Wynalazek niniejszy dotyczy urzadzen kierowniczych do strumieni powietrza o- plywajacych pojazd mechaniczny, zwlasz¬ cza samochód podczas jazdy.W celu wlasciwego skierowania stru¬ mieni powietrza, oplywajacych poruszaja¬ cy sie samochód, zastosowano dysze kie- rownicze, umocowane na nadwoziu samo¬ chodu i zaopatrzone w specjalne po¬ wierzchnie prowadzace wzglednie uzyskane przez przystosowanie do- tego celu czesci zewnetrznych scianek samochodu. Otwór wlotowy wspomnianych dysz winien znaj¬ dowac sie w tych miejscach, gdzie podczas poruszania sie samochodu panuja najwiek¬ sze cisnienia powietrza. Strumien powietrza przenika do dysz, ktcre nadaja mu przy wylocie szybkosc wieksza lub co naj¬ mniej taka, jaka posiada strumien po¬ wietrza zewnetrznego przed wlotem do dysz.Dysze kierownicze i ich odmiany we¬ dlug wynalazku mozna zastosowac do wszystkich pojazdów, poruszajacych sie w powietrzu, jak np. do samochodów, paro¬ wozów, wagonów i samolotów.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania urzadzenia kierowniczego w za-stosowaniu do samochodów, parowozu i sa¬ molotu* Fig. 1 przedstawia schematycznie sa¬ mochód1 z zastosowana dysza kierownicza wedlug wynalazku, fig. 2 — odmiane dy¬ szy kierowniczej wedlug fig. 1, fig. 3 — przekrój przez uklad dysz kierowniczych, fig. 4 — przekrój poziomy odmiany dyszy kierowniczej, zastosowanej na sciance bocz¬ nej, do ochrony otworów poruszajacego sie pojazdu, fig. 5 — widok urzadzenia kierow¬ niczego w zastosowaniu do dwóch pojaz¬ dów, posuwajacych sie kolejno jeden za drugim, fig. 6 — 10 ogólne rozmieszczenie dysz w zastosowaniu db róznych czesci sa¬ mochodu, fig. 11 — 15 ogólne rozmieszcze¬ nie dysz na parowozie, fig. 16 — 18 roz¬ mieszczenie dysz na kadlubie samolotu.Na przodzie pojazdu A (fig. 1), poru¬ szajacego sie w kierunku strzalki B, znaj¬ duje sie urzadzenie wedlug wynalazku w postaci dyszy kierowniczej, przy czym nie¬ które powierzchnie tej dyszy moga byc o- trzymane przez przystosowanie czesci nad¬ wozia pojazdu A do scianek b tejze dyszy.Strumienie powietrza ulegaja odchyleniu przy przeplywie ponad pojazdem A i po jego bokach w kierunku strzalek C dzieki dyszom kierowniczym b. Zaznaczony na ry¬ sunku strzalka D strumien powietrza, wy¬ plywajacy z dysz, jest co do kierunku zgo¬ dny ze strumieniem C, plynacym nad gór¬ na powierzchnia jego scianki 6, i plynie w kierunku E stycznie do górnej powierzchni pojazdu A.W odmianie wedlug fig. 2 uklad dysz kierowniczych sklada, sie z dyszy o sciance b, uzupelnionej dodatkowa dysza o scian¬ ce d, stanowiaca z nia jedna sztywna ca¬ losc. Uklad ten zawiera oprócz kanalu a kanal c, powstaly przez przystosowanie, po¬ wierzchni zewnetrznej pojazdu A do tego celu. W ten sposób powstaje dodatkowy strumien G. W przestrzeni H na przodzie samochodu istnieje powietrze o pewnym nadcisnieniu, wywieranym na przednia pla¬ szczyzne K (fig. 1). Powietrze z przestrze¬ ni H jest podczas ruchu stale wypierane na boki oraz do góry.W celu uzysikania jak najmniejszego o- poru dla poruszajacego sie samochodu, za¬ stosowano symetryczny uklad dysz kierow¬ niczych, uwidoczniony w przekroju pozio¬ mym na (fig. 3.W srodku miedzy sciankami b, b znaj¬ duje sie centralny, otwór wlotowy g, przy¬ nalezny do dyszy, kierowniczej o specjal¬ nym ksztalcie, który przepuszcza nieco po¬ wietrza poza powierzchnie zewnetrzne aysz kierowniczych, przez co zostaje osiagniete w przestrzeni ki wyrównanie cisnienia po¬ wietrza, dzieki czemu zmniejsza sie w pew¬ nym stopniu moznosc oderwania sie stru¬ mieni powietrza po stronach bocznych po¬ ruszajacego sie samochodu, które mogloby nastapic przez ssace dzialanie bocznych strumieni powietrza.W tejze dyszy kierowniczej, oprócz scianek b kanalu g przewidziane sa równiez dodatkowe scianki boczne b1, b1 kanalów a, polozonych symetrycznie miedzy jej po¬ wierzchniami dolnymi k, k i powierzchnia¬ mi górnymi /, / scianek glównych b, b. Po¬ wietrze wplywa w kierunku strzalek D do wspomnianych dysz i w tych miejscach wlo¬ tu powstaje podczas ruchu spietrzenie po¬ wietrza. Ksztalt dysz kierowniczych jest tak dobrany, aby przy wylocie z nich stru¬ mienie powietrza D' mialy szybkosc, która przewyzsza lub co najmniej równa jest szybkosci, która posiadaja strumienie po¬ wietrza zewnetrznego c, oplywajace dysze kierownicza od zewnatrz wzdluz powierzch¬ ni h scianek blf b±. Powietrze, przeplywaja¬ ce przez kanaly a zamiast powrócic poza powierzchnie zewnetrzna scianki b i wywo¬ lac wiry, odprowadzone jest w kierunku strzalek L, tak iz jego strumienie sa w ten sposób skierowane wzdluz zewnetrznego zarysu samochodu.Dysza kierownicza nadaje sie równiez do ochrony poszczególnych czesci porusza- — 2 —jacego sie pojazdu przed ujemnym dziala¬ niem powietrza.Dysza, zastosowana na zewnetrznych bocznych sciankach samochodu, chroni od przedostania sie do wnetrza samochodu przez otwarte okna czastek stalych, zawar¬ tych w powietrzu, oraz od silnych bocznych strumieni powietrza i równoczesnie zmniej¬ sza opór powietrza wzgledem poruszajace¬ go sie samochodu, W urzadlzeniu wedlug fig/4 przed otwo¬ rem / znajduje sie dysza kierownicza z ka¬ nalem m miedzy sciankami 6, 6 przynalez¬ nymi dla scianki przedniej e pojazdu, po¬ ruszajacego sie w kierunku strzalki R. Dy¬ sza ta powoduje odbhylenie strtimieni po¬ wietrza w kierunku strzalki E.W przypadku, gdy pojazdy A, A\ np. przyczepy samochodów, posuwaja sie ko¬ lejno jedfen za drugim, dysze kierownicze 64, 64 (fig. 5) sta umieszczone na koncu wa¬ gonu przedniego, aby w ten sposób osia¬ gnac ciaglosc strumienia powietrza, W przypadku zastosowania urzadzenia do samochodów umieszcza sie z przodki po¬ jazdu uklad dysz kierowniczych (fig, 6) w postaci zderzaka K, który odrzuca powie¬ trze w ikierumkach zaleznych oid powierzch¬ ni róznych czesci samochódii, wzdluz któ¬ rych strumienie powietrza winny oplywac.Strumienie powietrza, odchylone przez wyzej wspomniany zderzak, zostaja skie¬ rowane wzdluz powierzchni scianek pojaz¬ du i czesciowo- tez nia tylnie dysze kierow¬ nicze &3, które dzialaja wtedy w kierunku odwrotnymi doi dzialania przednich dysz kierowniczych, aby wywolac nacisk uzy¬ teczny na tyl pojazdu w kierunku ruchu pojazdu, gdyz szybkosc wyplywu strumie¬ nia powietrza zostaje znacznie obnizona, co zipniejsza moznosc powstawania wirów, ha¬ mujacych ruch pojazdiu (fig. 6 i 8).Na fig. 7 uwidbczmiono schematycznie przekrój piolnowy przedniego zderzaka: K, który jest wykonany w ksztalcie ukladu dysz kierowniczych, majacych na celu uzy¬ skanie odpowiedniego odchylenia strumie¬ ni powietrznych, otaczajacych nadwozie sa¬ mochodu.Po obu stronach nadwozia samochodu na jegoi górnych krawedziach wzgledinie na wysokosci stopnia umieszczone sa boczne dysze kierownicze 62, b2 wzglednie b19 bv przez które przeplywaja strumienie powie¬ trza G1, oplywajace nadwozie (fig. 9 i 10).Wyzej wspomniane dysze kierownicze wzglednie ich uklady moga byc zastosowa¬ ne równiez do parowozów lub samolotów.Mianowicie za pomoca tychze dysz moga byc ochronione okna! lub inne czesci paro¬ wozu przed dzialaniem zbyt silnego wiatru, przed czasteczkami stalymi, unoszacymi sie w powietrzu i zmniejszajacymi pole widze¬ nia.Na fig, lii 12 przedstawiono parowóz wraz z dyszami kierowniczymi, których wielkosc i ksztalt zmienia sie zaleznie od czesci parowozu, (która nalezy ochronic od hamujacego dzialania powietrza podczas ruchu. Na przodzie kadluba cylindryczne¬ go 1 parowozu jest umieszczone urzadzenie kierownicze b do odchylenia strumieni po- wietrza^ Dysza kierownicza 6 jest wykonana sy¬ metrycznie, by zapobiec sile skladowej po¬ wietrza, powstajacej podczas ruchu i dzia¬ lajacej na powietrze, przeplywajace przez to urzadzenie pionowo do kierunku ruchu* Dysza jest polaczotnal nierozlacznie z przed¬ nimi drzwiczkami 5 kadluba parowoztu. Po¬ wyzsza dysza kierownicza odchyla powie¬ trze w kierunku, oznaczonym strzalkami A" wzdluz bocznych scian parowozu. W ten sposób zostaje zmniejszone szkodliwe dzia¬ lanie wirów powietrznych, zwiekszajacych opór powietrza podczas ruchu parowotzu.Budkai 6 maszynisty, której zarys jest zawsze wiekszy odi zarysu cylindrycznego kadluba / wraz z przylegajaca do tego o- statniego armatura, posiada równiez dysze kierownicza q\ odchylajaca strumienie po¬ wietrza w kierunku strzalek B", które oimi- — 3 —jaja w ten sposób okienka 7-budki 6, dzieki czemu zmniejszaja sie opory podczas ruchu parowozu i okienka zostaja ochronione przed dzialaniem cial obcych, unoszacych sie w powietrzu.Dysze kierownicze 9 moga wspóldzia¬ lac z dyszami pomocniczymi c1.Dolne czesci ruchome parowozu sa chronione przed ujemnymi skutkami oporu powietrza przez zastosowanie urzadzen kie¬ rowniczych rr, uwidtacznionych na fig. 12. Urzadzenia te odchylaja powietrze w kierunku strzalki D". Urzadzenia kierowni¬ cze t (fig/ U), ulozone po bokach pod pod¬ woziem kolejno jeden za drugim, przyczy¬ niaja sie do osiagniecia wzglednej ciaglo¬ sci strumienia, powietrza wzdluz dolnych czesci parowozu, znajdujacego sie w ruchu.W odmianie urzadzenia kierowniczego, przedstawionego na fig; 13, 14 i 15, przed? nie urzadzenie kierownicze b jest w górnej czesci okragle i jest podobne w ksztalcie dó kadluba1 cylindrycznego, który nalezy ochronic, a w dolnej czesci przechodzi w równolegle scianki, przy czym okragly o- twór i przechodni w szczeline /, która od¬ chyla strumienie powietrza wzdluz kierun¬ ku strzalek1 A" dookola kadluba cylindrycz¬ nego. Otwór i, przewidziany w srodku u- rzadzenia kierowniczego b, przeznaczony jest do doprowadzenia powietrza do prze¬ strzeni H i lepszego oplywu strumienia po¬ wietrza po bokach kadluba parowozu.Dysze kierownicze wzglednie ich uklad wedlug wynalazku mozna równiez stoso¬ wac w samolotach, zwlaszcza do wiezyczek obserwacyjnych.W tym celu, jak uwidoczniono schema¬ tycznie nar fig. 16, umieszczony jest na ka¬ dlubie k samolotu uklad dysz kierowniczych y, który odprowadza powietrze w kierunku zaznaczonym strzalka K" ponad glowa / pi¬ lota. Na fig. 17 w widoku z góry kadlub sa¬ molotu posiada odmienny uklad dysz kie¬ rowniczych, odprowadzajacych powietrze K" w kierunku bocznym, omijajac glowe / pilota, przy czym otwór wlotowy i znajdu¬ je sie miedzy powierzchniami vlf v1 dyszy : kierowniczej v2, v2. Fig, 18 przedsitajwia schematycznie w rzucie pionowym ukosnie ustawione plaszczyzny odchylajace w w polaczeniu z bocznymi dyszami kierowni- czymi v, v. PL