Wynalazek dotyczy ukladu, przeznaczo¬ nego zwlaszcza do samoczynnych central telefonicznych, przyczem uklad ten jest wy¬ konany tak, ze jesli sluchacz przylozy apa¬ rat do ucha, wówczas uklad ten podaje go¬ dzine i minute oraz wskazuje, czy zadany numer jest wolny, czy zajety, W tym ostatnim przypadku uklad zaste¬ puje przyrzady, wysylajace impulsy z cen¬ trali, przeznaczone do dawania akustycz¬ nych, nie mówionych sygnalów na „wolny" lub „zajety".Zasadniczo wynalazek ten polega na tern, ze filmy dzwiekowe, mówiace godziny i minuty, sa zespolone z przyrzadami, regu- lowanemi zapomoca zegara, przyczem na¬ rzady optyczne, sluzace do odbierania pro¬ mieni i przenoszenia ich na komórki foto- elektryczne, wspóldzialaja zawsze z ta cze¬ scia lub strefa filmu, która odpowiada wla¬ sciwej godzinie. Dokladnie powiedziawszy, przedmiot wynalazku posiada jeden lub kilka cylindrów z przezroczystego, wytrzymalego materjalu, jak np, ze szkla, zaopatrzonych w szereg godzinowych i minutowych kolumn dzwiekowych. Cecha znamienna przedmio-tu wynalazku jest to, ze godzinowe kolumny dzwiekowe sa uniezaleznione od kolumn mi¬ nutowych. Ma to miejsce zarówno w przy¬ padku zastosowania jednego, jakp tez dwu lub wiecej cylindrów. Film jest stosunkowo krótki, poniewaz posiada tylko 59 minuto¬ wych kolumn dzwiekowych, odpowiadaja¬ cych wszystkim godzinom w ciagu doby go¬ dzin. Innemi slowami po kazdem podaniu godziny jeden i ten sam szereg minutowych kolumn dzwiekowych podaje minuty.Wewnattz cylindra lub cylindrów znaj¬ duje sie zródlo swiatla, którego swiatlo skierowane jest przy pomocy reflektora na jeden tylko punkt cylindra; swiatlo przeni¬ ka przezroczysty cylinder i, przeswietlajac jedna z tasm dzwiekowych, dostaje sie do objektywu. Objektyw kieruje obraz (ewen¬ tualnie poprzez deflektor) na selektor, któ¬ ry zapomoca specjalnej soczewki odrzuca ten obraz na komórke fotoelektryczna. Ko¬ mórka jest naswietlana promieniem, odpo¬ wiadajacym tej czesci lub strefie filmu, któ¬ ra znajduje sie pod dana kolumna cylindra.Jak wyzej wspomniano, kolumny dzwieko¬ we sa utworzone z filmów dzwiekowych, na¬ klejonych na cylinder przezroczysty lu)b u- mocowanych na nim w sposób inny, przy- czem kazdy z tych pierscieni filmowych tworzy tak zwana kolumne. Pod slowem „pierscien filmowy" nalezy rozumiec wy¬ glad pierscieniowy, gdyz praktycznie film wedlug wynalazku jest utworzony z jedne¬ go tylko kawalka, podzielonego na równole* gle strefy tak, ze jezeli film ten zostaje na¬ winiety lub umocowany na przezroczystym cylindrze, wówczas na tym ostatnim widac wszystkie pierscienie.Urzadzenie wedlug wynalazku otrzymu¬ je ruch, uskuteczniany np. zapomoca zebni- cy za posrednictwem specjalnego kólka ze¬ batego, w celu przestawiania calego ukladu optycznego i ustawiania go przed nastepuja- cemi po sobie kolumnami cylindra. Urza¬ dzenie posiada jeszcze inny ruch wx:elu od¬ stawiania ukladu optycznego do polozenia poczatkowego, przyczem ruch ten jest o- trzymywany z serwomotoru, zaopatrzonego w srube bez konca.Cylindry uruchomia odpowiedni silnik dowolnego typa.Urzadzenie minutowe po kazdych 59 minutach zostaje doprowadzane do polo¬ zenia poczatkowego, podczas gdy urzadze¬ nie godzmowe zostaje doprowadzane do te¬ go polozenia dopiero po uplywie 24 godzin.Przestawianie optycznych czesci urzadze¬ nia odbywa sie zapomoca zegara, zaopatrzo¬ nego w odpowiednie narzady, jak kontakty elektryczne, z których jeden jest umieszczo¬ ny np. na kole minutowem, a drugi na kole godzinowem. Kontakty te, zamykajac sie w odpowiednich chwilach, wzbudzaja cewki lub podobny narzad, uruchomiajacy urza¬ dzenie do przestawiania drazków zebatych odpowiedniego cylindra lub cylindrów, Kaz¬ dy z drazków zebatych reguluje ustawie¬ nie sie ukladu optycznego. Odbywa sie to W ten sposób, ze w celu wskazania minut po¬ wrót urzadzenia do polozenia poczatkowe¬ go odbywa sie 24 razy na dobe, podczas gdy w cehi wskazania godzin — tylko raz na dobe.Przekladnie sa dobrane w ten sposób, ze urzadzenia zamykaja w pewnej chwili kontakt, który podczas pracy otwiera blen¬ de godzinowa na okres czasu, potrzebny do podania danej godziny, poczem blenda ta zostaje natychmiast zamknieta, a otwarta blenda minutowa. Odbywa si^ to w sposób scisle synchroniczny.Do cylindrów moga byc przymocowane przyrzady specjalne, sluzace do podawania innych sygnalów, jak np. „linja wolna" lub „linja zajeta" i t. d.Przedftiiot wynalazku tytulem przykla¬ du przedstawiono schematycznie na rysun¬ ku; w przykladzie tym zastosowano dwa osobne cylindry, jeden godzinowy, a drugi minutowy.Fig. 1 przedstawia schematyczny widok zlboku znanych narzadów optycznych, fig. 2 — 2 —i 2 bis przedstawiaja schematycznie urza¬ dzenie w widoku zgóry, a fig, 3 przedstawia schemat kontaktów, przeznaczonych do syn¬ chronicznego otwierania i zamykania blend.W przedstawionym przykladzie, urza¬ dzenie sklada sie z dwóch szklanych cylin¬ drów a, b. Cylindry te moga byc wykonane równiez z innego odpowiedniego materjalu przezroczystego. Cylinder a jest dluzszy od cylindra b. Obydwa cylindry sa osadzone zapomoca piast c, c — na dwóch walach d, d4, polaczonych ze soba zapomoca kól ze¬ batych e, e i lancucha /. Na wale d cylin¬ dra a jest osadzony krazek g, który za po¬ srednictwem odpowiedniej przekladni o- trzymuje ruch od dowolnego silnika. Oba cylindry obracaja sie równomiernie, gdyz wielkosc obu kól zebatych e, e jest jedna¬ kowa.Na przednia powierzchnie cylindra a nasadzono równolegle 59 pierscieni h, wy¬ konanych z tasmy filmu dzwiekowego.Przez kazdy pierscien jest przepuszczany promien, dzieki czemu jest podawana kazda z 59 minut godziny.Na tylna czesc powierzchni bebna a na¬ sadzono w odpowiedniej odleglosci dwa dalsze pierscienie, z których jeden i podaje, ze lin ja jest wolna, a drugi k, ze jest zajeta.Na przednia powierzchnie cylindra b nasadzono 24 pierscienie /, to znaczy 24 ko¬ lumny dzwiekowe, z których przez kazdy jest przepuszczany promien, wskazujacy odpowiednia godzine.Na tylna czesc powierzchni cylindra b nasadzono dalsza kolumne dzwiekowa m, sluzaca do podawania innego sygnalu.Wewnatrz cylindra a, a mianowicie w przedniej jego czesci, znajduje sie lampa n, osadzona na ramieniu o, zespolonem z wóz¬ kiem p.Nawprost lampy jest przewidziany re¬ flektor q, kierujacy swiatlo lampy na jeden punkt kolumny dzwiekowej, np, na punkt r. Swiatlo to, przechodzac przez kolumne, jest odbierane w objektywie s, który kieru¬ je je dalej na pryzmat t Pryzihat ten, zmie¬ niajac kierunek swiatla rzuca je na selektor u (fig. 1). Wreszcie swiatlo, przechodzac przez selektor i cylindryczna soczewke v, dostaje sie do komórki fotoelektrycznej w.Zarówno objektyw s, jak i pryzmat /, selektor u, soczewka v i komórka fotoelek- tryczna w sa umieszczone w rurze jc.Komórka fotoelektryczna w jest pola¬ czona zapomoca przewodów z amplifikato- rem y, który zkolei jest polaczony z linja.Rura x jest przymocowana do jednego z konców wózka \pf do którego jest przymoco¬ wane jeszcze ramie o lampy \n. Wózek ten moze byc przesuwany przy pomiocy zebatki z, uruchomianej zapomoca malego kólka ze¬ batego 2. Kólko 2 jest przymocowane do kólka zebatego 3, napedzanego zapomoca zapadki 4, której jeden koniec 5 znajduje sie naprzeciw rdzenia cewki 6. Cewka 6 jest polaczona przewodowo z zegarem regulu¬ jacym, a mianowicie z kontaktem minuto¬ wym tego zegara; z tego wynika, ze cewka ta bedzie wzbudzana co minute, powodujac przesuwanie sie zebatki & np. o jeden zab naprzód, przyczem podzialka zebatki odpo¬ wiada podzialce pierscieni (kolumn) na cy¬ lindrze a. Jest rzecza zrozumiala, ze jedno¬ czesnie z przesuwaniem sie zebatki o jeden lub kilka zebów naprzód, przesuwa sie rów¬ niez ku przodowi lampa n oraz rura x.Wskutek tego zarówno lamjpa, jak i rura przechodza na nastepny pierscien cylindra a, co jak wyzej wspomniano, jest jedno¬ znaczne ze wskazaniem drugiej minuty.Przestawianie wózka w powyzszym przykladzie wykonania wynalazku jest u* skuteczniane zapomoca sprezyny spiralnej, nawinietej na tarczy 7 i sterowanej zapomo¬ ca zapadki 8. Dzieki temu w czasie wzbu¬ dzania sie cewki 6 nastepuje przestawianie sie wózka, który ustawia objektyw x przed druga kolumna dzwiekowa. Jesli wózek wraz z rura i lampa znajduje sie przed o- statnim pierscieniem, to znaczy na ostat¬ niej kolumnie dzwiekowej cylindra a, a u- _ 3 _rzadzenie, polaczone z jakakolwiek stacja telefoniczna, nadalo sygnal „piecdziesiat- dziewiec", wówczas serwomotor, nieprzed- stawiony na rysunku, doprowadza Wózek natychmiast do polozenia poczatkowego, przyczem lampa i rura zajmuja polozenie przed pierwsza kolumna idzwiekowa z sy¬ gnalem „jeden". Jednoczesnie kontakt ze¬ gara sygnalizacyjnego wlacza cewke/O cy¬ lindra godzinowego b, która przyciaga ra¬ mie 11 i przestawia kolo 12 naprzód o jeden zab. Wskutek tego male kólko zebate 13 przestawia zebatke lft o jeden zab naprzód, a wraz z nim druga rure 15. Jesli rura 15 znajduje sie np. na drugiej kolumnie dzwie¬ kowej cylindra b, wówczas stacja telefonicz¬ na otrzymuje sygnal „druga godzina".Cylinder a, obracajac sie stale, poda na¬ stepnie sygnal „jeden", to znaczy, ze jest druga godzina jedna minuta i t. d., dopóki aparat po 59 minutach nie poda sygnalu „piecdziesiatdziewiec". Nastepnie kontakt godzinowy zegara wlacza cewke 10, przesta¬ wiajaca zebatke 14 np. o jeden zab, przy¬ czem rura wraz z lampa zajmuja polozenie przed trzecia kolumna dzwiekowa, podaja¬ ca „trzecia godzina". W tym samym czasie serwomotor doprowadza wózek minutowy p do polozenia poczatkowego, co trwa jedna minute, tak ze objektyw s cylindra a znaj¬ duje sie znów na pierwszej kolumnie dzwie¬ kowej, sygnalizujacej „jeden", to znaczy „trzecia godzina i jedna minuta".Miedzy cylindrem a a rura x jest umie¬ szczona dziurkowana blona s' majaca na celu ograniczenie swiatlai do szerokosci strefy kolumny dzwiekowej, co umozliwia przenoszenie ograniczonej czesci swiatla dokladnie na kolejno sygnalizowane godzi¬ ny. W blone taka jest zaopatrzona zarówno rura minutowa, jak i rura godzinowa. Aby jednak nie zachodzilo przestawianie slów, któreby spowodowalo pomieszanie sie sygna¬ lów godzinowych z sygnalami minutowemi, przewiduje sie blende dlawikowa lub na¬ rzad podobny 16, umieszczony w odpowied- niem miejscu przejscia promienia, np. przed selektorem u (fig. 1). Blenda dlawikowa jest sterowana zapomoca cewki 17, która ze swej strony zostaje wlaczana zapomoca kontaktu, uruchomianego kolem zebatem 18 zapomoca odpowiednich narzadów. Kolo ze¬ bate 18 zazebia sie z drugiem kolem zeba¬ tem 19, osadzonem np. na osi d1 cylindra godzinowego b. Stosunek srednicy kola 19 do srednicy wlasnej osi d1 wynosi 2 : 1, przekladnia zas kól zebatych 18, 19 jest 2:1. Kolo 18 (fig. 2 bis i 3) posiada cztery male trzpienie 20, 21 i 22, 23, obracajace sie wraz z niem i przestawiajace male spre¬ zynki 24, 25, 26, 27, które wraz z zaciskami linjowemi 28, 29, 30, 31 tworza kontakty.Przytem zaciski 28, 29 sa polaczone z dwu- polówkowa cewka 17^, a zaciski 30, 31 — z takaz druga cewka 172. Kazda z tych ce¬ wek jest zaopatrzona w ruchomy rdzen.Zegar uruchomia równiez kolo 18, wsku¬ tek czego osiaga sie perjodyczne przenie¬ sienie dzialania wymienionych kontaktów.Male trzpienie sa osadzone w ten sposób, ze miedzy dzialaniem jednego a drugiego kontaktu powstaje mala przerwa. Rozmie¬ szczenie trzpieni, w celu osiagniecia tej przerwy, jest tego rodzaju, ze pary trzpieni nie leza naprzeciw siebie, lecz sa one nieco przestawione wzgledem plaszczyzny pozio¬ mej (fig. 3). Z tego wynika, ze w razie za¬ mykania okreslonego kontaktu, odpowiada¬ jacego oznaczonemu perjodowi, jedna z ce¬ wek, np. cewka 171, przyciaga rdzen w jed¬ nym kierunku, podczas gdy wskutek dzia¬ lania nastepnie wlaczonego kontaktu rdzen drugiej cewki 172 zostaje przyciagniety w przeciwnym kierunku, i odwrotnie.Kolejnosc tych ruchów umozliwia (dzie^ ki zastosowaniu odpowiednich przekladni) ruch blend dlawikowych 16 (fig. 1) tak, ze gdy blenda, zamykajaca rure godzinowa, stoi np. otworem, wówczas blenda, zamy¬ kajaca rure minutowa, jest zamknieta, i nar odwrót.Dzieki temu W] odpowiedniej chwili od-bywa sie samoczynne sygnalizowanie go¬ dzin, minut lufo innych znaków, oczywiscie bez przestawiania sie sygnalów, które powo¬ dowaloby zbyt przykre pomieszanie sie tych sygnalów.Z kolumna dzwiekowa i, z sygnalami ,,linja wolna" lub ,,linja zajeta" i t. d. wspól¬ pracuja dwie rury, to znaczy dwa optyczne uklady x, takie same, jak uklady wyzej o- pisane, oraz wspólpracuje jeszcze odpo¬ wiednia lampa n i reflektor q lecz bez blo¬ ny s1. Równiez na cylindrze b wpoblizu ko¬ lumny dzwiekowej m znajduje sie rura o tej samej konstrukcji, jak opisano wyzej, bez blony, lecz z odpowiednia lampa i reflekto¬ rem. Obydwie rury sa wlaczone do wspól¬ nych linij centrali, które sa laczone z odpo- wiedniemi urzadzeniami, sluzacemi do la¬ czenia tych linij z róznemi stacjami telefo¬ nicznemu Jak wspomniano wyzej, urzadze¬ nie, sluzace do wykonywania tego sposobu, moze byc zaopatrzone w jeden tylko cylin¬ der z odnosnemi godzinowemi i minutowe- mi kolumnami dzwiekowemi. Cylinder ten moze posiadac i inne sygnaly. Jest rzecza zrozumiala, ze w przypadku stosowania jednego cylindra, nalezy uzywac dwóch ze¬ batek o roznem przestawianiu, a mianowi¬ cie jednego drazka dla godzin, a drugiego minutowego.Sygnaly „wolne" i ,,zajete" lub inne mozna podawac niezaleznie od sygnalów godzinowych lub minutowych. W tym przy¬ padku uklad stanowilby zupelnie osobna calosc.W przedstawionym przykladzie przyje¬ to, ze cylinder jest zaqpatrzony w kolumny dzwiekowe i ze obraca sie ciagle okolo wla¬ snej osi, przyczem jest zaopatrzony w prze- stawialne uklady optyczne. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby przy osiaganiu tego sa¬ mego celu uklad optyczny oraz odnosne u- rzadzenie bylo nieruchome, a cylinder lub cylindry byly obracane i przestawiane.Rysunek przedstawia schemat urzadze¬ nia, gdyz szczególy konstrukcyjne nie sta¬ nowia istoty przedmiotu wynalazku. Z tego wzgledu mozna zmienic szczególy oraz wy¬ konanie przedmiotu wynalazku, nie wycho¬ dzac poza ramy wynalazku. PL