Przedmiotem wynalazku niniejszego jest uzbrojenie nawierzchni np. dróg lub podwó¬ rek, które jest wykonane z rusztów w po¬ staci krat, skladajacych sie z ograniczo¬ nych listwami, np. zeliwnymi lub stalowy¬ mi, szesciokatnych komórek, ulozonych o- bok siebie na podobienstwo wezy woskowej i znamionuje sie tym, ze poszczególne ru¬ szty w celu zwiekszenia ich odpornosci na sily cisnace i scinajace, nie dzialajace rów¬ nomiernie na cala ich powierzchnie, w jed¬ nym lub kilku punktach odbiegaja od zwy¬ klych postaci wykonania wymiarami, ksztaltem ich poszczególnych czesci lub sposobem ich laczenia wzglednie wzajem¬ nym ulozeniem.Zamierzony cel mozna osiagnac np. w ten sposób, ze te miejsca rusztów, które sa narazone na wieksze naprezenia, zostaja wzmocnione, wskutek czego, mozna zao¬ szczedzic materialu w miejscach, narazo¬ nych na mniejsze naprezenia.Konieczne jest jednak, aby czesci po¬ szczególnych rusztów byly nie tylko wzmoc¬ nione w miejscach, narazonych na napreze¬ nia cisnace i scinajace, lecz aby poza tym ruszty te przenosily i rozdzielaly na swe podloze dzialajace na nie sily cisnace i sci¬ najace w sposób taki, aby podloze to na ca¬ lej swej powierzchni posiadalo jednolite naprezenia i nie bylo narazone na podda¬ wanie sie w pewnych szczególnie silnie ob¬ ciazonych miejscach, co mogloby pociagnac za soba nadmierne obciazenie lezacych nadnimi czesci uzbrojenia lub jego poszczegól¬ nych rusztów i wywolac niebezpieczenstwo ich zlamania* W zwiazku z tym w zastosowaniu do uzbrojenia wedlug wynalazku wchodza w rachube rózne srodki zaradcze, które moz¬ na stosowac pojedynczo lub kilka z nich lacznie.Na rysunku sa uwidocznione rózne po¬ staci wykonania rusztów oraz sposoby ich laczenia i ukladania.Fig. 1 przedstawia widok z góry rusztu zwyklego, fig. 2 i 2a przedstawiaja widoki z góry uzbrojen, skladajacych sie z ru¬ sztów zwyklych i ich odmian, fig. 3 — 6a i 8 — widoki z góry róznych postaci wyko¬ nania rusztów, fig. 7 — przedstawia prze¬ krój rusztu zwyklego wedlug fig. 1 po li¬ nii AB, fig. 9 — widok z góry rusztu do ukladania na plaszczyznach pochylych, fig. 9a — 9e przedstawiaja przekroje rusztów wedlug fig. 9, fig. 10 przedstawia sposób ukladania rusztów wzgledem kierunku ja¬ zdy, fig. 11 i 12 przedstawiaja sposoby u- kladania rusztów na zakretach drogi oraz fig. 13 i 14 — w powiekszonej skali wycin¬ ki drogi wedlug fig. 11 i 12.Dalej opisane sa rózne przypadki nie¬ równomiernych naprezen oraz srodki za¬ radcze.Uniknac zlamania komórek, wystaja¬ cych na rogach rusztów zwyklych, mozna przez usuniecie z jednego lub obydwóch przeciwleglych stykajacych sie szeregów koncowych komórek rusztów zwyklych, po¬ siadajacych takie komórki narozne.Fig. 2a uwidocznia uzbrojenie, zlozone z rusztów wedlug fig. 1, w których usunie¬ to tylko po jednym szeregu koncowym 1 komórek (zob. drugi i trzeci szereg rusztów od góry) w polaczeniu z rusztami pelnymi (zob. pierwszy rzad rusztów od góry).Fig. 2 uwidocznia uzbrojenie, skladaja¬ ce sie tylko z rusztów, w których usunieto oznaczone na fig. 1 cyfra 1 i 2 szeregi kon¬ cowe komórek rusztu zwyklego. Po pola¬ czeniu rusztów w sposób, uwidoczniony na fig. 2 i 2a, miedzy kazdymi trzema ruszta- , mi tworza sie ograniczone przez ich brzegi prózne komórki, oznaczone na rysunku li¬ tera z. Z doswiadczenia wiadomo, ze te wystajace narozne komórki rusztów zwy¬ klych sa wystawione na najwieksze napre¬ zenia i wskutek tego sa najwiecej narazo¬ ne na niebezpieczenstwo zlamania. Niebez¬ pieczenstwo to zostaje usuniete przez cal¬ kowite lub czesciowe usuniecie tych komó¬ rek.W innym przypadku mozna stosowac zmniejszenie powierzchni poszczególnych rusztów w kierunku dosrodkowym lub zwiekszenie w kierunku brzegu rusztu, np. przez stopniowe zmniejszenie komórek w ruszcie w kierunku jazdy wedlug fig. 3 lub w kierunku prostopadlym do niego, albo tez w obydwóch kierunkach. To samo dzia¬ lanie mozna osiagnac równiez przez uwi¬ docznione na fig. 4 rozszerzenie w kierun¬ ku ina zewnatrz rusztu zaopatrzonych np. w kolnierze powierzchni ich listw.Mozna równiez odrzucic kolnierze, wy¬ konywane zwykle na zewnetrznej po¬ wierzchni listw, ograniczajacych ruszt (fig. 5). Dzieki temu w razie niezupelnie do¬ kladnego ulozenia unika sie niebezpieczen¬ stwa, powstajacego wskutek zachodzenia wystajacego na zewnatrz kolnierza jedne¬ go rusztu na kolnierz sasiedniego rusztu, wskutek czego w tych miejscach moga dzia¬ lac zwiekszone sily cisnace i moze powstac niebezpieczenstwo zlamania rusztu. Naj¬ korzystniej jest w razie wykonania rusztów bez kolnierzy ukladac ruszty tak, aby ze¬ wnetrzne ich krawedzie nie stykaly sie bez¬ posrednio ze soba. W celu otrzymania za¬ danego odstepu ruszty moga posiadac (fig. 6 i 6a) na swym zewnetrznym brzegu od¬ powiednie wystepy.Dalsze korzysci daje wykonanie takich rusztów, w których punkty wezlowe, utwo¬ rzone w miejscach polaczenia listw Tub czesc tych punktów, znajduja sie wyzej niz — 2 —inna czesc powierzchni rusztu, np. rusztów, w których górne ich powierzchnie wznosza sie w kierunku punktów wezlowych lukiem lub linia prosta (fig. 7). Zaleta tego rodza¬ ju wykonania rusztów polega na tym, ze punkty wezlowe, wzmocnione w powyzej wspomniany sposób, przejmuja przede wszystkim sily cisnace, dzialajace na ruszt, a inne czesci jego moga byc wykonane wów¬ czas slabiej. Oprócz tego taka postac wy¬ konania rusztu przedstawia te zalete, ze u- latwione jest sciekanie wody w zaglebio¬ nych czesciach jego powierzchni. Takie ru¬ szty mozna np. zakladac tak, aby wyste¬ powaly one na powierzchni drogi tylko swy¬ mi podwyzszonymi punktami wezlowymi.Gdy zachodzi koniecznosc, np. przy nie¬ zupelnie niepodatnym podlozu, wzmocnie¬ nia komórek rusztu lub ograniczajacych go listw, w jednym lub w drugim kierunku, a nie jest pozadane osiagniecie tego przez wzmocnienie calego rusztu, to mozna to o- siagnac np. zmniejszajac w kierunku dzia¬ lania sil szerokosc wszystkich komórek ru¬ sztu przez skrócenie lezacych w tym kie¬ runku listw (fig. 8).W razie ukladania rusztów na plaszczy¬ znach pochylych, np. na silnych spadkach lub wzniesieniach dróg, o ile ruszty te nie zostaja specjalnie umocowane w podlozu, zachodzi niebezpieczenstwo zsuniecia sie takiego uzbrojenia po podlozu. W mysl wynalazku niebezpieczenstwu temu zapo¬ biega sie skutecznie przez schodkowe u- ksztaltowanie rusztu wedlug fig. 9a — 9e, przedstawiajacych podluzne przekroje pio¬ nowe A — B wedlug fig. 9, to jest przekro¬ je pionowe w kierunku jazdy, przy czym na fig. 9b — 9e litera p oznacza linie po¬ zioma w rzeczywistosci, narysowana po¬ chylo jedynie dla udogodnienia.Przedstawione na powyzszych figurach postacie wykonania rusztu laczy wspólna zasada nie umieszczania powierzchni ich kolnierzy równolegle do pochylej po¬ wierzchni uzbrojenia lub powierzchni dro¬ gi, lecz powierzchnia ta ma byc wykonana w granicach rusztu w postaci wznoszacych sie schodków w kierunku wzniesienia, w którym uzbrojenie ma byc zalozone.Xazdy schodek przenosi w kierunku pio¬ nowym z plaszczyzny wzniesienia na podlo¬ ze sily, zwlaszcza sily scinajace, które przy wznoszeniu sie dzialaja na uzbrojenie.Opór osuwowy takiego uzbrojenia moze byc jeszcze zwiekszony w przedstawiony na fig. 9d i 9e sposób przez przedluzenie ku dolowi polozonych poprzecznie do kie¬ runku jazdy poszczególnych czesci sklado¬ wych rusztów lub ich odcinków* W uzbrojeniu, zlozonym z rusztów we¬ dlug fig. 1, prawie ze z prostolinijnym o- graniczeniem stykajacych sie ze soba w kierunku jazdy rzedów komórek sasiednich (najwyzszy i najnizszy poziomy szereg ko¬ mórek w ruszcie, przedstawionym na fig. 1), obciazenie, spowodowane poruszajacym sie pojazdem, przechodzi nagle w calej swej wielkosci z jednego rusztu na sasiedni.Niedogodnosc te mozna usunac za pomoca przedstawionego na fig. 10 ukladu, w któ¬ rym szeregi komórek, polozone poprzecznie do kierunku przejazdu ciezaru, sa na po¬ czatku i na koncu kazdego rusztu zaopa¬ trzone w wystajace pojedyncze komórki, a ruszty sa ulozone tak, ze wystajace komór¬ ki zachodza w odstepy miedzy wystajacymi komórkami sasiedniego rusztu.Ruszty sa przy tym ulozone, jak wska¬ zuje na fig. 10 strzalka kierunkowa A — B.Uklad taki daje ten wynik, ze przej¬ scie ciezaru podczas ruchu pojazdu z jed¬ nego rusztu na drugi jest bardziej stopnio¬ we, poniewaz obciazenie na przechodzacej prostopadle do kierunku jazdy linii kran¬ cowej miedzy dwoma stykajacymi sie ze soba rusztami trafia nie na jeden, lecz na kilka rusztów jednoczesnie.Jeszcze lepsze jest ulozenie rusztów u- kosnie do kierunku jazdy, oznaczonego na fig. 10 strzalka C — D. Zwlaszcza dzieki temu ostatniemu ukladowi przejscie cieza- — 3 —ru i natezenie uzbrojenia zostaja w najlep¬ szy sposób rozdzielone na rozmaite czesci skladowe rusztów.W razie ukladania uzbrojenia na zakre¬ tach dróg oprócz wspomnianych juz, dzia¬ lajacych w kierunku jazdy sil scinajacych, wystepuja jeszcze dzialajace w szczególnie niszczacy sposób w kierunku jazdy sily ci¬ snace, wywolywane silami odsrodkowymi.Wedlug wynalazku szkodliwemu dzialaniu tych sil na uzbrojenie zapobiega sie przez umieszczenie w krzywych odcinkach uzbro¬ jenia wycinków, utworzonych z pojedyn¬ czych rusztów z bocznymi brzegami roz¬ bieznymi w kierunku zewnetrznego brzegu zakretu drogi.Przyklady takich ukladów sa uwidocz¬ nione na fig. 11 — 14. Wedlug fig. 11 wy¬ cinek, wlozony w uzbrojenie, skladajace sie zreszta ze zwyklych pojedynczych ru¬ sztów n, i ciagnacy sie przez cala szerokosc drogi, wynoszacej np. okolo 8 m, sklada sie z 24 pojedynczych klinowych rusztów, których boki, idace w poprzek drogi, sa u- stawione j^zgledem siebie bez wyjatku pod jednakowym katem, a boki, równolegle do kierunku jazdy, posiadaja zawsze szero¬ kosc taka sama, co bok przylegajacy sa¬ siedniego rusztu klinowego.Podczas gdy w tej postaci wykonania potrzebna jest odpowiednio do szerokosci drogi stosunkowo duza liczba pojedyn¬ czych klinowych rusztów, liczba ich daje sie w znacznym stopniu zmniejszyc przez wielokrotne uzycie tych samych rusztów, np. w ukladzie wedlug fig. 12. Tu równiez stosuje sie ruszty zwykle n i ruszty klino¬ we 25 — 30 z rozbieznymi pod jednako¬ wym katem bocznymi powierzchniami ogra¬ niczajacymi o szerokosciach obustronnie obcietych tak, ze ruszty, ulozone we wla¬ sciwej kolejnosci, tworza wycinek kolowy, zajmujacy jednak tylko ^4 szerokosci dro- gii Od strony wewnetrznej krzywizny drogi do pierwszego wycinka dolacza sie prosto¬ padle do szerokosci drogi drugi wycinek, skladajacy sie z takich samych pojedyn¬ czych rusztów, ulozonych w takiej samej kolejnosci, przy czym linia srodkowa tego drugiego wycinka stanowi przedluzenie li¬ nii srodkowej pierwszego wycinka. Przez dodanie po jednym prostokatnym waskim ruszcie o dlugosci drugiego wycinka caly ten wycinek zostaje rozszerzony tak, ze je¬ go brzegi leza na przedluzeniu bocznych linii ograniczajacych pierwszego wycinka.W taki sam sposób do tego wycinka, przy kazdorazowym uzyciu znowu tych samych klinowych rusztów 25 — 30 w polaczeniu z rozszerzonymi dla kazdego wycinka bocz¬ nymi rusztami dodatkowymi, np. 32 i 33, mozna dodawac dowolna liczbe wycinków, np. wedlug fig. 12 jeszcze dwa wycinki.W ten sposób moze wystarczyc znacznie mniejsza liczba rozmaitych ksztaltów rusz¬ tów, niz w postaci wykonania wedlug fig. 11.Na rysunku uwidoczniono równiez sche¬ matycznie wzajemne zachodzenie sasied¬ nich pojedynczych rusztów lub wzajemne ich zazebianie sie. Poniewaz przy tym ru¬ szty zaklada sie tak, aby linia srodkowa kazdego rusztu zwyklego, przylegajacego do rusztu w ksztalcie wycinka, lezala na przedluzeniu miejsca polaczenia dwóch rusztów wycinka, przeto w postaciach wy¬ konania, uwidocznionych na fig. 11 i 12, niezbedne jest dodanie z zewnatrz po kaz¬ dej stronie drogi do pierwszego i ostatnie¬ go rusztu, przylegajacego z boku do ru¬ sztów wycinkowych, jeszcze po jednym ruszcie o szerokosci, równej polowie szero¬ kosci rusztu zwyklego.Tak samo wazne, jak wspomniane po¬ wyzej srodki, zmierzajace do mozliwie naj¬ korzystniejszego uksztaltowania poszcze¬ gólnych rusztów uzbrojenia i mozliwie naj¬ lepszego ulozenia ich wzgledem siebie, sa tez nastepujace sposoby, majace na celu zupelnie równe ulozenie uzbrojenia cala jego powierzchnia na podlozu tak, aby po¬ lozenie jego nie moglo sie zmienic ani oze- — 4 —sciowo, ani calkowicie badz wskutek wply¬ wów atmosferycznych, badz tez wskutek naprezen, spowodowanych ruchem poja¬ zdów.Cel ten w mysl wynalazku mozna osia¬ gnac, gdy miedzy uzbrojenie i podloze, skladajace sie np. z warstwy kamieni lub tlucznia, albo tez z betonu, umieszcza sie, np. przez podlanie, pod uzbrojeniem najle¬ piej cienka warstwe materialu, odpornego na naprezenia cisnace lub scinajace, spowo¬ dowane ruchem kolowym, a mianowicie be¬ tonu cementowego lub materialu bitumicz¬ nego, nie zawierajacego w srodku pustych miejsc, jak np. lany asfalt, lub tez miesza¬ niny takich materialów.Ten sam cel osiaga sie równiez, gdy uzbrojenie, ewentualnie w stanie nagrza¬ nym, wtlacza sie w warstwe jeszcze pla¬ stycznego materialu lub mieszaniny mate¬ rialów powyzej wspomnianego rodzaju, na¬ lozonego na podloze, az uzbrojenie zosta¬ nie umocowane i zajmie wlasciwe poloze¬ nie na podlozu. PL