PL19027B1 - Sposób wytwarzania organicznych pochodnych kwasu siarkowego. - Google Patents

Description

Stwierdzono, ze mozna otrzymac nowa grupe cennych srodków o wlasciwosciach mydla, traktujac srodkami sulfonujacemi zdolne do reakcji estry kwasu oksy- lub merkapto-tluszczowego, alkylowane, arylo- wane, cykloalkylowane lub aryloalkylowane przy tlenie lub siarce, albo ich pochodne lub produkty podstawienia* Zaleznie od rodzaju grup podstawio¬ nych tworza sie przyiem prawdziwe sulfo- kwasy ltub estry kwasu siarkowego. Reszta kwasu siarkowego moze wstepowac do pro¬ duktu wyjsciowego w grupe estrowa, w gru¬ pe eterowa lub tez w obie grupy.Sulfonowanie mozna uskutecznic kwa¬ sem siarkowym, kwasem siarkowym zawie¬ rajacym S03, przy pomocy S03 lub jego organicznych zwiazków, kwasu chlorósulfo- nowego i t. d., przyczem mozna sulfonowac w obecnosci srodków rozpuszczajacych, rozcienczajacych lub odwadniajacych.Do przeprowadzenia sposobu mozna sto¬ sowac estry nienasyconych kwasów mer- kaptotluszczowych i nasyconych kwasów oksy- lub merkapto-tluszczowych o dlugim lub krótkim lancuchu weglowym. Ponadto mozna stosowac estry nienasyconych kwa¬ sów oksytluszczowych z krótkim lancuchem weglowym, które przy tlenie sa alkylowa- ne, arylowane, cykloalkylowane lub aryloal¬ kylowane. Mozna stosowac równiez estry nienasyconych kwasów oksytluszczowych odlugim lancuchu weglowym, które przy tle¬ nie podstawione sa innemi rodnikami niz rodniki alkylowe lub fenylowe.Przyklad L 1200 czesci wagowych ste¬ zonego kwasu siarkowego ochladza sie do 0°C. Mieszajac, dodaje sie malemi ilosciami 320 czesci wagowych stopionego lub grubo sproszkowanego estru dodecylowego kwasu fenoksyoctowego, przyczem nalezy dbac o to, aby nie przekroczyc 30°C. Gdy po dluz- szem mieszaniu pobrana próbka rozpuszcza sie klarownie w zimnej wodzie, wprowadza sie jednolita lekko bronzowa syropowata mase reakcyjna na lód. Otrzymany kwas sulfonowy mozna wyodrebnic znanemi spo¬ sobami, np, przez wysolenie sola glauber- ska. Sól sodowa tego kwasu w stanie czy¬ stym posiada doskonale wlasnosci pieniace.Przyklad II. Do 1000 czesci wagowych stezonego kwasu siarkowego wprowadza sie, mieszajac, przy 201' do 25,fC 230 czesci wa¬ gowych grubo zmielonego estru oktodecylo- wego kwasu fenoksyoctowego i pozostawia tak dlugo dzialaniu kwasu siarkowego, az pobrana próbka rozpusci sie klarownie w wodzie. Gestoplynna mase przerabia sie, jak w przykladzie L W podobny sposób mozna otrzymac lad¬ ne biale proszki z estrów kwasu fenoksyoc¬ towego i heksadekanolu, tetradekanolu, ok- tanolu lub mieszanin tych alkoholi, sulfonu¬ jac je 21- do 3-krotna iloscia stezonego kwasu siarkowego i przerabiajac produkty sulfonowania, jak w przykladzie I, i zobo¬ jetniajac je weglanem sodowym.Wodne roztwTory soli produktów sulfo¬ nowania posiadaja doskonale wlasnosci pie¬ niace.Przyklad III. 75 g estru oleylowego kwasu fenoksyoctowego rozpuszcza sie w takiej samej ilosci absolutnego eteru i chlo¬ dzi do 0!,C, Mieszajac, dodaje sie powoli 60 g kwasu chlorosulfonowego, rozcienczo¬ nego 50 cnr absolutnego "eteru. Nastepnie miesza sie przez 3 godziny przy 15°-r-20°C.Mieszanine wprowadza sie do wody lodo¬ wej; zobojetnia weglanem sodu i odparowu¬ je eter. Po oddestylowaniu wody w prózni prawie do suchosci otrzymuje sie po ozie¬ bieniu sól sodowa produktu sulfonowania jako dosyc stala paste.Przyklad IV. 200 g mieszaniny estrów alkoholi parafinowych (liczba acetylowa 212) i kwasu fenoksyoctowego dodaje sie stopniowo przy 10° -=- 20°C, mieszajac, do potrójnej ilosci stezonego kwasu siarkowe¬ go i nastepnie miesza jeszcze przez 2 go¬ dziny. Przeróbka nastepuje, jak w przykla¬ dzie I. Sole sodowe produktów sulfonowa¬ nia otrzymuje sie w postaci bialego proszku.Przyklad V. 30 czesci wagowych estru olejowego kwasu etoksyoctowego, otrzy¬ manego z technicznie czystego alkoholu o- leinowego (liczba jodowa 93), rozpuszcza sie w 50 czesciach wagowych eteru. Do mie¬ szaniny wkrapla sie, silnie mieszajac, 45 czesci wagowych stezonego kwasu siarko¬ wego przy 5" -=- 7"C. Po ukoriczonem sul¬ fonowaniu wprowadza sie produkt na lód, zobojetnia ostroznie soda wodny klarowny roztwór i przerabia jak zwykle. Otrzyma¬ ny produkt rozpuszcza sie nadzwyczaj la¬ two w wodzie, dajac roztwory silnie pie¬ niace.Przyklad VI. 1000 czesci pojedyncze¬ go estru oleinowego kwasu dwuglikolowego zadaje sie. chlodzac lodem, 250 czesciami stezonego kwasu siarkowego. Po powolnem ogrzaniu do temperatury pokojowej miesza sie jeszcze przez kilka godzin. Nastepnie wprowadza sie mieszanine reakcyjna do wody lodowej, w której produkt zestala sie na gesta mase. Mase przemywa sie kil¬ ka razy woda i zobojetnia dokladnie roz¬ tworem sody. Roztwór odparowuje sie do sucha po krótkiem zagotowaniu.Sól sodowa produktu sulfonowania po¬ jedynczego estru oleinowego kwasu tio- dwuglikolowego otrzymuje .sie w postaci lepkiej masy, która z woda daje prawie klarowny doskonale pieniacy roztwór.Przyklad VII. 141 czesci estru dode- - 2 —cylowe^o kwasu (oksy-etoksy) - octowego o wzorze OHCH2 . CH2 . O . CH2C0 . O .. C12H25 rozpuszcza sie w obsolutnym ete¬ rze i zadaje 61 czesciami kwasu chlórtisul - tonowego, rozcienczonego absolutnym e- terem przy 0° h- 5°C, dobrze mieszajac.Nastepnie miesza sie jeszcze godzine przy 10° h- 15°, Roztwór eterowy zobojetnia sie ostroznie dwuweglanem i produkt przekry- stalizlowuje z alkoholu po odparowaniu e- teru, otrzymujac blyszczace biale kryszta¬ ly. Produkt rozpuszcza sie latwo w wodzie i posiada doskonale wlasnosci pieniace. Ta¬ kie same wlasnosci posiada pnodukt sulfo¬ nowania, otrzymany w podobny sposób z estru dodecylowego kwasu (/f-y-dwuoksy- pnopyl-oksy)-octowego o wzorze OHCH2 ..CHOH . CH2. O . CH2. CO . O. C12H25.Przyklad VIII. 120 czesci estru okty- Ibwego kwasu (oksy-etoksy) octowego o wzorze OHCH2 . CH2 . O . CH2CO . O .. C8H17 rozpuszcza sie w absolutnym ete¬ rze i sulfonuje przy —5°C przy pomocy 62 czesci kwasu chlorosulfoinowego, rozpu¬ szczonego w absolutnym eterze, w ciagu 2 godzin. Chlodzac, zobojetnia sie w etero¬ wym roztworze weglanem sodowym i prze¬ rabia produkt znanym sposobem. Wodne roztwory posiadaja doskonale wlasnosci pieniace.Przyklad IX. 139 czesci estru oktode- cylowego kwasu (oksy-eifcoksy) octowego o wzorze 0HCH2 . CH2 . 0 . CH2CÓ . 0 .. C18HS7 w 800 czesciach absolutnego eteru sulfonuje sie przy —5° do 0°C przy pomo¬ cy 62 czesci kwasu chlorosulfonowego. Pro¬ dukt sulfonowania daje po odpowiedniej przeróbce ladny krystalizujacy produkt, dobrze rozpuszczalny w wodzie.Przyklad X. 174 czesci mieszaniny e- strów alkoholi* odpowiadajacych kwasom tluszczowym oleju kokosowego i kwasu (oksy-etoksy) octowego rozpuszcza sie w 260 czesciach absolutnego eteru i sulfonu¬ je przy QP h- 5°C 74 czesciami kwasu chlo- rasulfomowego w 100 czesciach eteru abso¬ lutnego. Sól sodowa mieszaniny estrów kwasu siarkowego posiada swietne wlasno¬ sci pieniace i odpornosc na sole wapnibwe. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. Sposób wytwarzania pochodnych or¬ ganicznych kwasu siarkowego, znamienny tern, ze estry kwasu oksy- lub merkapto- tluszcziowego, alkylowane, arylowane, cy- kloalkylowane luib aryloalkylowane przy tlenie lub siarce, traktuje sie znanemi srod¬ kami sulfonuj acemi. Henkel & C i e. G. m. b. H. Zastepca: Dr. ini. M. Kryzan, rzecznik patentowy. bruk L. Boguslawskiego i Ski, Warszaw*. o PL