Wynalazek dotyczy wytwarzania pro¬ duktów kondensacji z mocznika, aldehydu mrówkowego i sziesciometylenoczteroami- ny lub zwiazków, dzialajacych podobnie do niej.Dotychczas kondensowano mocznik i al¬ dehyd mrówkowy w srodowisku kwasnem albo na poczatku utrzymywano odczyn al¬ kaliczny przez stosowanie alkaljów zra¬ cych, a dalszy ciag pracy uskuteczniano przy odczynie kwasnym. Kwasna konden¬ sacja mocznika i aldehydu mrówkowego prowadzi state do produktów nieuzytecz¬ nych. Przy kondensowaniu z nadmiarem aldehydu otrzymuje sie ciala galaretowate, zawierajace calkowita ilosc wody, których suszenie przedstawia duze trudnosci.Przedmioty, wytworzone z produktów tego rodzaju, pekaja podczas ogrzewania przy procesie tloczenia w prasach goracych al¬ bo przy wyjmowaniu z prasy, jak równiez i pózniej na skladzie. Jezeli prace prowa¬ dzi sie bez nadmiaru aldehydu, to tworza sie produkty kredowate, które wogóle nie daja sie stlaczac. W obecnosci kwasnych srodków katalitycznych kondensowano równiez mocznik i tiomocznik w równocza- steczkowych ilosciach. Produkty, otrzymy¬ wane w ten sposób, sa jednak bardzo wrazliwe na podwyzszanie temperatury i nie moga byc ogrzewane w prask grzejnej powyzej 145°, gdyz pekaja. Równiez nie-ekonomiczne jest stosowanie wiekszych ilosci tiomocznika z powodu jego stosunko¬ wo wysokiej ^cen^. Nondensowano równiez mocznik w obecnosci amonjaku albo sze¬ sciometylenoczteroaminy. Produkty, otrzy¬ mywane przy tern, twardnieja powoli i nie¬ nalezycie, a prócz tego sa bardzo wrazli¬ we na wode.Sposób wedlug wynalazku wykazuje w stosunku do znanych sposobów te zalete, ze otrzymuje sie produkty, które latwo schna, daja sie latwo i w przeciagu krótkiego czasu stlaczac i sa niewrazliwe na zmiany temperatury w szerokich granicach. Przed¬ mioty, wytworzone z tych produktów, po wyjeciu z prasy staja sie bardzo twarde i zupelnie niewrazliwe na wode.Wiadomo, ze pod dzialaniem kwasnych srodków katalitycznych powstaja z mocz¬ nika i aldehydu mrówkowego rozmaite zwiazki metylenowe mocznika, jesli stosu¬ nek materjalów wyjsciowych jest taki, ze na jedna czasteczke mocznika przypada nie wiecej, niz dwie czasteczki aldehydu. Przy stosowaniu wiekszej ilosci aldehydu, jak równiez przy stosowaniu kwasnych srodków katalitycznych powstaja przewaznie dwu- metylolowe zwiazki mocznika. Zwiazki me¬ tylenowe mocznika same przez sie nie na¬ daja sie do tloczenia, poniewaz nie odzna¬ czaja sie plynnoscia. Zwiazki metylolowe mocznika sa bardziej plynne, ale w niewy¬ starczajacym stopniu i równiez nie nadaja sie do tloczenia, gdyz wskutek zawierania nasyconych grup metylolowych nie sa zdolne do daleko idacej polimeryzacji, a ponadto latwo oddaja wode, co powoduje powstawanie pecherzy przy ogrzewaniu w prasie. Produkty kondensacji, wytworzone na kwasno przy nadmiarze aldehydu, za¬ wieraja grupy metylolowe i przeto przed¬ stawiaja materjal, nienadajacy sie do tlo¬ czenia. Wedlug wynalazku zawartosc al¬ dehydu mrówkowego i kwasnych srodków katalitycznych reguluje sie w ten sposób, ze przedewszystkiem powstaja grupy me¬ tylenowe, które jednak nie sa stosowane jako takie, lecz laczy sie je z szesciomety- lenoczteroamina. Powstaja mieszaniny zwiazków mono- i dwumetylenowych z mc- tylolometylenowemi. Stosunek ilosciowy pomiedzy zwiazkami metylenowemi i zwiazkami metylolometylenowemi zalezy od stezenia jonów wodorowych. Im wieksze jest to stezenie, tern wiecej powstaje zwiaz¬ ków metylenowych, i odwrotnie. Przy pH mniejszem od 3,0 powstaja przewaznie zwiazki metylenowe. Polaczenie pomiedzy zwiazkami metylenowemi i szesciometyle- noczteroamina wykonywa sie przez pola¬ czenie nienasyconych wiazan z jednej strony zwiazków metylenowych, z dru¬ giej — szesciometylenoczteroaminy. To wiazanie prowadzi do produktów wysoko- czasteczkowych, które, w odróznieniu od czystych zwiazków metylenowych, wyka¬ zuja doskonala scisliwosc. Dla powstawa¬ nia pozadanych produktów jest przeto po¬ trzebna obecnosc z jednej strony dosta¬ tecznie kwasnych srodków katalitycznych, z drugiej — szesciometylenoczteroaminy.Zamiast szesciometylenoczteroaminy moga byc stosowane równiez odpowiednie ilosci amonjaku i aldehydu mrówkowego, z których w roztworze reakcyjnym wytwa¬ rza sie szesciometylenoczteroamina. Za¬ miast szesciometylenoczteroaminy lub o- bok niej moga byc stosowane zwiazki azo- towo-formaldehydowe, np. hydroformalde- hydowe zwiazki hydrazyny i jedno- lub dwualkylowych zwiazków amonjaku.W zasadzie wynalazek polega na tern, ze kondensacje mocznika, aldehydu mrów¬ kowego i szesciometylenoczteroaminy, wzglednie zwiazków, podobnie do niej dzialajacych, przeprowadza sie w obec¬ nosci kwasnych srodków katalitycznych.Stosunek ilosciowy mocznika do sze¬ sciometylenoczteroaminy obiera sie tak, by wiecej niz dziesiec czasteczek mocznika przypadalo na jedna czasteczke szescio¬ metylenoczteroaminy. ' ¦ , ¦¦,;'•¦¦¦¦¦•¦ — 2 -Stosunek miedzy mocznikiem i aldehy¬ dem nalezy dobrac taki, by na jedna cza¬ steczke mocznika przypadala przynaj¬ mniej jedna czasteczka aldehydu, nie wie¬ cej jednak niz dwie czasteczki.Poniewaz szesciometylenoczteroamina reaguje alkalicznie, nalezy uwazac, by u- trzymany byl kwasny odczyn reagujacej mieszaniny.Postepowanie moze byc przytem rózne. 1. Mozna od poczatku laczyc wszyst¬ kie skladniki kondensacji i kwasne srodki katalityczne. Poniewaz przy tej postaci wykonania stosuje sie wieksze ilosci sze- sciometylenoczteroaminy, niz potrzeba do wytworzenia soli przy danej ilosci kwasu, to wystepuje odczyn alkaliczny, który przy ogrzewaniu przechodzi w kwasny.Predkosc tej przemiany jest funkcja ste¬ zenia jonów wodorowych i temperatury. 2. Przy wykonywaniu pracy z bardzo duzemi stezeniami jonów wodorowych, któ¬ re wedlug wynalazku sa wieksze, niz to odpowiada PH= 3,0 (mierzone w wyjscio¬ wym aldehydzie), doprowadzanie ciepla po osiagnieciu kwasnego odczynu musi byc przerwane, a masa ochlodzona, poniewaz przy dluzszem ogrzewaniu, a nawet przy krótkiem ogrzewaniu do wysokich tempera¬ tur, moga powstawac produkty, nienada- jace sie do uzytku. Dalszy proces prowa¬ dzi sie przeto celowo bez doprowadzania ciepla, przyczem wyniki sa tern pomysl¬ niejsze, im nizsza jest temperatura prze¬ miany. Sposób upraszcza sie, jezeli, pomi¬ mo wiekszego stezenia jonów wodorowych, najpierw kóhdensuje sie, ogrzewajac, tyl¬ ko czesc mocznika i aldehydu z calkowita iloscia szesciometylenoczteroaminy. W tym przypadku jako produkt posredni otrzy¬ muje sie masy o kwasnym odczynie, nie- dajace sie utwardzac i z tego powodu nie- nadajace sie do tloczenia. Po ochlodzeniu do temperatury pokojowej kwasno reagu¬ jaca inase zadaje sie pozostalemi iloscia¬ mi mocznika i aldehydu i dalej sie konden- suje bez doprowadzania ciepla na produk¬ ty, dajace sie tloczyc. 3. Najpierw kondensuje sie czesc przewidzianej ilosci mocznika i aldehydu z calkowita iloscia szesciometylenocztero¬ aminy w obecnosci kwasno reagujacych srodków katalitycznych albo bez nich. Kon¬ densacja ta, wykonana pod normalnem al¬ bo zmniejszonem cisnieniem, prowadzi do produktów posrednich, niedajacych sie utwardzac. Produkty te moga byc w znacz¬ nym stopniu uwolnione od wody, daja sie stapiac i sa rozpuszczalne w wodzie bezpo¬ srednio albo po uprzedniem specznieniu.Pozostale ilosci mocznika i aldehydu od¬ dzielnie kondensuje sie pod normalnem al¬ bo zmniejszonem cisnieniem i otrzymuje sie równiez nienadajacy sie do stloczenia, lecz rozpuszczalny i topliwy produkt po¬ sredni, który równiez moze byc odwodnio¬ ny. Oba produkty, które w temperaturze pokojowej sa rozpuszczalne i stapiaja sie przy doprowadzaniu ciepla, laczy sie, po- czem stopniowo traca swoja zdolnosc roz¬ puszczania i stapiania sie i przy doprowa¬ dzaniu ciepla zamieniaja sie na predko twardniejace produkty. Gdy kondensacja odbywa sie bez srodków katalitycznych, to srodków tych nalezy dodac do otrzymane¬ go przy tej kondensacji skladnika albo do mieszaniny obu skladników. 4. Przy stezeniu jonów wodorowych, przekraczajacem to, jakie odpowiada PH= 3,0, wprowadza sie najpierw tak mala czesc przewidzianej calkowitej ilosci sze¬ sciometylenoczteroaminy, ze odczyn pozo¬ staje kwasny. W tym przypadku dla unik¬ niecia wplywu szkodliwych reakcyj egzo¬ termicznych, które pociagaja za soba wzrost temperatury do 60°C i powyzej i prowadzi¬ lyby do niepozadanych rezultatów, nale¬ zy pracowac przy chlodzeniu (mniej wiecej do 20°C), przyczem jako produkt posredni powstaja geste masy klajstrowate, niena- dajace sie do stlaczania, poniewaz zawiera¬ ja zbyt wiele mocznika metylenowego, nie- — *3 —dajacegoznia stlaczac/ W zadnym razie nie nalezy kondensacji prowadzic az der pd- wstawania kredowtatych, rozcieralnych al¬ bo twardych mas. Geste masy zadaje sie dalszemt ilosciami szescwmetytenoeztero- aminy, przyczem dodawanie jej reguluje sie w ten sposób, by zachowany byl kwa¬ sny odczyn albo wystepowal odczyn alka¬ liczny. Gdy ilosc zwiazków metylenowych Jest dostateczna do zwiazania dodawanej i&esciometylenoczteroaminy, zachowuje sie pierwotny odczyn kwasny; w przeciwnym przypadku mieszanina kondensacyjna wy¬ kazuje odczyn alkaliczny. Przy kazdej z obu tych metod pracy szesciometylenoezte- roamina moze byc dodawana jednorazowo albo w oddzielnych dawkach. W celu o- trzymania mas o odczynie kwasnym z mas o odczynie alkalicznym, nalezy masy alka¬ liczne zmieszac z masami kwasnemi. Za¬ równo kwasne, jak i alkaliczne masy pod¬ daje sie bez doprowadzania ciepla proce¬ sowi dojrzewania, przyczem powstaja ma¬ sy w postaci masci. 5. Mocznik i aldehyd mrówkowy bez szesciometylenoczteroaminy przy stezeniu jonów wodorowych, przekraczajacem tof jakie odpowiada p//= 3,0, przy chlodzeniu do temperatury okolo 20°C zostaja skon¬ densowane na zwiazki Jednometylowe, dwumetylowe, metylolometylenowe lub mieszaniny tych zwiazków. Kondensacja mocznika i aldehydu jest prowadzona az do czasti, w którym powstaja Jeszcze geste masy klajstrowate, i zostaje zakonczona przed powstawaniem kredowatych, latwo rozcieralnych albo twardych mas. Nastep¬ nie dodaje sie calkowita ilosc szesciomety¬ lenoczteroaminy jednorazowo albo W od¬ dzielnych dawkach. Przez odpowiednie dawkowanie moga byc otrzymywane masy o kwasnym albo alkalicznym odczynie; równiez mozna do mas o alkalicznym od¬ czynie dodawac masy o kwasnym Odczynie tak, aby mieszanina miala odczyn kwasny.Masy, zadane sz«sciometylenoc2teroamina zostaja poddane: proee&oWi dojrzewania bez doprowadzania ciepla, przyczem two¬ rza sie masy o konsystencji masci.Te metody kondensacyjne, przy któ¬ rych przewidziana jest od poczatku obec¬ nosc calkowitej ilosci szesciometylenoczte¬ roaminy, moga byc przeprowadzone rów¬ niez i w roztopionej masie.Jako kwasne srodki katalityczne moz¬ na zastosowac kwasy nieorganiczne i orga¬ niczne, zwiazki, odszczepiajace kwasy, so¬ le o kwasnym odczynie, kazda zasobna hib w mieszaninie. Dodawanie ich moze odby¬ wac sie jednorazowo albo dawkami. Celo¬ we jest rozpuszczanie srodka katalityczne¬ go w aldehydzie przed doprowadzeniem innych substancyj wyjsciowych.Obok mocznika, aldehydu mrówkowego i szesciometylenoczteroatniny mozna stoso¬ wac równiez inne zwiazki, reagujace na al¬ dehyd mrówkowy, np. uretan, tiomocznik, fenol, amidy kwasów mrówkowego, octo¬ wego, szczawiowego, Produkty kondensacji moga byc w do- wolnem stadjum procesu calkowicie albo czesciowo zobojetnione albo zalkalizewa- ne.Produkty kondensacyjne, otrzymywane rozmakemi metodami, moga byc ewentual¬ nie zmieszane z wlóknami i innemi substan¬ cjami wypelniaJacemi i barwiacemi, nastep¬ nie wysuszone i rozdrobnione. W przeci¬ wienstwie do znanych kondensatów, Wy¬ twarzanych z samego mocznika w obecno¬ sci kwasnych srodków kontaktowych, kon¬ densaty, wytworzone wedlug wynalazku, Wyrózniaja sie tern, ze bez obawy szkodli¬ wego wplywtl na scisliwosc i cieklosc md- ga byc latwo suszone bez zadnych srod¬ ków ostroznosci. Jest nawet mozliwe uwol¬ nienie od wody wytworzonych produktów jeszcze przed zmieszaniem z cialami wy¬ pelniajacemi, pomimo kwasnego odczynu, przez destylacje w prózni. Suszenie wyko¬ nywa sie celowo w temperaturach ponizej 160° w prózni albo pfzez przepu^zcaaiwe — 4 —cieplego powietrza, Przeprowadzanie w stan koncowy wykonywa sie na goraco, e- wentualnie tez pod cisnieniem. Cisnienie wynosi 100 -s- 150 kg/cm2, temperatura, w której odbywa sie tloczenie, moze sie wa¬ hac pomiedzy 130° a 160°C. Hartowanie wykonywa sie w sposób przyspieszony, przyczem mozna je wykonywac w formach odlewniczych.Produkty kondensacji, niezmieszane z cialami wypelniajacemi, sa klarowne i nie¬ wrazliwe na swiatlo, zachowuja swój wy¬ glad stale i dzieki temu nadaja sie do wy¬ twarzania szyb, szkielek zegarkowych i tym podobnych przedmiotów.Przyklad I. 180 wagowych czesci mocz¬ nika, 14 czesci wagowych szesciometyleno¬ czteroaminy i 364 czesci wagowe 40 % -owe¬ go aldehydu mrówkowego, zawierajacego 1,5 h- 2 czesci wagowych rozpuszczonego kwasu cytrynowego, ogrzewa sie do wrze¬ nia, a nastepnie pod chlodnica zwrotna przez kilka minut. Odczyn alkaliczny, wy¬ stepujacy po zmieszaniu wyjsciowych sub- stancyj, przechodzi przy ogrzewaniu pred¬ ko w silny odczyn kwasny. Klarowny i cie¬ kly roztwór kondensacyjny miesza sie z wlóknami i cialami wypelnia jacemi i suszy w prózni albo przy przedmuchiwaniu po¬ wietrza w temperaturze okolo 70°, a na¬ stepnie rozdrabnia. Pomimo zawartosci kwasu, otrzymuje sie sypki proszek, bar¬ dzo predko twardniejacy w goracej prasie i malo wrazliwy na zmiany temperatury.Materjal stloczony jest bardzo odporny na dzialanie wody.Przy takim samym przebiegu reakcji o- trzymuje sie taki sam wynik, wychodzac ze 180 czesci wagowych mocznika, 28 cze¬ sci wagowych szesciometylenoczteroaminy i 364 czesci wagowych 40 % -owego aldehydu mrówkowego, zawierajacego 3-^4 czesci kwasu cytrynowego.Przy przeprowadzeniu powyzszych pro¬ cesów kondensacji bez dodatku szesciome¬ tylenoczteroaminy, natomiast przy tych sa¬ mych pozostalych substancjach wyjscio¬ wych i przy tych samych ich ilosciach, wskutek wytworzonej reakcji kwasnej po¬ wstalby w przeciagu kilku sekund po osia¬ gnieciu temperatury wrzenia staly twardy placek, niedajacy sie mieszac z materjalem wypelniajacym i nieposiadajacy scisliwo¬ sci, a zatem bezwartosciowy pod wzgledem technicznym.Przyklad II. 120 czesci wagowych mocz¬ nika, 187 czesci wagowych 40%-owego roz¬ tworu aldehydu mrówkowego, 8 -s- 16 cze¬ sci wagowych 40% -owego roztworu mety- loaminy i 5 h- 20 czesci objetosciowych 10%-owego roztworu kwasu octowego go¬ tuje sie w przeciagu % -5- % godziny z za¬ stosowaniem chlodnicy zwrotnej, miesza z celuloza i 0,5 czesci wagowych kwasu cy¬ trynowego, suszy i rozdrabnia.Przyklad III. 120 czesci wagowych mocznika, 244 czesci wagowe 40% -owego aldehydu mrówkowego, 9,3 czesci wago¬ wych szesciometylenoczteroaminy i 0,5 cze¬ sci wagowych kwasu szczawiowego ogrze¬ wa sie do 50°C w przeciagu 8^2 -*- 9 go¬ dzin az do wystapienia kwasnego odczynu i do oddzielenia produktów hydrofobowych.Mase ostudza sie do temperatury pokojo¬ wej, przyczem powieksza sie ilosc wydzie¬ lonej substancji. Mase pozostawia sie w temperaturze pokojowej w przeciagu kilku dni w spokoju, a nastepnie miesza sie ja z materjalami wypelniajacemi, suszy w temperaturze pokojowej i rozdrabnia.Przyklad IV. 120 czesci wagowych mocznika, 244 czesci wagowe 40%-owego aldehydu mrówkowego, 9,3 czesci wago¬ wych szesciometylenoczteroaminy i 1 wa¬ gowa czesc kwasu szczawiowego ogrzewa sie do 70°C az do wystapienia odczynu kwasnego. Wydzielaja sie hydrofobowe masy zywicowe. Mieszanina zostaje nastep¬ nie ochlodzona do temperatury pokojowej i potraktowana dalej, jak w przykladzie III, przyczem ilosc wydzielonych mas po¬ wieksza sie. — 5 —PrzykladV, 90 czesci wagowych mocz¬ nika, 38 czesci wagowych tiomocznika, 244 czesci wagowe 40% -owego aldehydu mrówkowego, 9,3 czesci wagowych szescio- metylenoczteroaminy i 0,5 czesci wagowych kwasu szczawiowego ogrzewa sie do 60°C w przeciagu okolo 3x/2 godzin- Roztwór o silnym odczynie kwasnym ochladza sie do temperatury pokojowej i traktuje dalej, jak podano w przykladzie III.Przyklad VI. 60 czesci wagowych mocz¬ nika, 38 czesci wagowych tiomocznika, 4-s- 8 czesci wagowych wódziami hydrazyny, 183 czesci wagowych 40%-owego aldehydu mrówkowego i 0,5 ^ 1 czesci wagowych kwasu cytrynowego ogrzewa sie w przecia¬ gu % -i- % godzin do 55° h- 60°C, miesza z materjalem wlóknistym, pozostawia przez 24 godziny i traktuje dalej wedlug przy¬ kladu III. Wodzian hydrazyny zostaje do¬ dany dopiero po czesciowem rozpuszcze¬ niu mocznika wzglednie mocznika i tio¬ mocznika w aldehydzie mrówkowym.Przyklad VII. 79,5 czesci wagowych mocznika, 162 czesci wagowe 40%-owego formaldehydu, 37,2 czesci wagowych sze- sciometylenoczteroaminy i 2 czesci wagowe kwasu szczawiowego ogrzewa sie w prze¬ ciagu okolo 8 godzin do 50° -h- 60°C az do osiagniecia odczynu kwasnego, nastepnie ochladza sie roztwór do temperatury poko¬ jowej i zadaje 810 czesciami wagowemi 40%-owego formaldehydu, 340 czesciami wagowemi mocznika i 76 czesciami wago¬ wemi drobno zmielonego tiomocznika i po¬ zostawia przez kilka dni przy poczatko- wem mieszaniu bez doprowadzania ciepla.Dalsza obróbka odbywa sie wedlug przy¬ kladu III.Przyklad VIII. 480 czesci wagowych mocznika, 37,2 czesci wagowych szesciome- tylenoczteroaminy i 2 czesci wagowe kwa¬ su szczawiowego, rozpuszczone w 989 cze¬ sciach wagowych 40%-owego aldehydu mrówkowego, ogrzewa sie do 60° -s- 65°C az do osiagniecia odczynu kwasnego. Roz¬ twór ochladza sie, pozostawia w spokoju 24 godziny albo dluzej, dodaje sie 16 cze¬ sci objetosciowych zgeszczonego kwasu sol¬ nego, pozostawia roztwór jeszcze w przecia¬ gu 1 .-h- 1% godziny w zimnem miejscu i na¬ stepnie zobojetnia lugiem sodowym.Przyklad IX. 30 czesci wagowych mocznika, 14 czesci wagowych szesciome* tylenoczteroaminy i 60 czesci wagowych 40% -owego formaldehydu, zawierajacego 0,5 czesci wagowych kwasu szczawiowego, ogrzewa sie w przeciagu 1 -i- 2 godzin do 70°C przy stalem mieszaniu. Wytwarza sie produkt zelatynowaty, ubogi w wode i w goracej wodzie latwo rozpuszczalny, kla¬ rowny jak szklo, który zostaje mialko roz¬ drobniony (produkt posredni A). 150 czesci wagowych mocznika, 303 cze* sci wagowe zobojetnionego formaldehydu ogrzewa sie do punktu wrzenia 120°C pod normalnem cisnieniem. Powstaje zmetniony na bialo produkt, latwo topliwy i rozpu* szczalny w goracej wodzie, który jest na goraco ciekly, a na zimno plastyczny (pro¬ dukt posredni B}.Produkty AiB zostaja zmieszane na ogrzanych walcach wraz z dodatkiem ce¬ lulozy i innych mas wypelniajacych i prze¬ robione na ogrzanych walcach az do osia¬ gniecia potrzebnej do stlaczania konsy¬ stencji poczatkowo cieklej mieszaniny zy¬ wicowej.Przyklad X. 30 czesci wagowych mocz¬ nika, 14 czesci wagowych szesciometyleno- czteroaminy i 60 wagowych czesci 40%-ó- wego formaldehydu, zawierajacego jedna czesc wagowa rozpuszczonego kwasu szczawiowego, zostaja oddestylowane pod cisnieniem 30 -h- 50 mm i w temperaturze 60° '-5- 90°C. Przedestylowuje 40 czesci objetosciowych cieczy. Destylowana, kla¬ rowna, jak szklo, zywica jest ciekla na go¬ raco i plastyczna na zimno (produkt po¬ sredni A). 150 czesci wagowych mocznika, 303 cze¬ sci wagowe zobojetnionego formaldehyduAest^uje sie w prózni pod cisnieniem 3 5» m»i w temperat»r*cfc 6CP -#-Wt Prze- eliodzl 185 czysci objetosciowych cieczy.Destylowana zywica jest nieco zmetniona, na goraco latwo sie topi, rut zimno jest pla¬ styczna (produkt posredni Ety.Produkty A i B zostaja zmieszane wraz z dodatkiem celulozy na goracych kalan¬ drach i przerobione dalej wedlug przykla¬ du-IX, Przyklad Xi. 30 czesci wagowych mocznika, 14 czesci wagowych szesciomety- lenoczteroaminy i 60 czesci wagowych 40% - owego formaldehydu destyluje sie pod nor- malnem cisnieniem az do punktu wrzenia t20*G. Otrzymuje sie klarowna, jak szklo, zywice, ciekla na goraco i plastyczna na zimno {produkt posredni A).Posredni produkt B zostaje wytworzo¬ ny, jak podano w przykladzie IX. Zmie¬ szanie wykonywa sie równiez wedlug przy¬ klada IX. Do mieszaniny dodaje sie roztwór jednej czesci wagowej kwasu szczawiowego w malej ilosci spirytusu i miesza.Przyklad KIL Roztwór 120 czesci wa¬ gowych mocznika, 1 czesci wagowej sze- sciometylenoczteroaminy i 1 czesci wago¬ wej kwasu szczawiowego w 244 czesciach wagowych 40% -owego formaldehydu pozo¬ stawia sie w spoczynku w przeciagu 8 go¬ dzin, chlodzac gór by temperatura nie prze¬ kroczyla 6°C Otrzymuje sie mleczna ma- se, do której wprowadza sie, mieszajac, roztwór 9,3 czesci wagowych szesciomety- lenoczteróaminy w male} ilosci wody. Ma¬ sa przybiera odczyn alkaliczny. Masa ta pozostaje w spoczynku okolo 24 godzin bez doprowadzania ciepla, poczern zostaje zmieszana z materjalami wypelnia jacemi, wysuszona i rozdrobniona. Gdy poczatkowa masa kondensacyjna pozostawiona zostaje na dluzej niz 8 godzin, to przyjmuje poda¬ na ilosc szesciometylenoczteroaminy i na¬ wet wieksze jej ilosci przy zachowaniu kwa- snegO odczynu, Zdolnosc masy kondensacyjnej przyj- Mowania póztriej^zefo dodatku sZ&kkome- tylenorateroamiisy zalety od stana, w ja¬ kim masa ta w d&ttej chwili sie znajduje.Wspomniana mleczna masa kondensacyjni moze byc otrzymana w krótszym czasie, je¬ zeli sie pracuje przy wiekszera stezeniu Joh¬ nów wodorowych i w meco wyzszej tempe¬ raturze, i odwrotnie, czas trwania konden¬ sacji przedluza sie, jezeli kondensacje prze¬ prowadza sie przy mniejsfferrt stezeniu jo¬ nów wodorowymi i w nizszej temperaturze.Przyklad Xlii. Roztwór 120 czesci wa¬ gowych mocznika, 1 czesci wagowej sze- sciometylenoczt^roaminy i 1 czesci wago¬ wej kwasu szczawiowego w 244 czesciach wagowych 48% -owego forautldekydm pozo¬ stawia sie przy chlodzeniu w spoczynku 8 godzin, przyczem temperatura nie powinna przekroczyc 6°C, Do mlecznej masy wpro¬ wadza sie roztwór 4,5 czesci wagowych szesciometylenoczteroaminy, Maja o mocno kwasnym odczynie pozostawiona zostaje przez 24 godziny bez doprowadzania cieplu i potraktowana dalej wedlug przykladu XH.Przyklad XIV. Roztwór 120 czesci wa¬ gowych mocznika, 1 czesci wagowej szeseto- metylenoczteroaminy i 1,5 czesci wagowych kwasu szczawiowego w 244 czesciach wa¬ gowych 40% -owego formaldehydu pozo¬ stawia sie na 15 godzin, przyczem tempera¬ tura nie powinna przekraczac 6fvC. Powsta¬ je gesta masa klsjstrowata, przyjmujaca 18,6 czesci wagowych sze^ciometylenoczle- roaminy przy zachowaniu kwssnego odczy¬ nu. Dalsze traktowanie odbywa sie wedlug przykladu XII.Przyklad XV. Roztwór 126 czesci wa¬ gowych mocznika, 1 czesci wagowej sze- sciometylenoczteroaminy i 1 czesci wago¬ wej kwasu szczawiowego w 244 czesciach 40%-owego formaldehydu pozostawia sie na 8 godzin, ciagle chlodzac. Klajstrowata masa zostaje zadana 9,3 czesci wagowych szesciometylenoczteroammy, poczem wy¬ stepuje odczyn alkaliczny. Ten alkaliczny — 7 —ftztwór po uprzednieni zmieszaniu z celu¬ loza i odparowaniu w prózni zostaje zada¬ ny kwasna masa kondensacyjna, otrzymana ze 120 czesci wagowych mocznika, 1 czesci wagowej szesciometylenoczteroaminy, 1 czesci wagowej kwasu szczawiowego i 244 czesci wagowych formaldehydu przez 8-o- godzinne pozostawienie w spoczynku przy ciaglem chlodzeniu. Alkaliczny odczyn przechodzi przy zmieszaniu w kwasny.Przyklad XVL Roztwór 108 czesci wa¬ gowych mocznika, 18,8 czesci wagowych fe¬ nolu, 1 czesci wagowej szesciometyleno¬ czteroaminy i 1 czesci wagowej kwasu szczawiowego w 244 czesciach wagowych 40% -owego formaldehydu pozostawia sie, chlodzac, 8 godzin w spoczynku. Do gestej masy wprowadza sie 7 czesci wagowych szesciometylenoczteroaminy. Odczyn pozo¬ staje kwasny. Masa pozostaje okolo 24 go¬ dzin bez doprowadzania ciepla w spoczyn¬ ku, a nastepnie zostaje zmieszana z mate- rjalami wypelniajacemi, wysuszona i roz¬ drobniona.Przyklad XVII, Roztwór 108 czesci wagowych mocznika, 17,6 czesci wagowych uretanu, 1 czesci wagowej szesciometyleno¬ czteroaminy i 1 czesci wagowej kwasu szczawiowego w 244 czesciach wagowych 40% -owego formaldehydu pozostawia sie w spoczynku przez 10 godzin, przyczem po¬ wstaje gesta masa klajstrowata. Do masy tej wprowadza sie 8 czesci wagowych sze¬ sciometylenoczteroaminy. Kwasny odczyn zostaje zachowany. Dalsze traktowanie wy¬ konywa sie wedlug przykladu XII, Przyklad XVIII, Roztwór 120 czesci wagowych mocznika i 0,5 czesci wagowych kwasu szczawiowego w 244 czesciach wa¬ gowych 40%-owego formaldehydu pozosta¬ je w spoczynku 4 godziny przy ciaglem chlodzeniu, przyczem powstaje gesta masa.Do masy tej wprowadza sie 4,5 czesci wa¬ gowych szesciometylenoczteroaminy. Od¬ czyn pozostaje kwasny. Masa pozostaje w spoczynku jeszcze okolo 24 godzin bez do¬ prowadzania ciepla az do przybrania kon¬ systencji masci, poczem zostaje zmieszana z materjatami wypelniajacemi, wysuszona i rozdrobniona.Jezeli zamiast 4,5 czesci wagowych sze¬ sciometylenoczteroaminy dodaje sie 9,3 czesci wagowych, to otrzymuje sie masy o odczynie alkalicznym, z których, jednako¬ woz otrzymuje sie tak samo, jak z kwa¬ snych mas, proszek, nadajacy sie do pred¬ kiego stlaczania. Jezeli czas oddzialywania kwasnego formaldehydu na mocznik przy jednoczesnem ochladzaniu zostaje przedlu¬ zony, to wspomniane 9,3 Czesci wagowych szesciometylenoczteroaminy, a nawet i wie¬ cej, zostaje przyjete przy zachowaniu kwa¬ snego odczynu.Przyklad XIX, Roztwór 120 czesci wa¬ gowych mocznika i 0,5 czesc? wagowych kwasu szczawiowego w 244 czesciach wa¬ gowych 40%-owego formaldehydu pozosta¬ wia sie w spoczynku 4 godziny az do osia¬ gniecia gestej konsystencji. Nastepnie do¬ daje sie 9,3 czesci wagowych szesciomety¬ lenoczteroaminy, przez co powoduje sie od¬ czyn alkaliczny, Do masy o alkalicznym od¬ czynie dodaje sie 150 czesci wagowych ma¬ sy o kwasnym odczynie, wytworzonej ze 120 czesci wagowych mocznika, 0,5 czysci wagowych kwasu szczawiowego i 244 cze¬ sci wagowych 40% -owego formaldehydu przez 4-godzinne pozostawienie w spoczyn¬ ku i nastepnie dodanie 4,5 czesci wago¬ wych szesciometylenoczteroaminy. Alka¬ liczna masa zamienia sie na kwasna.Przyklad XX; Roztwór 108 czesci wa¬ gowych mocznika, 11,8 czesci wagowych a- cetamidu i 0,5 czesci wagowych kwasu szczawiowego w 244 czesciach wagowych 40%-owego formaldehydu pozostaje w spo¬ czynku przez 5 godzin. Do gestej masy wprowadza sie 8 czesci wagowych szescio¬ metylenoczteroaminy, przyczem odczyn kwasny zostaje zachowany. Zamiast aceta* midu moga byc wprowadzone odpowiednie ilosci formamidu albo oksamidu. — 8 —Produkty kondensacji, wytworzone we¬ dlug wynalazku, przedstawiaja gotowe do tloczenia materjaly, wyrózniajace sie tern, ze w szybkim procesie stlaczania osiaga sie z nich przedmioty, które staja sie w goracej prasie bardzo twarde, nie tworza pecherzy i moga byc wyrzucane z form prasowni¬ czych, nawet skomplikowanych, na goraco.Mechaniczne, fizyczne i chemiczne wlasci¬ wosci tych przedmiotów sa doskonale.Produkty kondensacji moga byc równiez obrabiane przez odlewanie i równiez ten ro¬ dzaj postepowania prowadzi do otrzymy¬ wania przedmiotów o doskonalych wlasci¬ wosciach. PL