Pierwszenstwo: 28 stycznia 1932 r. 1 Francja;.Jest rzecza znana, ze mozna otrzymac dzwieki w instrumencie wieloglosowym za posrednictwem ukladów oscylacyjnych, których dzialanie jest oparte na wlasciwo¬ sciach lamp katodowych, lamp swietla- cych i t. d.W celu osiagniecia wieloglosowosci na¬ lezy usunac tetnienia, pochodzace z inter¬ ferencji dzwieków harmonicznych i t. d.Osiaga sie to zapomoca filtrów i specjal¬ nych ukladów, wynalezionych przez Cou- pleux'a i Givelet'a.Przedmiot niniejszego wynalazku ma na celu uproszczenie wykonywania organów radjoelektrycznych i ulatwienie otrzymy¬ wania róznych tonów lub glosów, w celu nasladowania wszystkich istniejacych in¬ strumentów muzycznych. Dalej celem wy¬ nalazku jest moznosc otrzymywania no¬ wych tonów oraz laczenia ich ze soba tak, aby otrzymac instrument muzyczny, odpo¬ wiadajacy wszystkim wymaganiom.Aby osiagnac ten rezultat, nalezy kaz¬ dej nucie podporzadkowac specjalny uklad oscylacyjny, przyczem kazdy taki uklad winien byc sprzezony z jednem pierwotnem uzwojeniem transformatora, posiadajacego odpowiednia liczbe uzwojen pierwotnych i jedno uzwojenie wtórne. W obwody pier¬ wotnych uzwojen transformatora wlacza sie odpowiednie cewki dlawikowe, nato¬ miast w obwód wtórnego uzwojenia wla¬ cza sie pewna liczbe uzwojen, polaczonych ze soba szeregowo i stanowiacych pierwot-ne uzwojenia transifcirtiiartorów elementar¬ nych. Wtórne uzwojenie kazdego transfor¬ matora elementarnego jest polaczone z u- kladem filtrów i wzmacniaczy, zakonczo¬ nym glosnikiem, przyczem filtry sa obli¬ czone tak, aby kazdy glosnik dawal odreb¬ ny i scisle okreslony ton.W odmianach ukladu wedlug wyna¬ lazku anody sa laczone z uzwojeniami pier- wotnemi transformatora wspólnego badz za posrednictwem kondensatorów, badz tez zapomoca opornojcir pozornej, przyczem w przypadku polaczen poprzez cewki dlawi¬ kowe poszczególne anody sa zasilane z do¬ datniego bieguna zródla wysokiego napie¬ cia. W przypadku zas zastosowania kon¬ densatorów do przewodzenia pradów ma¬ lej czestotliwosci kondensatory te odgale¬ ziaja obwody anodowe, zawierajace pier¬ wotne uzwojenia transformatorów elemen¬ tarnych, od cewek dlawikowych, dolaczo¬ nych do zródla wysokiego napiecia.Aby uniknac zmian opornosci pozor¬ nej, powstajacych przy wylaczaniu jedne¬ go z glosników, stosuje sie rózne uklady kompensacyjne.Cel powyzszy moze byc osiagniety roz¬ maicie, a mianowicie: a) zwiierak moze znajdowac sie za wzmacniaczem; b) w szereg z pierwotnem uzwoje¬ niem kazdego transformatora elementarne¬ go mozna wlaczyc odpowiednia opornosc zastepcza, która bedzie normalnie zwarta zapomoca elektromagnetycznego przelacz¬ nika kontaktowego, natomiast w przypadku wylaczenia danego glosnika wspomniany przelacznik zewrze odpowiednie uzwoje¬ nie pierwotne i na jego miejsce wlaczy da¬ na opornosc zastepcza; c) mozna równiez zwierac uzwojenie wtórne luib tez stosowac slabe sprzezenie óbu uzwójen transformatorów elementar¬ nych; d) w przypadku, gdy transformatory elementarne sa transformatorami zwykle- mi, mozna przerywac dzialanie lamp, zwiekszajac poczatkowe, ujemne napiecie siatkowe tych lamp; e) mozna wreszcie przerywac dzialanie lamp, przerywajac ich prad anodowy.Inna cecha znamienna wynalazku, do¬ tyczaca zmniejszenia liczby lamp, stosowa¬ nych przy organach radjofonicznych, po¬ lega na tern, ze jedna lampa obsluguje jed¬ noczesnie kilka klawjatur. W tym celu lam¬ pa, stale pobudzana do drgan, pracuje na transformator wyjsciowy, posiadajacy tyle uzwojen wtórnych, ile jest klawjatur, kaz¬ de zas uzwojenie wtórne oddzialywa na ob¬ wód siatki lampy wejsciowej odpowiednie¬ go wzmacniacza. Kazdemu klawiszowi od¬ powiada przekaznik, który po nacisnieciu klawisza wlacza odpowiednie uzwojenie wtórne transformatora wyjsciowego, a za¬ tem uruchomia odpowiedni wzmacniacz i glosnik. Dzieki nieprzerwanej pracy lam¬ py oscylacyjnej wlaczanie poszczególnych wzmacniaczy nie pociaga za soba zmiany warunków pracy tej lampy, gdyz wskutek tego nieznacznie tylko zmienia sie wartosc energji, która dostarcza lampa do obwodu zewnetrznego.Rysunek przedstawia tytulem przykla¬ du kilka róznych postaci wykonania przed¬ miotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia zasadniczy uklad po¬ laczen przedmiotu wynalazku, fig. 2 -^ od¬ miane ukladu polaczen ze sprzezeniami po¬ jemnosciowemu, fig. 3 — odmiane ukladu polaczen ze sprzezeniami indukcyjnemi, fig. 4 — szczegól ukladu z zaznaczeniem wylaczników, sluzacych do zwierania - badz uzwojenia pierwotnego, badz uzwojenia wtórnego transformatora elementarnego, fig. 5 — zwierak, umieszczony za wzmac¬ niaczem, fig. 6 — przelacznik kontaktowy i opornosc zastepcza, fig. 7 — uklad mon¬ tazowy, zawierajacy jedna lampe, wspól¬ pracujaca z dwoma klawiszami ze sprzeze¬ niem elektromagnetycznem, wreszcie fig. 8 przedstawia odmiane ukladu polaczen' we- — 2 —dlug fig. 7 ze sprzezeniem elektrostaitycz- nem.Jak to widac z fig, 1, kazda lampa L posiada swój obwód drgajacy O. Anoda jest polaczona z cewka dlawikowa C, któ¬ rej drugi koniec jest polaczony z jednem z wielu uzwojen pierwotnych transforma¬ tora T. Transformator ten posiada tylko jedno uzwojenie wtórne S. W ten sam spo¬ sób sa polaczone lampy pozostale, to jest poprzez odpowiednie cewki dlawikowe C Cit.d.Do zacisków uzwojenia wtórnego S przylaczono pewna liczbe szeregowo pola¬ czonych ze soba uzwojen pierwotnych a, d, a" i t. d. transformatorów t, t', t" i i d.Do wtórnych uzwojen transformatorów t, t\ t" i t. d. przylaczono po zespole, skla¬ dajacym sie z filtrów /, wzmacniaczy A, fil¬ trów /j oraz glosnika D.Obliczajac odpowiednio filtry / i /lf mozna otrzymywac w kazdym glosniku pro¬ dukcje muzyczna o zadanym tonie.W ukladzie wedlug fig. 2 obwód anodo¬ wy kazdej lampy zawiera równiez cewke dlawikowa C, która jest polaczona ze zró¬ dlem wysokiego napiecia. Wlasciwy anodo¬ wy obwód malej czestotliwosci jest odga¬ leziony od górnego zacisku cewki dlawiko¬ wej przy pomocy kondensatora g, polaczo¬ nego dolna okladka z polaczoaemi ze soba szeregowo pierwotnemi uzwojeniami a, d, d* i t. d. transformatorów /, t\ t" i t. d. Dol¬ ny zacisk ostatniego uzwojenia jest dola¬ czony do katody lampy przy pomocy prze- wodti M.Jak i poprzednio, kazde uzwojenie wtórne transformatora t jest zaopatrzone w filtry /, fv wzmacniacz A i glosnik D. Za¬ stosowane kondensatory przepuszczaja swo¬ bodnie wyzsze harmoniczne do uzwojen cl, dzieki czemu nuty posiadaja wlasciwe bar¬ wy. W ukladzie wedlug fig. 1 wyzsze har¬ moniczne byly tlumione w cewkach dlawi¬ kowych, co odbijalo sie ujemnie na pla¬ stycznosci poszczególnych nut.W ukladzie wedlug fig. 3 kondensatory sa zastapione opornosciami pozornemi.r, r\ r" ii d., które sa obliczone tak, aby prze¬ puszczaly drgania malej czestotliwosci oraz wyzsze harmoniczne tych drgan.Jezeli jeden z glosników D ma byc wy¬ laczony, wówczas mozna to uskutecznic przez zwarcie wtórnego uzwojenia trans¬ formatora / zapomoca zwieracza p (fig. 4) albo tez przez zwarcie pierwotnego uzwo¬ jenia tego transfomatora zapomoca zwiera¬ cza p, przyczem zwarcie to moze byc calko¬ wite lub uzwojenia moga byc blokowane pew- nemi opornosciami. Uklad powyzszy posia¬ da jednak te wade, ze przy wylaczaniu glo¬ snika zmienia sie calkowita opornosc po¬ zorna obwodu anodowego, w którym znaj¬ duja sie pierwotne uzwojenia transformato¬ rów elementarnych, z tego wiec wzgledu lepiej jest zastosowac uklad, przedstawio¬ ny na fig. 5, w którym zwieracz p znajduje sie za wzmacniaczem A. Jak juz zaznaczo¬ no poprzednio, mozna równiez zmieniac poczatkowy potencjal siatki, aby przerwac prad anodowy odpowiedniej lampy.Fig. 6 uwidocznia uklad, w którym po zwarciu uzwojenia pierwotnego a na jego miejsce zostaje wlaczony opornik r, rów¬ nowazny opornosci tego uzwojenia. W celu scislego dobrania, opornosci kompensujacej opornik ten jest zaopatrzony w kontakt sli¬ zgowy.Przelacznik moze miec postac ramienia kontaktowego, osadzonego przegubowo w punkcie / i poruszanego elektromagnesem E. Normalnie ramie styka sie z kontaktem K2 i zwiera opornik zastepczy r; w tym przypadku transformator / jest czynny. Je¬ zeli natomiast ramie zostanie przelozone na kontakt K19 wówczas uzwojenie pier¬ wotne a bedzie zwarte, opornosc r zostanie wlaczona w obwód anodowy, przyczem cal¬ kowita opornosc pozorna tego obwodu nie zmieni sie.Fig. 7 przedstawia uklad, w którym lampa L obsluguje dwie oktawy, jednak — 3 —moglaby obslugiwac wieksza ich liczbe.Lampa ta jest stale pobudzana do drgan.Kondensator 11, zaznaczony linjami prze- rywanemi, blokuje prady wielkiej czesto¬ tliwosci, dajac im lepsza droge, anizeli cewka pierwotnego uzwojenia transfonna- tora 12. Transformator ten posiada tyle uzwojen wtórnych, ile klawjatur posiada dany instrument. Kaizde wtórne uzwojenie transformatora 12 jest polaczone z pierwot¬ nem uzwojeniem odpowiedniego transfor¬ matora l. W obwodzie tych dwóch uzwojen znajduje sie przerwa, która moze byc za¬ mykana zapomoca plytki kontaktowej 3.Plytka 3 jest osadzona na ruchomym rdze¬ niu cewki 2.W obwodzie cewki 2 znajduje sie bate- rja lokalna. Obwód ten mozna zamykac zapomoca plytki 1, naciskajac klawisz; F.Po nacisnieciu tego klawisza cewka 2 otrzy¬ muje prad i wciaga swój rdzen, a zatem laczy ze soba oba uzwojenia. Drgania z ob¬ wodu anodowego lampy L przenosza sie poprzez oba wspomniane uzwojenia do wtórnego uzwojenia transformatora l, a stad poprzez wzmacniacz A i filtr / do glo¬ snika D. PL