W patencie Nr 15110 zastrzezono sposób zwiekszenia wlasnosci zwilzania i przenika¬ nia cieczy, sluzacych do traktowania wyro¬ bów wlókienniczych, polegajacy na doda¬ waniu do tych plynów produktów sulfono¬ wania alkoholi, odpowiadajacych wyzszym kwasom szeregu tluszczowego i olejowego.Dalsze badania wykazaly, ze jako srodki pomocnicze przy tej obróbce wyrobów wló¬ kienniczych moga szczególnie dobrze sluzyc produkty sulfonowania alkoholów tluszczo¬ wych, otrzymywanych znanym sposobem z tluszczu kokosowego lub z tluszczu ziarna palmowego droga estryfikowania kwasów tluszczowych nizszemi alifatycznemi alko¬ holami i nastepnego redukowania mieszani¬ ny estrów. Najkorzystniej jest z owej mie¬ szaniny alkoholi oddzielic przez destylacje poczatkowa ilosc 50 h-60% produktu, skla¬ dajacego sie glównie z alkoholu lauryno- wego. Wyzsze frakcje, zawierajace glównie alkohol mirystynowy i oktadecylowy, nada¬ ja sie juz mniej do uzytku. Nizsze frakcje, które skladaja sie glównie z alkoholu lau- rynowego, sulfonowane znanemi srodka¬ mi sulfonujacemi, np. stezonym lub dy¬ miacym kwasem siarkowym, trójtlenkiem siarki, kwasem chlorosulfonowym, ewen¬ tualnie z dodatkiem organicznych lub nieorganicznych srodków odwadniajacych, daja produkty sulfonowania, które znako¬ micie podnosza wlasnosci plynów do trak¬ towania wyrobów wlókienniczych. Podczas sulfonowania ogrzewa sie poczatkowo mate- rjal wyjsciowy do jego temperatury topnie* nia, a potem dopiero temperature podnosi.Zaleznie od temperatury i uzycia silniejsze¬ go lub slabszego srodka sulfonujacego o- trzymuje sie badz ester kwasu siarkowego przez reakcje alkoholowej grupy wodoro-tlenowej z reszta kwasu siarkawego, badz trwale alifatyczne kwasy aulfonowe, w któ¬ rych grupa SOsH polaczona jest bezposred¬ nio z atomem wegla, badz kombinacje obu rodzajów produktów sulfonowania.Domieszki nizszych lub wyzszych zwiaz¬ ków tegoz szeregu, towarzyszacych alkoho¬ lowi laurynowemu, stanowiacemu glówny skladnik, nie zaklócaja zbytnio dzialania preparatu.Ponizsze przyklady wyjasniaja sposób pracy.Przyklad I. 100 kg mieszaniny alkoho¬ lów tluszczowych, glównie alkoholu laury- nowego, otrzymanych z tluszczu kokosowe¬ go znanym sposobem przez zestryfikowanie kwasów tluszczowych alkoholem etylowym, redukcje estrów etylowych, destylacje pro¬ duktu redukcji i zebranie poczatkowego de¬ stylatu w ilosci 50 h- 60%, ogrzewa sie do temperatury topnienia i w tej temperaturze, wynoszacej okolo 3Q°C, sulfonuje 50 kg kwasu chlorbsulfonowego.Przyklad II. 100 kg tej samej miesza¬ niny alkoholów tluszczowych sulfonuje sie 70 kg dymiacego kwasu siarkowego w 150°C, Produkty reakcji zobojetnia sie bezpo¬ srednio lugiem sodowym i oddziela znanym sposobem od skladników nieorganicznych (siarczan sodowy lub chlorek sodowy).Otrzymane w ten sposób preparaty, skladajace sie glównie z produktów sulfo¬ nowania alkoholu laurynowego, sa bardzo trwale, latwo rozpuszczalne w wodzie, sil¬ nie zwilzaja i pienia sie. Mozna je z dobrym skutkiem stosowac jako srodki apreturowe w przemysle wlókienniczym, w przemysle garbarskim i farmaceutycznym, do obróbki metali, do wyrobu srodków przeciwko szkodnikom oraz srodków pylochlonnych, w ceramice, nastepnie jako pieniace srodki do gasnic (np. jako 5% -owy dodatek do 10%-wego roztworu dwuweglanu sodowego, który po dodaniu kwasu siarkowego sluzy jako srodek gaszacy), wreszcie wszedzie, gdzie chodzi o zwilzanie, przenikanie, wpro¬ wadzanie skutecznych skladników, emulgo¬ wanie, oczyszczanie, nadawanie miekkosci i elastycznosci oraz o dzialanie koloidu o- chronnego.Trwale kwasy sulfonowe alkoholów tlu¬ szczowych, otrzymane przez energiczne sul¬ fonowanie w wyzszej temperaturze (patrz przyklad II), w których grupa sulfonowa zwiazana jest bezposrednio z atomem we¬ gla, daja jeszcze te korzysc, ze nawet przy goracem suszeniu i maglowaniu (kalandro¬ waniu) wyrobów wlókienniczych nie od- szczepiaja kwasu siarkowego, co, jak wia¬ domo, przy uzywaniu niezupelnie trwalych zwiazków kwasu siarkowego z tluszczami, olejami i pokrewnemi substancjami, stoso- wanemi do apretury, czesto powoduje u- szkodzenie wlókna. PL PL