Piei!waxen*two: 10 lipca 1931 r. (Niemcy).Stwierdzono, ze kwasy o-alkylodwujo- dochelidamowe mozna otrzymywac z do¬ bra wydajnoscia, obrabiajac sól srebrowa dwuestru kwasu dwujodochelidamowego srodkami alkylujacemi, i przeprowadzajac otrzymany w ten sposób dwuester kwasu 0-alkylodwiijodochelidamowego zapomoca zmydlania w sól odpowiedniego kwasu 0-alkylodwujodochelidamowego.Sole srebrowe dwuestrów kwasu dwujo¬ dochelidamowego otrzymuje sie, rozpu¬ szczajac dwuester w równowaznej ilosci lugu sodowego i dodajac obliczona ilosc a- zotanu srebra. Sól srebrowa estru dwume- tylowego kwasu dwujodochelidamowego, u- zyta jako materjal wyjsciowy w przykla¬ dach ponizej podanych, otrzymuje sie w sposób nastepujacy: 18,5 g estru dwumetylowego kwasu dwu¬ jodochelidamowego rozpuszcza sie w 100 cm3 wody i 40 cm3 normalnego lugu sodo¬ wego. Dodajac wodny roztwór 6,& g azota¬ nu srebra, straca sie ilosciowo sól srebrowa w postaci osadu zabarwionego na kolor ja¬ snoszary.Przyklad L Kwas Q-nLetylo-3t5-dwajo- dochelidamowy. 5 g soli srebrowej estru dwumetylowego kwasu 3,5-dwujodochelidamowego zawie¬ sza sie w 15 cm3 suchego ksylenu i ogrzewa do wrzenia przez czas krótki z 2 g jodku metylowego. Z goracego przesaczonego roz-tworu wydziela sie po dodaniu eteru naf¬ towego ester w postaci bezbarwnych igiel, które mozna przekrystalizowac z rozcien¬ czonego alkoholu metylowego. Punkt to¬ pliwosci nieostry, okolo 125°C.Zmydlajac ester dwumetylowy kwasu 0-metylo'-3,5-dwujodochelidamowego al¬ koholowym roztworem lugu potasowego o- trzymuje sie nierozpuszczalna w alkoholu sól potasowa kwasu 0-metylo-3,5-dwujo- dochelidamowego. Z roztworu wodnego so¬ li potasowej kwas solny wytraca kwas O- metylo-dwuj.odochelidamowy w postaci bezbarwnych igiel. Kwas rozklada sie z od- szczepieniem dwutlenku wegla w tempera¬ turze 176°C. Jest on dosc latwo rozpu¬ szczalny w wodzie. Z wodnego roztworu chlorek zelaza wytraca nierozpuszczalna, zólta sól zelazowa.Przyklad II. Kwas 0-etylo-dwujodoche- lidamowy. 10 g soli srebrowej dwumetylo¬ wego estru kwasu dwujodo-chelidamowego ogrzewa sie do wrzenia ze 100 cm3 ksyle¬ nu i 3 g jodku etylowego w ciagu godziny.Otrzymany produkt 'saczy sie na igoraco, a po ostygnieciu wytraca sie zapomoca eteru naftowego ester dwumetylowy kwasu etylo- dwujodochelidamowego. Zmydlanie estru topniejacego w 131 °C uskutecznia sie przez ogrzewanie metylo-alkoholowego roztwo¬ ru estru z alkoholowym metylanem pota¬ su, przyczem wytraca sie sól dwupotasowa kwasu etyloi-dwujodochelidamowego. Wol¬ ny kwas otrzymuje sie z soli dwupotasowe j przez zadanie wodnego roztworu rozcien¬ czonym kwasem mineralnym. Kwas O-ety- lo-dwujodo-chelidamowy topnieje w 174°C z odsizczepieiiiem dwutlenku wegla; krysta¬ lizuje w postaci bezbarwnych igiel.Przyklad III. Kwas O- propylo-dwujo- dochelidamowy. 10 g soli srebrowej dwu¬ metylowego estru kwasu dwujodochelida- mowego ogrzewa sie w ciagu godziny z 3 g jodku propylowego i 100 cm3 ksylenu.Przeróbka odbywa sie podobnie, jak w przykladzie I i prowadzi poprzez ester dwumetylowy kwasu propylo-dwujodo-che- lidamowego o temperaturze topnienia 89°C droga zmydlania do kwasu O-propylo- dwujodochelidamowego, krystalizujacego w postaci szescianów i topniejacego z wydzie¬ leniem dwutlenku wegla w temperaturze 156°C.Przyklad IV. Kwas 0-butylo-dwujodo- chelidamowy. 10 g soli srebrowej dwume¬ tylowego estru kwasu dwujodochelidamo- wego gotuje sie z 3,5 g jodku butylowego w 1000 cm3 ksylenu w ciagu godziny. Prze¬ róbka jak w przykladzie I.Ester dwumetylowy kwasu butylo-dwu¬ jodo-chelidamowego posiada punkt topli¬ wosci w 82°C.Krystalizujacy sie w postaci igiel kwas 0-butylo-dwujodo-chelidaimowy topnieje z odszczepieniem dwutlenku wegla w tempe¬ raturze 145°C.Przyklad V. Kwas 0-benzylo-dwujodo- chelidamowy. 10 g soli srebrowej estru dwumetylowego kwasu dwujodo-chelida- mowegO' ogrzewa sie do wrzenia w ciagu go¬ dziny z 2,5 g chlorku benzylowego i 100 cm3 ksylenu. Po przeróbce jak w przykladzie I, otrzymuje sie ester dwumetylowy kwasu benzylo-dwujodo-chelidamowego o nieo¬ strym punkcie topnienia okolo 120°C. Po zmydleniu z estru tego otrzymuje sie kwas 0-benzylo-dwujodochefidamowy, krystali¬ zujacy w postaci igiel topniejacych z wy¬ dzieleniem dwutlenku wegla w tempera¬ turze 167°C.Przyklad VI. Kwas O-alylo-dwujodo- chelidamowy. W podobny sposób mozna o- trzymywac równiez kwas O-alkylo-dwujo- dochelidamowy z nienasyconemi rodnika¬ mi weglowodorowemi, jak np. z alylem. 10 g soli srebrowej dwumetylowego e- stru kwasu dwujodochelidamowego ogrze¬ wa sie w ciagu godziny w 100 cm3 ksylenu z 3 g jodku alylowego. Przeróbka analo¬ giczna do podanej w przykladzie I daje e- ster dwumetylowy kwasu alylo-dwujodo- chelidamowego o punkcie topliwosci w — 2 —98°C. Przez zmydlenie tego estru otrzymu¬ je sie krystalizujacy w postaci igiel kwas O-alylo-dwujodochelidamowy, topniejacy z rozkladem w 143 — 144° C. PL PL