PL177356B1 - Olej silnikowy - Google Patents

Abstract

. Olej silnikowy przeznaczony do smarowania silników z zapłonem iskrowym i/lub samoczynnym, znamienny tym, że zawiera 80,0 do 99,0 części masowych olejów bazowych zestawionych z olejów podstawowych o lepkości kinematycznej 3,0 do 30,0 mm2/s w temperaturze 100C, uszlachetnionych modyfikatorami lepkości, związkami przeciwpiennymi, depresatorami i 1,0 do 20,0 części masowych wielofunkcyjnej kompozycji smarowej zawierającej dodatki detergentowo-dyspergujące w postaci związków wapnia i/lub magnezu, którymi sąnormalne i/lub nadzasadowe sole wapniowe kwasu alkilosalicylowego zawarte w ilości do 30,0 części masowych w wielofunkcyjnej kompozycjismarowej i/lub normalne i/lub nadzasadowe sole magnezowe kwasu alkilosalicylowego zawarte w ilości do 30,0 części masowych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej w mieszaninie z ditiofosforanami cynku zawartych w ilości do 25,0 części masowych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej, polibutenobursztynoimidami zawartych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej w ilości do 30,0 części masowych i/lub polibutenobursztynoimidoamidami zawartych w kompozycji smarowej w ilości do 30,0 części masowych i/lub polibursztynoimidobisamidami zawartymi w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej w ilości do 30,0 części masowych.

Description

Przedmiotem wynalazku są oleje silnikowe klas jakościowych CA, CB, CC, CD, CE, SC, SD oraz uniwersalne oleje silnikowe klas jakościowych CB/SC, CC/SF, CD/SF, SD/CC, SE/CC, SF/CC w klasach lepkości SAE 10, SAE 20, SAE 30, SAE 40, SAE 10W/30, SAE 15W/40, SAE 20W/40, SAE 20W/50 przeznaczonych do smarowania silników z zapłonem iskrowym i/lub samoczynnym.

Wiadomo, że jednym z czynników, które w sposób zasadniczy wpływają na skrócenie okresów wymiany silnikowych olejów smarowych jest niska odporność na utlenianie składni177 356 ka olejowego oraz niedostateczna zdolność do dyspergowania nierozpuszczalnych produktów niecałkowitego spalania paliwa, osadów, sadzy i szlamu nisko- i wysokotemperaturowego.

Niski potencjał dyspergujący oleju silnikowego powoduje, że olej szybko zwiększa swoją lepkość a nadmierna ilość produktów starzenia składników oleju i niecałkowitego spalania paliwa, z powodu słabych zdolności do ich solubilizacji i peptyzacji prowadzi do gęstnienia oleju i przyśpieszonego odkładania się szlamu zarówno na gorących jak i zimnych elementach silnika.

Do innych czynników, które w sposób zasadniczy wpływają na profil wymagań jakościowych dla oleju silnikowego dochodzą ciężkie warunki eksploatacji spowodowane przez przeważający ruch miejski i eksploatację na krótkich odcinkach, wydłużone okresy wymiany oleju, połączone ze znacznym zmniejszeniem objętości używanego oleju silnikowego. Przez zmniejszenie przeciętnych napełnień oleju silnikowego, przy na ogół podwyższonym poziomie temperatury, do dyspozycji jest mniej oleju do smarowania i chłodzenia silnika, co ma poważne konsekwencje dla żywotności oleju silnikowego i samego silnika. Jeżeli do tych wymagań doda się jeszcze zmienną jakość paliwa, zawierającego coraz częściej wysokowrzące składniki, komponenty z fluidalnego krakingu katalitycznego i visbreakingu związki tlenowe i detergenty, różne poziomy zawartości siarki i aromatów w paliwie, to profil wymagań dla olejów do silników wysokoprężnych musi spełniać szereg częściowo-przeciwstawnych wymagań niż dla olejów do silników z zapłonem iskrowym.

Funkcją oleju silnikowego jest zapobieganie skutkom tych niekorzystnych zjawisk zależnych od warunków eksploatacyjnych. Przede wszystkim w górnej strefie pierścieni tłokowych i cylindra, gdzie olej silnikowy w znacznym stopniu, przyczynia się do dokładnego uszczelniania komory spalania, cienka warstewka oleju smarowego jest narażona na działanie wysokich temperatur i kontakt z gazami z przedmuchu zawierającymi tlenki siarki, tlenki azotu, tlen, wysokoreaktywne wodoronadtlenki częściowo utleniane paliwo i sadzę. Niepożądanymi następstwami tego jest powstawanie prekursorów osadów, żywic i laków które ulegając aglomeracji i flokulacji, mogą wypadać z olejów zarówno w niskich jak i wysokich temperaturach. Celem zapobieżenia tym niekorzystnym zjawiskom flokulacji i wypadania osadów z oleju silnikowego, szczególnie w wysokich temperaturach, stosuje się odpowiednie kompozycje sonarowe zawierające, zwłaszcza dodatki detergentcw^ro-dyspergujące o wysoki^m potencjale myjąco-dyspergującym wykazujące również zdolności przenoszenia szlamu.

Z opisu patentowego PL 153 774 znane są oleje silnikowe klas jakościowych: SC, SD, SE i SE/CC, natomiast z opisu patentowego PL 163 839 oleje klas jakościowych CA, CB, CB/CC, CC, CC/SD i CD. Według wynalazku PL 153 774 oleje silnikowe składają się z 1,0 do 10,0 części masowych k(oupozycji detergentowo-zobojętniającej, która 10 do 70 części masowych detergentu wapniowego nadzasadowego, otrzymanego przy użyciu kwasów alkiloarylosulfonowych i/lub kwasów naftosulfonowych o współczynniku rezerwy alkalicznej 3 do 25 i zawartości przeciwjonu wapniowego 0,1 do 0,5 mola/kg detergentu nadzasadowego oraz 30 do 90 części masowych siarkowanych normalnych i/lub nadzasadowych alkilofenolanów wapniowych o współczynniku rezerwy alkalicznej 0 do 4 i stosunku molowym siarki do wapnia 0,05 do 1,5 i/lub 1 do 10 części masowych detergentu wapniowego nadzasadowego otrzymanego przy użyciu kwasów alkiloarylosulfonowych i/lub naftosulfonowych o współczynniku rezerwy alkalicznej 3 do 25 i zawartości przeciwjonu wapniowego 0,1 do 0,5 mola/kg detergentu nadzasadowego i/lub 1 do 10 części masowych siarkowanych normalnych i/lub nadzasadowych alkilofenolanów wapniowych o współczynniku rezerwy alkalicznej 0 do 4 i stosunku molowym siarki do wapnia 0,05 do 1,5, 1 do 10 części masowych dyspergatora bezpopiołowego polibutenobursztynoimidowego i/lub estrów kwasu polibutenobursztynowego i/lub polibutenofenylohydroksyaminy, 0,5 do 2 części masowych soli cynkowej, 0,0'diestrów kwasu ditiofosforowego i/lub 0,05 do 0,9 części masowych alkoksylowanych alkilofenoli i/lub 0,05 do 0,9 części masowych pochodnych fenolowych z rodnikami butylowymi, zawierającymi węgiel trzeciorzędowy i/lub pochodnych aminowych zawierających drugorzędowy lub trzeciorzędowy azot i 76 do 98 części masowych olejów bazowych zestawionych z olejów podstawowych o lepkości 5 do 30 mm²/s w temperaturze 100°C, otrzymanych z frakcji ropy naftowej selektywnie rafinowanej, odparafinowanej, korzystnie hydrorafinowa4

177 356 nej, uszlachetnionych modyfikatorami lepkości, depresatorami i związkami przeciwpiennymi.

W istocie wynalazku PL 153 774 podkreśla się, że wytworzone z zastosowaniem kompozycji detergentowo-zobojętniającej oleje silnikowe wielosezonowe przeprowadzają nierozpuszczalne produkty starzenia oleju w roztwór koloidalny dzięki zdolnościom do solubilizacji i peptyzacji tych zanieczyszczeń, co zapobiega ich odkładaniu się w formie nagarów i laków na gorących elementach silnika. Ponadto użyta kompozycja detergentowo-zobojętniająca według wynalazku PL 153 774 wykazywała efekt współdziałania z zastosowanymi dyspergatorami bezpopiołowymi, zapobiegając koagulacji ciekłych zanieczyszczeń powstałych w czasie eksploatacji oleju w szkodliwe szlamy niskotemperaturowe, zatykające filtry olejowe. Wymaga to jednak stosowania w składzie olejów silnikowych według wynalazku PL 153 774 oprócz kompozycji detergentowo-zobojętniającej, dyspergatorów bezpopiołowych, soli cynkowej 0.0'-die'strów kwasu ditiofosforowego. alkoksylowanych pochodnych alkilofenoli i/lub inhibitorów utlenienia typu pochodnych fenolowych z rodnikami butylowymi zawierającymi węgiel trzeciorzędowy i/lub pochodnych aminowych, zawierających drugorzędowy lub trzeciorzędowy azot. Wiadomo, że stosowanie w kompozycjach smarowych inhibitorów utlenienia, zwiększa okres indukcyjny olejów bazowych, ale zwiększa również ilość produktów rozkładu szczególnie w wysokiej temperaturze, co dodatkowo obciąża olej bazowy koniecznością utrzymania ich w formie dyspersji.

Natomiast według wynalazku PL 163 839 sposób wytwarzania olejów silnikowych klas jakościowych CA, CB, CB/SC, CC, CC/SD i CD przeznaczonych do smarowania, zwłaszcza silników spalinowych z zapłonem samoczynnym polega na tym, że do 80,0 do 99,0 części masowych olejów bazowych zestawionych z olejów podstawowych o lepkości kinematycznej 5 do 30 mm²/s w temperaturze 100°C, otrzymanych z frakcji ropy naftowej selektywnie rafinowanych, odparafinowanych, korzystnie hydrorafinowanych, uszlachetnionych modyfikatorami lepkości, depresatorami i związkami przeciwpiennymi wprowadza się w temperaturze 60 do 80°C 1,0 do 20,0 części masowych, korzystnie 1,0 do .1.5,0 części masowych wielofunkcyjnej kompozycji smarowej, zawierającej dodatki detergentowo-dyspergujące w postaci związków metalicznych wapnia w mieszaninie z ditiofosforanami cynku i polibutenobursztynoimidami i/lub polibutenobursztynoestrami i do 20,0 części masowych kwasów i/lub bezwodników kwasu polibutenobursztynowego i/lub polipropylenobursztynowego i/lub polietylenobursztynowego o masie cząsteczkowej 200 do 2000, korzystnie 250 do 1700, przy czym nośnikami wapnia są niskozasadowe i/lub nadzasadowe alkiloarylosulfoniany wapnia i/lub naftosulfoniany wapnia o współczynniku rezerwy alkalicznej 0,01 do 25,0 i zawartości przeciwjonu wapniowego 0,1 do 0,75 mola/kg użyte w ilości 2,0 do 50,0 części masowych korzystnie 5,0 do 30 części masowych i/lub siarkowane normalne i/lub nadzasadowe alkilofenolany wapnia, w których stosunek zawartości metalu w rezerwie alkalicznej do zawartości metalu w normalnym siarkowanym fenolanie wapnia wynosi 1,05 do 10,0 i stosunek molowy siarki do wapnia wynosi 0,05 do 1,5, użyte w ilości 1,0 do 50,0 części masowych, korzystnie 5,0 do 40,0 części masowych, a ditiofosforany cynku są pochodnymi 0,0-diestrów kwasu ditiofosforowego, otrzymanymi z alkoholi pierwszorzędowych, zawierających od 3 do 12 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym i/lub alkoholi drugorzędowych, zawierających od 3 do 8 atomów węgla, korzystnie 3 do 6 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym, użyte w ilości 5,0 do 30,0 części masowych, korzystnie 8,0 do 25,0 części masowych a polibutenobursztynoimidy i/lub polibutenobursztynoestry użyte są w ilości 3,0 do 50,0 części masowych przy czym polibutenobursztynoimidy są monopolibursztynoimidami i/lub bispolibutenobursztynoimidami o zawartości azotu całkowitego od 0,6 do 5,0% masowych i stosunku azotu zasadowego do azotu całkowitego wynoszącym od 0,3 do 0,8, przy czym stosunek masowy użytych monopolibursztynoimidów i/lub bispolibutenobursztynoimidów i/lub polibutenobursztynoestrów do kwasów i/lub bezwodników kwasu polibutenobursztynowego i/lub polipropylenobursztynowego i/lub polietylenobursztynowego w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej wynosi do 7,0, a stosunek masowy wapnia do cynku, wynosi od 0,5 do 5,0 oraz stosunek masowy cynku do azotu całkowitego wynosi 0,5 do 5,0. Stwierdzono, że niemożliwe jest uzyskanie olejów silnikowych klasy CE i CD/SF sposobem według wynalazku PL 163 839. Objawiało się to pojawienim się zwiększonej ilości, nagarów i osadów w rowkach pierścieniowych oraz zwiększonym zalakowaniem płaszcza tłoka.

ΠΊ 356

Jednym z głównych celów wynalazku było opracowanie nowych formulacji olejów silnikowych wielu kategorii jakościowych przeznaczonych do smarowania silników spalinowych o różnym obciążeniu cieplnym poprzez zróżnicowany poziom dozowania wielofunkcyjnej kompozycji smarowej w oleju bazowym i odpowiedni dobór substancji detergentowodyspergujących.

Dodatkowym celem była reformulacja olejów silnikowych w kierunku poprawy ich własności wysokotemperaturowych w szczególności podwyższenia krytycznej temperatury flokulacji zanieczyszczeń, bez konieczności stosowania kwasów i/lub bezwodników kwasu polibutenobursztynowego i/lub polipropylenobursztynowego i/lub polietylenobursztynowego jak w opisie patentu PL 163 839 oraz drogich inhibitorów utlenienia takich jak przedstawiono w patencie PL 153 774 Nieoczekiwanie stwierdzono, że można otrzymać oleje silnikowe co najmniej trzynastu kategorii jakościowych wytrzymujących w szerokim zakresie obciążenie wyrażone wskaźnikiem „stresu olejowego” od 50 kW/km · (litr)² do około 300 kW/km · (litr)².

Zaletą opisanych poniżej formulacji otrzymywania olejów silnikowych wielu kategorii jakościowych według wynalazku w stosunku do rozwiązań opisanych w patentach PL 153 774 i PL 163 839 jest dalsza poprawa własności detergentowo-dyspergujących, szczególnie wysokotemperaturowych przez podwyższenie krytycznych temperatur flokulacji i koagulacji dla zanieczyszczeń stałych i ciekłych. Zapobiega to gromadzeniu się tych zanieczyszczeń w postaci żywic, laków, nagarów i koksów, szczególnie na wysokotemperaturowych elementach tłoka, co daje możliwość wydłużenia czasu eksploatacji oleju i wydłuża trwałość silnika.

Oleje silnikowe klas jakościowych CA, CB, CC, CD, CE, SC, SD oraz uniwersalne oleje silnikowe klas jakościowych CB/SC, CC/SF, CD/ŚF, SD/CC, SE/CC, SF/CC w klasach lepkości SAE 10, SAE 20, SAE 30, SAE 40, SAE 10W/30, SAE 15W/40, SAE 20W/40, SAE 20W/50 przeznaczone do smarowania silników z zapłonem iskrowym i/lub samoczynnym, według wynalazku zawierają 80,0 do 99,0 części masowych olejów bazowych zestawionych z olejów podstawowych o lepkości kinematycznej 3,0 do 30,0 mm^?/s w temperaturze 100°C. uszlachetnionych modyfikatorami lepkości, związkami przeciwpiennymi, depresatorami i 1,0 do 20,0 częściami masowymi wielofunkcyjnej kompozycji smarowej zawierającej dodatki detergentowo-dyspergujące w postaci związków wapnia i/lub magnezu w mieszaninie z ditiofosforanami cynku, polibutenobursztynoimidami i/lub polibutenobursztynoimidoamidami i/lub polibutenobursztynoimidobisamidami. Związkami wapnia i/lub magnezu zawartymi w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej są normalne i/lub wysokozasadowe alkilosalicylany wapnia, w których stosunek zawartości wapnia w rezerwie alkalicznej' do zawartości wapnia w normalnym alkilosalicylanie wapnia wynosi 1,05 do 15,0 i zawarte- są· w ilości do 30,0 części masowych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej i/lub wysokozasadowe alkilosalicylany magnezu, w których stosunek zawartości magnezu w rezerwie alkalicznej do zawartości magnezu w normalnym alkilosalicy lanie magnezu wynosi 1,05 do 10,0 i zawarte są w ilości do 30,0 części masowych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej.

Ditiofosforanami cynku są pochodne 0,0'-diestrów kwasu ditiofosforowego, otrzymanymi z alkoholi pierwszorzędowych zawierających 3 do 12 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym i/lub alkoholi drugorzędowych zawierających 3 do 6 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym i zawarte w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej w ilości do 25,0 części masowych.

Polibutenobursztynoimidami są monopolibutenobursztynoimidy i/lub bispolibutenobursztynoimidy, które zawarte są w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej w ilości do 30,0 części masowych a polibutenobursztynoimidoamidy są monopolibutenobursztynoimidoamidami i/lub bispolibutenobursztynoimidoamidami powstałymi w reakcji modyfikacji lub funkcjonalizacji monopolibutenobursztynoimidów i/lub bispolibutenobursztynoimidów kwasami monokarboksylowymi do odpowiednich monopolibutenobursztynoimidoamidów i/lub bispolibutenobursztynoimidoamidów, które zawarte są w ilości do 30,0 części masowych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej.

Polibutenobursztynoimidobisamidy są monopolibutenobursztynoimidobisamidami i/lub bispolibutenobursztynoimidobisamidami powstałymi w reakcji modyfikacji sieciujcej monopolibutenobursztynoimidów i/lub bispolibutenobursztynoimidów kwasami dikarboksylowymi do odpowiednich monopolibutenobursztynoimidobisamidów i/lub bispolibutenobursztynoimidobisamidów, które zawarte są w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej w ilości do 30,0 części masowych.

Stwierdzono, że oleje silnikowe wytworzone według wynalazku, przeznaczone do smarowania silników z zapłonem iskrowym i/lub samoczynnym zapobiegają odkładaniu się nierozpuszczalnych produktów utleniania oleju nośnego, rozkładu i zużycia zastosowanych dodatków oraz produktów niecałkowitego spalania paliwa na powierzchni rowków pierścieniowych, koronie i płaszczu tłoka przez dobre zwilżanie powierzchni metalowej i tworzenie warstewki ochronnej.

Nierozpuszczalne produkty utleniania, rozkładu pirolitycznego oleju węglowodorowego oraz zanieczyszczenia mechaniczne i pochodzące z rozkładu lub zużycia dodatków a także sadza pochodząca z niecałkowitego spalania węglowodorów aromatycznych, żywice i inne produkty wysokopolarne będące „prekursorami”szlamu utrzymywane są w stanie stabilnej dyspersji dzięki dobrym własnościom solubilizującym i peptyzującym zastosowanych dyspergatorów i detergentów. Te nieoczywiste i nieoczekiwane efekty co najmniej addytywne z dowodami synergii składników, zawartych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej według wynalazku pozwalają uzyskać oleje silnikowe co najmniej trzynastu kategorii jakościowych przeznaczone do smarowania silników z zapłonem iskrowym i/lub samoczynnym. Wynalazek jest bliżej wyjaśniony w poniższych przykładach wykonania ilustrujących zarówno sposób wytwarzania olejów silnikowych według wynalazku jak i ocenę ich własności użytkowych w próbach stanowiskowych na zdolność zapobiegania wypadaniu osadów wysokotemperaturowych, żywic i laków w silnikach pracujących według znormalizowanych procedur badawczych umożliwiających dokonanie oceny skłonności tych olejów do flokulacji i koagulaji zanieczyszczeń powstałych w czasie trwania testu, nie można ich zatem uważać za ograniczenie wynalazku, ponieważ mają one charakter ilustracyjny.

Przykład I. Do zestawienia oleju silnikowego kategorii SD SAE 15W/40 użyto wielofunkcyjnej kompozycji smarowej zawierającej w swoim składzie: 15,0 części masowych wysokozasadowego alkilosalicylanu wapnia, w którym stosunek zawartości wapnia w rezerwie alkalicznej do zawartości wapnia w normalnym alkilosalicylanie wapnia wynosi 3,0, 13,0 części masowych wysokozasadowego alkilosalicylanu wapnia, w którym stosunek zawartości wapnia w rezerwie alkalicznej do zawartości wapnia w normalnym alkilosalicylanie wapnia wynosi 8,0, 15,0 części masowych wysokozasadowego alkilosalicylanu magnezu, w którym stosunek zawartości magnezu w rezerwie alkalicznej do zawartości magnezu w normalnym alkilosalicylanie magnezu wynosi 7,5, 11,0 części masowych ditiofosforanów cynku, które są pochodnymi kwasu ditiofosforowego otrzymanymi z alkoholi pierwszorzędowych zawierających 3-12 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym i alkoholi drugorzędowych zawierających 3-6 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym, 17,0 części masowych bispolibutenobursztynoimidów, 20,0 części masowych mono i bispolibutenobursztynoimidoamidów powstałych w reakcji modyfikacji mono i bispolibutenobursztynoimidów kwasami monokarboksylowymi, 9,0 części masowych oleju mineralnego będącego frakcją ropy naftowej, selektywnie rafinowana, odparafinowaną i hydrorafinowaną o lepkości kinematycznej 5,5 mm²/s w temperaturze 100°C.

Wielofunkcyjną kompozycję smarową charakteryzują określone zawartości pierwiastków:

- zawartość wapnia, % mas. 2,40

- zawartość magnezu. % mas. 1 $0

- zawartość cynku, % mas. 118O

- zawartość fosforu, % mas. 116 5

- całkowita liczba zasadowa, mg KOH/g 125

Olej silnikowy kategorii SD SAE 15W/40 zestawiono przez zmieszanie w temperaturze 70°C; 94,3 części masowe frakcji ropy naftowej selektywnie rafinowanej, odparafinowanej i hydrorafinowanej o lepkości kinematycznej 6,8 mm²/s w temperaturze 100°C, 1,0 części masowe dodatku lepkościowego, 0,2 części masowe dodatku depresującego i 4,5 części masowe wielofunkcyjnej kompozycji smarowej.

177 356

Zestawiony w powyższy sposób olej silnikowy kategorii SD SAE 15W/40 charakteryzował się następującymi własnościami:

- lepkość kinematyczna w temperaturze 100°C, mm²/s 14,0

- wskaźnik lepkości 138

- całkowita liczba zasadowa, mg KOH/g 6,2

Olej silnikowy SD SAE 15W/40 zestawiony według wynalazku badano w testach silnikowych dla określenia jego własności użytkowych. Własności myjąco-dyspergujące badano w silniku Petter AV-1 a wyniki badania podaje tabela 1.

Tabela 1

Oceniane elementy	Ocena w punktach
1. Stopień zapieczenia lub zakleszczenia pierścieni
uszczelniających	10,0
2. Stopień zanieczyszczenia kanałów pierścienia
zgarniającego	10,0
3. Stopień zalakowania powierzchni płaszcza tłoka	9,9
4. Stopień zanieczyszczenia mostków między pierście-
niowych	9,8
5. Stopień zanieczyszczenia rowków pierścieniowych	7,9
6. Stopień zarysowania wieńców tłoka	6,6

Przykład II. Olej silnikowy kategorii SE/CC SAE 15W/40 zestawiono przez zmieszanie w temperaturze 70°C; 29 części masowych frakcji ropy naftowej selektywnie rafinowanej, odparafinowanej i hydrorafinowanej o lepkości kinematycznej 5,5 mm²/s w temperaturze 100°C, 63,5 części masowych frakcji ropy naftowej selektywnie rafinowanej, odparafinowanej i hydrorafinowanej o lepkości kinematycznej 6,8 mir/s w temperaturze 100°C, 1,0 części masowe dodatku lepkościowego, 0,2 części masowe dodatku depresującego i 6,7 części masowe wielofunkcyjnej kompozycji smarowej.

Zestawiony olej silnikowy SE/CC SAE 15W/40 charakteryzował się następującymi własnościami:

- lepkość kinematyczna w temperaturze 100°C, mm²/s 11.1

- wskaźnik lepkości 13 6

- całkowita liczba zasadowa, mg KOH/g 8,1

Olej silnikowy SE/CC SAE 15W/40 badany był w silniku Fiat 115 C.076 w celu określenia jego zdolności zapobiegania tworzeniu się osadów wysokotemperaturowych a wyniki badania podano w tabeli 2 i badany był w silniku Zastawa 750 w celu określenia zdolności zapobiegania tworzeniu się osadów niskotemperaturowych, wyniki badania podano w tabeli 3.

Tabela 2

Wyniki badania w silniku Fiat 115 C.076

Oceniane elementy	Ocena w punktach
1. Stopień unieruchomienia pierścieni tłokowych
- pierścienie uszczelniające (średnia arytmetyczna ocen)	9,9
- pierścienie zgarniające (średnia arytmetyczna ocen)	10,0
2. Stopień zanieczyszczenia zewnętrznej powierzchni
płaszczy tłoków (średnia arytmetyczna ocen)	9,2

Tabela 3

Wyniki badania w silniku Zastawa 750

Elementy oceny	Jednostka miary	Uzyskany wynik
1. Grubość warstwy osadów w filtrze odśrodkowym	pkt	8,1
2. Masa osadów w filtrze odśrodkowym	g	22,5
3. Stopień zanieczyszczenia osadami
- pokrywy dźwigienek zaworowych	pkt	8,6
- pokrywy kół rozrządu	pkt	9,6
- głowicy cylindrów od strony sprężyn zaworowych	pkt	9,4
4. Wskaźnik dyspersji oleju		0,89

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz.

Cena 2,00 zł.

Claims (6)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Olej silnikowy przeznaczony do smarowania silników z zapłonem iskrowym i/lub samoczynnym, znamienny tym, że zawiera 80,0 do 99,0 części masowych olejów bazowych zestawionych z olejów podstawowych o lepkości kinematycznej 3,0 do 30,0 mm²/s w temperaturze 100°C, uszlachetnionych modyfikatorami lepkości, związkami przeciwpiennymi, depresatorami i 1,0 do 20,0 części masowych wielofunkcyjnej kompozycji smarowej zawierającej dodatki detergentowo-dyspergujące w postaci związków wapnia i/lub magnezu, którymi są normalne i/lub nadzasadowe sole wapniowe kwasu alkilosalicylowego zawarte w ilości do 30,0 części masowych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej i/lub normalne i/lub nadzasadowe sole magnezowe kwasu alkilosalicylowego zawarte w ilości do 30,0 części masowych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej w mieszaninie z ditiofosforanami cynku zawartych w ilości do 25,0 części masowych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej, polibutenobursztynoimidami zawartych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej w ilości do 30,0 części masowych i/lub polibutenobursztynoimidoamidami zawartych w kompozycji smarowej w ilości do 30,0 części masowych i/lub polibursztynoimidobisamidami zawartymi w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej w ilości do 30,0 części masowych.
2. 2. Olej według zastrz. 1, znamienny tym, że związkami wapnia i/lub magnezu są normalne i/lub wysokozasadowe alkilosalicylany wapnia, w których stosunek zawartości wapnia w rezerwie alkalicznej do zawartości wapnia w normalnym alkilosalicylanie wapnia wynosi 1,05 do 15,0, i/lub normalne i/lub wysokozasadowe alkilosalicylany magnezu, w których stosunek zawartości magnezu w rezerwie alkalicznej do zawartości magnezu w normalnym alkilosalicylanie magnezu wynosi 1,05 do 10,0.
3. 3. Olej według zastrz. 1, znamienny tym, że ditiofosforanami cynku są pochodne 0,0'-diestrów kwasu ditiofosforowego, otrzymanymi z alkoholi pierwszorzędowych, zawierających 3-12 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym i/lub alkoholi drugorzędowych. zawierających 3-6 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym.
4. 4. Olej według zastrz. 1, znamienny tym, że polibutenobursztynoimidami sąmonopolibutenobursztynoimidy i/lub bispolibutenobursztynoimidy.
5. 5. Olej według zastrz. 1, znamienny tym, że polibutenobursztynoimidoamidy są monopolibutenobursztynoimidoamidami i/lub bispolibutenobursztynoimidoamidami powstałymi w reakcji modyfikacji lub funkcjonalizacji monopolibutenobursztynoimidów i/lub bispolibutenobursztynoimidów kwasami monokarboksylowymi do odpowiednich monopolibutenobursztynoimidoamidów i/lub bispolibutenobursztynoimidoamidów.
6. 6. Olej według zastrz. 1, znamienny tym, że polibutenobursztynoimidobisamidy są monopolibutenobursztynoimidobisamidami i/lub bispolibutenobursztynoimidobisamidami powstałymi w reakcji modyfikacji sieciującej monopolibutenobursztynoimidów i/lub bispolibutenobursztynoimidów kwasami dikarboksylowymi do odpowiednich monopolibutenobursztynoimidobisamidów i/lub bispolibutenobursztynoimidobisamidów.