Wynalazek niniejszy dotyczy wózka wagonu, nadajacego sie szczególnie do po¬ jazdów na szynach. Celem wynalazku jest umozliwienie takiego ustawiania sie kól wózka na krzywiznach, aby odleglosc po¬ miedzy plaszczyznami, w których kola kaz¬ dej pary obracaja sie, byla stala, a miano¬ wicie odpowiadala szerokosci toru, podczas gdy odleglosc pomiedzy osiami obrotu kól byla zalezna od kata ich odchylenia.W tym celu kola kazdej pary, toczace sie równoczesnie, zostaja tak przestawiane wbrew dzialaniu sprezyny, odprezonej przy jezdzie na drodze prostej, iz kazde¬ mu przesunieciu kól na krzywiznie odpo¬ wiada zwiekszenie ich wzajemnej odleglo¬ sci, przyczem na krzywiznach plaszczyzny, przechodzace przez osie kól, sa do siebie równolegle i prostopadle do bocznej po¬ wierzchni szyn.Osiaga sie to w sposób dwojaki.W pierwszym przypadku kazde kolo jest umieszczone w ramie, która obraca sie kazdorazowo wokolo jednej z dwóch sy¬ metrycznych osi, tak umieszczonych, iz podczas przesuniecia sie z polozenia nor¬ malnego jednej osi druga os znajduje sie przymusowo w stanie spoczynku. Przy wjezdzie na krzywizne odleglosc miedzy o- siami obrotu kól zwieksza sie przymusowo, przyczem plaszczyzna kazdego kola jest prostopadla do promienia danej krzywizny, a odleglosc pomiedzy plaszczyznami obu kól, odpowiadajaca szerokosci toru, niezmienia sie. Rama kól sklada sie z dwóch czesci, polacz§ny£& ze s<^a^|omoca rów- noleznicy tak; z^^btacanizlkól jest równo¬ mierne. Do sprowadzania kól w polozenie pierwotne sluzy sprezyna, naprezana przy obracaniu kól. W tern wykonaniu ciezar czesci wózka, niezaopatrzonych w sprezy¬ ny, jest znacznie mniejszy.W celu wiekszego zmniejszenia tego ciezaru zaopatrzono podwozie wózka we¬ dlug wynalazku w kola, nie posiadajace o- si. Polaczenie kól kazdej pary jest usku¬ tecznione przytem zapomoca tarcz korbo¬ wych.Na rysunku uwidocznione sa dwa przy¬ klady wykonania przedmiotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia schematycznie w perspektywie podwozie osiowego wózka wagonu, fig. 2 — schematycznie równolez- nice, fig. 3, 4 i 5 uwidoczniaja odmiane wy¬ konania równoleznicy, fig. 6 i 7 — kola, niezaopatrzone w osie, fig. 8—10 — szcze¬ góly wykonania podwozia wózka wedlug fig. 6 i 7, a fig. 11 przedstawia rame wózka z dwoma parami kól.Pudlo wagonu (fig. 1 i 2) opiera sie w miejscach k na sprezynach Flf a kola sa o- sadzone w ramie AT', która jest zaopatrzo¬ na w poprzeczki T, polaczone ze soba draz¬ kami D. Srodkowe czesci tych drazków sa do siebie równolegle, konce zas ich sa zgie¬ te i nieco zblizone ku sobie.Na obu koncach ramy AT4 zastosowano po trzy prowadnice B dla krazków obraca¬ jacej sie ramy R, która sklada sie z dwóch czesci, polaczonych pomiedzy szynami to¬ ru z drazkami D zapomoca czopów prze¬ gubowych P1$ P2 wzglednie P3, P4. Pola¬ czenia te sa tak wykonane, iz zaleznie od kierunku obrotu ramy tylko jedno z pola¬ czen jest wzglednie stale, a rama obraca sie wokolo osi, przeprowadzonej przez to po¬ laczenie. W przedstawionym przykladzie wykonania konce drazków D sa wydrazo¬ ne, a w wydrazeniach przesuwaja sie czo¬ py, które sa polaczone przegubowo z rama i przesuwaja sie jedynie w polozenie, odpo¬ wiadajace srodkowemu polozeniu kola.Przy obrocie kola na krzywiznie jeden czop wysuwa sie z wydrazenia, podczas gdy ra¬ ma obraca sie wokolo osi przegubowego po¬ laczenia drugiego czopa. W wykonaniu we¬ dlug fig. 2 czopy przegubowe P2, ^i* ^3» ^4 przesuwaja sie w prowadnicach D' o ksztalcie luku. Na czopach, przymocowa¬ nych prostopadle do ramy R, przesuwaja sie w kierunku pionowym drazki G, które sa polaczone ze sprezynami F2 i na których umieszczone sa lozyska kól. Czesci ramy R sa polaczone ze soba zapomoca równolez¬ nicy V19 V2, osadzonej na ramie AT w lo¬ zyskach 019 02. W celu zapobiezenia waha¬ niu sie kól zastosowano pomiedzy czopami W1$ W2 równoleznicy sprezyne F3, jak równiez przyrzad O, dzialajacy zapomoca oleju i zaopatrzony w zawór regulujacy.Prowadnice B posiadaja ksztalt dwóch polaczonych ze soba luków, których pro¬ mienie dla kola przedniego (fig. 1) prze¬ chodza przez czopy przegubowe Plf P2, a dla kola tylnego — przez czopy Ps, P4.Wszystkie czesci wózka z wyjatkiem kól i drazków G opieraja sie na sprezynach F, a nadwozie jest zaopatrzone w sprezyny F±.Przy jezdzie wózka na krzywiznie w prawo w kierunku strzalki kolo lewe prze¬ suwa sie z rama naokolo przegubu P1 w prawo, a kok) prawe — równiez w prawo naokolo przegubu P4. Przy jezdzie na szy¬ nach szerokostopowych (Winjola) równo- leznica Vlf V2 obraca prawe kolo posrednio w sposób podobny. Kolo lewe przesuwa drazki V± w prawo, które, obracajac sie wokolo osi 0lf przesuwaja kolo prawe wo¬ kolo przegubu P4 ku wewnatrz, podczas gdy kolo lewe, przesuwajac sie naokolo przegubu P1% obraca drazki V2 naokolo osi 02 i przesuwa kolo prawe w kierunku ja¬ zdy naokolo przegubu P4 w prawo. Oba ko¬ la przesuwaja sie wiec przymusowo równo¬ miernie. Jak wynika z rysunku, drogi punk¬ tów W19 W2 drazków Vlt V2 sa rozmaitej - 2 —dlugosci, sprezyna F3 zastaje wiec napina¬ na. Skoro szyna nie naciska na kola, a wiec po ponownej jezdzie na drodze prostej, ko¬ la powracaja pod dzialaniem sprezyny w polozenie pierwotne.Przy jezdzie na krzywiizmie w lewo ko¬ la przesuwaja sie naokolo przegtibów P2 iPd.Drazki G sa polaczone ze sprezynami F2 zapomoca czopów, które sa przymoco¬ wane pionowo do ramy R i na których prze¬ suwaja sie drazki G. Wykonanie to nadaje sie jedynie, jezeli na drazki G nie dziala moment obrotowy.Jezeli jednak na drazku G znajduje sie czesc hamulcowa lub napedzajaca, ko¬ nieczne jest nietylko przesuwanie drazka G w kierunku pionowym wzgledem ramy R, lecz równiez pokonanie przeciwdziala¬ jacych momentów obrotowych. Osiaga sie to w sposób wyjasniony na fig. 3 —-5. Po¬ laczenie kól z rama jest wykonane zapo¬ moca drazków L, które obracaja sie w lo¬ zyskach kulkowych i umozliwiaja wszelkie ruchy kól wzgledem ramy, a wiec zarówno w kierunku pionowym (sprezynowanie), jak tez w kierunku poziomym (przyspie¬ szanie i opóznian:e) oraz obracanie sie (po¬ konywanie momentów obrotowych przy rozpoczeciu jazdy i hamowania). Ruchy te odbywaja sie wbrew dzialaniu sprezyn F2.Fig. 6 — 10 przedstawiaja ramy dla jednej pary kól, zaopatrzonych w krazek korbowy. W wykonaniu wedlug fig. 11 kaz¬ da rama posiada dwie pary kól. Poniewaz przy jezdzie na krzywiznach kola te prze¬ suwaja sie w granicach stosunkowo malej przestrzeni, mozna je tak umiescic, iz na¬ daja sie dla czteroosiowych wózków, w któ¬ rych podloga znajduje sie w stosunkowo niewielkiej odleglosci od szyn.Rama sklada sie z dwóch poprzeczek 1, które posiadaja poziome i pionowe pro¬ wadnice 2 i na koncach 3 których umie¬ szczone sa (nieprzedstawione na rysunku) sprezyny dla nadwozia. Poprzeczki / sa polaczone ze soba stale drazkami 4, 5, 6 (fig. 6), a do drazków 4, 6 przymocowane sa oslony 7, T przekladni slimakowej, któ¬ rej waly 8, 8' sa polaczone z silnikami.Sprezyny, umieszczone na koncach 3 po¬ przeczek /, umozliwiaja wzgledne ruchy ra¬ my, a wiec i przekladni slimakowej, jedy¬ nie w kierunku pionowym. Na drazku 5 obraca sie naokolo czopa 9, umieszczonego w srodku drazka, tarcza korbowa 10, z któ¬ ra polaczone sa zapomoca czopów 11, 12, 13, 14 drazki 11* — 14'. Wolne konce draz¬ ków 11', 12' wzglednie 13', 14' sa przyla¬ czone do czopów 11", 12" wzglednie 13", 14", naokolo których obracaja sie mostki 15, 15', zaopatrzone w drazki 16, 16'. Na wysokosci osi kól obracaja sie naokolo drazków 16, 16' krazki 17, 17'. Krazki 18, 18', umieszczone w plaszczyznie obrotu kól i osadzone 4ia mostkach w lozyskach 19, 20, 19', 20', obracaja sie na dolnych powierzch¬ niach prowadnic 2 tak, ze caly ciezar ramy i nadwozia dziala na te krazki. Krazki 17, 17' opieraja sie o scianki 21, 21' prowad¬ nic 2.Wzdluz mostków 15, 15' przesuwaja sie w kierunku pionowym plyty 22, 22', zaopa¬ trzone w nasady 24, 24', przez otwory któ¬ rych przeprowadzone sa drazki 16, 16' i o które opieraja sie sprezyny 25, 25', przyci¬ skane do plytek na koncach drazków 16, 16'. Konce drazków 26, 26' (fig. 9) sa osa¬ dzone w lozyskach kulkowych 27, 27' ply¬ ty 22 oraz w lozyskach 28, 28' wycinków zebatych 29, 29', które obracaja sie naokolo czopów 30, 30' drazka 6, osadzonych jeden nad drugim. Mozna równiez stosowac tr#y drazki, które sa umieszczone w lozyskach kulkowych i z których dwa drazki znajdu¬ ja sie w jedrnej plaszczyznie pionowej.Na nasadzie cylindrycznej 31 (fig. 6) plyty 22 osadzone sa lozyska, w których obracaja sie kola 32. Kazde kolo jest zao¬ patrzone w cylindryczne wydrazenie 33, któremu odpowiada wydrazenie 33' kola slimakowego 34. W wydrazeniach 33, 33' — 3 —osadzone fest sprzeglo Kardana 35, 36, 37, które umozliwia przesuwanie sie kola 32 w kierunku pionowym, jak równiez jego osi w kierunku poziomym wzgledem kola slima¬ kowego 34.Pomiedzy oslona 7' a cylindrem 38 ply¬ ty 22 umieszczony jest rekaw skórzany 39, chroniacy przegub Kardana od zanieczy¬ szczenia.Czopy 11", 14" wzglednie 12", 13" sa polaczone zapomoca sprezyn 40, 40', za¬ miast których mozna stosowac tlumiki.W wykonaniu wózka wedlug fig. 11 mostki 15, 15* sa tak dlugie, ze otaczaja dwa kola, umieszczone jedno za drugiem.Polaczenie mostków z drazkami, prowadza- cemi do tarczy korbowej, jest wykonane w sposób podobny, jak przedstawione na fig. 6. Wózki, przedstawione na fig. '6 — 11, posiadaja na kazdej stronie tarczy kor¬ bowej 10 po dwa krzyzujace sie drazki.Mozna jednak stosowac wiecej drazków, jak równiez wiecej tarcz korbowych.Urzadzenie to nadaje sie do pojazdów wszelkiego rodzaju, a wiec równiez i do sa¬ mochodów. Stosowanie kól, nieposiadaja- cych osi lub czopów, umozliwia umieszcza¬ nie podlogi nadwozia na calej jego dlugosci i szerokosci na wysokosci jednego kroku ponad poziomem drogi. PL