Wynalazek niniejszy dotyczy igly dzie¬ wiarskiej oraz sposobu wyrobu tkanin dzia¬ nych za pomoca tej igly, przy czym pod nazwa ,,tkanina dziana" nalezy rozumiec tkaniny, zawierajace sciegi dziane, szydel¬ kowe lub podobne. Glównym celem wyna¬ lazku jest igla do wyrobu tkanin dzianych, za pomoca której mozna otrzymywac wzmiankowane sciegi i ich odmiany, Ogólnie wynalazek niniejszy dotyczy igly dziewiarskiej, zawierajacej trzonek i haczykowata czesc górna, która jest wydlu¬ zona tak, iz stanowi haczykowata czesc dolna. Haczykowata czesc dolna moze byc uksztaltowana w postaci petlicy slimako¬ wej, przy czym petlica ta jest splaszczona lub wydluzona i najkorzystniej znajduje sie w przyblizeniu w jednej plaszczyznie lub w razie zyczenia w kilku polozonych blisko siebie plaszczyznach równoleglych.Haczykowata czesc dolna igly moze byc u- tworzona równiez przez zwrócenie do trzon¬ ka igly tylnego odcinka haczykowatej cze¬ sci górnej tak, iz otrzymuje sie stosunko¬ wo niewielki wtórny haczyk, skierowany w kierunku przeciwnym niz ta czesc haczyko¬ wata igly.Wynalazek dotyczy równiez sposobu wyrobu tkanin dzianych za pomoca tego rodzaju igiel, jak równiez wyrobu sciegów^Dttzpleaamyelt lub wiazanycn. Inna ce¬ che wynalazku stanowi ulepszony splot dzianych tkanin nieprujacych sie, wykona¬ nych za pomoca igly wedlug wynalazku.Na rysunku przedstawiono' przyklad Wykonania wynalazku, przy czym ftg» 1 przedstawia Widok z boku igly wedlug jed¬ noj z postaci wynalazku, fig. 2 — widok tej igly z przodu, fig. 3 — 8 wyjasniaja czesc kolejnych okresów wyrobu sciegu dzianego, wykonywanego przy pomocy tej igly# fig. 9—16 — osiem kolejnych okre¬ sów wyrobu sciegu zabezpieczonego lub wiazanego przy uzyciu tejze igly, fig. 17 — odmienna budowe igly wedlug wynalazku w widoku z boku, fig. 18 — widok z przo* dtt tej ^dmiany igly, fig. 19 — 21 wyjasnia¬ ja trzy kolejne okresy wykonywania zwy¬ klego sciegu dzianego za pomoca igly we¬ dlug fig. 17 i 18, fig. 22 — 28 — siedem ko¬ lejnych okresów wyrobu zabezpieczonego lub wiazanego sciegu za pomoca igly we¬ dlug fig. 17 i 18, fig. 29 przedstawia splot materialu wytworzonego za pomoca igly, przedstawionej na fig. 1 i 2, a fig, 30 — odmienny splot materialu wykonanego za pomoca tej samej igly.Trzonek 1 igly (która zazwyczaj jest poruszana ruchem zwrotnym w obsadzie iglowej lub jest podtrzymywana na szynie iglowej) jest zagiety na jednym koncu (np. aa górnym) tak, iz stanowi haczykowata czesc górna 2. Igla, posiada stosunkowo ma¬ ly przekrój poprzeczny lub tez przekrój, zwezajacy sie stopniowo^ W zalozeniu, ze igla jest pionowa, jej czesc 2 przebiega w dól od zagiecia górnego 3 na odpowiednia odleglosc i nastepnie zostaje zagieta ku t?zonkowi i w góre tak, iz otrzymuje sie petlice slimakowa, Petlica ta znajduje sie w przyblizeniu w tej samej plaszczyznie co i trzonek / albo tei w plaszczyznie lub w plaszczyznach równoleglych do poprzednio wymienionej plaszczyzny, przy czym czesc te petlicy, skierowana w tyl lub w góre, jest pochylona na zewnatrz wzgledem trzonka i tak, iz przecina sie z wystajaca ku dolowi czescia haczykowata 2 i tworzy calkowita petlice. Czesc petlicy 4, zwrócona w góre, jest (najlepiej) odsunieta od wy¬ stajacych czesci 2, a swobodny koniec 5 petlicy jest zagiety lub lekko wykrzywiony dokola czesci 2 albo do przodu lub na ze¬ wnatrz tak, iz nie opiera sie o czesc haczy¬ kowata 2. W polozeniu, w którym swobodny koniec 5 petlicy 4 przecina wystajaca w dól czesc haczykowata 2, czesc 2 jest (najle¬ piej) zakrzywiona ku trzonkowi igly np. w miejscu 6 tak, iz patrzac nai igle z boku (fig. 1) widac wglebienie lub przestrzen 7 o ksztalde litery V pomiedzy koncem petlicy i zewnetrzna powierzchnia wystajacej cze¬ sci haczykowatej 2, przy czym we wglebie¬ niu tym miesci sie nitka wprowadzana pod¬ czas tworzenia sciegu. Tak samo zakoncze¬ nie konca 5 jest tego rodzaju, ze jest on pionowy lub prawie pionowy i w przyblize' niu równolegly do pobliskiej czesci haczy¬ kowatej 2. Pozadane jest równiez, aby odle¬ glosc od wierzcholka konca 5 petlicy do tyl¬ nej powierzchni trzonka 1 igly nie byla wieksza od calkowitej szerokosci czesci ha¬ czykowatej przy zagietym koncu 3.Metal, z którego wykonana jest plaszka i petlica slimakowa 4 igly jest sprezysty, a petlica ta moze opierac sie sprezyscie na trzonku igly. Jest rzecza korzystna, gdy trzonek igly jest wglebiony lub wyciety w miejscu 8, przy czym czesc petlicy 4 jest normalnie ukryta wewnatrz tego wglebie¬ nia lub szczeliny i ma na celu umozliwienie przepuszczenia oMuznionego oczka sciegu po slimaku bez wchodzenia do plaszki 2.Wedlug jednego ze sposobów wyrobu sciegu przy pomocy igly petlicowej wedlug fig. 3 — 8 uprzednio wykonane podstawowi oczko sciegowe, znajdujace sie juz na igle, zsuwa sie ponizej petlicy slimakowej prz&g wysuniecie igly w góre. Podczas tego ru¬ chu nawa nitka b wchodfei dk wglebieom7 pomiedzy wystajacy koniec 5 petlicy slima¬ kowej 4 i zewnetrzu* powieri^lmi^ wysto?jacej csesei haczykowatej 2 tak, iz tai petli- ca slimakowa chwyta nitke, a przy opu¬ szczeniu igly w dól lub cofnieciu jej ta no* wa nitka przechodzi dokola petlicy slima¬ kowej i wchodzi do czesci haczykowatej 2, przy czym nowe oczko nitki zostaje skre¬ cone przy pociagnieciu igly w dól. Poprzed¬ nie oczko a przechodzi po petlicy slimako¬ wej, oczko nowej nitki zas wchodzi do ocz¬ ka poprzedniego i zostaje zsuniete z igly.Nowe oczko b, skrecone w ten sposób, zo¬ staje zatrzymane w czesci haczykowatej 2, a przy nastepnym ruchu igly w celu utwo¬ rzenia irniego sciegu zostaje spuszczone w dól trzonka z tylu lub po wewnetrznej stro¬ nie petlicy slimakowej 4, Zmieniajac wzglednie rozszerzajac ko¬ lejnosc dzialania mozna otrzymac inne scie¬ gi, np. zabezpieczone czyli nieprujace sie.Jeden ze sposobów wyrobu wiazanego lub nieprujacego sie sciegu przy uzyciu igly wedlug wynalazku wyjasniaja fig. 1 — 16.Utworzone poprzednio oczko c, które ma byc zabezpieczone, zsuwa sie po trzonku igly ponizej petlicy slimakowej, a jedno¬ czesnie do wglebienia 7 (fig. 1) o ksztalcie litery V (fig. 9) wchodzi nitka zabezpiecza¬ jaca d pomiedzy wystajacy koniec 5 petli¬ cy slimakowej 4 i zewnetrzna powierzchnie czesci haczykowatej 2, przy czym ruch w góre igly powoduje przejscie nitki zabez¬ pieczajacej w dól do wewnatrz petlicy sli¬ makowej 4 (fig. 10). Igla zostaje teraz opu¬ szczona w dól lub odciagnieta i nitka za¬ bezpieczajaca d przechodzi wtedy dokola zagiecia petlicy 4 do czesci haczykowatej 2, przy czym oczko nitki zabezpieczajacej zostaje podczas tego ruchu skrecone. Pod¬ czas ruchu igly w dól poprzednie oczko c posuwa sie po petlicy slimakowej, lecz nie zostaje spuszczone (fig. 11), a przy nastep¬ nym ruchu w góre igly poprzednie oczko zostaje zepchniete w dól do haczykowatego konca lub zagiecia petli 4 (fig. 12), w któ¬ rym zostaje zawieszone, oczko nitki zabez¬ pieczajacej przechodzi zas w dól trzonka igly w polozenie tuz ponizej petlicy slima* kowej i zostaje w ten sposób przepuszczone przez poprzednie oczko c (fig. 13). Igla zo¬ staje teraz znowu odciagnieta czyli opu¬ szczona i oczko nitki zabezpieczajacej prze¬ chodzi po zewnetrznej stronie petlicy ilh makowej (fig. 14 i 15) oraz zostaje prze¬ puszczone przez poprzednie oczko c, które zostalo jeszcze zatrzymane w czesci haczy¬ kowatej 2 igly (fig. 16).Oczko, wytworzone w sposób powyzszy, jest zabezpieczone przed pruciem sie, zwla¬ szcza dzieki temu, ze oczko to jest objete za pomoca skreconego oczka zabezpiecza¬ jacego, np. pelnego czka o skrzyzowanych ramionach, i skutecznosc zabezpieczenia oczka wzrasta, jak to latwo zauwazyc z ry¬ sunku, w miare bocznego naprezenia tka¬ niny, to znaczy w kierunku biegu sciegu, przy czym boczne naprezenie powoduje ciagnienie w przeciwnych kierunkach skrzy¬ zowanych ramion zabezpieczonego sciegu, tak iz petla zabezpieczajaca zostaje zaci¬ snieta dokola oczka sciegu.Na fig. 29 i 30 rysunku przedstawiono dwa przyklady tkaniny, w której oczka dziane sa objete zamknietymi lub skreco¬ nymi oczkami zabezpieczajacymi. W tka¬ ninie, przedstawionej na fig. 29, oczka pod¬ stawowe c sa zabezpieczone oczkami zabez¬ pieczajacymi df z których kazde jest prze* puszczone lub przenizane przez oczko c.Oczko c jest równiez przenizane przez ocz,* ko zabezpieczajace d, przy czym ramiona oczka zabezpieczajacego d krzyzuja sie lub przecinaja sie wzajemnie w miejscu, w któ* rym sa przepuszczone przez oczko podsta¬ wowe c.Nitka zabezpieczajaca, z której utwo¬ rzone sa oczka d, przebiega w kierunku sciegów tkaniny, wobec czego wszelkie na¬ prezenie tkaniny w tym kierunku powoduje zmniejszenie sie wymiaru oczek zabez¬ pieczajacych d i znumaije do objecia Da¬ mian oczek podstawowych c baardiziej sci¬ sle. Wskutek tego, gdy nitka sciegu prze- — 3 —rwie sie, przy ciagnieniu tkaniny w kie¬ runku watku nastepuje zacisniecie oczek zabezpieczajacych w poblizu przerwa¬ nej nitki, co zapobiega zbiegnieciu ocz¬ ka czyli rozpruciu sie sciegu. Wyrób tka¬ niny jest tego rodzaju, ze kazde oczko podstawowe c, objete oczkiem zabez¬ pieczajacym d, samo jest równiez skre¬ cone i tworzy calkowite czyli izamknie- te oczko, przy czym jest rzecza korzystna, gdy ramiona tego oczka c sa skrzyzowane zarówno powyzej, jak i ponizej miejsca, w którym oczko zabezpieczajace d przechodzi pomiedzy nimi.Przy ciagnieniu oczka c w dól do prze¬ giecia petli igly wedlug fig. 1 i 2 i przepu¬ szczaniu tego oczka dokola igly, oczko pod¬ stawowe zostaje skrecone w taki sam spo¬ sób, jak i oczko zabezpieczajace, a ponie¬ waz oczko podstawowe c zostaje równiez skrecone jeszcze przed zabezpieczeniem go, przeto ramiona oczka podstawowego sa skrzyzowane jedno nad drugim zarówno powyzej, jak i ponizej miejsca, w którym oczko nitki zabezpieczajacej przechodzi przez oczko podstawowe.Gdy po utworzeniu oczka zabezpiecza¬ jacego oczko to zostaje tak samo opuszczo¬ ne po trzonku igly ponizef petlicy slimako¬ wej i zostanie wprowadzona druga nitka zabezpieczajaca, to drugie oczko zabezpie¬ czajace d moze byc przepuszczone przez te samo oczko podstawowe i dokola tego oczka. W ten sposób otrzymuje sie sciegi podwójnie zabezpieczone, przedstawione na fig. 30.Odmienna budowa igly jest przedsta¬ wiona na fig. 17 i 18. Trzonek igly 1 posia¬ da górna czesc haczykowata 2 z bródka sprezynujaca 9, zakonczona dolna czescia haczykowata 10, utworzona przez zagiecie konca bródki 9 ku trzonkowi igly i wstecz.Trzonek 1 posiada wyciecie lub wglebienie 11, utworzone (najlepiej) w zgrubionej cze¬ sci trzonka i przystosowane do' umieszcze¬ nia czesci haczykowatej 10, gdy bródka 9 jest scisnieta. W ten sposób otrzymuje sie górna czesc haczykowata 2 i dolna czesc haczykowata 10, przy czym zagiecia oby¬ dwóch tych czesci haczykowatych sa skie¬ rowane w kierunkach przeciwnych, a w nor¬ malnych warunkach czesc 10 jest oddalona od wkleslej powierzchni wglebienia trzon¬ ka /. Najlepiej jest, jezeli bródka 9 jest lekko zakrzywiona, tak iz jej dolna czesc 12 jest zwrócolna ku trzonkowi. Doilna czesc haczykowata 10 ma zasadniczo ksztalt li¬ tery U, a jej czesc koncowa 13, zagieta w góre, jest (najlepiej) odchylona na ze¬ wnatrz od trzonka i przebiega (najlepiej) równolegle lub prawie równolegle do na¬ chylonego konca 12 bródki.Przy wyrobie zwyklego sciegu dzianego przy pomocy igly o powyzszej budowie (patrz fig. 19 — 21) poprzednie oczko scie¬ gowe a zostaje zsuniete po trzonku 1 poni¬ zej bródki oraiz dolnej czesci haczykowa¬ tej 10 przez podniesienie lub wysuniecie igly w zwykly sposób ponizej bródki 9, no¬ wa zas nitka b (fig. 19) wchodzi w góre do górnej czesci haczykowatej 2 igly podczas jej opuszczania lub odciagania, przy czym podczas tego ruchu bródka 9 zostaje sci¬ snieta tak, iz dolna czesc haczykowata 10 zostaje ukryta w wycieciu trzonka igly, a poprzednie oczko podstawowe a przecho¬ dzi po tej bródce (fig. 20) i zsuwa sie z niej w zwykly sposób (fig. 21).Sposób wyrobu zabezpieczonego lub wiazanego sciegu przy uzyciu igly o powy¬ zej nadmienionej budowie jest objasniony na fig. 22 — 28. Gdy poprzednie oczko sciegowe c znajduje sie juz na trzonku 1 igly i zostalo zsuniete ponizej bródki 9, to pod te bródke wprowadza sie nitke zabez¬ pieczajaca d w poprzek trzonka bródki (fig. 22) powyzej poprzedniego oczka c, po czym igla zostaje opuszczona w dól tak, iz nitka zabezpieczajaca d wchodzi do zagiecia cze¬ sci haczykowatej 2, a poprzednie oczko c wchodzi do wnetrza czesci haczykowatej l(f w polozenie powyzej konca 13 (fig. 23), — 4 —^ przy czym obydwa oczka sa utrzymywane oddzielnie i jedno znajduje sie nad drugim* Bródka 9 zostaje teraz scisnieta tak, ze ko¬ niec czesci haczykowatej 10 zostaje ukryty w trzonku, po czym igle nadaje sie krótki ruch w góre, wskutek czego poprzednie oczko c wchodzi do dolnej czesci haczyko¬ watej (fig, 24). Ruch igly w góre odbywa sie w dalszym ciagu i, zanim oczko nitki zabezpieczajacej d dojdzie do konca 13 dolnej czesci haczykowatej 10, nacisk na bródke 9 staje zwolniony, bródka otwiera sie i oczko podstawowe c zostaje wyciagnie¬ te w zagieciu czesci haczykowatej 10, na¬ tomiast oczko d nitki zabezpieczajacej opa¬ da w dól pomiedzy koncem 13 dolnej czje- sci haczykowatej i trzonkiem / (fig. 25), az oczko to zabezpieczajace zostanie przecia¬ gniete przez oczko podstawowe c, zawie¬ szone na czesci haczykowatej 10, Bródka 9 zostaje nastepnie zacisnieta w celu ukrycia czesci haczykowatej 10 (fig, 26), a igla po^ suwa sie w dól tak, iz oczko zabezpieczaja¬ ce d przechodzi na zewnetrzna strone bród¬ ki igly (fig. 27), po czym nacisk na bródke zostaje zwolniony, a dalsze opuszczenie igly powoduje przeciagniecie oczka zabez¬ pieczajacego i owiniecie go dokola oczka podstawowego c, które zostalo jeszcze przytrzymane na igle (fig, 28), Rozumie sie, ze opór bródki igly przy zamykaniu jest dosc znaczny, tak iz nie zamyka sie ona pod naciskiem oczek nitki. Jezeli jednak napre¬ zenie oczka c, znajdujacego sie w czesci ha¬ czykowatej 10, jest wystarczajace do przy¬ ciagniecia bródki 9 do trzonka, to wystaja¬ cy na zewnatrz koniec 13 czesci haczyko¬ watej 10 pozwala na przejscie oczka zabez¬ pieczajacego d w dól pomiedzy koncem 13 i trzonkiem igly, O ile przy uzyciu igly wedlug fig. 1 i 2 otrzymuje sie skrecone oczka nitek, to oczka nitki, utworzone przy pomocy igly wedlug fig. 17 i 18, sa nieskrecone, lecz o- twarte.Rozumie sie samo przez sie, ze igla we¬ dlug wynalazku moze byc nieruchoma, na¬ tomiast nitka i wytwarzana tkanina moga byc poruszane odpowiednio wzgledem tej igly- ! i ¦'¦' i l.-i ; Igla opisana wyzej, a zwlaszcza igla przedstawiona wedlug fig. 17 i 18 nadaje sie specjalnie do dziewiarek plaskich, np. typu dziewiarek Cottona, przy czym do kontrolowania oczek nitek i ich ruchów wzgledem igly moga byc stosowane narza¬ dy opuszczajace lub podobne przyrzady.Igla wedlug fig. 17 i 18, posiadajaca bródke 9 oraz dolna czesc haczykowata 10, zaopatrzona w koniec 13, posiada inna je¬ szcze zalete w porównaniu ze zwyklymi iglami, stosowanymi w dziewiarkach pla¬ skich, a mianowicie te zalete, ze nie ma o- bawy przerwania nitki przy zetknieciu sie z wierzcholkiem bródki igly lub czesci ha¬ czykowatej, co sie czesto zdarza przy uzy¬ ciu igiel o zwyklych bródkach, gdyz dzieki zagieciu wierzcholka lub konca nitki ku we¬ wnatrz nie powstaja podczas uzycia igly wedlug wynalazku zwrócone na zewnatrz zadziory, a ciagly nacisk na bródke lub od¬ dzialywanie na nia punktów przejsciowych nie powoduje uszkodzenia konca igly. W przypadku gdy igla wedlug fig. 17 i 18 ma sluzyc tylko do wyrobu zwyklej tkaniny dzianej, to koniec 13 dolnej czesci haczyko¬ watej bródki moze byc calkowicie zetknie¬ ty z czescia 12, tak iz otrzymuje sie pozor¬ nie zgrubiony wierzcholek igly z zaokraglo¬ nym koncem. PL