szczelina posiada górne rozszerzenie 19, które ukosna krawedzia 24 przechodzi w prosty waski odcinek srodkowy 21. Dolne rozszerzenie 20 szczeliny 18 jest z jednej strony tak sciete, iz powstaje wystep za- trzymowy 23. Znajdujaca sie naprzeciwko tego rozszerzenia krawedz 22 szczeliny przebiega ukosnie w kierunku rozszerzenia, a wiec w kierunku przeciwnym do krawe¬ dzi 24. Górne rozszerzenie 19 szczeliny 18 jest tak duze, ze umozliwia przesuniecie uchwytu 8 przez szczeline poza zewnetrz¬ ny koniec listewki 6. Przy skladaniu olów¬ ka przesuwny uchwyt 8 wsuwa sie od wne¬ trza tulejki obrotowej 17 przez rozszerze¬ nie 19 szczeliny 18. Nastepnie tulejke o- brotowa 17 wkreca sie na nagwintowana tulejke 16 tulejki 13, a polaczone tulejki wsuwa sie z góry od strony wewnetrznej do tulejki zewnetrznej 1, przy czym prze¬ suwne listewki 6 wprowadza sie w górne konce szczelin wodzacych 7. Gdy tulejka 13 jest umieszczona w swym normalnym polozeniu, plytka 12, która stanowi denko zbiornika na zapasowe wkladki, sluzy równoczesnie jako oporek dla górnych konców sprezyn 5 oprawek wkladkowych, gdy te ostatnie pod naciskiem sprezyny 9 poruszaja sie do góry.W polozeniu wyjsciowym kazda opraw¬ ka wkladkowa zajmuje w szczelinie polo¬ zenie, uwidocznione na fig. 2, w którym jej listewka 6, slizgajaca sie w szczelinie 7 zewnetrznej tulejki /, spoczywa w srod¬ ku górnego rozszerzenia 19 szczeliny 18 tulejki obrotowej 17. Skoro oprawka wkladkowa przy pomocy przesuwnego uchwytu 8 zostanie wysunieta wbrew dzia¬ laniu sprezyny 9, wówczas listewka 6 pod¬ czas wysuwania naciska na krawedz 24 szczeliny i obraca tulejke obrotowa 17 tak daleko na prawo, az listewka 6 dostanie sie w prosty odcinek srodkowy 21 szczeli¬ ny 18 (fig. 3). Przy dalszym wysuwaniu oprawki wkladkowej listewka 6 przesuwa sie wzdluz po ukosnej krawedzi 22, przez co tulejka 17 zostaje obrócona znowu na lewo do polozenia, uwidocznionego na fig. 4, a listewka dochodzi do polozenia 61. Skoro teraz nastapi zwolnienie prze¬ suwnego uchwytu 8, wówczas sprezyna 9 naciska go z powrotem do polozenia 6, w którym górna krawedz listewki 6 uderza o wystep zatrzymowy 23. W polozeniu tym oprawka wkladkowa jest zaryglowana w polozeniu roboczym, jak to uwidoczniono na fig. 1 odnosnie do oprawki wkladkowej 3, której koniec tylko bardzo malo wystaje z tulejki zewnetrznej. Wskutek tego rów¬ niez i przy nieco ukosnym polozeniu o- prawki wkladkowej koniec wkladki lezy jeszcze prawie na osi i jest bardzo mocno osadzony w oprawce. W celu dalszego wy¬ krecenia wkladki z oprawki, wykonane} jako olówek obrotowy, oprawke mozna wysunac nieco do przodu (w polozeniu 61 listewki, fig. 4), co umozliwi latwe jej uje¬ cie w tym polozeniu.Jezeli jedna oprawka wkladkowa znaj¬ duje sie w polozeniu roboczym, a wysuwa sie druga oprawke wkladkowa, wówczas tulejka obrotowa 17 wykonywa te same — 3 —ruchy obrotowe. L* pierwszym obrotem na prawo listewka 6 wysunietej oprawki, któ¬ ra wskutek prowadzenia w szczelinie 7 tulejki 1 nie moze sie wraz z nia poruszac na bok, zostaje zwolniona z wystepu za- trzymowego 23 i cofa sie pod naciskiem sprezyny 9. Oprawka, która ma byc teraz wysunieta, moze sie zatem bez trudnosci wysunac, az zaskoczy za wystep 23 swej szczeliny 18. Przy kazdorazowym wysu¬ nieciu oprawki wkladkowej tulejka obro¬ towa 17 wykonywa wiec nieznaczny ruch obrotowy najpierw w jedna, a potem w druga strone.W celu doprowadzenia oprawki wklad¬ kowej, znajdujacej sie w polozeniu robo¬ czym, do polozenia wyjsciowego, bez wy¬ suniecia przy tym nowej oprawki wklad¬ kowej, nalezy jedynie wysunac nieco do¬ wolna oprawke, az listewka 6 uchwytu u- derzy o krawedz 24 szczeliny, a tulejka obrotowa 17 obróci sie. Wskutek tego li¬ stewka oprawki wkladkowej, znajdujacej sie w polozeniu roboczym, zostaje zwolnio¬ na od wystepu zatrzymowego 23. Przy przerwaniu nastepnie ruchu wysuwajace¬ go wszystkie oprawki pod dzialaniem sprezyny 9 wracaja do polozenia wyjscio¬ wego. W polozeniu wyjsciowym utrzymuja sie wszystkie pozostale oprawki, nawet przy wysunieciu jednej z oprawek, ponie¬ waz sprezyna 5, polaczona z uchwytem 8, opiera sie mocno o wewnetrzna powierzch¬ nie tulejki 17.Fig. 6 przedstawia odmiany szczelin w obu tulejkach / i 17. Szczelina 241 w jed¬ nej tulejce posiada waski i prosty odcinek górny. Dolny koniec szczeliny posiada boczne rozszerzenie 25, którego krawedz 251 w dolnej swej czesci jest ukosna. Gór¬ na krawedz rozszerzenia bocznego szcze¬ liny stanowi wystep zatrzymowy 26. W drugiej tulejce szczelina 27 (na fig. 6 oznaczono linia przerywana) posiada gór¬ ne rozszerzenie 28, które za pomoca ukos¬ nej krawedzi 29 przechodzi w dolny pro¬ sty waski odcinek 30. Dla dzialania tego urzadzenia jest bez znaczenia, która z obu szczelin znajduje sie w nieruchomej tulej¬ ce zewnetrznej, a która w tulejce obroto¬ wej.W odmianie wykonania olówka wedlug fig. 1 mozna równiez proste szczeliny u- miescic w tulejce obrotowej, a szczeliny profilowane — w tulejce nieruchomej.Wówczas tulejke obrotowa nalezy osadzic na tulejce zewnetrznej, a to w tym celu, aby szersze szczeliny profilowane nie byly widoczne od zewnatrz.Taka postac wykonania, w której tu¬ lejka obrotowa wraca do polozenia ryglu¬ jacego pod dzialaniem sprezyny, przed¬ stawiona jest na fig. 7.Nieruchoma tulejka 34 posiada w tym wykonaniu cztery profilowane szczeliny, wykonane odpowiednio do czterech opra¬ wek na wkladki. Kazda z tych szczelin posiada prosty waski odcinek srodkowy 35, górne boczne rozszerzenie 36 (na fig. 7 oznaczono linia przerywana) i dolne bocz¬ ne rozszerzenie 37 z wystepem zatrzymo- wym 39. Górne rozszerzenie 36 przechodzi za pomoca ukosnej krawedzi 38 w prosty srodkowy odcinek 35, przy czym lewa krawedz 371 szczeliny naprzeciwko rozsze¬ rzenia 37 jest prosta.Na tulejce 34 jest osadzona tulejka obrotowa 41, zaopatrzona w cztery proste szczeliny 40, z których kazda odpowiada jednej ze szczelin w tulejce 34. Kazda szczelina 40, posiada u góry rozszerzenie 42, do którego moze byc wsuniety suwako¬ wy uchwyt 43 oprawek do wkladek. Po zlozeniu olówka rozszerzenia 42 zostaja zakryte przez nasunieta tulejke zamykaja¬ ca.Na dolnym koncu tulejki 41 jest wy¬ konane srubowe naciecie, które stanowi sprezynujacy jezyczek 44, którego koniec jest umocowany na tulejce 34 za pomoca srubki 45. Przy pokreceniu tulejki 34 je¬ zyczek ten pociaga tulejke 41 z powrotem — 4 —do polozenia poczatkowego, w którym szczeliny 40 zajmuja takie polozenie, ze wysuniety uchwyt suwakowy 43 przytrzy¬ mywany jest przez wystep zatrzymowy 39, jak uwidoczniono na fig. 7. Oprócz te¬ go srubka 45 zabezpiecza tulejke 41 przed przesunieciem osiowym.Skoro oprawka wkladkowa, znajdujaca sie w polozeniu wyjsciowym, zostanie wy¬ sunieta za pomoca jej uchwytu suwakowe¬ go 43, wówczas jego listewka 6 przy prze¬ suwaniu sie wzdluz ukosnej krawedzi 38, przytrzymywana w prostej szczelinie 40 tulejki 41, pokreca te tulejke 41 w bok.Sprezynujacy jezyczek 44 pociaga tulejke 41 z powrotem do polozenia poczatkowe¬ go, skoro tylko uchwyt suwakowy oprawki wkladkowej, znajdujacej sie w polozeniu wysunietym, dostanie sie do rozszerzenia 37, wskutek czego wystep zatrzymowy 39 rygluje te oprawke w polozeniu roboczym.Jezeli przy wysuwaniu jednej oprawki inna oprawka znajduje sie juz w polozeniu roboczym, wówczas uchwyt suwakowy tej ostatniej zostaje za pierwszym obróceniem tulejki 41 wypchniety z rozszerzenia 37 i uwolniony od wystepu zatrzymowego 39, po czym pod dzialaniem sprezyny powra¬ ca do polozenia spoczynku.Równiez i w tej odmianie wykonania olówka dolne rozszerzenie 37 szczeliny w tulejce zewnetrznej 34 jest dluzsze od li¬ stewki uchwytu przyciskowego 43, wsku¬ tek czego oprawka wkladkowa w poloze¬ niu roboczym tylko bardzo malo wystaje z tulejki roboczej, natomiast dla osadze¬ nia wkladki mozna ja nieco wiecej wysu¬ nac.W tulejce 34 jest osadzona tulejka wsuwana 48, która jest przytrzymywana przez czopik 47, wchodzacy w katowa szczeline 46 tulejki zewnetrznej 34.W odmianie wykonania olówka wedlug fig. 8, 9 i 10 zastosowano dla kazdej o- prawki wkladkowej osobna sprezyne na¬ ciskowa. Te sprezyny 49 sa osadzone w rurkach 50, przy czym dolne konce tycK sprezyn opieraja sie o dolne zagiete konce 51 rurek, a górne — o nakretki 52, osadzo¬ ne na górnych koncach precików 53, z którymi sa polaczone oprawki do wkladek.Rurki 50 sa zawieszone na skrzyzowanych ramionach 54, które nie tylko utrzymuja rurki 50, lecz równiez ograniczaja ruch powrotny precików 53. Tulejki 55 i 56 sa takie same, jak odpowiednie tulejki w wykonaniu olówka wedlug fig. 7. Sa one zaopatrzone w szczeliny, wykonane po¬ dobnie jak szczeliny na fig. 7; na fig. 8 jednakze szczelin tych nie uwidoczniono, a to w celu wyrazniejszego przedstawie¬ nia oprawek do wkladek.Zamiast sprezyn naciskowych 49 moz^ na równiez zastosowac sprezyny naciago¬ we. PL