PL175537B1

PL175537B1 - Sposób wytwarzania olejów silnikowych

Info

Publication number: PL175537B1
Application number: PL95308559A
Authority: PL
Inventors: Winicjusz Stanik; Elżbieta Przyłuska; Kazimierz Chłobowski; Wiesława Urzędowska; Kazimierz Trębacz; Mieczysław Rogalski; Andrzej Baliś; Tomasz Wachal; Tadeusz Bolek
Original assignee: Inst Technologii Nafty
Priority date: 1995-05-09
Filing date: 1995-05-09
Publication date: 1999-01-29
Also published as: PL308559A1

Abstract

1. Sposób wytwarzania olejów silnikowych do smarowania, zwłaszcza silników z zapłonem samoczynnym, z mineralnych olejów bazowych uszlachetnionych modyfikatorami lepkości i płynięcia oraz inhibitorami pienienia, znamienny tym, że do ilości 80,0 do 99,0 części masowych olejów bazowych zestawionych z olejów podstawowych o lepkości kinematycznej 5 do 30 mm1 2/s w temperaturze 100°C, wprowadza się w temperaturze 60 do 80°C 1,0 do 20,0 części masowych, korzystnie 1,0 do 15,0 części masowych wielofunkcyjnej kompozycji smarowej, zawierającej dodatki detergentowodyspergujące w postaci związków metalicznych wapnia w ilości 2,0 do 30,0 części masowych, korzystnie 5,0 do 10,0 części masowych i/lub siarkowane normalne i/lub wysokozasadowe alkilofenolany wapnia w ilości 1,0 do 50,0 części masowych, korzystnie 20,0 do 40,0 części masowych, w mieszaninie z ditiofosforanami cynku w ilości 5,0 do 25,0 części masowych, korzystnie 10,0 do 20,0 części masowych, oraz polibutenobursztynoimidami i/lub polibutenobursztynoimidoamidami w ilości 5,0 do 40,0 części masowych, korzystnie 20,0 do 30,0 części masowych

Description

Przedmiotem wynalazku jest zmodyfikowany sposób wytwarzania olejów silnikowych klas jakościowych CA, CB, CB/SC, CC, CC/SF, CD, CD/SF, CE i CE/SF w klasach lepkości SAE 10, SAE 20, SAE 30, SAE 40, SAE 10W/30, SAE 15W/40, SAE 20W/40, SAE 20W/50 przeznaczonych do smarowania zwłaszcza silników spalinowych z zapłonem samoczynnym.

Wzrost wymagań odnośnie rozwoju silników spalinowych z zapłonem samoczynnym w kierunku konstrukcji energooszczędnych i mniej uciążliwych dla środowiska, spowodował zmianę parametrów technicznych silników.

Do istotnych udoskonaleń w silnikach z zapłonem samoczynnym należą: zmiana i udoskonalenie w konstrukcji tłoków i pierścieni tłokowych oraz wprowadzanie turbodoładowania. Podczas, gdy typowy silnik diesla samochodu lat osiemdziesiątych był silnikiem wolnos175 537 sącym o względnie prostej technice, to wprowadzenie turbodoładowania i chłodzenie powietrza doładowującego znacząco poprawiło sprawność silnika.

Do innych istotnych zmian konstrukcyjnych silników dochodzi coraz częstsze stosowanie wałków rozrządu głowicy (tzw. system OHC - overhead camshaft) do napędu zaworów poprzez dźwignie dwu lub jednostronne, co stwarza bardziej ostre warunki pracy układu rozrządu niż w klasycznym układzie popychaczowym z wałkiem rozrządu w bloku silnika.

Postęp w rozwoju konstrukcji silników spowodował jednak wzrost ekstremalnych wymagań w stosunku do olejów silnikowych.

Do czynników, które wpłynęły znacząco na zmianę profilu wymagań dla olejów silnikowych należą: znaczący wzrost poziomu temperatury w komorze spalania wskutek pracy silnika na zubożonej mieszance paliwowo-powietrznej, która jest precyzyjnie podawana przez wtryskiwacze paliwa najczęściej sterowane elektronicznie, wyższe prędkości obrotowe i wyższe stopnie sprężania.

Do innych czynników, które w sposób zasadniczy wpływają na profil wymagań dla oleju silnikowego dochodzą ciężkie warunki eksploatacji spowodowane przez przeważający ruch miejski i eksploatację na krótkich odcinkach, wydłużone okresy wymiany oleju, połączone ze znacznym zmniejszeniem objętości używanego oleju silnikowego. Przez zmniejszenie przeciętnych napełnień oleju silnikowego, przy na ogół podwyższonym poziomie temperatury, do dyspozycji jest mniej oleju do smarowania i chłodzenia silnika, co ma poważne konsekwencje dla żywotności oleju silnikowego i samego silnika. Jeżeli do tych wymagań doda się jeszcze zmienną jakość paliwa, zawierającego coraz częściej wysokowrzące składniki, komponenty z krakingu i visbreakingu, różne poziomy zawartości siarki i aromatów w paliwie, to profil wymagań dla olejów do silników wysokoprężnych musi spełniać szereg częściowo-przeciwstawnych wymagań. Funkcją oleju silnikowego jest zapobieganie skutkom tych niekorzystnych warunków eksploatacyjnych. Przede wszystkim w górnej strefie pierścieni tłokowych i cylindra, gdzie olej silnikowy w zaznaczonym stopniu, przyczynia się do dokładnego uszczelniania komory spalania, cienka warstewka oleju smarowego jest narażona na działanie wysokich temperatur i kontakt z gazami z przedmuchu zawierającymi tlenki siarki, tlenki azotu, tlen, wysokoreaktywne wodoronadtlenki częściowo utleniane paliwo i sadzę. Prowadzi to do szybkiego utleniania składnika węglowodorowego oleju smarownego i związanego z tym szybkiego starzenia się oleju, zwiększającego jego lepkość i gęstnienie.

Niepożądanymi następstwami tego są nagary w rowkach pierścieniowych, mostkach międzypierścieniowych oraz laki na płaszczu tłoka.

Silnikowe oleje smarowe o poprawionej zdolności działania zawierają nowe, skuteczniejsze kompozycje smarowe, zawierające w szczególności dodatki detergentowodyspergujące.

I tak sposób wytwarzania olejów silnikowych klas jakościowych CA, CB, CB/SC, CC, CC/SD i CD przeznaczonych do smarowania, zwłaszcza silników spalinowych z zapłonem samoczynnym według wynalazku PL 163 839 polega na tym, że do 80-99 części masowych olejów bazowych zestawionych z olejów podstawowych o lepkości kinematycznej 5 do 30 mm²/s w temperaturze 100°C. otrzymanych z frakcji ropy naftowej selektywnie rafinowanych, odparafinowanych, korzystnie hydrorafinowanych, uszlachetnionych modyfikatorami lepkości, despresatorami i związkami przeciwpiennymi wprowadza się w temperaturze 60 do 80°C 1,0 do 20,0 części masowych, korzystnie 1,0 do 15,0 części masowych wielofunkcyjnej kompozycji smarowej, zawierającej dodatki detergentowo-dyspergujące w postaci związków metalicznych wapnia w mieszaninie z ditiofosforanami cynku i polibutenobursztynoimidami i/lub polibutenobursztynoestrami i do 20,0 części masowych kwasów i/lub bezwodników kwasu polibutenobursztynowego i/lub polibutenobursztynowego i/lub polibutenobursztynowego o masie cząsteczkowej 200 do 2000, korzystnie 250 do 1700. Nośnikami wapnia w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej są niskozasadowe i/lub nadzasadowe alkiloarylo-sulfoniany wapnia i/lub naftosulfoniany wapnia o współczynniku rezerwy alkalicznej 0,01 do 25,0 i zawartości przeciwjonu wapniowego 0,1 do 0,75 mola/kg użyte w ilości 2,0 do 50,0 części masowych, korzystnie 5,0 do 30,0 części masowych i/lub siarkowane normalne i/lub nadzasadowe alkilofenolany wapnia, w których stosunek zawartości metalu w rezerwie alkalicznej do zawartości

175 537 metalu w normalnym siarkowym fenolanie wapnia wynosi 1,05 do 10,0 i stosunek molowy siarki do wapnia wynosi 0,05 do 1,5 użyte w ilości 1,0 do 50,0 części masowych, korzystnie 5,0 do 40,0 części masowych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej.

Ditiofosforany cynku są pochodnymi 0,0-diestrów kwasu ditiofosforowego otrzymanymi z alkoholi pierwszorzędowych, zawierających od 3 do 12 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym i/lub alkoholi drugorzędowych, zawierających od 3 do 8 atomów węgla, korzystnie 3 do 6 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym, które są użyte w ilości 5,0 do 30, części masowych, korzystnie 10,0 do 25,0 części masowych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej. Jako polibutenobursztynoimidy stosuje się monopolibutenobursztynoimidy i/lub bispolibutenobursztynoimidy o zawartości azotu całkowitego 0,6 do 5,0 procent masowych, przy czym stosunek azotu zasadowego do azotu całkowitego wynosi 0,3 do 0,8 i/lub estry kwasu polibutenobursztynowego, a monopolibutenobursztynoimidy i/lub bispolibutenobursztynoimidy i/lub estry polibutenobursztynowe stosuje się w ilości od 3,0 do 50,0 części masowych, korzystnie 10,0 do 40,0 części masowych, przy czym stosunek masowy użytych monopolibutenobursztynoimidów i/lub bispolibutenobursztynoimidów i/lub estrów kwasu polibutenobursztynowego do kwasów i/lub bezwodników kwasu polibutenobursztynowego i/lub polipropylenobursztynowego i/lub polietylenobursztynowego w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej wynosi do 7,0, a stosunek masowy wapnia do cynku w zestawionej kompozycji wynosi od 0,5 do 5,0 oraz stosunek masowy cynku do azotu całkowitego wynosi od 0,5 do 5,0.

Otrzymane sposobem według wynalazku PL 163 839 oleje silnikowe sześciu kategorii jakościowych wykazują doskonałą odporność na utlenianie i działanie korodujące na stopy miedzi oraz dobre własności myjąco-dyspergujące (Przykład IV i V). Tą dobrą odporność olejów na utlenianie w wysokich temperaturach uzyskuje się przez zastosowanie wielofunkcyjnej kompozycji smarowej, zawierającej dodatki detergentowo-dyspergujące w postaci związków metalicznych wapnia w mieszaninie z ditiofosforanami cynku i polibutenobursztynoimidami i/lub polibutenobursztynoestrami i do 20 części masowych kwasów i/lub bezwodników kwasu polibutenobursztynowego i/lub polipropylenobursztynoimidami i/lub polietylenobursztynoimidami.

Stwierdzono, że niemożliwe jest uzyskanie olejów kategorii CD/SF, CE i CE/SF przy wyższych poziomach dozowania wielofunkcyjnej kompozycji otrzymanej sposobem według wynalazku PL 163 839. Objawiało się to pojawieniem się zwiększonej ilości nagarów w rowkach pierścieniowych oraz zwiększonym zalakowaniem płaszcza tłoka, mimo ze oleje wykazywały dobre własności przeciwutleniające.

Jednym z głównych celów wynalazku było opracowanie zmodyfikowanego sposobu wytwarzania olejów silnikowych wielu kategorii jakościowych (od najniższych do najwyższych) przy użyciu wielofunkcyjnej kompozycji smarowej, poprzez zróżnicowany poziom jej dozowania i odpowiedni dobór substancji detergentowo-dyspergujących, skutecznie zapobiega się tworzeniu się nagarów, osadów i laków w rowkach pierścieni, mostkach międzypierścieniowych i płaszczu tłoka.

Nieoczekiwanie stwierdzono, że można otrzymać oleje silnikowe dziewięciu kategorii do silników z zapłonem samoczynnym, które wykazują nie tylko dobrą odporność na utlenianie w wysokich temperaturach, ale także dobre własności myjące i dyspergujące co pozwala utrzymać elementy tłoka w należytej czystości, przez zastosowanie wielofunkcyjnej kompozycji smarowej, zawierającej dodatki detergentowo-dyspergujące w postaci związków metalicznych wapnia w mieszaninie z ditiofosforanami cynku i polibutenobursztynoimidami i/lub polibutenobursztynoimidoaminami.

Zaletą opisanego poniżej zmodyfikowanego sposobu wytwarzania olejów silnikowych według wynalazku w stosunku do przedstawionego rozwiązania w opisie patentowym PL 163 839 jest dalsza poprawa własności detergentowo-dyspergujących, co zapobiega gromadzeniu się zanieczyszczeń w postaci żywic, laków, nagarów i koksów, szczególnie na wysokotemperaturowych elementach tłoka. Zmodyfikowany sposób wytwarzania olejów silnikowych do smarowania, zwłaszcza silników z zapłonem samoczynnym, według wynalazku polega na tym, że od 80,0 do 99,0 części masowych olejów bazowych zestawionych z olejów podstawowych o

175 537 lepkości kinetycznej 5 do 30 mm²/s w temperaturze 100°C, otrzymanych z frakcji ropy naftowej selektywnie rafinowanych, odparafmowanych, korzystnie hydrorafinowanych, uszlachetnionych modyfikatorami lepkości i płynięcia oraz inhibitorami pienienia wprowadza się w temperaturze 60 do 80°C 1,0 do 20,0 części masowych, korzystnie 1,0 do 15,0 części masowych wielofunkcyjnej kompozycji smarowej.

Wielofunkcyjna kompozycja smarowa zawiera dodatki detergentowo-dyspergujące w postaci związków metalicznych wapnia, przy czym nośnikami wapnia są niskozasadowe i/lub wysokozasadowe alkiloarylosulfoniany wapnia i/lub naftosulfoniany wapnia o współczynniku rezerwy alkalicznej 0,01 do 25,0 i zawartości przeciwjonu wapniowego 0,1 do 0,75 mola/kg użyte w ilości 2,0 do 30,0 części masowych, korzystnie 5,0 do 10,0 części masowych i/lub siarkowane normalne i/lub wysokozasadowe alkilofenolany wapnia, w których stosunek zawartości metalu w rezerwie alkalicznej do zawartości metalu w normalnym siarkowanym fenolanie wapnia wynosi 1,05 do 10,0 i stosunek molowy siarki do wapnia wynosi 0,05 do 1,5, użyte w ilości 1,0 do 50,0 części masowych, korzystnie 20,0 do 40,0 części masowych, w mieszaninie z ditiofosforanami cynku, które są pochodnymi 0,0-diestrów kwasu ditiofosforowego, otrzymanymi z alkoholi pierwszorzędowych, zawierających od 3 do 12 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym i/lub alkoholi drugorzędowych, zawierających od 3 do 8 atomów węgla, korzystnie 3 do 6 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym, użyte w ilości 5,0 do 25,0 części masowych, korzystnie 10,0 do 20,0 części masowych, oraz polibutenobursztynoimidami i/lub polibutenobursztynoimidoamidami użytymi w ilości 5,0 do 40,0 części masowych, korzystnie 20,0 do 30,0 części masowych.

Polibutenobursztynoimidy i/lub polibutenobursztynoimidoamidy występujące w składzie wielofunkcyjnej kompozycji smarowej, w ilości 5,0 do 40,0 części masowych, korzystnie 20,0 do 30,0 części masowych są monopilibutenobursztynoimidami i/lub bispolibutenobursztynoimidami, a polibutenobursztynoimidoamidy są monopolibutenobursztynoimidoamidami i/lub bispolibutenobursztynoimidoamidami powstałymi w reakcji modyfikacji lub funkcjonalizacji monopolibutenobursztynoimidów bispolibutenobursztynoimidów kwasami monokarboksylowymi o masie cząsteczkowej do 500 g/mol do odpowiednich monopolibutenobursztynoimidoamidów i bispolibutenobursztynoimidoamidów.

Nieoczywiste i nieoczekiwane efekty co najmniej addytywne ze sporadycznymi dowodami synergii składników, zawartych w wielofunkcyjnej kompozycji smarowej według wynalazku pozwalają uzyskać w sposób zmodyfikowany oleje silnikowe dziewięciu kategorii jakościowych.

Wynalazek jest bliżej wyjaśniony w poniższych przykładach wykonania ilustrujących zarówno zmodyfikowany sposób wytwarzania olejów silnikowych według wynalazku jak i ocenę ich własności użytkowych w próbach stanowiskowych, potwierdzających te własności, nie można ich zatem uważać za ograniczenie wynalazku, ponieważ mają one charakter ilustracyjny.

Przykład I. Do zestawienia oleju silnikowego klasy CC SAE 15W/40 użyto wielofunkcyjnej kompozycji smarowej zawierającej w swoim składzie: 10 części masowych wysokozasadowego alkiloarylosulfonianu wapnia o współczynniku rezerwy alkalicznej 9,1 i zawartości przeciwjonu wapniowego 0,27 mola/kg detergentu, 33 części masowe wysokozasadowego siarkowanego alkilofenolanu wapnia, w którym stosunek zawartości metalu w rezerwie alkalicznej do zawartości metalu w normalnym siarkowanym fenolanie wapnia wynosi 3,22 i stosunek molowy siarki do wapnia wynosi 0,43, 13 części masowych ditiofosforanów cynku, które są pochodnymi kwasu ditiofosforowego otrzymanymi z alkoholi pierwszorzędowych, zawierających 3 do 12 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym i alkoholi drugorzędowych, zawierających 3-8 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym, 30 części masowych polibutenobursztynoimidoamidów powstałych z reakcji modyfikacji monopolibutenobursztynoimidów i bispolibutenobursztynoimidów kwasem stearynowym oraz 14 części masowych selektywnie rafinowanej, odparafinowanej i hydrorafinowanej frakcji ropy naftowej o lepkości kinematycznej 5 do 6 mm7s w temperaturze 100°C. Wielofunkcyjną kompozycję smarową charakteryzują określone zawartości pierwiastków:

175 537

- zawartość wapnia, % mas. 4,1

- zawartość cynku, % mas. 1,2

- zawartość fosforu, % mas. 1,1

- zawartość azotu, % mas. 0,8

- całkowita liczba zasadowa, mg KOH/g 135,0

Olej silnikowy klasy CC SAE 15W/40 zestawiono przez zmieszanie w temperaturze 70°C; 92,4 części masowych selektywnie rafinowanej, odparafinowanej i hydrorafinowanej frakcji ropy naftowej o lepkości kinematycznej 6,6 mm²/s w temperaturze 10o°C, 1,0 części masowych dodatku lepkościowego, 0,3 części masowych dodatku depresującego i 6,3 części masowych wielofunkcyjnej kompozycji smarowej. Zestawiony w powyższy sposób olej silnikowy klasy CC SAE 15W/40 charakteryzował się następującymi własnościami:

- lepkość kinematyczna w temperaturze 100°C, mm2/s 14,3

- lepkość strukturalna w temperaturze -15°C, mPa.s 3 500

- wskaźnik lepkości 133

- temperatura płynięcia, °C -33

- temperatura zapłonu, °C 2212

- całkowita liczba zasadowa, mg KOH/g 9,0

Użytkowe własności oleju myjąco-dyspergujące badano w doładowanym silniku czterosuwowym Petter AVB.

W tabeli nr 1 podano wyniki badania oleju CC SAE 15W/40 według wynalazku i oleju CC SAE 15W/40 według patentu PL 163 839.

Tabela 1

Lp.	Oceniane elementy tłoka	Wyniki badania	Wymagania
Olej CC SAE 15W/40 wg wynalazku	Olej CC SAE 15W/40 wg patentu PL 163 839
1.	Stopień unieruchomienia pierścieni uszczelniających,pkt	10,0	10,0	nie niżej 10
2.	Stopień zanieczyszczenia kanałów pierścienia zgarniającego,pkt	10,0	10,0	nie niżej 10
3.	Stopień zanieczyszczenia powierzchni tłoka, pkt	82,5	81,8	nie niżej 70

Szczegółową ocenę stopnia zanieczyszczenia powierzchni tłoka dla oleju CC SAE 15W/40 według wynalazku podano w tabeli 2, dla oleju CC SAE 15W/40 według patentu PL 163 839 podano w tabeli 3.

175 537

Tabela 2

Ocena stopnia zanieczyszczenia powierzchni tłoka	Wyniky obliceey oceny poszczególnyhy elementóy tłoka	Oceny właściwy poszczególnych elementóy tłoka w punktach	Oceny stopniy czystoścy tloky w punktacy równa siy sumie ocey ółiściwycy poszczególnchy elementów
Oceniany element tłoka	Barwa laku lub nagaru i odpowiadający jej współczynnik _
Czarny	Ciemnobrązowy lub ciemnoszary	Brązowy szary	Jasnobrązowy lub jasnoszayy żółt	Lekkie zabarwienie powierzchni	Powierzchnia czysta
100	0,75	0,50	0,25	0,10	0,00
% Powierzchni
I rowek	4	4	4	88	-	-	3,10	6,90
I mostek		2	8	20	20	50	1,25	8,75
II rowek	2	2		36	60	-	1,85	8,15
II mostek			8	92	-	-	2,70	7,30
III rowek		2		78	20	-	2,30	7,70
płaszcz				8	-	92	0,20	9,80
sklepienie					80	20	0,80	9,20
	Si el	ima ocen poszcz Lementów tłoka	ególnych		57,80	82,57

175 537

Tabela 3

Ocena stopnia zanieczyszczenia powierzchni tłoka	Wyniky obliczey oceny poszczególnyhy elementóy tłoka	Ocena właściwy poszczególnych elenrentwy tłoky w punktach	Oceny stopniy czystoścy tłoky w punktahy równy siy sumie ocey (właściwych poszczególncch elementów j
Oceniany element tłoka	Barwa laku lub nagaru i odpowiadający jej współczynnik
Czarny	Ciemnobrązowy lub ciemnoszary	Brązowy szary	Oasnobrązoyy lub jasnoszary żółty	Lekkey zabarwienie powierzchni	Powierzchnia czysta
100	0,75	0,50	0,25	0,10	0,00
% Powierzchni
I rowek	20	4	18	48	10		4,50	5,50
I mostek			16	24	10	50	1,50	8,50
II rowek	4	4		12	80		1,80	8,20
II mostek		2		24	24	50	0,95	9,05
III rowek	10			24	46	20	2,06	7,94
płaszcz	1			4	10	85	0,30	9,70
sklepienie				40	60		1,60	8,40
	c e	>uma oce ilementć	n poszczególnych w tłoka		57,29	81,84

Przykład II. Olej silnikowy klasy CD/SF SAE 15W/40 zestawiono przez zmieszanie w temperaturze 70°C; 87,5 części masowych selektywnie rafinowanej, odparafinowanej i hydrorafinowanej frakcji ropy naftowej o lepkości kinematycznej 6,6 mm²/s w temperaturze 100°C, 1,0 części masowych dodatku lepkościowego, 0,3 części masowych dodatku depresującego i 11,2 części masowych wielofunkcyjnej kompozycji smarowej zawierającej dodatki jak w przykładzie I.

Zestawiony w powyższy sposób olej silnikowy klasy CD/SF SAE 15W/40 charakteryzował się następującymi własnościami:

175 537

- lepkość kinematyczna w temperaturze 100°C, mnF/s 14,6

- lepkość strukturalna w temperaturze -15°C, mPa.s 3300

- wskaźnik lepkości 113

- temperatura płynięcia, °C --3

- temperatura zapłonu, °C 223

- całkowita liczba zasadowa, mg KOH/g 14,7

W tabeli 4 podano wyniki badania oleju CD/SF SAE 15W/40 według wynalazku i oleju CD/SF SAE 15W/40 według patentu PL 163 839.

Tabela 4

Lp.	Oceniane elementy tłoka	Wyniki badania	Wymaganie
Olej CD/SF SAE 15W/40 wg wynalazku	Olej CD/SF SAE 15W/40 wg patentu PL 163 839
1.	Stopień unieruchomienia pierścieni uszczelniających, pkt	10,0	10,0	nie niżej 10
2.	Stopień zanieczyszczenia kanałów pierścienia zgarniaj ącego,pkt	10,0	10,0	nie niżej 10
3.	Stopień zanieczyszczenia powierzchni tłoka, pkt	87,6	81,7	nie niżej 80

Szczegółową ocenę stopnia zanieczyszczenia powierzchni tłoka dla oleju CD/SF SAE 15W/40 według wynalazku podano w tabeli 5, dla oleju CD/SF SAE 15W/40 według patentu PL 163 839 podano w tabeli 6.

175 537

Tabela 5

Ocena stopnia zanieczyszczenia powierzchni tłoka	Wyniky obliczey oceny poszczególnych ele^ne^ntóy tłoka	Oceny właściwy poszczególnych eleπerntów tłoky w punktach	Oceny stopnay czystości tłoky w punktahh równy siy sumie ocey właściwych poszczególnymi elementów 1 i...................................——— ——— ........................ ' ................................ ............. J
Oceniany element tłoka	Barwa jej w	laku lt /spółczyr	ib nagar inik	u i odpowiadający
Czarny	Ciemno-brązowy lub ciemno-szary	Brązowy szary	Jasnobrązowy lub jasnoszayy żółty	Lekkiy zabarwienie powierzchni	Powierzchnia czysta
100	0,75	0,50	0,25	0,10	0,00
	% Powi	erzchni
I rowek				60	10	30	1,60	8,40
I mostek				12	30	58	0,60	9,40
II rowek		8		20	30	40	1,60	8,4
II mostek				32	50	18	1,30	8,7
III rowek		12		32	30	26	2,00	8,00
płaszcz				2	20	78	0,25	9,75
sklepienie			10	20	30	40	1,30	8,70
	Suma ocen poszczególnych elementów tłoka		61,35	87,64

175 537

Tabela 6

Ocena stopnia zanieszyszczenia powierzchni tłoka

Barwa laku lub nagaru i odpowiadający jej współczynnik co o

Oceniany element tłoka n

I rowek

I mostek

II rowek

II mostek

III rowek płaszcz sklepienie c

Cl to

N

U

100

o. >4

N P to* co p N η to o o c c e e υ X3 ω •P 23 ·Ρ UH ϋ

0,75 o >> N P to> to Ρ N co tn

0,50 >,

O >,

Ν P co· to Ρ N J3 tn o o > c c +> tn tn rM to CO Ό n-r-)-N (U •iH c

(U •pH

P to ·Ρ X3 C to χ: N O

N 03 P -P 03 -X -P Oć 3 03 O _J d to

P c

U

N

P CD 03 -H •p tn 3 >, O N CL O

0,25

0,10

0,00

Ό

-H >> C C 03 tu e C3 03 O ι—I

X2 tu χ: N O u >> •P c «—t r-l X) Ό O 03 •Ρ N O

Ρ N c tn >> o 2 CL χ:

o >>

c χ: ι—I -O Ό CO 03-H 03 JC N C O 23 N CL tn

O 3 O.

CO co

O •p rP O +J xn co 3 rM Ό 3 +-> c to 03 ω o α 'o

Powierzchni

Suma ocen poszczególnych elementów tłoka

4,20

1,75

3,10

0,10

1,00

2,50

0,10

5,80

8,25

6,90

9,90

9,00

7,50

9,90

57,25

Ocena stopnia czystości tłoka w punktahh równa się sumie ocen właściwyhh poszczególnych elementów

81,70

175 537

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz Cena 4,00 zł

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Sposób wytwarzania olejów silnikowych do smarowania, zwłaszcza silników z zapłonem samoczynnym, z mineralnych olejów bazowych uszlachetnionych modyfikatorami lepkości i płynięcia oraz inhibitorami pienienia, znamienny tym, że do ilości 80,0 do 99,0 części masowych olejów bazowych zestawionych z olejów podstawowych o lepkości kinematycznej 5 do 30 mm²/s w temperaturze 100°C, wprowadza się w temperaturze 60 do, 80°C 1,0 do 20,0 części masowych, korzystnie 1,0 do 15,0 części masowych wielofunkcyjnej kompozycji smarowej, zawierającej dodatki detergentowo-dyspergujące w postaci związków metalicznych wapnia w ilości 2,0 do 30,0 części masowych, korzystnie 5,0 do 10,0 części masowych i/lub siarkowane normalne i/lub wysokozasadowe alkilofenolany wapnia w ilości 1,0 do 50,0 części masowych, korzystnie 20,0 do 40,0 części masowych, w mieszaninie z ditiofosforanami cynku w ilości 5,0 do 25,0 części masowych, korzystnie 10,0 do 20,0 części masowych, oraz polibutenobursztynoimidami i/lub polibutenobursztynoimidoamidami w ilości 5,0 do 40,0 części masowych, korzystnie 20,0 do 30,0 części masowych.
2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się oleje podstawowe otrzymane z frakcji ropy naftowej selektywnie rafinowanych, odparafinowanych, korzystnie hydrorafinowanych, uszlachetnione modyfikatorami lepkości i płynięcia oraz inhibitorami pienienia.
3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że nośniki wapnia stanowią niskozasadowe i/lub wysokozasadowe alkiloarylosulfoniany wapnia i/lub naftosulfoniany wapnia o współczynniku rezerwy alkalicznej 0,01 do 25,0 i zawartości przeciwjonu wapniowego 0,1 do 0,75 mola/kg.
4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosunek zawartości metalu w rezerwie alkalicznej do zawartości metalu w normalnym siarkowanym fenolanie wapnia wynosi 1,05 do 10,0 i stosunek molowy siarki do wapnia wynosi 0,05 do 1,5.
5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że ditiofosforany cynku stanowią pochodne 0,0-diestrów kwasu ditiofosforowego, otrzymanymi z alkoholi pierwszorzędowych, zawierających od 3 do 12 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym i/lub alkoholi drugorzędowych, zawierających od 3 do 8 atomów węgla, korzystnie 3 do 6 atomów węgla w łańcuchu alkoksylowym.
6. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że polibutenobursztynoimidy stanowią monopolibutenobursztynoimidy i/lub bispolibutenobursztynoimidy, a polibutenobursztynoimidoaminy są monopolibutenobursztynoimidoamidami i/lub bispolibutenobursztynoimidoamidami powstałymi w reakcji modyfikacji lub funkcjonalizacji monopolibutenobursztynoimidów i bispolibutenobursztynoimidów kwasami monokarboksylowymi o masie cząsteczkowej do 500 g/mol do odpowiednich monopolibutenobursztynoimidoamidów i bispolibutenobursZynoimidoamidów.