Wynalazek niniejszy dotyczy hamul¬ ców, dzialajacych sprezonem powietrzem, w szczególnosci zas przyrzadu do zasilania przewodu glównego.Zwykly uklad podobnego hamulca po¬ siada kurek maszynisty, który w polozeniu zupelnego odhamowania wpuszcza spre¬ zone powietrze ze zbiornika glównego do przewodu glównego.W innem polozeniu, zwanem polozeniem jazdy (normalnem), powietrze doplywa do przewodu glównego pod cisnieniem zwy¬ klem, stosowanem w ukladzie hamulcowym odpowiednio do nastawienia zaworu zasi¬ lajacego.W polozeniu zupelnego odhamowania doplyw sprezonego powietrza ze zbiornika glównego do przewodu glównego przyspie¬ sza zwolnienie hamulców w czesci konco¬ wej pociagu, przyczem zmniejsza sie nie¬ bezpieczenstwo, polegajace na tern, ze po¬ szczególne narzady zaworu rozrzadczego nie przesuna sie w polozenie odhamowa¬ nia, oraz skraca sie czas, potrzebny do po¬ nownego napelnienia przewodu glównego.Kurek maszynisty moznaby pozostawic w polozeniu zupelnego zwolnienia hamulca na przeciag czasu, zalezny od wielkosci po¬ przedzajacego zmniejszenia cisnienia w przewodzie glównym. W razie jednak zbyt dlugiego utrzymywania kurka w polozeniu zupelnego odhamowania hamulce w czesci poczatkowej pociagu bylyby przeciazone, co nie jest pozadane.Zgodnie z wynalazkiem stosuje sie urza¬ dzenie, polaczone z kurkiem maszynisty, zapomoca którego samoczynnie przerywa sie doplyw powietrza ze zbiornika glówne¬ go do przewodu glównego po uplywie okre¬ slonego czasu.Rysunek przedstawia jeden z przykla¬ dów wykonania wyiaalazku. Fig. 1 uwidocz¬ nia"przekrój kurka n*aszynisty i polaczone^ go z nim urzadzenia, fig. 2 — schematycz¬ nie rózne polaczenia przy rozmaitych po¬ lozeniach kurka maszynisty, fig. 3 — cze¬ sciowy widok zgóry tego kurka, fig. 4 — przekrój odmiany czesci urzadzenia, przed¬ stawionego na fig. 1.Kurek maszynisty (fig. 1) posiada zna¬ na powszechnie budowe z pewnemi zmia¬ nami w mysl wynalazku, przyczem niektó¬ re ze stosowanych zwykle otworów i kana¬ lów pominieto jako zbyteczne do zrozu¬ mienia wynalazku.Kurek ten posiada kadlub 1, zaopatrzo¬ ny w gniazdo, na którem spoczywa grzy¬ bek 2 zaworu obrotowego, umieszczony w komorze 3 i uruchomiany rekojescia 4.W kadlubie 1 miesci sie zwykly zawór wyrównawczy w postaci tloczka wyrów¬ nawczego 5 oraz uruchomiany przezen za¬ wór 6, oprózniajacy przewód glówny. Ko¬ mora 6a, znajdujaca sie po jednej stronie tloczka 5, laczy sie kanalem 7 ze zwyklym zbiornikiem pomocniczym 7a, a kanalem 8 — z gniazdem zaworu obrotowego. Ko¬ mora 9, mieszczaca sie po drugiej stronie tloczka 5, polaczona jest kanalem 10 ze zwyklym przewodem glównym 11 oraz z gniazdem zaworu obrotowego.Urzadzenie, stanowiace przedmiot wy¬ nalazku, umieszczono celem wiekszej przej¬ rzystosci w oslonie 12, przylegajacej do ka¬ dluba 1, jednak mozna je równiez umiescic w oddzielnej oslonie, polaczonej przewo¬ dem z kadlubem kurka maszynisty. Oslona 12 jest podzielona gietka przepona 13 na dwie komory, z których jedna 14 jest po¬ laczona z kanalem 15, prowadzacym do gniazda zaworu obrotowego.Przeciwlegla komora 16 laczy sie kana¬ lem 17 z komora miarkownicza 18. Pod przepona 13 osadzony jest trzpien 19 za¬ woru 20, który zamyka lub otwiera pola¬ czenie pomiedzy kanalem 15 i kanalem 21, prowadzacym do komory 22, znajdujacej sie po stronie górnej tloczka 23, zaopatrzo¬ nego u dolu w uszczelnienie 24, stykajace sie z wystepem pierscieniowym 25.Komora pod dolna powierzchnia tlocz¬ ka 23 laczy sie kanalem 26 oraz przewo¬ dem 26a ze zwyklym zbiornikiem glównym 27, a waski otwór 28 w tloczku 23 ustala polaczenie kanalu 26 z komora 22, w któ¬ rej umieszczona jest sprezyna srubowa 29, usilujaca utrzymac tloczek 23 na jego gniezdzie. Skoro tloczek ten unosi sie z gniazda, zachodzi polaczenie zbiornika glównego kanalem 26 oraz kanalem 30 z komora 3.Zawór 31, urzadzony w celu zasilania przewodu glównego powietrzem o mniej¬ szej preznosci, niz w glównym zbiorniku, jest polaczony z przewodem 26a oraz z ka¬ nalem 32, prowadzacym do gniazda zawo¬ ru obrotowego, przyczem kanal 32 laczy sie z kanalem 30 zapomoca zaworu kulko¬ wego 33. Skoro zawór 20 jest zamkniety, powietrze przeplywa z komory pod tlocz¬ kiem 23 przez waski otwór 28 do komory 22 i sprezyna 29 utrzymuje tloczek 23 na jego gniezdzie.Po obróceniu rekojesci 4 kurka maszy¬ nisty w polozenie zahamowania (pokazano pod e na fig. 2) sprezone powietrze plynie przez zawór zasilajacy 31, kanal 32, wy¬ drazenie 34 w grzybku zaworu obrotowego do kanalu 35, a stad do kanalu 15 przez waski otwór 36 w korku 37. Z kanalu 15 powietrze dostaje sie do komory 14 ponad przepona 13, a równiez przez zawór kulko¬ wy 38 i kanal 17 do zbiornika miarkowni- czego 18, wypelniajac zarazem komore 16.Zbiornik 18 napelnia sie zatem powietrzem do okreslonego zgóry cisnienia, dopóki ku¬ rek maszynisty pozostaje w polozeniu ha¬ mowania. Poniewaz w komorach 14 i 16 panuje jednakowe cisnienie, przeto spre¬ zyna 39 naciska na przepone 13, utrzymu¬ jac zawór 20 zamkniety.W polozeniu hamowania sprezone po- — 2 —wietrze wyplywa z komory 6a oraz ze zbiornika pomocniczego 7a, wskutek czego tloczek wyrównawczy 5 otwiera zawór 6, celem opróznienia przewodu glównego 11.Po obróceniu rekojesci 4 w polozenie odhamowania (pokazano pod a na fig. 2), w celu zwolnienia hamulców, kanal 15 la¬ czy sie z otworem wylotowym 40 przez wydrazenie 41 w grzybku 2 zaworu obroto¬ wego, wskutek czego cisnienie w komorze 14 spada do cisnienia atmosferycznego.Cisnienie zatem powietrza w komorze 16 i w zbiorniku miarkowniczym 18 podno¬ si przepone 13, pozwalajac sprezynie 42 uniesc iglice zaworu 20 z jej gniazda. Po¬ wietrze uchodzi z komory 22 kanalem 15 nazewnatrz, cisnienie zas powietrza w zbiorniku glównym, dzialajace na ze¬ wnetrzna powierzchnie tloczka 23 (poza wystepem 25), podnosi go z gniazda, po- czem powietrze to plynie ze zbiornika glównego 27 kanalem 30 do komory 3, z której plynie otworem 43 i kanalem 10 do przewodu glównego 11.Zawór 20 pozostaje otwarty, dopóki ci¬ snienie w zbiorniku 18 i w komorze 16 nie spadnie wskutek uchodzenia powietrza przez waski otwór dlawiacy 44 do tego stopnia, ze sprezyna 39 uruchomi przepone 13 i zamknie zawór 20.Po zamknieciu zaworu 20 komora 22 napelnia sie ponownie powietrzem przez o- twór 28, co pozwoli sprezynie 29 przyci¬ snac tloczek 23 do gniazda. Dalszy doplyw powietrza ze zbiornika glównego 27 do przewodu glównego 11 zostaje wskutek te¬ go wstrzymany.Poniewaz bezposrednio za ruchem tloczka 23 ku gniazdu nastepuje polacze¬ nie kanalu 30 z przewodem 11 przez zawór obrotowy, ustawiony w polozenie zwolnie¬ nia hamulca, cisnienie w kanale 30 spada do wysokosci cisnienia w przewodzie glów¬ nym i wraz z niem dalej, a skoro spadnie ono ponizej cisnienia, utrzymujacego za¬ wór 31 w stanie nieczynnym, zawór ten o- twiera sie i powietrze przeplywa przezen do kanalu 30 przez zawór kulkowy 33, u- trzymujac cisnienie w przewodzie glównym na poziomie zwyklym w czasie niezbednym do ponownego napelnienia powietrzem u- kladu hamulcowego.W razie nieznacznego zmniejszenia ci¬ snienia w przewodzie glównym, np. o 0,3 atmosfery, sprezyne 39 mozna dobrac w ten sposób, aby zapobiegla otwieraniu zaworu 20 wskutek stosunkowo niewielkiego ci¬ snienia, panujacego w zbiorniku miarkow¬ niczym 18, a zatem i doplywowi sprezone¬ go powietrza bezposrednio ze zbiornika glównego, co mogloby wywolac przeciaze¬ nie hamulców na poczatku pociagu.Jezeli w przewodzie glównym nastapi nieco wieksze zmniejszenie cisnienia, to w zbiorniku 18 ustala sie cisnienie wyzsze i nastepuje doplyw sprezonego powietrza do przewodu glównego ze zbiornika glównego, przyczem doplyw ten nie bedzie jednak trwal zbyt dlugo, gdyz dzieki stosunkowo niskiemu cisnieniu w zbiorniku miarkowni¬ czym 18, cisnienie szybko spada ponizej wartosci, odpowiadajacej napieciu sprezy¬ ny 39.Jezeli kurek maszynisty znajduje sie w ciagu pewnego czasu w polozeniu hamowa¬ nia, to powietrze bedzie doplywac do ko¬ mór 14 i 16 i do zbiornika 18, dopóki ci¬ snienie w nim nie zrówna sie z cisnieniem, przy którem zawór zasilajacy 31 umozli¬ wia przeplyw powietrza do przewodu glów¬ nego.Gdy kurek maszynisty jest ustawiony w polozenie jazdy lub tez znajduje sie w po¬ lozeniu, utrzymujacem osiagniete podczas hamowania cisnienie w komorach 14, 16 i w zbiorniku 18 (polozenia te sa odpowied¬ nio przedstawione pod b i c na fig. 2), wówczas kanal 15 jest polaczony z atmo¬ sfera, celem zapobiezenia uchodzenia po¬ wietrza przez zawór obrotowy do zbiorni¬ ka 18 i komory 16.Skoro przeto raczka kurka maszynisty — 3 —zostaje przestawiona w polozenie jazdy, sprezone powietrze uchodzi przez kanal 15 oraz kanal 40 z komór 14 i 16. Uchodzenie to jednak z komory 14 odbywa sie szybciej, niz z komory 16 ze wzgledu na to, iz prze¬ plyw z komory 16 nastepuje przez zwezo¬ ny otwór 44, wskutek czego przepona 13 podniesie sie i otworzy zawór 20, co spo¬ woduje uniesienie sie tloczka 23 ze swego gniazda.Powietrze nie moze jednakowoz plynac do przewodu glównego // pod tloczkiem 23, gdyz kanal 30 jest odciety od kanalu 10, prowadzacego do przewodu glównego, zaworem obrotowym kurka maszynisty, Ponadto, aczkolwiek podczas jazdy kanal 32 jest polaczony z kanalem 30 zapomoca zaworu obrotowego, przeplywowi powie¬ trza z kanalu 30 do kanalu 32 oraz do ka¬ nalu 10 zapobiega zawór kulowy 33.Na fig. 2 kurek maszynisty przedsta¬ wiony jest pod d w polozeniu zamknietem i pod / w polozeniu hamowania przyspie¬ szonego.Niekiedy moze byc pozadane, aby spre¬ zone powietrze bezposrednio przeplywalo ze zbiornika glównego do przewodu glów¬ nego w ciagu dluzszego czasu, niz pozwala na to opisane powyzej urzadzenie, np, w przypadku, gdy urzadzenie hamulcowe po¬ ciagu nalezy naladowac po calkowitem je¬ go opróznieniu w terminie jak najkrót¬ szym.Do tego celu sluzy zawór 46, który w polozeniu otwarlem wypuszcza nazewnatrz powietrze z komory 22 kanalem 48 przez otwór 47. Zawór 46 jest zaopatrzony w trzon prowadniczy 49. Wzdluz rekojesci 4 przesuwa sie suwak 50 z wykrojami 51, w które wchodza sworznie 52, osadzone w re¬ kojesci 4.Suwak 50 obejmuje z jednej strony u- chwytem 53 rekojesc 4, z drugiej zas jest zaopatrzony w ramie 54. Ruchowi suwaka 50 w prawo przeciwdziala sprezyna 55, do¬ tykajaca jednym koncem oporka 56, umo¬ cowanego na rekojesci, a drugim odgie¬ tego ucha 57 suwaka 50.W celu umozliwienia przeplywu spre¬ zonego powietrza ze zbiornika glównego do przewodu glównego przez dluzszy okres czasu, niz na to pozwala zawór samoczyn¬ ny, maszynista przed obróceniem rekojesci 4 w polozenie odhamowywania przesuwa suwak 50 w prawo, naciskajac na odgiete ucho jego 58. Ramie 54 staje wówczas na¬ przeciw trzonu 49, po obróceniu przeto re¬ kojesci 4 w polozenie odhamowania ramie 54 naciska na trzon 49 i otwiera w ten spo¬ sób zawór 46. Powietrze uchodzi zatem z komory 22 i tloczek 23 przesuwa sie do gó¬ ry, poczem powietrze plynie bezposrednio ze zbiornika glównego 27 do przewodu glównego 11, dopóki rekojesc 4 utrzymuje sie w polozeniu odhamowania.Wystep 59 naciska na bok trzonu 49, gdy rekojesc znajduje sie w polozeniu od¬ hamowania, zapobiegajac odsunieciu sie suwaka 50 od trzonu 49 po zwolnieniu su¬ waka.Przy odchylaniu jednak rekojesci 4 z polozenia odhamowania sprezyna 55 od¬ pycha suwak 50 zpowrotem w polozenie normalne, w którem ramie 54 nie naciska juz na trzon 49.W razie zyczenia lub koniecznosci po¬ slugiwania sie zbiornikiem miarkowniczym 18 o pojemnosci tak malej, ze srednica wa¬ skiego otworu 36 korka 37, odpowiadajaca pojemnosci tego zbiornika, wypadlaby zbyt mala, aby otwór ten mozna bylo wy~ konac, stosuje sie przyrzad, przedstawiony na fig. 4.W tym przyrzadzie otwór 36 jest zasta¬ piony szczelina naokolo trzona 60, luzno wsunietego w otwór 61.Trzon 60 jest przymocowany do tloka 62 i umieszczony w rozszerzonej czesci ka¬ nalu 35 zamiast korka 37, przedstawionego na fig. 1. Tlok 62 jest umieszczony w tej czesci kanalu 35, która prowadzi do gnia¬ zda zaworu obrotowego; skoro zawór ten — 4 —jStfzcpuszcza powietrze do kanalu 35, tlok 62 przesuwa sie w lewo, sciskajac sprezy¬ ne 63, dopóki nie odsloni kanalu 64, pou czem powietrze plynie kanalem tym do¬ kola trzonu 60 i kanalem 35 ku przeponie.Przedmiot wynalazku nie ogranicza sie do jednego tylko przykladu wykonania, lecz moga byc poczynione pewne zmiany konstrukcyjne, nie wykraczajace jednak poza zakres wynalazku. PL