PL219032B1 - Kompozycja farmaceutyczna zawierająca alskiren, amlodypinę i hydrochlortiazyd, kombinacja zawierająca te składniki, zastosowanie wspomnianej kombinacji oraz zestaw handlowy zawierający wspomnianą kombinację - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Wynalazek dotyczy kompozycji farmaceutycznej zawierającej alskiren, amlodypinę i hydrochlortiazyd, kombinacji zawierającej te składniki, zastosowania wspomnianej kombinacji oraz zestawu handlowego zawierającego wspomnianą kombinację.

Układ renina-angiotensyna (RAS) jest złożonym układem hormonalnym składającym się z prekursora o dużej masie cząsteczkowej, angiotensynogenu, dwóch enzymów konwertujących, reniny i enzymu przekształcającego angiotensynę (ACE), oraz naczyniowoczynnego mediatora - angiotensyny II (Ang II) (J. Cardiovasc. Pharmacol., 15 (Supp B) (1990) str. S1-S5). Enzym renina katalizuje rozszczepienie angiotensynogenu na dekapeptyd angiotensyna I, który ma sam z siebie niewielką aktywność biologiczną i jest przekształcany w aktywny oktapeptyd Ang II przez enzym ACE. Ang II oddziałuje biologicznie w różny sposób na układ krążenia, z włączeniem zwężania naczyń, aktywacji współczulnego układu nerwowego, stymulacji produkcji aldosteronu, wpływu antynatriuretycznego, stymulacji wzrostu naczyń (na przykład stymulacji proliferacji komórek mięśni gładkich i odkładania nadmiaru macierzy zewnątrzkomórkowej w ścianie naczyń) i stymulacji wzrostu mięśnia sercowego. Ang II działa jako hormon presyjny i leży u podłoża kilku rodzajów nadciśnienia.

Efekt zwężania naczyń przez angiotensynę II wywoływany jest oddziaływaniem na komórki mięśni gładkich nie-prążkowanych, stymulacją produkcji hormonów andrenergicznych - adrenaliny i noradrenaliny, jak również wzrostem aktywności współczulnego układu nerwowego w wyniku wytworzenia noradrenaliny. Angiotensyna II wpływa także na równowagę elektrolitową, w nerkach wywołuje na przykład efekty antynatriuretyczne i antydiuretyczne i w związku z tym aktywuje uwolnienie z jednej strony białka wazopresyny z przysadki mózgowej oraz, z drugiej strony, aldosteronu z warstwy kłębkowatej kory nadnerczy. Wszystkie te efekty odgrywają ważną rolę w procesie regulacji ciśnienia krwi, wzroście objętości krążącej krwi i wzroście obwodowego oporu naczyniowego. Angiotensyna II wpływa także na wzrost komórek i migracje komórek oraz tworzenie macierzy zewnątrzkomórkowej.

Angiotensyna II oddziałuje ze specyficznymi receptorami na powierzchni komórki docelowej. Możliwa okazała się identyfikacja pewnych podtypów receptorów, na przykład receptorów AT1 i AT2. Ostatnio wiele uwagi poświęca się badaniom nad wykryciem substancji, które wiążą się z receptorem AT1. Te aktywne substancje nazywa się często antagonistami angiotensyny II. Z powodu hamowania receptora AT1, antagonistów tych można używać między innymi w charakterze środków przeciwnadciśnieniowych lub do leczenia zastoinowych niewydolności serca. Antagoniści angiotensyny II stanowią składniki czynne, które wiążą się z podtypem receptora AT1.

Inhibitory układu renina-angiotensyna (RAS) to dobrze znane leki obniżające ciśnienie krwi i stosowane w leczeniu nadciśnienia oraz zastoinowych niewydolności serca, co opisano, na przykład w Eng. J. Med. 316, 23 (1987) str. 1429-1435. Duża liczba inhibitorów białkowych i niebiałkowych układu RAS to dobrze znane, najszerzej przebadane inhibitory ACE, do których zalicza się leki takie jak kaptopryl, enalapryl, lizynopryl, benazepryl i spirapryl. Chociaż działanie inhibitorów ACE polega głównie na zapobieganiu tworzeniu białka zwężającego naczynia - Ang II, jak podano w Hypertension, 16, 4 (1990) str. 363-370, inhibitory ACE rozszczepiają wiele substratów białkowych z włączeniem naczyniowoczynnych białek bradykininy i substancji P. Pokazano efekt zapobiegania rozkładowi bradykininy przez inhibitory ACE i wykazano, że w pewnych warunkach aktywność inhibitorów ACE zależy raczej od podnoszenia poziomu bradykininy niż hamowania tworzenia Ang II, Circ. Res., 66, 1 (1990) str. 242-248. Konsekwentnie, nie można założyć, że działanie inhibitora ACE polega wyłącznie na zapobieganiu tworzeniu angiotensyny i dalszego hamowania układu RAS.

Oprócz hamowania konwersji angiotensyny I w angiotensynę II lub blokowania receptora AT1, szlak układu RAS może zostać zablokowany na samym początku. Ten początkowy etap (tj. konwersja angiotensynogenu w angiotensynę I) jest zależny od reniny, którą mogą hamować inhibitory reniny (RI). Inhibitory reniny oddziałują na etap określający szybkość całej kaskady i dlatego całkowicie blokują tworzenie angiotensyny II. Z powodu pozornie całkowitego zablokowan ia syntezy angiotensyny II przez inhibitory RI, środki te wykazują zwiększoną skuteczność działania w porównaniu z inhibitorami ACE lub blokerami receptora AT1. Ponadto, z powodu wysokiej specyficzności, inhibitory RI powodują mniej działań ubocznych niż inhibitory ACE. Jednym z inhibitorów RI jest aliskiren. Inne inhibitory RI to detikiren, terlakiren i zankiren.

PL 219 032 B1

Aliskiren ma następujący wzór (I):

Inhibitor reniny o wzorze (I) i nazwie chemicznej 2(S),4(S),5(S),7(S)-N-(3-amino-2,2-dimetylo-3-oksopropylo)-2,7-di(1-metyloetylo)-4-hydroksy-5-amino-8-[4-metoksy-3-(3-metoksypropoksy)fenylo]amid kwasu oktanowego został szczegółowo ujawniony w EP 678503 A. Szczególnie korzystny jest hemifumaran powyższego związku.

Wadą leczenia nadciśnienia oraz chorób i stanów z nim związanych jest to, iż monoterapia często stymuluje mechanizmy kompensacyjne, które przeciwdziałają wywołanemu farmakologicznie spadkowi ciśnienia krwi. Kompensacja ta utrudnia obniżanie ciśnienia krwi. Dlatego też pożądane wydaje się opracowanie dodatkowych metod leczenia skutecznych w tego typu przypadkach.

Przedmiotem wynalazku jest kompozycja farmaceutyczna zawierająca aliskiren, amlodypinę, oraz hydrochlorotiazyd lub, jeśli wskazane, w każdym przypadku ich farmaceutycznie dopuszczalne sole.

Korzystnie, kompozycja farmaceutyczna według wynalazku zawiera aliskiren w ilości od 1 do 1000 mg, amlodypinę w ilości od 1 do 40 mg i hydrochlorotiazyd w ilości od 5 do 200 mg.

W innym korzystnym wariancie, kompozycja farmaceutyczna według wynalazku zawiera aliskiren w ilości od 140 do 550 mg, amlodypinę w ilości od 2 do 12 mg i hydrochlorotiazyd w ilości od 5 do 30 mg.

Korzystnie kompozycja farmaceutyczna według wynalazku zawiera amlodypinę w ilości 5 albo 10 mg.

Korzystnie kompozycja farmaceutyczna według wynalazku zawiera hydrochlorotiazyd w ilości 12,5 albo 25 mg.

Przedmiotem wynalazku jest także kombinacja zawierająca aliskiren, amlodypinę, oraz hydrochlorotiazyd jak określono powyżej lub, jeśli wskazane, w każdym przypadku ich farmaceutycznie dopuszczalne sole do zastosowania w leczeniu nadciśnienia lub niewydolności serca.

Przedmiotem wynalazku jest również zastosowanie kombinacji zawierającej aliskiren, amlodypinę, oraz hydrochlorotiazyd, jak określono powyżej lub, jeśli wskazane, w każdym przypadku ich farmaceutycznie dopuszczalne sole do wytwarzania leku do leczenia nadciśnienia lub niewydolności serca.

Przedmiotem wynalazku jest również zestaw handlowy zawierający (i) aliskiren lub jego farmaceutycznie dopuszczalną sól, (ii) amlodypinę lub jej farmaceutycznie dopuszczalną sól oraz (iii) hydrochlorotiazyd lub jego farmaceutycznie dopuszczalną sól, w postaci dwóch albo trzech oddzielnych jednostek składników (i) do (iii) razem z instrukcjami jednoczesnego, oddzielnego albo kolejnego ich stosowania do opóźniania rozwoju albo leczenia nadciśnienia lub niewydolności krążenia.

Korzystnie, w zestawie według wynalazku aliskiren występuje w ilości od 1 do 1000 mg, amlodypina występuje w ilości od 1 do 40 mg a hydrochlorotiazyd występuje w ilości od 5 do 200 mg.

W innym korzystnym zestawie według wynalazku aliskiren występuje w ilości od 140 do 550 mg, amlodypina występuje w ilości od 2 do 12 mg, a hydrochilorotiazyd występuje w ilości od 5 do 30 mg.

Strukturę substancji czynnych można znaleźć w aktualnym wydaniu standardowego kompendium „The Merck Index lub w bazach danych np. LifeCycle Patents International (np. IMS World Publications) posługując się ich nazwami niezastrzeżonymi lub handlowymi. Treść wymienionych dokumentów załączono tu w charakterze odnośników. Każda osoba biegła w dziedzinie będzie potrafiła wskazać substancję czynną i, bazując na tych odnośnikach, będzie mogła wyprodukować ten związek oraz przetestować podane wskazówki farmaceutyczne i właściwości stosując standardowe modele testowe, zarówno w warunkach in vitro, jak i in vivo.

Niniejszy wynalazek znajduje zastosowanie w leczeniu niewydolności serca, na przykład (ostrej i przewlekłej) zastoinowej niewydolności serca, niewydolności lewokomorowej, kardiomiopatii przero4

PL 219 032 B1 stowej, kardiomiopatii cukrzycowej, komorowych i nadkomorowych zaburzeń rytmu, migotania przedsionków, trzepotania przedsionków lub szkodliwej przebudowy naczyniowej.

Można wykazać, że leczenie skojarzone z zastosowaniem w szczególności aliskirenu, zwłaszcza jego hemifumaranu, amlodypiny, zwłaszcza jej maleinianu lub korzystniej benzenosulfonianu, i hydrochlorotiazydu (HCTZ) jest korzystne w leczeniu i zapobieganiu zawałowi serca i jego następstwom. Leczenie skojarzone tego typu jest także pomocne w przypadku miażdżycy tętnic, dusznicy bolesnej (stabilnej i niestabilnej) oraz niewydolności nerek (cukrzycowej lub niecukrzycowej). Ponadto, leczenie skojarzone może poprawić stan zaburzeń czynności śródbłonka, a przez to korzystnie wpłynąć na choroby, w przypadku których prawidłowa czynność śródbłonka zostaje naruszona, tak jak w przypadku niewydolności serca, dusznicy bolesnej i cukrzycy. Ponadto, kombinacja według niniejszego wynalazku może zostać zastosowana do leczenia lub zapobiegania wtórnemu aldosteronizmowi, pierwotnemu i wtórnemu nadciśnieniu płucnemu, stanom niewydolności nerek, na przykład nefropatii cukrzycowej, zapaleniu kłębuszków nerkowych (z włączeniem nefropatii IgA), zwłóknieniu nerek, twardzinie, stwardnieniu kłębuszków nerkowych, białkomoczowi nerkowemu, a także nadciśnieniu nerkowo-naczyniowemu, retinopatii cukrzycowej, jak również innym chorobom naczyniowym, takim jak migrena, choroby naczyń obwodowych, choroba Raynauda, przerost śródbłonka, zaburzenie czynności poznawczych (takie jak choroba Alzheimera), jaskra i udar, zwłóknienia płuc i wątroby, choroby zwłóknieniowe wynikające z odkładania nadmiaru matrycy zewnątrzkomórkowej indukowanego przez TGF-β i choroby rozrostowe komórek mięśni gładkich (na przykład włókniakomięsaki macicy).

Leczenie tego typu polega na podawaniu kombinacji według wynalazku ssakom wymagającym takiego leczenia.

Termin „leczenie lub „terapia używany w opisie i zastrzeżeniach obejmuje wszystkie formy lub sposoby leczenia znane osobom biegłym w dziedzinie i w szczególności obejmuje leczenie zapobiegawcze, leczenie prowadzące do wyleczenia i leczenie objawowe.

Diuretyki, (taki jak hydrochlortiazyd) aktywują układ RAS, co zwiększa efektywność hamowania układu RAS przez inhibitor reniny (RI). Dodanie blokera kanału wapniowego (takiego jak amlodypina) do inhibitora RI, którego aktywność jest wzmacniana przez diuretyk, spowoduje obniżenie, na przykład, ciśnienia krwi według mechanizmu odrębnego od tego w układzie RAS. Pokazano, że bloker kanału wapniowego może działać osłonowo na nerki chociażby częściowo poprzez (i) hamowanie ekspresji aktyny TGF-beta & alfa-SMA w kłębuszkach nerkowych (Nephron 2000 Nov; 86 (3):315-26) oraz (ii) poprzez wykazywanie aktywności hamującej wzrost przejawiającej się w hamowaniu różnych szlaków sygnałów komórkowych (J. Hypertens 2002 Jan; 20(l):95-102).

Nieoczekiwanie stwierdzono, iż połączenie różnych mechanizmów zgodnie z wynalazkiem, maksymalizuje szansę uniknięcia aktywacji mechanizmów kompensujących regulujących ciśnienie krwi, które są pobudzane w wyniku zastosowania monoterapii przeciwnadciśnieniowej. Nieoczekiwanie okazało się, że blokowanie układu RAS jest najbardziej efektywne, gdy układ jest aktywowany. W związku z tym możliwe jest osiągnięcie większego stopnia hamowania farmakologicznego układu RAS w przypadku podawania blokerów tego układu jednocześnie z jego łagodnymi aktywatorami. Układ RAS można aktywować za pomocą blokerów kanałów wapniowych i diuretyków. Dodatkowo, każda z tych terapii z osobna jest terapią przeciwnadciśnieniową. Użycie inhibitora reniny (RI) (takiego jak alskiren) w tej kombinacji zapewnia najbardziej efektywną i całkowitą blokadę układu RAS. Nieoczekiwaną korzyść z zastosowania kombinacji trój- lub dwuskładnikowej stanowi (i) wzmocniony efekt obniżenia ciśnienia krwi (ii) skuteczniejsze zapobieganie efektom proliferacyjnym poprzez połączone działanie inhibitora reniny (wzmacniane przez diuretyk) i blokera kanału wapniowego. Oba te działania przekładają się na wzmocnienie ochrony tkanek. Poprawiona aktywność i korzyść w stosunku do użycia kombinacji dwóch składników wynika ze wzmocnienia lub nawet oddziaływań synergistycznych między trzema składnikami. Ponadto, zastosowanie mniejszych dawek składników tworzących kombinację umożliwia zmniejszenie działań ubocznych. Przykładowo, dawki pojedynczych składników mogą zostać zmniejszone 2-7-krotnie lub 3-7, 4-7, 5-7 bądź 6-7-krotnie, jeśli podawane w skojarzeniu i nadal możliwe jest osiągnięcie podobnej aktywności w obniżaniu ciśnienia krwi w porównaniu z każdym z tych środków z osobna. Przewaga i korzyści płynące z zastosowania potrójnej kombinacji w porównaniu z kombinacją podwójną mogą zostać wykazane, na przykład w badaniu tej kombinacji na korzystny wpływ na obniżanie ciśnienia krwi, przerost lewej komory, ochronę nerek (na przykład działanie odwracające, polepszające lub opóźniające białkomocz; spowalnianie spadku szybkości przesączania kłębkowego lub wpływ na klirens kreatyniny, opóźnianie podwajania poziomu kreatyniny w surowicy krwi).

PL 219 032 B1

Przedłużające się i niekontrolowane nadciśnieniowe choroby naczyniowe prowadzą ostatecznie do różnych zmian patologicznych w narządach docelowych, takich jak serce i nerki. Zmiany te są szybsze w przypadku cukrzycy. Przewlekłe nadciśnienie może prowadzić również do częstszych udarów. Dlatego też istnieje konieczność określenia skuteczności leczenia przeciwnadciśnieniowego, przebadania dodatkowych efektów sercowo-naczyniowych, poza tymi związanymi z obniżaniem ciśnienia krwi. Posłuży to lepszemu poznaniu korzyści płynących z zastosowania leczenia skojarzonego. Natura nadciśnieniowych chorób naczyniowych jest wieloczynnikowa. W pewnych warunkach leki o różnym mechanizmie działania mogą zostać zastosowane łącznie. Jednakże, stosowanie kombinacji leków różniących się sposobem działania niekoniecznie prowadzi do korzystnego działania.

Wzmocnienie to nasilenie działania biologicznego jednego środka przez inny środek ze skutkiem addytywnym lub silniejszym w porównaniu z działem pojedynczych środków, podczas gdy synergizm to nasilenie działania biologicznego jednego środka przez inny środek z otrzymaniem działania silniejszego niż to przewidywane na podstawie sumy efektów pojedynczych środków.

Zgodnie z wynalazkiem, korzystnie aliskiren, występuje w postaci hemifumaranu, a amlodypina występuje w postaci maleinianu lub korzystniej benzenosulfonianiu.

Łączone związki mogą być obecne w postaci ich farmaceutycznie dopuszczalnych soli. Jeśli związki te mają, na przykład, przynajmniej jedno centrum zasadowe, mogą tworzyć sole addycyjne z kwasami. Odpowiednie sole addycyjne mogą być otrzymywane, jeśli jest to pożądane, z wykorzystaniem obecnego dodatkowo centrum zasadowego. Związki mające co najmniej jedną grupę kwasową (na przykład COOH) mogą także tworzyć sole z zasadami. Odpowiednie sole wewnętrzne można otrzymać, jeśli związek zawiera na przykład grupę karboksylową i aminową.

Niespodziewanie stwierdzono, że skojarzenie aliskirenu, amlodypiny i HCTZ daje lepsze efekty terapeutyczne niż podawanie każdego z tych środków z osobna. Lepsza skuteczność to także przedłużony czas działania. Czas działania może być monitorowany jako czas powrotu do stanu wyjściowego przed podaniem następnej dawki albo jako pole powierzchni pod krzywą zależności stężenia leku w osoczu od czasu (AUC) i może być wyrażony jako iloczyn zmiany ciśnienia krwi w milimetrach słupka rtęci (zmiana w mmHg) i czasu trwania efektu (minuty, godziny lub dni).

Dalsze korzyści polegają na tym, że zgodnie z niniejszym wynalazkiem, niższe dawki pojedynczych leków wchodzących w skład kombinacji można stosować w celu zmniejszenia dawkowania, na przykład dawki często nie tylko są niższe ale i lek podaje się rzadziej, lub mogą one być stosowane dla zmniejszania działań ubocznych. Dzięki łącznemu podawaniu aliskirenu, amlodypiny i HCTZ lub ich farmaceutycznie dopuszczalnych soli uzyskuje się znaczącą odpowiedź u większego odsetka leczonych pacjentów, czyli odpowiedź na leczenie jest częstsza niezależnie od choroby wywołującej to zaburzenie. Jest to zgodne z oczekiwaniami i wymaganiami leczonego pacjenta.

Można wykazać, że dzięki leczeniu skojarzonemu z zastosowaniem aliskirenu, w szczególności jego hemifumaranu, amlodypiny, w szczególności jej maleinianu lub korzystniej benzenosulfonianu, i HCTZ, leczenie przeciwnadciśnieniowe jest bardziej skuteczne (w przypadku nadciśnienia złośliwego, samoistnego, nerkowo-naczyniowego, cukrzycowego, izolowanego skurczowego lub innego typu nadciśnienia o charakterze wtórnym) poprzez poprawę skuteczności, jak i wyższego odsetka pacjentów reagujących na leczenie. Kombinacja jest także pomocna w leczeniu niewydolności serca, na przykład (ostrej i przewlekłej) zastoinowej niewydolności serca, niewydolności lewokomorowej, kardiomiopatii przerostowej, kardiomiopatii cukrzycowej, zaburzeń rytmu komorowego i nadkomorowego, migotania przedsionków, trzepotania przedsionków lub szkodliwej przebudowy naczyniowej. Można wykazać, że leczenie skojarzone z zastosowaniem aliskirenu, amlodypiny i HCTZ jest korzystne w leczeniu i zapobieganiu zawałowi serca oraz jego następstwom. Leczenie skojarzone z zastosowaniem aliskirenu, amlodypiny i HCTZ jest także pomocne w przypadku miażdżycy tętnic, choroby wieńcowej (stabilnej i niestabilnej) oraz niewydolności nerek (cukrzycowej lub niecukrzycowej). Ponadto, leczenie skojarzone z zastosowaniem aliskirenu, amlodypiny i HCTZ może poprawić stan zaburzeń czynności śródbłonka, a przez to korzystnie wpłynąć na choroby, w przypadku których prawidłowa czynność śródbłonka zostaje naruszona, tak jak w przypadku niewydolności serca, dusznicy bolesnej i cukrzycy. Ponadto, kombinacja według niniejszego wynalazku może być stosowana do leczenia lub zapobiegania wtórnemu aldosteronizmowi, pierwotnemu i wtórnemu nadciśnieniu płucnemu, stanom niewydolności nerek, na przykład nefropatii cukrzycowej, zapaleniu kłębuszków nerkowych (z włączeniem nefropatii IgA), zwłóknieniu nerek, twardzinie, stwardnieniu kłębuszków nerkowych, białkomoczowi nerkowemu, a także nadciśnieniu nerkowo-naczyniowemu, retinopatii cukrzycowej i również innym chorobom naczyniowym, takim jak migrena, choroby naczyń obwodowych, choroba Raynauda,

PL 219 032 B1 przerost śródbłonka, zaburzenia czynności poznawczych (takie jak choroba Alzheimera), jaskra i udar, zwłóknienia płuc i wątroby, choroby zwłóknieniowe wynikające z odkładania nadmiaru matrycy zewnątrzkomórkowej indukowanego przez TGF-β i choroby rozrostowe komórek mięśni gładkich (na przykład włókniakomięsaki macicy).

Znawca dziedziny, której dotyczy niniejszy wynalazek będzie w zupełności zdolna do wybrania stosownego modelu testowego w celu wykazania skuteczności kombinacji według niniejszego wynalazku we wskazaniach do leczenia wymienionych powyżej i poniżej. Reprezentatywne badania przeprowadza się z użyciem kombinacji składającej się z aliskirenu, w szczególności jego hemifumaranu, amlodyp i n y, w szczególności jej maleinianu lub korzystniej benzenosulfonianu i HCTZ według wskazanej poniżej metody.

Zalety kombinacji z niniejszego wynalazku można na przykład zademonstrować w próbach klinicznych lub w testach, co zasadniczo opisano poniżej. Wiele protokołów prób klinicznych dotyczących badania kombinacji według wynalazku jest znanych znawcom dziedziny. Przykładowa próba kliniczna, w której można zademonstrować nieoczekiwane korzyści płynące z zastosowania kombinacji według wynalazku została opisana przez Nussberger J. i in. (Hypertension 2002 Jan; 39(1):E1-8). Preferowane kombinacje z wynalazku bada się według tego samego protokołu, tak jak opisano w niniejszym dokumencie. Protokół ten został włączony do niniejszego zgłoszenia w charakterze odnośnika do tej publikacji.

Skuteczność leku określa się w różnych modelach zwierzęcych z włączeniem tych przedstawionych poniżej, używając dalej podanych przybliżonych dawek. Aliskiren podaje się do podskórnie wszczepionych minipomp osmotycznych w dawce około 1-200 mg/kg/dzień (monoterapia) i około 1-75 mg/kg/dzień (leczenie skojarzone). Amiodypinę i HCTZ podaje się doustnie w dawkach poniżej 75 mg/kg/dzień w monoterapii i leczeniu skojarzonym.

Wśród modeli zwierzęcych zastosowanych do określenia skuteczności leku jest model szczurzy, w którym podaje się szczurom octan dezoksykortykosteronu i sól (model DOCA-sól) i szczurzy model nadciśnienia tętniczego samoistnego (SHR) z utrzymywaniem normalnego poziomu soli w pożywieniu lub z podawaniem soli (4-8% soli w karmie dla szczurów lub 1% roztwór NaCI w postaci wody pitnej). W modelu DOCA-sól wykorzystuje się protokół badań ostrych i przewlekłych. Procedura badań ostrych obejmuje ocenę efektów wywoływanych przez różne testowane substancje w sześciogodzinnych eksperymentach na szczurach z założonymi na stałe cewnikami w tętnicy i żyle udowej. W procedurze badań ostrych ocenia się testowane substancje pod względem ich zdolności do obniżania ciśnienia krwi podczas fazy ustabilizowanego nadciśnienia w modelu DOCA-sól. Z kolei w procedurze badań przewlekłych ocenia się testowane substancje pod względem ich zdolności do zapobiegania lub opóźniania wzrostu ciśnienia krwi w fazie rozwoju nadciśnienia w modelu DOCA-sól. Dlatego też w procedurze badań przewlekłych ciśnienie krwi jest monitorowane przy użyciu radionadajnika. Radionadajnik wszczepia się chirurgicznie szczurom do tętnicy brzusznej przed rozpoczęciem leczenia w modelu DOCA-sól i zarazem przed indukcją nadciśnienia. Ciśnienie krwi jest w sposób ciągły monitorowane przez okres do 6 tygodni (mniej więcej na tydzień przed podaniem DOCA i soli oraz 5 tygodni po podaniu).

Szczury znieczula się podając dootrzewnowo 2-3% izofluranu w tlenie do inhalacji i następnie sól sodową Amytalu (amobarbital) w ilości 100 mg/kg. Stopień znieczulenia ocenia się na podstawie miarowego rytmicznego oddechu.

Procedura badań ostrych

W czasie implantacji DOCA szczurom wycina się jedną nerkę. Sierść podpina się na lewym boku i z tyłu szyi. Miejsce przemywa przy użyciu sterylnych wacików nasączonych alkoholem i powidonem/jodyną. Podczas operacji szczury umieszcza się na podgrzewanej podkładce w celu utrzymania temperatury ciała równej 37°C.

Wykonuje się 20 mm nacięcie przez skórę i mięśnie pod nią leżące w celu odkrycia lewej nerki. Nerkę uwalnia się z otaczającej tkanki, wyłania i dwie podwiązki (jedwab 3-0) podwiązuje naokoło tętnicy i żyły nerkowej proksymalnej w stosunku do połączenia z aortą. Odcina się tętnicę i żyłę nerkową i następnie usuwa nerkę. Rany w mięśniach i skórze zamyka się stosując szwy jedwabne 4-0 i klamry ze stali nierdzewnej. W tym samym czasie wykonuje się 15 mm nacięcia z tyłu szyi i wszczepia podskórnie peletkę zawierającą octan dezoksykortykosteronu (100 mg/kg) o 3-tygodn iowym uwalnianiu (Innovative Research of America, Sarasota, Florida). Ranę zamyka się używając klamer ze stali nierdzewnej i obie rany przemywa powidonem/jodyną; szczurom podaje się zastrzyki domięśniowe z penicyliny prokainowej G (100 000 U) i podskórne z buprenorfiny (0,05 - 0,1 mg/kg). Szczurom naPL 219 032 B1 tychmiast podaje się do picia wodę zawierającą 1% NaCI + 0,2% KCI i kontynuuje podawanie przez przynajmniej 3 tygodnie. W tym czasie u zwierząt pojawia się nadciśnienie, co umożliwia poddanie ich eksperymentom.

Na 48 godzin przed rozpoczęciem eksperymentów, zwierzęta znieczula się izofluranem i wszczepia cewniki do tętnicy i żyły udowej w celu pomiaru ciśnienia tętniczego, pobrania krwi i podania badanych związków. Szczurom pozwala się odzyskać siły w ciągu 48 godzin trzymając je w klatce z pleksiglasu, która jednocześnie pełni funkcję komory doświadczalnej.

Procedura badań przewlekłych

Procedura ta jest analogiczna do opisanej wyżej z tym wyjątkiem, że szczurom wszczepia się radionadajnik na 7-10 dni przed jednostronnym wycięciem nerki i inicjacją z wszczepieniem DOCA i podaniem soli. Dodatkowo, szczurom nie wszczepia się cewników do tętnicy i żyły udowej. Radionadajniki implantuje się sposobem opisanym w literaturze: M.K. BaziI, C. Krulan and R.L. Webb., Telemetric monitoring of cardiovascular parameters in conscious spontaneously hypertensive rats, J. Cardio-vasc. Pharmacol. 22: 897-905, 1993.

Protokoły ustawia się w komputerze w celu pomiaru ciśnienia krwi, częstości akcji serca w ustalonych wcześniej punktach czasowych. Dane wyjściowe pozyskuje się dla różnych punktów czasowych w różnych przedziałach czasowych. Przykładowo, wartości wyjściowe lub wartości uzyskane przed podawaniem to zazwyczaj zbiór danych uśrednionych dla 3 kolejnych, 24-godzinnych okresów przed podaniem leku.

Ciśnienie krwi, częstość akcji serca wyznacza się w różnych wcześniej określonych punktach czasowych przed, podczas i po podaniu leku. Wszystkich pomiarów dokonuje się na nieosłabionych i niczym niezakłóconych zwierzętach. Maksymalny czas badań określony trwałością baterii, może wynosić dziewięć miesięcy.

Dodatkowo, w celu przebadania działania aliskirenu w skojarzeniu z amlodypiną i HCTZ stosuje się model SHR. Podstawowe działanie nadciśnieniowe w modelu SHR modyfikuje się poprzez ciągłe podawanie soli w celu stłumienia układu RAS lub poprzez powodowanie ciągłej utraty soli w celu aktywowania układu RAS w modelu SHR. Służy to bardziej dogłębnemu określeniu skuteczności badanych substancji. Testy SHR wykonuje się na szczurach z farmy Taconic Farms, Germantown, New York (Tac:N(SHR)fBR). Radionadajnik (Data Sciences International, Inc., St. Paul, Minnesota) wszczepia się do dolnej części aorty brzusznej badanych zwierząt, pomiędzy ich 14-16 tygodniem życia. Wszystkim szczurom SHR pozwala się odzyskać siły po implantacji przez przynajmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem eksperymentów. Radionadajnik monitoruje parametry sercowo-naczyniowe w sposób ciągły i przekazuje je dalej odbiornikowi, gdzie sygnał przekształcony na postać cyfrową jest gromadzony i przechowywany w komputerowym systemie akwizycji danych. Ciśnienie krwi (średnie ciśnienie tętnicze, skurczowe i rozkurczowe) i częstość akcji serca monitorowane są u świadomych, poruszających się swobodnie i niczym niezakłócanych szczurach SHR przebywających w swoich klatkach. Ciśnienie tętnicze i częstość akcji serca mierzy się co 10 minut przez 10 sekund i zapisuje. Dane zapisane dla każdego szczura to wartości średnie uśrednione w 24-godzinnym okresie uzyskane ze 144 - 10 minutowych pomiarów zebranych każdego dnia. Na wartości wyjściowe ciśnienia krwi i częstości akcji serca składają się trzy kolejne 24-godzinne odczyty przed rozpoczęciem leczenia. Wszystkie szczury są trzymane oddzielnie w kontrolowanej temperaturze i wilgotności. Stosowany jest 12-godzinny cykl oświetlania (na zmianę ciemność i światło co 12 godzin).

Oprócz parametrów sercowo-naczyniowych zapisuje się też cotygodniową wagę szczurów. Leki podaje się w wodzie pitnej, używając zgłębnika do odżywiania lub przez minipompy osmotyczne jak podano wyżej. Jeśli stosuje się podawanie w wodzie pitnej, spożycie wody mierzy się pięć razy tygodniowo. Dawki leków dla poszczególnych szczurów oblicza się na podstawie spożycia wody przez każdego szczura, stężenia substancji w wodzie i wagi szczura. Co trzy-cztery dni sporządza się świeże roztwory na bazie wody pitnej.

Po ukończeniu badań przewlekłych, szczury modelu SHR lub DOCA-sól usypia się i usuwa im serca. Po oddzieleniu i usunięciu przedsionków, waży się lewą komorę oraz lewą i prawą komorę łącznie i wagi zapisuje. Wagę lewej komory i łączną wagę obu komór normalizuje się w stosunku do wagi ciała i zapisuje. Wszystkie zapisane wartości ciśnienia krwi i wagi reprezentują średnią grupy+ błąd standardowy.

W celu oszacowania korzyści płynących z zastosowania kombinacji po badaniu określa się czynności i strukturę naczyń. Szczury SHR bada się zgodnie z metodami opisanymi przez Intengan HD, Thibault G, Li JS, Schiffrin EL, Circulation 1999, 100 (22): 2267-2275. Podobnie, metodologię określa8

PL 219 032 B1 nia czynności naczyniowych u szczurów DOCA-sól opisali Intengan HD, Park JB, Schiffrin, EL, Hypertension, 1999, 34(4 Part 2): 907-913.

Skuteczność leku w hamowaniu chorób nerek pochodzenia cukrzycowego określa się w różnych modelach zwierzęcych z włączeniem mysiego modelu genetycznie uwarunkowanej cukrzycy (db/db) (Ziyadeh F, Hoffman B, Han D, Iglesias-de la Cruz M, Hong S, Isono M, Chen S, McGowan T,

Sharma K. Long-term prevention of renal insufficiency, excess matrix gene expression, and glomerular mesangial matrix expansion by treatment with monoclonal antitransforming growth factor-β antibody in db/db diabetic mice. Proc NatI Acad Sci. 2000; 97:8015-8020). Model mysi db/db jest szeroko rozpowszechnionym modelem badania zmian kłębuszków nerkowych widocznych w przypadku cukrzycy insulinoniezależnej (cukrzyca typu 2). Myszom podaje się codziennie podłoże, stosuje się monoterapię lub leczenie skojarzone. Co dwa tygodnie zbiera się mocz w celu pomiaru wydalania albuminy z moczem. Pod koniec eksperymentu pobiera się krew w celu określenia poziomu kreatyniny w osoczu. Nerki konserwuje się in situ nastrzykując je odpowiednim środkiem chemicznym, usuwa i poddaje ilościowej ocenie patologicznej za pomocą mikroskopii optycznej i analizy obrazowej. Skuteczność leku definiowana jest jako zmniejszenie (względem grupy kontrolnej, której podaje się samo podłoże) (i) wydalania albuminy z moczem, (ii) poziomu kreatyniny w osoczu i (iii) hamowania twardnienia kłębuszków nerkowych.

Skuteczność leku w hamowaniu zwłóknienia nerkowego ocenia się w różnych modelach zwierzęcych z włączeniem modelu szczurzego jednostronnej niedrożności moczowodu (Ishidoya, S; Morrissey, J; McCracken, R; Reyes, A; Klahr, S. Angiotensin II receptor antagonist ameliorates renal tubulointerstitial fibrosis caused by unilateral ureteral obstruction. Kid Int. 47:1285-1294, 1995). W modelu tym podwiązuje się jeden moczowód, co w ciągu 5 dni prowadzi do powstania zwłóknień w nerce drenowana przez ten moczowód. Skuteczność leku ocenia się poprzez ilościowe pomiary stopnia zwłóknienia w leczonych grupach przy użyciu mikroskopii optycznej i analizy obrazowej. Inhibitory ACE i blokery receptora AT1 hamują zwłóknienie nerek w tym modelu (Klar, S; Ishidoya, S; Morrissey, J. Role of angiotensin II in the tubulointerstitial fibrosis of obstructive nephropathy. Amer J Kid Dis. 26:141-146, 1995). Można wykazać, że leczenie skojarzone z zastosowaniem aliskirenu, amlodypiny i HCTZ jest bardziej korzystne niż monoterapia.

Każdy ze składników kombinacji według niniejszego wynalazku może być podawany w ilości efektywnej terapeutycznie oddzielnie, równocześnie lub w dowolnym porządku. Jednostkowa postać dawkowania może być także kombinacją substancji czynnych o stałych proporcjach.

Odpowiednie składniki czynne lub ich farmaceutycznie dopuszczalne sole mogą być stosowane w postaci wodzianów lub mogą zawierać inne rozpuszczalniki używane do krystalizacji.

Kompozycje farmaceutyczne według niniejszego wynalazku mogą być sporządzane znanym sposobem i są odpowiednie do podawania dojelitowego, takiego jak doustne i doodbytnicze, lub pozajelitowego podawania ssakom (zwierzętom stałocieplnym) z włączeniem człowieka i zawierają farmakologicznie czynny związek w ilości efektywnej terapeutycznie, sam lub w skojarzeniu z jednym lub kilkoma farmaceutycznie dopuszczalnymi nośnikami, szczególnie z tymi odpowiednimi do stosowania dojelitowego i pozajelitowego. Typowe kompozycje doustne obejmują tabletki, kapsułki, syropy, eliksiry i zawiesiny. Typowe kompozycje do wstrzyknięć obejmują roztwory i zawiesiny.

Wynalazek dotyczy także zestawu złożonego z oddzielnych kompozycji farmaceutycznych. Jest to zestaw składający się z dwóch lub trzech oddzielnych jednostek, na przykład kompozycji farmaceutycznej aliskirenu, kompozycji farmaceutycznej amlodypiny i kompozycji farmaceutycznej HCTZ lub w przypadku dwóch oddzielnych części, jest to zestaw składający się z kompozycji farmaceutycznej dwóch środków czynnych i kompozycji farmaceutycznej pozostałego składnika czynnego. Szczególnie korzystna jest forma zestawu, w przypadku której oddzielne składniki muszą być podawane w różnych postaciach dawkowania (na przykład kompozycja aliskirenu do podawania pozajelitowego i doustne kompozycje amlodypiny i HCTZ) lub są podawane w różnych odstępach czasowych.

W preferowanej realizacji wynalazku produkt (handlowy) znajduje się w opakowaniu handlowym zawierającym kombinację składników czynnych według niniejszego wynalazku (w postaci dwóch lub trzech oddzielnych jednostek składników (i) do (iii)), łącznie z instrukcjami ich jednoczesnego, oddzielnego lub kolejnego użycia, lub jakiejkolwiek ich kombinacji, w celu opóźnienia postępu lub w celu leczenia chorób tu wymienionych.

Preparaty farmaceutyczne są odpowiednie do podawania dojelitowego, takiego jak doustne i doodbytnicze, zwierzętom stałocieplnym, z preparatami zawierającymi związek czynny farmakologicznie sam lub razem z typowymi farmaceutycznymi substancjami pomocniczymi. Na przykład, prePL 219 032 B1 paraty farmaceutyczne składają się z około 0,1 do 90%, korzystnie od około 1% do około 80% związków czynnych. Preparaty farmaceutyczne do podawania dojelitowego i pozajelitowego to na przykład jednostkowe postaci dawkowania, takie jak tabletki powlekane, tabletki, kapsułki lub czopki, a także ampułki. Sporządza się je w znany sposób, na przykład stosując konwencjonalne sposoby mieszania, granulowania, powlekania, rozpuszczania lub liofilizacji. Zatem preparaty farmaceutyczne do stosowania doustnego można otrzymać łącząc związki czynne ze stałymi zarobkami, jeśli jest to pożądane, granulując otrzymaną mieszaninę, i, jeśli jest to pożądane i konieczne, wytwarzając z mieszaniny lub granulatu tabletki lub rdzenie tabletek powlekanych po dodaniu odpowiednich substancji pomocniczych.

Dawka związku czynnego może zależeć od różnych czynników, takich jak sposób podawania, gatunek zwierzęcia stałocieplnego, wiek i/lub stan osobnika.

Korzystne dawki składników czynnych farmaceutycznej kombinacji według niniejszego wynalazku to dawki efektywne terapeutycznie, szczególnie te popularne na rynku.

Aliskiren oferowany jest w odpowiednich jednostkowych postaciach dawkowania, na przykład w postaci kapsułki lub tabletki, zawierającej efektywną terapeutycznie ilość aliskirenu, który może być podawany pacjentom, na przykład od około 1 do około 1000 mg, korzystnie od około 150 do około 500 mg. Korzystnie, aliskiren podawany jest raz dziennie.

W przypadku amlodypiny, preferowane jednostkowe postaci dawkowania to, na przykład, tabletki lub kapsułki zawierające przykładowo od około 1 mg do około 40 mg, korzystnie 2,5 do 20 mg. Są to dawki dzienne przy podawaniu doustnym. W przypadku HCTZ preferowane jednostkowe postaci dawkowania to, na przykład, tabletki lub kapsułki zawierające przykładowo od około 5 mg do około 200 mg, korzystnie 5 do 25 mg, podawane doustnie raz dziennie.

Wymienione wyżej dawki obejmują ilości efektywne terapeutycznie składników czynnych według wynalazku.

Przykładowa preferowana kompozycja zawiera aliskiren w ilości między 140 i 200 mg, na przykład 160 mg, amlodypinę w ilości między 2 i 12 mg (na przykład 2,5 lub 5, lub 10 mg) i HCTZ w ilości między 5 i 30 mg, korzystnie między 5 i 15 (na przykład 12,5 lub 6,25 mg).

Inna przykładowa preferowana kompozycja zawiera aliskiren w ilości między 350 i 550 mg, na przykład 450 mg, amlodypinę w ilości między 2 i 12 mg (na przykład 2,5 lub 5, lub 10 mg) i HCTZ w ilości między 5 i 30 mg, korzystnie między 10 i 30 (na przykład 12,5 lub 25 mg).

Inna przykładowa preferowana kompozycja zawiera aliskiren w ilości między 550 i 700 mg, na przykład 700 mg, amlodypinę w ilości między 2 i 12 mg (na przykład 2,5 lub 5, lub 10 mg) i HCTZ w ilości między 5 i 30 mg, korzystnie między 10 i 30 (na przykład 12,5 lub 25 mg).

Claims (10)

1. Kompozycja farmaceutyczna zawierająca (i) aliskiren (ii) amlodypinę, oraz (iii) hydrochlorotiazyd lub, jeśli wskazane, w każdym przypadku ich farmaceutycznie dopuszczalne sole.

2. Kompozycja farmaceutyczna według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera aliskiren w ilości od 1 do 1000 mg, amlodypinę w ilości od 1 do 40 mg i hydrochlorotiazyd w ilości od 5 do 200 mg.

3. Kompozycja farmaceutyczna według zastrz. 2, znamienna tym, że zawiera aliskiren w ilości od 140 do 550 mg, amlodypinę w ilości od 2 do 12 mg i hydrochlorotiazyd w ilości od 5 do 30 mg.

4. Kompozycja według zastrz. 2 albo 3, znamienna tym, że zawiera amlodypinę w ilości 5 albo 10 mg.

5. Kompozycja według zastrz. 2 albo 3, znamienna tym, że zawiera hydrochlorotiazyd w ilości 12,5 albo 25 mg.

6. Kombinacja zawierająca aliskiren, amlodypinę oraz hydrochlorotiazyd jak określono w jednym z zastrz. 1-5, lub jeśli wskazane, w każdym przypadku ich farmaceutycznie dopuszczalne sole stosowana do leczenia nadciśnienia lub niewydolności serca.

7. Zastosowanie kombinacji zawierającej aliskiren, amlodypinę oraz hydrochlorotiazyd określonej w jednym z zastrz. 1-5 lub jeśli wskazane, w każdym przypadku ich farmaceutycznie dopuszczalne sole do wytwarzania leku do leczenia nadciśnienia lub niewydolności serca.

PL 219 032 B1

8. Zestaw handlowy zawierający (i) aliskiren lub jego farmaceutycznie dopuszczalną sól, (ii) amlodypinę lub jej farmaceutycznie dopuszczalną sól oraz (iii) hydrochlorotiazyd lub jego farmaceutycznie dopuszczalną sól w postaci dwóch albo trzech oddzielnych jednostek składników (i) do (iii) razem z instrukcjami jednoczesnego, oddzielnego albo kolejnego ich stosowania do opóźniania rozwoju albo leczenia nadciśnienia lub niewydolności krążenia.

9. Zestaw według zastrz. 8, znamienny tym, że aliskiren występuje w ilości od 1 do 1000 mg, amlodypina występuje w ilości od 1 do 40 mg a hydrochlorotiazyd występuje w ilości od 5 do 200 mg.

10. Zestaw według zastrz. 8, znamienny tym, że aliskiren występuje w ilości od 140 do 550 mg, amlodypina występuje w ilości od 2 do 12 mg, a hydrochlorotiazyd występuje w ilości od 5 do 30 mg.