Znane sa maszyny do skrecania pretów na zimno miedzy glowicami, nie zmieniaja- cemi swego polozenia w kierunku osiowym.Przy takiej obróbce zachodzi równiez zwiekszenie granicy rozciagalnosci. Takie prety sa zwykle uzywane jako wkladki uzbrojeniowe do zelazobetonu. Celem ni¬ niejszego wynalazku jest stworzenie ma¬ szyny o duzej wydajnosci, któraby w krót¬ kim czasie skrecala wieksza liczbe pretów i która dawalaby pewnosc, ze gotowe wklad¬ ki wykaza okreslone zgóry wydluzenie, skrecenie, dlugosc oraz pozadana granice rozciagalnosci.Wedlug wynalazku maszyna, zaopatrzo¬ na w narzady skrecajace, nie zmieniajace podczas skrecania pretów swego polozenia w kierunku osiowym, posiada okresowo pracujace urzadzenie transportowe, sluza¬ ce zarówno do doprowadzania obrabianych pretów do glowic, jak równiez do odprowa¬ dzania wytworzonych wkladek uzbrojenio¬ wych. Przeznaczone do skrecenia prety sa z dostateczna dokladnoscia wyprostowywa¬ ne i centrowane w celu otrzymania jedna¬ kowych wkladek uzbrojeniowych.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania maszyny wedlug wynalazku, a mianowicie na fig. 1 w widoku zboku bez urzadzen do wyprostowywania i transpor¬ towania pretów, a na fig. 2—w widoku zgó¬ ry z urzadzeniem transportowem; fig. 3przedstawia widok zboku urzadzenia do trancportowanja pretów; fig. 4, 5 i 6 przed¬ stawiaja szczególy napedf; fig, 7 przedsta¬ wia^ W* Ifrzekrdju podluznym obrotowa glo¬ wice zaciskajaca; fig. 8 — widok czolowy i czesciowy przekrój urzadzenia, doprowa¬ dzajacego prety, a fig. 9 — widok zgóry u- rzadzenia wedlug fig. 8, z opuszczeniem niektórych szczególów.Maszyna posiada podstawy 1 i 2 oraz loze 3, umieszczone na wspornikach 4 i 5.Loze 3 zaopatrzone jest na jednym swym koncu w suport z dwiema obok siebie umie- szczonemi nieruchomemi glowicami zaci¬ skajacemi 6. Na drugim koncu loza 3 znaj¬ duja sie dwie Wspólnie napedzane obroto¬ we glowice zaciskajace 7, które w czasie skrecania obracaja sie przeciwbieznie. Sa one napedzane silnikiem 10 za posrednic¬ twem kól zebatych 10C, osadzonych na wa¬ lach 12. Silnik jest uruchomiany rozruszni¬ kiem 10a, wlaczanym bezposrednio zapo- moca kólka recznego 10b albo posrednio zapomoca lancuchowych kól 35 i 35 a§ Zapomoca dzwigni recznej 11 glowice zaciskajace 7 (fig. 7) sa wspólnie osiowo przesuwane ponad pretami zelaznemi, u- mieszczonemi równolegle do siebie. Obroto¬ we glowice zaciskajace 7 sa osadzone prze¬ suwnie osiowo na walach 12, jednak obra¬ caja sie wraz z temi walami. Glowice 7 sa zaopatrzone na przednich koncach w pro¬ mieniowe prowadnice 44, w których osadzo¬ ne sa przesuwnie kliny 45, do których przy¬ legaja ruchome w stosunku do nich szpony 46, przyciagane stale sprezynami 47 do wnetrza glowic. Z wewnetrznemi plaszczy¬ znami klinów 45 wspóldzialaja kliny naci¬ skowe 48, opierajace sie swym grzbietem o wewnetrzna powierzchnie 7a cylindrycz¬ nej scianki glowic 7. Z kazdym klinem na¬ ciskowym 48 laczy sie ramie 49, polaczone przegubowo z ramieniem 50, tworzac nasta¬ wiana na dlugosc dzwignie naciskowa. Na miejsce polaczenia ramion 49 i 50 dziala ra¬ mie 51, osadzone na mimosrodzie 52. W za¬ leznosci od ustawienia mimosrodu 52 ra¬ mie 51 przestawia ramiona 49, 50 mniej lub wiecej i zmienia przez to ich skuteczna dlu¬ gosc. Wszystkie ramiona 50 sa osadzone na wspólnym czopie 53, polaczonym na stale zapomoca dwóch drazków 54 z tuleja 55, przesuwana osiowo na koncowej szyjce 56 glowicy 7. Drazki 54 znajduja sie zewnatrz szyjki 56. Zesunieciu sie tulei 55 przeszka¬ dza oporek 57, podczas gdy jej ruch osiowy w drugim kierunku jest tylko okresowo u- mozliwiony w czasie wylaczenia zapadki 58, osadzonej obrotowo na sworzniu 59. Za¬ padka porusza sie w wykroju- 60 glowicy i siega na droge tulei 55. Na wolnym koncu walu napedowego 12 znajduje sie krzywa powierzchnia 61, nachylona wzgledem osi maszyny.Do przesuwania obrotowych glowic 7 sluzy dzwignia kolankowa 11 i polaczone z nia dwa ramiona 62, 63. Koniec ramienia 62 jest osadzony obrotowo w ramie maszyny, podczas gdy koniec ramienia 63 tkwi w row¬ ku pierscieniowym 64 tulei 55 i jest sprze¬ zony z dzwignia reczna 11. Przegub 64' ra¬ mion 62 i 63 jest polaczony z drazkiem na¬ ciskowym 65, który laczy sie z dzwignia pe¬ dalowa 66.Nieruchome glowice zaciskajace 6 (fig. 1) sa równiez zaopatrzone w szpony, z ta róznica, ze tylko szpony górne sa sterowa¬ ne, podczas gdy dolne sa nieruchome. Su¬ port, utrzymujacy glowice 6, jest przesuwa¬ ny na krazkach 13, 14 wzdluz loza maszy¬ ny i ustalany w odpowiednich polozeniach zapomoca zapadek 14a, ryglujacych kólko zebate 15, wspóldzialajace z zebatka 15a.Przed nieruchomemi i obrotowemi glo¬ wicami 6, 7 umieszczone sa widelki centru¬ jace 67, posiadajace po dwa silne zeby 68, osadzone wahliwie na wale 69. Przez te ze¬ by przechodzi walek 70, zaopatrzony na koncach w gwint prawy i lewy, wskutek czego przez jego pokrecenie nastepuje roz¬ wieranie lub zwieranie sie tych zebów.Widelki 67 znajduja sie dokladnie — 2 —wspólosiowo ze szponami 46 glowic zaciska¬ jacych.Urzadzenie transportowe sklada sie z pewnej liczby lancuchów przegubowych 17 (fig. 2 i 3), z których kazdy jest przeprowa¬ dzony poprzecznie pomiedzy glowicami 6 i 7 po dwóch kólkach 16; lancuchy te posia¬ daja w równych odstepach wglebienia, w których uklada sie obrabiane prety 8 rów¬ nolegle do osi obrotu glowic.Odleglosci miedzy wglebieniami lancu¬ cha sa równe odleglosciom miedzy obok siebie umieszczonemi glowicami 6 lub 7. Na tym boku, na którym do urzadzenia trans¬ portowego sa doprowadzane prety, prze¬ widziane sa dwa obok siebie umieszczone i równolegle do osi maszyny koryta blasza¬ ne 37, 38, polaczone ze soba na stale i zao¬ patrzone w plaszczyzny lub zebra slizgowe 39, 40. Koryta te sa dokladnie zrównowazo¬ ne przeciwwagami 42, moga byc jednak z latwoscia przechylane uchwytem 41 ku u- rzadzeniu transportowemu.Aby zapewnic skrecanym pretom polo¬ zenie, wspólosiowe z narzadami skrecaja- cemi, jest konieczne, zeby prety byly wstepnie wyprostowane z pewna dokladno¬ scia. W tym celu umieszczone jest na dro¬ dze pretów przed korytami 37, 38 (wedlug fig. 2 na lewo od urzadzenia transportowe¬ go) urzadzenie do wyciagania pretów, skla¬ dajace sie z wiekszej liczby wspóldzialaja¬ cych ze soba par walków 71, 72 (fig. 8, 9), których obwód jest profilowany. W celu u- mozliwienia dokladnego wprowadzania pre¬ tów pomiedzy pary walców 71, 72 przed walcami znajduja sie szczeliny 73, utworzo¬ ne pomiedzy pionowo obok siebie umie¬ szczonemi i mimosrodowo osadzonemi tule¬ jami 74. Otoczone tulejami 74 mimosrody sa napedzane kolami zebatemi, osadzonemi na górnych koncach tych tulej; kola te za¬ zebiaja sie wzajemnie i moga byc lacznie przestawiane kólkiem recznem 75 odpo¬ wiednio do grubosci obrabianych pretów.Wzajemnie przynalezne mimosrody obra¬ caja sie zatem zawsze przeciwbieznie, tak iz szczelina, utworzona miedzy tulejami 74, lezy zawsze dokladnie w plaszczyznie srod¬ kowej w stosunku do walców 71, 72.Do czesciowego zautomatyzowania, a przez to i przyspieszenia ruchu maszyny, sluzy nastepujace urzadzenie. W nierucho- mem lozysku 36 osadzona jest obrotowo piasta 24 (fig. 4). Na piascie 24 zaklinowa¬ ne jest kolo zebate 35. W otworze piasty 24 osadzone jest obrotowo, lecz nieprzesuwnie, wrzeciono 20, zaopatrzone w plaski gwint.Kolo zebate 32 zazebia sie z kolem zebatem 32a, osadzonem na jednym z walów 12 (fig. 1 i 2). Na wrzecionie 20 porusza sie czwo¬ rokatna nakretka 21, prowadzona we¬ wnetrzna powierzchnia ramy 23 (fig. 4) i ograniczona w ruchu z jednej strony przez pierscien oporowy 22, z drugiej zas strony przez nakretke 76, ustalana w dowolny spo¬ sób na wrzecionie 20. Nakretka 76 posiada wskazówke 77, znajdujaca sie naprzeciw podzialki, umocowanej na ramie 23.Suport oraz polaczone z nim glowice 6 odsuwa sie zapomoca zebatki 15 i korby na odpowiednia odleglosc od glowic 7 i zary- glowuje w tern polozeniu zapomoca zapa¬ dek 14a. Przestawna nakretke 76 zamoco- wuje sie na wrzecionie 20 odpowiednio do wielkosci osiaganej granicy rozciagalnosci lub stopnia skrecenia. Nakretka przesuwna 21 znajduje sie przy nakretce 76 lub tez przy pierscieniu oporowym 22. Wielkosc szczelin 73 urzadzenia 71 — 74 do prosto¬ wania pretów ustala sie kólkiem recznem 75 odpowiednio do grubosci skrecanych pretów.Nastepnie prety stalowe, które maja byc skrecone, wprowadza sie do u- rzadzenia prostujacego 71 — 74, z któ¬ rego zapomoca walców 71, 72 sa prze¬ noszone do koryt blaszanych 37, 38.Koryta 37, 38 przechyla sie i znajduja¬ ce sie w nich prety spadaja do najblizszych wglebien urzadzenia transportowego, które doprowadza prety dokladnie pod osie oby- — 3 —dwóch par glowic 6, 7. W tern polozeniu u- rzadzenie transportowe zostaje zatrzyma¬ ne odrecznie lub mechanicznie i prety zo¬ staja recznie podniesione pomiedzy glowi¬ ce 6 i 7. Widelki centrujace 67 opuszczaja sie tak, ze prety zostaja w stosunku do szponów 46 dokladnie wycentrowane. Wte¬ dy zaciska sie szpony glowic 6. Zapomoca dzwigni 11 nasuwa sie glowice 7 na konce pretów, a dzwignie 11 podpiera sie zapo¬ moca dzwigni pedalowej 66, która draz¬ kiem 65 podnosi przegub 64'. Wolny koniec ramienia 63 porusza w prawo tuleje 55, sprzegnieta zapomoca zapadki 58 z glowica 7 i poruszajaca te glowice równiez w pra¬ wo wzdluz walu 12 az do polozenia, w któ- rem zapadka 58 opusci sie po ukosnej po¬ wierzchni 61, znajdujacej sie na koncu wa¬ lu 12. W tej chwili sprzegniecie glowicy 7 z tuleja 55 zostaje przerwane i ta ostatnia porusza sie sama w prawo, zabierajac kli¬ ny 48 zapomoca drazków sprzeglowych 54 i kolankowych ramion 49, 50, które naci¬ skaja promieniowo do wnetrza kliny 45 tak, iz prety stalowe zostaja zacisniete w szpo¬ nach 46. W tern polozeniu ramiona 62 i 63 tworza kat rozwarty. Poniewaz ramiona 62, 63 powinny tworzyc kat rozwarty przy wszelkich grubosciach pretów skrecanych, wiec dlugosc rozpory, utworzonej z ramion 49, 50, musi byc nastawiana, co uzyskuje sie przez odpowiednie przekrecenie mimosro- du 52. Nastepnie uruchomiony zostaje na¬ ped, wskutek czego nakretka 21 przesuwa sie po wrzecionie 20. Podczas skrecania pretów wystepuja w szponach 46 znaczne sily, ciagnace te szpony w kierunku osi glo¬ wicy. Wobec tego, ze szpony 46 slizgaja sie wbrew dzialaniu sprezyny 47 po ukosnych plaszczyznach klinów 45, zacisk dosrodko- wy szponów 46 staje sie jeszcze wiekszy.Gdy skrecanie jest zakonczone, nakret¬ ka 21, prowadzona rama 23, przesuwa sie do ustalonej nakretki 76 lub do pierscienia oporowego 22 i sprzega przez to wrzeciono 20 z rama 23, wskutek czego razem z wrze¬ cionem zaczyna sie obracac kolo lancucho¬ we 35, które za posrednictwem lancucha i kola 35a wylacza rozrusznik 10a, naped za- tern ustaje i glowica 7 przestaje sie obracac.W celu zsuniecia glowic 7 ze skreconych juz pretów przedewszystkiem podnosi sie zapomoca dzwigni pedalowej 66 drazek 65, a nastepnie zapomoca dzwigni recznej 11 przestawia sie ramiona 62 i 63 tak, aby u- tworzyly kat ostry, wskutek czego rozluz¬ nia sie szpony 46 i ustawia zapadke 58 znów w polozenie czynne. Przy ruchu wstecznym (na fig. 7 w lewo) tuleja 55 za¬ biera zapomoca oporka 57 glowice 7. Po zsunieciu glowic 7 ze skreconych pretów i rozwarciu szponów glowic 6 gotowe wklad¬ ki skrecone odprowadza sie z maszyny za¬ pomoca urzadzenia transportowego, które przyjmuje jednoczesnie nowe prety z ko¬ ryt przechylnych 37, 38.Aby zabezpieczyc wylaczony rozru¬ sznik lOa przed dalszem obracaniem sie i przypadkowem wlaczaniem go, sterownicze jego narzady moga byc odlaczane. W tym celu polaczona z piasta 24 rama 23 zaopa¬ trzona jest w pochyle plaszczyzny (fig. 6), dzialajace na sworzen 28, 29, osadzony przesuwnie w nieruchomej prowadnicy 27.Koniec 29 tego sworznia 28, 29 zostaje po¬ pchniety przez rame 23, wbrew dzialaniu sprezyny 30, we wrab kola gwiazdowego 31, które przylega do kola zebatego 32, przylegajacego z drugiej strony bocznemi plaszczyznami ciernemi do tarczy 34, znaj¬ dujacej sie pod dzialaniem sprezyn naci¬ skowych 33.Jezeli wiec nakretka 21 przez docisnie¬ cie do pierscienia 22 zostanie z nim sprze¬ zona i zacznie sie wraz z rama 23 obracac, to sworzen 28, 29 zostaje przez skosne pla¬ szczyzny ramy 23 wypchniety nazewnatrz w kierunku strzalki P2 i wpada swym kon¬ cem we wrab kola gwiazdowego 31, za¬ trzymujac je. Wskutek bezwladnosci po¬ wstaje poslizg pomiedzy czesciami w sprze¬ gle ciernem, utworzonem przez kola 31, 32 — 4 —i tarcze 34, dopóki sily bezwladnosci nie zostana zrównowazone przez tarcie, wywo¬ lane sprezynami 33.Rozmieszczenie glowic moze byc dowol¬ nie zmienione. Mozna np. zastosowac bocz¬ ne glowice nieruchome, a natomiast jedna srodkowa obrotowa. Podobnie mozna za¬ miast urzadzenia transportowego, dzialaja¬ cego ciagle, zastosowac urzadzenie, uru¬ chomiane okresowo. Glowice, chwytajace przeciwlegle konce pretów, moga obracac sie w odwrotnych kierunkach. Wreszcie mozna nadac obrotowym glowicom w cza¬ sie obrotu przesuw osiowy w celu zwiek¬ szenia wyciagania wkladek. Równoczesnie mozna wytwarzac wiecej, niz dwie wkladki, przy odpowiedniem powiekszeniu liczby glowic. PL