Znane sa laczniki cieczowe, dzialajace z opóznieniem. W takich lacznikach poru¬ sza sie rdzen, umieszczony w naczyniu wypelnionym ciecza i rozrzadzany za po¬ moca solenoidu. Rdzen jest wykonany przy tym w postaci naczynia, zaopatrzo¬ nego w maly otwór. Opóznienie ruchu rdzenia nastepuje na skutek tego, iz po¬ ziom cieczy wewnatrz i na zewnatrz rdze¬ nia moze wyrównywac sie tylko powoli z powodu malego wymiaru otworu w rdze¬ niu. Wada tych laczników jest to, ze dzia¬ laja z opóznieniem zarówno przy wlacza¬ niu, jak i wylaczaniu; Aby temu zapobiec, stosowano konstrukcje z zaworem, wsta¬ wionym w rdzen, dzieki czemu opór cie¬ czy dziala na rdzen tylko w jednym kie¬ runku. Jednak w tym przypadku nie moz¬ na uzywac tego samego lacznika zarów¬ no do wlaczania z opóznieniem, jak i do wylaczania z opóznieniem. Poza tym przystosowanie czasu opózniania do kaz¬ dorazowych warunków jest w omawia¬ nych lacznikach polaczone z trudnosciami.Przedmiotem wynalazku jest taka kon¬ strukcja laczników tego rodzaju, aby mo¬ gly byc stosowane do róznych celów bez istotnych zmian konstrukcyjnych. W tym celu wciagany rdzen jest zlozony z dwóch czesci, z których wewnetrzna sluzy jako zbiorniczek rteci i które sa przesuwne wzgledem siebie, przy czym przez wza¬ jemny przesuw obu czesci steruje sie o^ tworem pomocniczym. Dzieki takiemu spo-solb\Vii stetowania uzysktije sie to, ze je¬ den i ten sam lacznik, bez zmiany jego o- gólnej konstrukcji, moze byc uzywany na przyklad do szybkiego wlaczania i wyla¬ czania z opóznieniem albo do wlaczania z opóznieniem i szybkiego wylaczania. Po¬ niewaz takie laczniki sa uzywane coraz czesciej w technice urzadzen rozdzielczych, wiec ujednostajnienie ich konstrukcji daje znaczne korzysci, a miedzy innymi i te, ze jest konieczne trzymanie na skladzie lacz¬ ników tylko jednego rodzaju* Z punktu widzenia wytwarzania korzystne jest zwiek¬ szone zapotrzebowanie na lacznik jedne* go typu.Na rysunku przedstawiono wl przekroju dwa przyklady wykonania. Na fig. 1 i 2 uwidoczniono w polozeniu spoczynku i w polozeniu roboczym lacznik, wlaczajacy niezwlocznie a wylaczajacy z opóznieniem/ podczas gdy fig. 3 i 4 uwidoczniaja lacz¬ nik, wlaczajacy z opóznieniem a wylacza¬ jacy niezwlocznie.Konstrukcja lacznika wedlug wyna¬ lazku jest nastepujaca. Jako cieczy uzy¬ wa sie rteci 11, znajdujacej sie w rurce szklanej 1. W rurce szklanej jest wytwo¬ rzona próznia, lub tez jest ona wypelnio¬ na gazem nie powodujacym utlenienia.Rdzen sklada sie z dwóch czesci 2 i 6.Czesc 2 u góry posiada zgrubienie i jest wykonana z materialu magnetycznego, tak ze jest przyciagana przez solenoid 8, gdy zostanie on wzbudzony. Wewnatrz czesci 2 przesuwa sie tulejka 6, wykonana naj¬ lepiej z materialu niemagnetycznego, np steatytu lub porcelany. Dolny koniec tu¬ lejki 6 jest zamkniety denkiem 3 z otwo¬ rem posrodku. W przedstawionych przy¬ kladach nie jest to zwykly otwór, lecz kanalik 12 biegnacy po linii srubowej. Wy¬ konano to w ten sposób, ze w otwór den¬ ka tulejki 6 wstawiono sworzen z nacie¬ ciem w ksztalcie gwintu. W zaleznosci od wymiarów otworu, czy kanalu srubowego oraz jego dlugosci uzyskuje sie dowolne czasy przeplywu rteci. Przesuw czesci we¬ wnetrznej 6 jest ograniczony w jednym kierunku przez zgrubienie czesci 2, w drugim zas kierunku przez trzpien 7, osa¬ dzony w czesci 2. i Zarówno W Czesci 2, jak i w czesci 6, które sie przesuwaja wzgledem siebie, znajduja sie otwory pomocnicze 4 i 5.Otworami tymi steruje sie przez wzajem¬ ny przesuw obu czesci 2 i 6. W laczniku uwidocznionym na fig., 1 i 2 otwory 4 i 5 sa zamkniete, gdy lacznik znajduje sie w stanie spoczynku; w laczniku uwidocznio¬ nym na fig. 3 i 4 w tymze stanie, otwory te sa na odwrót otwarte. Pierwszy z tych laczników dziala w sposób nastepujacy.Na fig. 1 przedstawiono w stanie spo¬ czynku lacznik, przyciagajacy rdzen szyb¬ ko, to znaczy szybko przerywajacy ze¬ wnetrzny obwód pradu, przylaczony do pretów kontaktowych 9 i 10. Rtec 11 la¬ czy prety kontaktowe 9 i 10 ze soba, wskutek czego zewnetrzny obwód pradu jest zamkniety. Wewnetrzna czesc 6 rdze¬ nia jest calkowicie wsunieta w czesc ze¬ wnetrzna 2. Gdy solenoid 8 zostaje wzbu¬ dzony, czesc 2 zostaje wciagnieta do góry, przez co nastepuje równiez jej przesuw w stosunku do czesci 6, która nie nadaza za czescia 2, poniewaz jest napelniona rte¬ cia. Przesuw jednej czesci wzgledem dru¬ giej jest ograniczony trzpieniem 7 tak, ze otwory 4, 5 znajduja sie naprzeciwko sie¬ bie, a rtec bardzo szybko wyplywa z rdze¬ nia, to znaczy, ze zewnetrzny obwód pra¬ du zostaje bardzo szybko przerwany. Gdy ustaje przeplyw pradu przez solenokL, wówczas czesc 2 rdzenia opada w dóL Czesci 2, 6 przesuwaja sie wskutek tego w ten sposób wzgledem siebie, ze otwory 4, 5 znowu zostaja zamkniete. Rdzen 2, 6 opa¬ da wolno, poniewaz rtec wolno przeplywa przez kanal 12. Zamkniecie obwodu pradu nastepuje wiec z opóznieniem, W przykladzie, uwidocznionym na fig. 3 i 4, przebieg jest odwrotny; Otwory 4, 5 w — 2 —stanie spoczynku znajduja sie naprzeciw¬ ko siebie. Gdy solenoid 8 zostaje wzbu¬ dzony, a wskutek tego rdzen 2, 6 wcia¬ gniety do góry, otwory 4, 5 wskutek wza¬ jemnego przesuniecia czesci 2, 6 zamykaja sie, to znaczy rtec nie moze juz odplywac przez te otwory, ale tylko przez kanal 12.Na fig. 4 przedstawiono stan, jaki sie wy¬ twarza bezposrednio po wciagnieciu do góry rdzenia. Czesc 6 jest jeszcze napel¬ niona rtecia. Lacznik przerywa wiec ze¬ wnetrzny obwód pradu z opóznieniem. Przy przerwaniu doplywu pradu do solenoidu przebieg jest odwrotny, otwory 4, 5 otwie¬ raja sie szybko, rdzen wiec opada predko.Obie konstrukcje odbiegaja od siebie jedynie pod wzgledem wzajemnego polo¬ zenia otworów 4, 5. Przez nadanie otwo¬ rom 4, 5 oraz kanalowi 12 odpowiednich wymiarów mozna bez trudnosci uzyskac dowolne czasy laczenia. PL