Gazownie wytwarzaja zwykly gaz miej¬ ski tylko w rzadkich przypadkach wylacz¬ nie z gazu weglowego, najczesciej nato¬ miast przez domieszanie do gazu weglo¬ wego dwóch lub wiekszej liczby innych ro¬ dzajów gazu, Miesza sie np. gaz weglowy z gazem wodnym albo z gazem generato¬ rowym lub wreszcie z obydwoma gazami w takiej ilosci, aby zachowana byla zawsze przepisowa normalna wartosc opalowa ga¬ zu. W przypadku dostarczania nietrujace¬ go gazu miejskiego jego wartosc opalowa oraz techniczne wlasciwosci spalania nie powinny sie zmieniac w sposób, który by pociagal za soba koniecznosc zmian w pal¬ nikach urzadzen gazowych. Gazy te róznia sie jednak znacznie od siebie pod wzgle¬ dem skladu chemicznego, w szczególnosci zas co do zawartosci w nich tlenku wegla.Wobec 30 i 40% tlenku wegla, zawartego w gazach dodatkowych, jego zawartosc w gazie weglowym wynosi normalnie 5 — 10%. Poza tym znajduja sie w gazie we¬ glowym wartosciowe pod wzgledem opalo¬ wym weglowodory, których brak w gazach dodatkowych. Te ciezkie weglowodoryulegaja latwo zniszczeniu juz w stosunko¬ wo niskich temperaturach. Te okolicznosc nalezy uwzglednic przy katalitycznym dzialaniu na gaz weglowy w celu usuniecia z niego tlenku wegla na zasadzie reakcji CO + H20 = C02 + H2, gdyz inaczej moze ujawnic sie niebezpieczenstwo szkod¬ liwego zmniejszenia sie wartosci opalowej gazu weglowego. W celu wiec otrzymania na drodze katalizy nietrujacego gazu miej¬ skiego bylo by rzecza niewlasciwa prze¬ prowadzanie procesu katalizy z gotowa mieszanina gazów, poniewaz w tym przy¬ padku nie mozna uwzglednic rodzaju i wlasciwosci kazdego poszczególnego gazu, wchodzacego w sklad mieszaniny, badz wcale, badz tez tylko pod warunkiem utraty pozadanych jego zalet. Kazdy poszczególny gaz wymaga do pewnego stopnia indywidu¬ alnego poistepoiwania, które winnoi byc dto- stosowane oczywiscie do zawartosci w ga¬ zie tlenku wegla. Takze i zapotrzebowanie ilosci ciepla do przemiany wspomnianych wyzej gazów stosowanych w technice (wraz z iloscia ciepla w postaci pary, po¬ trzebnej do takiej przemiany gazów) jest rózne. Zapotrzebowanie ciepla jest oczy¬ wiscie mniejsze, gdy przy przemianie ga¬ zów stosuje sie stosunkowo niskie tempe¬ ratury, jak np. przy katalitycznym dziala¬ niu na dwutlenek wegla. Z uwagi na mala zawartosc tlenku wegla w gazie weglowym katalizator dziala dluzej, wskutek czego regenerowac go mozna po stosunkowo dluzszym okresie czasu, co daje takze wieksza oszczednosc na cieple. Jezeli wiec przy wytwarzaniu nietrujacego gazu swietlnego podlegaja procesowi katalizy gotowe mieszaniny gazów, wówczas zuzy- cie ciepla na usuniecie z gazów skladni¬ ków trujacych (lacznie z zuzyciem ciepla na wytworzenie pary niezbednej do prze¬ miany tlenku wegla) i regeneracje kataliza¬ tora jest razem wziawszy najczesciej wiek¬ sze niz wtedy, gdy gazy podlegaja takiemu procesowi z osobna.Poddawanie gazu weglowego i gazów dodatkowych odrebnym procesom katalizy posiada te zalete, ze przy przeróbce pew¬ nych gazów stosowac mozna wiekszy stosu¬ nek ilosci gazu przetwarzanego w jednostce czasu do ilosci katalizatora nawet i wów¬ czas, gdy przy tym zachodzi koniecznosc stosowania wyzszych temperatur. Prócz poddawania kazdego poszczególnego gazu odrebnemu procesowi katalizy nalezy sto¬ sowac przy przemianie gazu weglowego tylko takie metody, przy których nie wy¬ stepuje niebezpieczenstwo zniszczenia war¬ tosciowych pod wzgledem opalowym we¬ glowodorów ciezkich, polaczonego ze zmniejszeniem sie wartosci opalowej gazu.Niebezpieczenstwo to istnieje jednakze przy takich procesach odkazania gazu, które stosuja wielkie ilosci materialów kontaktowych; przy tych procesach dziala¬ nie katalityczne materialów kontaktowych wystepuje dopiero w temperaturach, które wplywaja juz niszczaco na weglowodory ciezkie. W celu zapobiezenia temu niebez¬ pieczenstwu uzywa sie wedlug wynalazku niniejszego w procesie usuwania trujacych skladników z gazu weglowego ankerytu, sy dery tu lub podobnych katalizatorów; katalizatory te umozliwiaja przemiane tlenku wegla w inne gazy (jako tez ab¬ sorpcje dwutlenku wegla) juz w tak nis¬ kich temperaturach, w których da sie uniknac w kazdym przypadku strat ilo¬ sciowych i zmniejszenia sie wartosci opa¬ lowej gazu. Takim materialem kontakto¬ wym jest opisany w patencie nr 19 165 an- keryt, przy uzyciu którego przemiana tlen¬ ku wegla rozpoczyna sie juz w stosunko¬ wo niskiej temperaturze (okolo 350°C).Przy zastosowaniu ankerytu proces prze¬ miany gazów nastepuje w temperaturach bezpiecznych dla weglowodorów; równo¬ czesnie material ten usuwa z gazu przez absorpcje dwutlenek wegla powstaly pod¬ czas przemiany, jak równiez zawarty w ga¬ zie w koncowym okresie produkcji gazu. — 2 —Postepowanie to moze byc stosowane w sposób celowy takze i wtedy, gdy gaz we¬ glowy o malej zawartosci substancji truja¬ cych lulb calkiem od nich wolny ma byc dostarczany w mieszaninie z innymi od¬ kazonymi gazami jako swietlny gaz miej¬ ski.Sposób wedlug wynalazku niniejszego polega wiec na usuwaniu tlenku wegla, a w danym, przypadku równoczesnie i dwu¬ tlenku wegla z gazu weglowego, w dro¬ dze katalizy w temperaturze okolo 350 do 400°C w celu zupelnego zabezpieczenia gazu przed zniszczeniem zawartych w nim ciezkich weglowodorów oraz na oddziel¬ nym traktowaniu katalitycznym kazdego z ewentualnie uzytych gazów dodatko¬ wych, to znaczy na uprzednim poddaniu kazdego z gazów procesowi odkazajace¬ mu, jak równiez w danym przypadku pro¬ cesowi calkowitego lub czesciowego usu¬ wania z nich dwutlenku wegla. Zuzycie ciepla na przeróbke wszystkich gazów podlegajacych przemianie jest wówczas mniejsze niz wtedy, gdy dokonywa sie przemiany gazu zmieszanego; nadto lat¬ wiej jest zachowac przepisana (normalna) wartosc opalowa gazu zmieszanego przez odpowiednie dawkowanie skladników. Przy oddzielaniu tlenku wegla nalezy sie liczyc z jego pozostalosciami w gazie weglowym (okolo 1 do 1,5%), a to z powodu koniecz¬ nosci zachowania stosunkowo niskich tem¬ peratur. Przez domieszanie wedlug wy¬ nalazku gazów wolnych od tlenku wegla obniza sie jego zawartosc w gazie zmie¬ szanym tak znacznie (nizej 1%), ze ten gaz zmieszany uwazac nalezy, biorac prak¬ tycznie, jako nietrujacy, wskutek czego mo¬ ze byc on dostarczany odbiorcom jako nie¬ trujacy gaz miejski. Mniejszy ciezar wla¬ sciwy gazu zmieszanego, spowodowany znaczniejsza zawartoscia w gazie wodoru, wcale nie wplywa ujemnie na jego po¬ przednie techniczno - opalowe wlasciwosci, a okazuje sie nawet korzystnym przy do¬ prowadzaniu i rozdziale gazu. Jezeli cie¬ zar wlasciwy gazu nie trujacego nie ma od¬ biegac znacznie od ciezaru wlasciwego u- zywanego gazu miejskiego, wówczas zacho¬ wac nalezy w gazie dodatkowym odpo¬ wiednia, w kazdym razie jednak nieszkod¬ liwa, ilosc dwutlenku wegla lub tez uzy¬ wac w tym celu innych znanych i uzywa¬ nych srodków. Sposób wedlug wynalazku moze byc zastosowany do wszystkich ro¬ dzajów gazu, z których moze skladac sie gaz miejski. Material kontaktowy do po¬ wodowania reakcji CO + H20 = H2 4- + C02 moze byc obrany dowolnie, byle tylko byl zdolny do wywolywania tej re¬ akcji w gazie weglowym w temperaturach od okolo' 350 do 400°C i usuwal tym samym niebezpieczenstwo zniszczenia ciezkich we¬ glowodorów w gazie weglowym. Zachodzi to przy uzyciu takich materialów kontak¬ towych, jak ankeryt lub syderyt. Oba te materialy posiadaja te zalete, ze spelnia¬ ja podwójne zadanie, to znaczy prócz od¬ dzialywania na przemiane gazu usuwaja z niego dwutlenek wegla zawarty juz w nim oraz powstajacy podczas przemiany. Z te¬ go wzgledu oba te materialy kontaktowe, to jest ankeryt i syderyt, maja szczególnie korzystne zastosowanie przy realizacji sposobu wedlug wynalazku niniejszego.Postepowanie oparte na sposobie ni¬ niejszym umozliwia otrzymywanie, prak¬ tycznie biorac, nietrujacego gazu miej¬ skiego o zawartosci CO ponizej 1% i o normalnej wartosci opalowej (okolo 4 200 K/m3). PL