W wagonach ze zderzakami bocznemi stosuje sie czesto, jaik wiadomo, ciegla, przechodzace wzdluz wagonu i zaopatrzo¬ ne w umieszczona miedzy odpowiedniemi plyitami sprezyne, sprzezona z wagonem, zwana sprezyna ciegliowa. W wagonach ze srodkowemi sprzegami zderzakowemi sprze¬ gi srodkowe sprzezone sa zazwyczaj ze sprezynami, które zarówno, jak wymienio¬ ne wyzej sprezyny cieglowe, sa umocowa¬ ne na koncach wagonu miedzy srodkowe¬ mi podluznicami. Sprezyny wedlug tej kon¬ strukcji nietylko sprzegaja wagony, lecz przenosza równiez sily ciagnienia i ude¬ rzenia na podwozie wagonów.Znane sa jeszcze urzadzenia sprezyno¬ we do wagonów ze sprzegami srodkowemi, w których sprezyste cieglo zderzakowe przebiega wzdluz wagonu i sluzy do prze¬ noszenia wzdluz pociagu sil ciagnienia i u- derzen, przyczem poszczególne wagony la¬ cza sie sprezyscie z tern cieglem zderza- kowem zalpomoca sprezyn eieglowych.Wada powyzszych urzadzen jest to, ze ruchy obu polówek ciegiel zderzakowych wzgledem siebie przenosza sie za posred¬ nictwem sprezyn eieglowych równiez na podfwozie wagonu.W celu usuniecia tej niedogodnosci w sprzegajacych urzadzeniach zderzakowychz ciaglami zderzakoWemi, osadzonenii sprezyscie wzgledem siebie, wlacza sie we¬ dlug wynalazku bezpos*»edinio miedzy wa¬ gom a uklad ciegiel zderzakowych sprezy¬ sty narzad, np. sprezyne cieglowa.Zamiast tej sprezyny mozna równiez zastosowac narzady cierne. Narzady te dzialajja tak samo, jak sprezyna, i zapo¬ biegaja przesuwaniu sie wagonu wzgledem ciegiel zderzakowych lub wzgledem ukladu sprezyn ciegiel zderzakowych w kierunku podluznym,; gdy sprezyny ^ tikladu sa sci¬ sniete.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania wyni^adkti. Fig. 1 i 2 przedstawiaja urzadzenie ze sprezyna cie¬ glowa wagonu, a fig. 3 — 8 — rózne od¬ miany urzadzen z narzadami ciememi.Fig. 1 i 2 przedstawiaja uklad i kon¬ strukcje ciegiel zderzakowych lacznie ze sprezynami ciegliowtemi w pionowym prze¬ kroju podluznym i w przekroju poprzecz¬ nym, przyczem zastosowano tu znane spre¬ zyny pierscieniowe. W zaleznosci od cie¬ zaru wagonu w podwoziu jego mozna u- miescic jeden lub kilka takich zespolów.Sprezyna cieglowa a napieta jest w znany sposób (zapomoca srub sciagajacych c miedzy dwiema plytaimi b; plyty 6 osa- dzome sa w znany sposób miedzy podpo¬ rami d, umiieszczonemi na podluznicach srodkowych. Wewnatrz sprezyny cieglowej a umieszczone sa w rozpatrywanym przy- kladizie dwa bebny e i e, w których znaj¬ duja sie sprezyny /, /' ciegla sprzegowego, biegnacego wzdluz wagonu. Rebny posia¬ daja na koncach kolnierze, o które opieraja sie isprezyny cieglowe a za posrednictwem plyt 6. Sprezyny / i F sa naprezone miedzy plytami h i h' zapomoca srub sciagajacych g, g' i utrzymywane sa w bebnach e, e za¬ pomoca konców i, i ciegiel zderzakowych K V.Jesli kazdy wagon jest zaopatrzony w takie urzadzenie, to sily ciagnienia i sily uderzen, oddzialywujace zapomoca srod¬ kowych sprzegiel zderzakowych na kazdy poszczególny wagon, przenosiza sie zapo¬ moca jedbej ze sprezyn f, /' i sprezyny cieglowej a. Natomiast sily ciagnienia i u- derzen, które zapomoca sprzegów srodko¬ wych przenosza sie na dalsza grupe wago¬ nów, oddzialywuja tylko w bardzo malym stopniu na dany wagon poprzez jedna ze sprezyn /, f i sprezyne cieglowa a. Prze¬ wazna czesc sil ciagnienia i uderzenia przenosi sie wiec poprzez sprezyny /, f* ciegla zderzakowego na dalsze wagony.Obierajac odpowiednia grubosc sprezyn ciegiel zderzakowych w stosunku do gru¬ bosci sprezyny cieglowej, zawsze mozna rozdizielic sily uderzen na wieksza liczbe wagonów.W pierwszej odmianie wykonania wy- nalazku, zaopatrzonej w narzady cierne, a przedstawionej na fig. 3 i 4, zastosowano równiez do ciegla zderzakowego sprezyny pierscieniowe /, f, umieszczone miedzy plytami /, /', m, rri i napiete zapomoca srodkowych srub sciagajacych n. Plyty m, m sa stozkowate i opieraja sie o narzady cierne o w ksztalcie znanych wycinków, przyczem narzady te sa prowadzone w cy¬ lindrze ciernym p. Cylinder cierny p jest umieszczony w cylindrycznym bebnie q, który w celu ulatwienia montazu cylindrów ciernych i narzadów ciernych jest dwu¬ dzielny. Bebny umocowane sa na podluz- nicach srodkowych podwozia zapomoca kolnierzy r. Ciegla zderzakowe sa z jed¬ nej strony przepuszczone przez plyty pa^ rami poziomo, a z drugiej —parami piono¬ wo, jak przedstawiono na rysunku. Gdy z obydwóch stron na uklad sprezynowy dziala sila cisnaca lub rozciagajaca, to ply¬ ty /, /' oddalaja sie od podpór s. Narzady cierne o docisniete sa zapomoca stozkowa¬ tych plyt m db wewnetrznej scianki cy¬ lindra ciernego p. Tarcie, wytworzone w ten sposób, utrzymuje wagon nieruchomo wzgledem sprezyn ciegla zderzakowego'.Gdy sily ciagnienia lub uderzen przewaza- — 2 —ja z jednej strony, to wagon wskutek po¬ slizgowego tarcia narzadów ciernych nie ulega szarpnieciu, lecz zostaje lagodnie pociagniety. Jesli sily ciagnienia luib ude¬ rzen dzialaja tylko z jednej strony, jak np. podbzas kolejnego rozruchu poszczegól¬ nych wagonóWj to odbieranie i przenosze¬ nie sil ciagnienia i uderzen na podwozie wagonu odbywa sie zapomoca obydwóch sprezyn lacznie z narzadami ciememi Druga odmiana urzadzenia, przedsta¬ wiona na fig. 5 i 6, jest uproszczona o ty¬ le, ze ciegla zderzakowe polaczone sa tyl¬ ko zapomoca jednego slupka sprezyn. Na¬ rzady cierne sa umieszczone miedlzy ze¬ spolami sprezyn. Urzadizenie to dziala w sposób nastepujacy.Konce ciegiel k, k' umieszczone sa w dwudzielnej oslonie t, t', polaczonej zapo¬ moca sprzegla lubkowego u. W oslbnie znaJjduja sie dwia slupki sprezyn / i /', z których pierwszy polaczony jest z cieglem zderzakowem k, a drugi — z cieglem zde- rzakowem k\ przyczem polaczenia te u- skutecznione sa za posrednictwem plyt /, /' i m, m\ Plyty /, /' opieraja sie o tuleje dociskowe v, v€ tak, iz w razie pojawienia sie sil cisnacych sprezyny zostaja scisnie¬ te. Sily przenosza sie poprzez plyty m, rn na narzady cierne o. Chociaz wiec plyty /, /' zostana odsuniete od swego gniazda w oslonie t, t', to dizieki narzadom ciernym swobodny ruch wagonu wzgledem urzadze¬ nia zderzakowego nie jest mozliwy. Z chwila zjawienia sie sil rozciagajacych plyty m, m odsuwaja sie od narzadów ciernych, które pozostaja wolne od wszel¬ kich wplywów i utrzymywane sa tylko za¬ pomoca pierscienia sprezystego w, umie¬ szczonego wewnatrz. Sily ciagnienia prze¬ nosza sie przez plyty m, slupki sprezyn / i plyte / do oslony l sprezyn, a nastepnie jezeli sily maja zabierac wagon, to zostaja przenoszone poprzez sprzeglo lubkowe u na wagonu Jezeli zas w dalszym ciagu sily te maja byc przekazane na caly pociag, to oddlzialywuja na oslone t\ plyte /', slupek sprezyn /' i plyte m i na cieglo k\ Sprzeglb lubkowe u umocowane jest w wycieciach blach poprzecznych, które sta¬ nowia polaczenie miedzy dzwigarami po- dluznemi y. Aby uniknac zbyt silnego sci¬ skania sprezyn /, /', przewidziane sa rury z, ograniczajace przesuw! tulej v i vx wzgled¬ nie plyt m i mv Fig. 7 i 8 przedstawiaja w przekroju podluznym dwie inne odmiany wykonania urzadzenia sprzegowo-zderzakowego z na¬ rzadami ciememi. W odmianie wykonania wedlug fig. 7 znajduja sie dwa zespoly na¬ rzadów ciernych o, o', umieszczone miedzy siprezynami pierscieniowemi /, /' i plytami m, tri. W odmianie wedlug fig. 8 miedzy obydwoma narzadami ciernemi o, o* umie¬ szczony jest pierscien posredni o" o prze^ kroju szesciokatnym, przyczem wewnetrz¬ ne, ukosnie sciete konce narzadów cier¬ nych o, o' opieraja sie o odpowiednio u- ksztaltowane powierzchnie pierscienia po¬ sredniego o". W celu zmniejszenia zuzy¬ cia zastosowano tu cylinder cierny p, po¬ dobnie jak w urzadzeniach wedlug fig. 3— 5. Podobnie, jak w przykladzie wykonania wedlug fig. 3 i 4, narzady cierne w odmia¬ nie wedlug fig. 7 i 8 czynne sa podczas dzialania na cieglo zderzakowe zarówno sil rozciagajacych, jak i cisnacych. PL