Sposoby wyrobu twardej masy z drze¬ wa sa znane, naprzyklad spozytkowuje sie drzewo w postaci naturalnej jego struktu¬ ry, tnie na plyty, bloki i t. p. kawalki, które zostaja sprasowane; przy tym spo¬ sobie otrzymuje sie produkt mechanicznie bardzo odporny, lecz do barwienia, im¬ pregnowania, suszenia i prasowania sa ko¬ nieczne specjalne zabiegi. Powstaje masa drzewna, której porowatosc znika skutkiem prasowania; ciezar gatunkowy masy wy¬ nosi 1,3 do 1,45.Trudnosci techniczne tego sposobu sa nastepujace: 1. Przy suszeniu: wogóle poprzedza ono prasowanie i ma szczególne znaczenie przy sposobach, w których drzewo bywa zamkniete dla otrzymania mozliwie wyso¬ kiej jego scislosci, poniewaz zawartosc wody podczas prasowania nie daje sie juz zmniejszac. Jednak suszenie przed praso¬ waniem posiada te wade, ze drzewo traci swa elastycznosc.Ponadto sztucznie podsuszone drzewo wysycha dalej po prasowaniu; dowodzi to ze jedynie przez nagrzewanie, reszta za¬ wartosci wody we wlóknach nie daje sie u- sunac, Nalezy jeszcze przyjac pcd uwage wysokie koszta równomiernego przesu¬ szania. 2. Przy impregnowaniu (napuszcza¬ niu): zazwyczaj po otworzeniu porów spe- cjalnemi sposobami (wygotowaniem, prze- parowaniem i t. d.), barwniki, ewentualnie ciecze impregnujace, wtlacza sie w drzewo zapomoca cisnienia (hydraulicznego) wod-nego, a nastepnie suszy sie: wade tego spo¬ sobu stanowi przesycenie drzewa materja¬ lem Barwiacym, gdyz o wiele wiecej prze¬ nika go w strukture drze\yaV niz istotnie o- siada na wlóknach. Nastepne prasowanie posiada te ujemna strone, ze nie jednoczy wlókien, które w wilgoci pecznieja; w do¬ datku zuzywa sie nadmiar kosztownego materjalu barwiacego, a wiec sposób ten jest nieekonomiczny.Przedstawiony wyrialazck tlsuWa wska¬ zane wady przez zastosowanie we wlasci¬ wym czasie odmieanego w istocie, sposobu impregnowania i suszenia przy uCzadzfeniu w czesci znanem, w czesci specjalnem.Sposób jest tern znamienny, ze drzewo które do prasowania nie potrzebuje ko¬ niecznie byc suche, zostaje mechanicznie sprasowane, w tym stanie mechanicznie u- trzymane i nastepnie impregnowane lub przez wilgotne ogrzewanie zmienione che- * micznie, wreszcie przez suszenie pozbawio¬ ne reszty zawartosci wilgoci, ewentualnie jednoczesnie Jeszcze impregnowane.Poczatkowo, jak zwykle, niesuszone lub slabo podsuszone wytloczyny zostaja za¬ barwione w cieczy barwiacej, stosownie do wlasciwosci drzewa z uzyciem cisnienia wodnego albo bez takowego, nastepnie .sto¬ sownie do wlasnosci barwnika w stanie zimnym.albo nagrzane ewentualnie goto¬ wane, a. takze przesycone, traktuje sie zna- nemi stezajacemi substancjami. 7-Nastepnie wytloczyny zabarwione (prze¬ sycone) zostaja zupelnie na zimno, albo po ogrzaniu sprasowane.Osiaga sie tym sposobem podwójna ko¬ rzysc: po pierwsze, drzewo w stanie wil- gOfel^M; ewentualnie przeparowane, pozo¬ staje dostatecznie miekkiem i prasowac je mozna be^mzycia szczególnie wysokiego ci¬ snienia, a skutkiem tego nie wytwarza sie szkodliwej nieszczelnosci wlókien; powtó- re wlasciwa drzewu zawartosc wilgoci (jak wia csynu ba^wnikalub srodka przesycajace¬ go — moga byc odcisniete i otrzymane zpo- wrotem. Pozostaje tylko tyle barwiacego srodka lub przesycajacego rozczynu, ile tego wymaga naturalne zabarwienie, albo zamierzone stezenie wlókien.Sposób rózni sie jakosciowo tylko w tym razie, jezeli drzewa wogóle nie barwi sie lecz pozostawia mu naturalny kolor.Wtedy daje sie uzyc zupelnie swieze drze¬ wo, albo wysuszone tylko na powietrzu, a r jedynie sok, zawierajacy; duzQ cukru, zo¬ staje odcisniety/ Sbk ten moze miec za¬ stosowanie przy obróbce takich gatunków drzewca, jak brzoza, klon i inne, sok któ¬ rych zawiera duzo cukru.Na rysunku przedstawiono dwa rodzaje wykonania przyrzadów, nadajacych sie do przeprowadzenia sposobu wedlug wyna¬ lazku.Fig. 1 przedstawia jedno z urzadzen w przekroju i w stanie przed rozpoczeciem prasowania; fig. 2 — toz samo urzadzenie w stanie po prasowaniu i fig. 3 i 4 przedstawiaja drugi sposób wykonania urzadzenia w przecieciu podluz- nem i poprzecznem, równiez przed i po pra¬ sowaniu.Materjal do prasowania, naprzyklad o- kragle plytki 6, zapomoca urzadzenia do¬ prowadzajacego' 3, dostaje sie 3o wejscia formy do prasowania 1. Plytki te stem¬ plem 2 zostaja wtlaczane w kierunku strzal¬ ki do formy i w niej sprasowane. Materjal winien byc tak pociety, aby kierunek wló¬ kien odpowiadal osi formy prasujacej, a zatem stempel 2 naciska na strone czolowa.Cisnienie wystepujace prostopadle do kie¬ runku wlókien, skutkiem zwezenia formy, przedstawia niewielki opór z powodu swe¬ go rodzaju budowy wlókien drzewnych i przy zupelnie malem cisnieniu okazuje sie mozliwe stezenie z jednoczesnem wycisnie¬ ciem nadmiaru wilgoci. W drugim koncu formy do prasowania 1, kolo 4 podprowa¬ dza metalowe pierscienie 7, w które plytki — 2 —6 fcdstaja Wtlaczane (fig. 2); pierscienie sciskaja silnie plytki i dopóki sa niemi oto¬ czone, -rozpecznienie lub jakakolwiek zmia¬ na ksztaltu nie moga miec miejsca. Stem¬ pel wr —sluzy jako opora zamykajaca przy wtl&czaniu W pierscienie 7.Poniewaz drzewo po sprasowaniu dazy do ponownego rozprezenia sie, wiec dopie¬ ro wtloczenie w twarda tuleje pozwala na uzycie do stezenia drzewa formy prasuja¬ cej, dla nadania trwalej postaci; poniewaz drzewo w pierscieniach lub innego rodzaju tulejach, lezac jedynie na stronach czolo¬ wych, jest niewzruszenie scisnietem, moze byc poddanem wszelkim sposobom, maja¬ cym na celu utrwalenie, impregnowanie i suszenie, do konca tych zabiegów nie tra¬ cac lub nie zmieniajac swej formy.Przekrój poprzeczny formy do praso¬ wania, moze naturalnie byc dowolny, na- przyklad okragly, owalny, kwadratowy, prostokatny, zaleznie od rodzaju i przezna¬ czenia prasowanych kawaffiów. Wprowa¬ dzone pierwotne formy odpowiadaja prze¬ krojowi zwezonego wylotu.Prasowanie mozna uskuteczniac nie¬ koniecznie w tern wstepnem urzadzeniu; daja sie zastosowac i inne, naprzyklad me¬ chaniczne albo hydrauliczne pr^sy, które, nie zmieniajac zasadniczo urzadzenia, bez¬ posrednio bez przekladni wywieraja zapo- moca stozka nacisk prostopadle w kierun¬ ku wlókien. Do wykonania tego sposobu jest tylko konieczne, aby materjal z kon¬ cowego punktu prasy, zostal bezposrednio wtloczony w twarda obraczke.Po sprasowaniu nastepuje ' ostateczne nadanie trwalej postaci; stanowi je na¬ przód wysuszenie a takze chemiczne spo¬ soby zahartowania i ustalenia wlókien.W wielu razach jest koniecznem przesy¬ cenie srodkiem usuwajacym wode. W przedstawionym wynalazku ceche znamien¬ na stanowi to, ze wszystkie te zabiegi moz¬ na uskuteczniac na materjale silnie osa¬ dzonym w pierscieniach lub tulejach.Hartowanie odbywa sie w yilgotiifeiii goracem powietrzu, albo w parze. Przy- tem prawdopodobnie lacznie z chemiczne- mi przeistoczeniami, masa drzewna zbiega sie w jednolita calosc, nadzwyczaj odpor¬ na i po wiekszej czesci wodotrwale im¬ pregnowanie okazuje sie zbednem. Jezeli hartowanie uskutecznia sie bez wtlaczania w pierscienie, nie otrzymuje sie zahartowa¬ nia, a przeciwnie wynika rozpecznienife materjalu do stanu pierwotnego przed pra¬ sowaniem: dowodzi to, ze scisniecie me¬ chaniczne przed hartowaniem jest koniecz¬ nym warunkiem wynalazku.Gdy hartowanie zostalo dostatecznie posuniete, reszte wilgoci usuwa sie pi*zez bezposrednie suszenie. Zastosowanie ttitei pozwala na suszenie, bez obawy spowodo¬ wania pekniecia albo kurczenia drzewa. Pc wysuszeniu Poddaniu reszty wilgoci mate¬ rjal cokolwiek sie kurczy, daje sie lekko wyjmowac z pierscieni, albo wypada sam.Wynalazek pozwala, w sposób prosty i tani przy nieskomplikowanych maszy¬ nach do prasowania, wyrabiac duza ilosc artykulów podobnych do kosci. Nadaje sie szczególnie do wyrobu takich artyku¬ lów jak guziki i przybory do elektrycznosci.Prasowanie mozna uskuteczniac rów¬ niez w formach lanych z zelaza. Sposób tego rodzaju jest uwidoczniony na fig. 3 i 4.Skrzynki odlane z zelaza 9 sa ustawio¬ ne na podporach 8. Materjal 6 wprowa¬ dza sie do skrzynek zgóry, nastepnie plyr ta prasujaca 10, zamyka sie skrzynki zgó¬ ry. Plyte poddaje sie cisnieniu zapomoca odpowiedniego urzadzenia tloczacego, na¬ przyklad trzpienia 14. Dla utrzymania drzewa w stanie scisnietym skrzynka 9 po¬ siada otwory 12, przez które przeklada sie kliny 13 (patrz fig. 4 w prawo). Boki skrzy¬ nek, przylegajace do powierzchni drzewa, posiadaja otwory 15 dla ujscia wilgoci.Skoro tylko drzewo zostaje umocowane klinami 13, mozna zaniechac cisnienia zgó¬ ry. Wówczas zdejmuje sie skrzynke z pod- — 3 —stawy 8 i poddaje sie drzewo dalszym za¬ biegom. PL