Wynalazek niniejszy polega na udosko¬ naleniu granatów i ma na celu pocisk tego typu, jaki mozna wyrzucac zapomoca broni palnej lub pneumatycznej, a który nadaje sie zwlaszcza do wystrzelenia z karabina.Granat ten pozwala osiagac, przy jed¬ nakowej wadze i jednakowej sile miotaja¬ cej, donosnosc znacznie wieksza od dono- snosci znanych pocisków tego samego ro¬ dzaju.Odznacza sie on tern, ze do jego wyrzu¬ cenia wyzyskuje sie energje kinetyczna ku¬ li karabinowej lub wogóle pocisku broni, u- zytej w tym celu.Wynalazek dotyczy równiez czulego zapalnika do tego granatu, przyczem zapal¬ nik ten posiada bezpiecznik usuwajacy sie samoczynnie przy wystrzale pod wplywem uderzenia kuli, co daje bezwzgledne bez¬ pieczenstwo, gdyz podczas przewozu nie zachodza nigdy wstrzasy równie silne.Wynalazek dotyczy ponadto garlacza do miotania, zakladanego na lufe broni, którego dlugosc mozna regulowac dowol¬ nie w celu zmiany donosnosci.Na zalaczonych rysunkach przedsta¬ wiono dla przykladu kilka form wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój o- siowy granatu wedlug wynalazku w polo¬ zeniu do strzalu w garlaczu osadzonym na lufie karabina, fig. 2 — przekrój poprzecz¬ ny wedlug linji 2—2 na fig. 1, fig. 3 — prze-krój osiowy, w skali zwiekszonej, przedniej czesci granatu, przedstawiajacy zapalnik * jjfjrtanie spbczyrt^u, fig. 4, 5, 6 — przekro¬ je zapalnika w chwili wystrzalu, po usta¬ niu przyspieszenia dodatniego i w chwili uderzenia, fig. 7 — przekrój podluzny rur¬ ki hamujacej, odksztalconej przez kule w chwili wystrzalu, fig. 8 — przekrój osiowy przedniej czesci granatu, przedstawiajacy inna forme wykonania zapalnika, fig. 9, 10 i 11 przedstawiaja przekroje zapalnika w chwili wystrzalu, po ustaniu przyspiesze¬ nia dodatniego i w chwili uderzenia, fig, 12 — odmienna forme wykonania garlacza, przyczem obrys granatu jest wykonany li- njami przerywanemi, fig. 13 — czesciowy przekrój osiowy szczególu odmiany garla¬ cza, fig. 14 — przekrój poprzeczny wedlug linji 14—14 na fig. 13.W wykonaniu przedstawionem na fig. 1 granat sklada sie ze skorupy /, zawiera¬ jacej ladunek 2. Skorupa ta posiada oko 3, w które jest wkrecony lub w inny sposób umocowany zapalnik 5.Ladunek granatu moze stanowic mate- rjal wybuchowy, dymorodny, sygnaliza¬ cyjny lub temu podobny.Rowki 6 lub inne wydrazenia wykonane w sciankach skorupy 1 ulatwiaja jego roz- prysniecie sie na odlamki. Ztylu do skoru¬ py granatu przymocowana jest sztywno ru¬ ra wyrzutowa 7. Rure te przytwierdza sie do skorupy 1 zapomoca np. obcisniecia jej w miejscu 11, lub zapomoca spawania, ni¬ tów, polaczenia na gwint lub w jakikolwiek inny sposób. Rura 7 moze slizgac sie po garlaczu 8 polaczonym z lufa 9 broni palnej zapomoca pierscienia 10 tak, iz daje sie on zdejmowac.Powierzchnia zewnetrzna garlacza za¬ opatrzona jest w rowki uszczelniajace IV.Do tylu granatu przymocowana jest równiez rura hamujaca 12 przypadajaca w garlaczu 8 na osi lufy 9 karabina. Przy¬ twierdzenie rury 12 do tylu granatu najle¬ piej jest wykonac w taki sposób, aby rura ta odlaczala sie od granatu przy wystrza¬ le. W tym celu w granacie wedlug fig. 1, rura ta przymocowana jest zawleczka 13 do wystepu 14 dna granatu. Wystep 14 po¬ siada czesc 15, rozszerzajaca sie od tylu ku przodowi, jak to przedstawia rysunek. Po¬ miedzy wystepem a rura 12 jest umieszczo¬ na elastyczna podkladka 16 w postaci np. olowianego krazka.Wewnetrzna powierzchnia rury 12 po¬ siada na calej lub w czesci swej dlugosci srednice mniejsza od kalibru karabina.Srednica ta zmniejsza sie prawidlowo albo nieprawidlowo od tylu ku przodowi. Kanal wewnetrzny tej rury moze byc cylindrycz¬ ny, schodkowy, jak to przedstawiono na rysunku, stozkowy, cylindryczno-stozkowy; nagwintowany lub posiadac jakikolwiek in¬ ny ksztalt.W rurze tej mozna osadzic kule po¬ mocnicza z materjalu bardzo twardego, np. ze stali, przeznaczona do dalszego we¬ pchniecia jej przez kule karabinowa.Brzechwy 20, najlepiej przytwierdzone do rury 7, zapewniaja statecznosc pocisku na jego torze. Brzechwy te moglyby byc wykonane przez odpowiednie uksztaltowa¬ nie tylnej czesci rury 7.Na lufe karabina nasuwa sie garlacz zaopatrzony w odpowiednia szczeline 22 (fig. 1 i 12) na muszke w celu utworzenia zamkniecia bagnetowego, zapewniajacego przytwierdzenie garlacza 8 do lufy 9. Pier¬ scien 23, naciskany sprezyna 24 ku dolowi i unieruchomiony wyskokiem 25 wchodza¬ cym w podluzna szczeline 26 garlacza 8, zapewnia zaryglowanie garlacza na lufie 9, a mianowicie, obracajac w odpowiednim kierunku garlacz 8 i przyciskajac pierscien 23 do wierzcholka muszki 21, zamyka sie te ostatnia w odpowiedniem wycieciu 27 pierscienia 23. Umocowanie garlacza 8 na karabinie mozna zreszta wykonac w jaki¬ kolwiek inny sposób.Kadlub zapalnika 30 (fig. 3] jest wkre¬ cony w miejscu 31 do oka 3 granatu lub w - 2 -jakikolwiek inny sposób w niem umocowa¬ ny. W przedstawionym przykladzie kadlub ten unieruchomia pochwe 32 splonki pobu¬ dzajacej 34 w wycieciu 33 wykonanem u spodu gwintu 31. Materjal wybuchowy 34 splonki pobudzajacej jest unieruchomiony w swej lusce 35 zapomoca czesci wytloczo¬ nej 36, zaopatrzonej w otwór 37, zakryty krazkiem 38. Luska 35 splonki pobudzaja¬ cej jest polaczona z czescia wytloczona 36 zapomoca obcisniecia w miejscu 39, przy- czem górne kolnierze tych czesci spoczywa¬ ja na wystepie 42 kadluba 30.Calosc jest przykryta krazkiem 43, na którym jest osadzona posrodku tuleja 44, w której moze sie przesuwac z niewielkiem tarciem obsada 45 splonki. Splonka 46 jest odpowiednio umocowana w obsadzie 45, np. zapomoca kolnierza 47.Bezpiecznik, zawierajacy najlepiej kulki 48 zaryglowane w gniazdach 49 zapomoca pierscienia 50, unieruchomia normalnie ob¬ sade 45 w odpowiedniej odleglosci od igli¬ cy 53 i usuwa mozliwosc zbicia splonki w razie upadku lub wypadkowych wstrzasów granatu podczas przewozu i manipulacyj.Odpowiednie urzadzenie zatrzymujace, np. zacisniecie pierscienia 50 w miejscu 54 u- nieruchomia go, a zatem i kulki 48 w polo¬ zeniu ryglujacem.Iglica 53 jest osadzona tak, iz moze sie slizgac w przedziurawionej miseczce 55 spoczywajacej na tulei 44. Sprezyna 56 lub inny narzad sprezysty umieszczony pomie¬ dzy miseczka 55 a iglica 53 usiluje utrzy¬ mac iglice w polozeniu przedstawionem na fig. 3. Zagiete brzegi 57 kadluba zapalnika sluza do przytrzymywania iglicy w jej gniezdzie i unieruchomiania miseczki 55.W celu lepszego jeszcze zabezpieczenia splonki od przedwczesnego zbicia podczas manipulacyj poprzedzajacych strzelanie, mozna wykonac iglice 53 i krazek oslonowy 58 splonki 46 tak, by stanowily one uklad „ostrze miekkie — plytka twarda", jak to opisano w patencie francuskim Nr 622701.Dzialanie zapalnika jest nastepujace: przy wystrzale pocisk 60 wrzyna sie w rure hamujaca 12 (fig, 7) i uderza w granat, wspóldzialajac z gazami ladunku miotaja¬ cego w celu wyrzucenia granatu /, którego rura wyrzutowa 7 (fig. 1) jest prowadzona przez garlacz 8, przyczem szczelnosc po¬ laczenia zapewniaja rowki 11*.Jednoczesnie pod wplywem parcia, wy¬ wieranego przez pocisk 60, rura 12 sciska krazek elastyczny 16, scina zawleczke 13, rozszerza sie na czesci stozkowej 15 i z latwoscia oddziela sie od wystepu 14, po¬ niewaz cisnienie gazów na tylna czesc gra¬ natu 1 jest wieksze niz na rure 12, wskutek czego rura 12 spada na ziemie po wyjsciu z garlacza 8.Z drugiej strony, gdy pod dzialaniem uderzenia pocisku granat zostal wyrzucony ku przodowi, pierscien 50 (fig. 4) pod dzia¬ laniem sily bezwladnosci cofa sie wstecz i wyzwala w ten sposób kulki 48, które usu¬ waja sie i odryglowuja obsade splonki 45.Co sie tyczy iglicy 53, pozostaje ona rów¬ niez wtyle wskutek bezwladnosci, sciska¬ jac sprezyne 56 i zajmuje polozenie przed¬ stawione na fig. 4.Gdy dodatnie przyspieszenie ustanie, sprezyna 56 przesunie iglice w jej poloze¬ nie pierwotne (fig. 5), a obsada 45 splonki, której nic juz nie zatrzymuje pod dziala¬ niem sily bezwladnosci przesunie sie na¬ przód. Obsada splonki ostatecznie przybie¬ ra polozenie przedstawione na fig. 5, w któ- rem opiera sie o miseczke 55.W czasie zuzytym przez obsade splon¬ ki na przejscie z polozenia wedlug fig. 3 w polozenie wedlug fig. 5, w którem mozliwe jest zbicie splonki, granat przebywa pewna droge. Na tej czesci toru, wszelkie niebez¬ pieczenstwo przedwczesnego zbicia splonki przy napotkaniu przez pocisk nieprzewi¬ dzianej przeszkody w sasiedztwie strzelca jest bezwzglednie usuniete, poniewaz od¬ dalenie splonki 46 od iglicy 53 czyni jej zbicie niemozliwem. — 3 —Odleglosc te lub ten okres bezpieczen¬ stwa od chwili strzalu mozna wreszcie zmie¬ niac dowolnie, zmieniajac skok obsady 45 splonki i jej spólczynnik tarcia w tulei 44.Moznaby takze umiescic narzad elastyczny o zmiennej sile pomiedzy obsada 45 splon¬ ki i krazkiem 43.Nalezy zaznaczyc, ze wymiary czesci sa tak dobrane, iz w polozeniu wedlug fig. 5 przy ruchu iglicy wstecz przy uderzeniu po¬ cisku o przeszkode jej grot dosiega splon¬ ki (fig. 6). Wskutek tego zapalnik dziala natychmiastowo nawet przy zetknieciu sie z przeszkoda stosunkowo miekka, np. trze¬ sawiskiem, powierzchnia wody i t. d. kroju, co obniza do minimum reakcje ga¬ zów na kolbe karabina. Zapewnia to po¬ dwójna korzysc: ulatwienie ognia i zmniej¬ szenie zuzycia broni.Ponadto, dzieki zwartemu ksztaltowi garlacza 8, ciezar jego jest bardzo maly i muszka 21 karabina wystaje ponad jego zewnetrzna powierzchnie, co dopuszcza strzelanie kulami nawet przy nasadzonym na bron garlaczu, który stanowi wówczas doskonaly tlumik ognia.Wydluzony ksztalt granatu 1 zaopa¬ trzonego w rure wyrzutowa 7 z brzechwa¬ mi, zapewnia statecznosc jego na torze.Tr , J . „ _. j Wynika stad wieksza celnosc ognia i pew- W odmianie zapalnika wedlug fig. 8 —1( iosc uderzenia pocisku o przeszkode glowi¬ li, splonka 46 jest unieruchomiona w tule* 44, kulki zas 48 sa wykonane tak, iz nor¬ malnie stawiaja opór wtloczeniu iglicy 53, która w danym przykladzie posiada wy¬ drazenie 63 w celu zmniejszenia jej masy do minimum i zwiekszenia z tego powodu czulosci zapalnika.Osie gniazd 64 kulek 48 tworza kat ostry z kierunkiem osi zapalnika ku przo¬ dowi, jak to przedstawia rysunek.W chwili wystrzalu czesci przybieraja polozenie przedstawione na fig. 9, przy- czem iglica 53 wskutek bezwladnosci opie¬ ra sie o kulki 48, które opuszcza pod dzia¬ laniem swej sprezyny, skoro tylko dziala¬ nie dodatniego przyspieszenia na pocisk ustanie (fig. 10). Przy zmniejszaniu sie szybkosci pocisku kulki 48 przesuwaja sie naprzód w swoich gniazdach 64 pod dzia¬ laniem sily bezwladnosci i odryglowuja iglice 53, która moze wówczas przy ude¬ rzeniu zbic splonke 46 (fig. 11).Jak widac, granat i garlacz wedlug wy¬ nalazku uniemozliwiaja uchodzenie gazów ladunku prochowego i pozwalaja wyzyskac ich dzialanie do maximum. Z tego wynika znaczne zwiekszenie donosnosci dla dane¬ go ladunku.Specjalny uklad garlacza 8 (fig. 1) da¬ je moznosc nadania mu zmniejszonego prze- ca, co pozwala na uzycie zapalnika ude¬ rzeniowego.Z drugiej strony, poniewaz pocisk kara¬ binowy pozostaje w rurze hamujacej, ry¬ zyko wypadków poza strefa ognia jest u- suniete.Fig. 12 przedstawia odmiane w której pierscien 66 osadzony na garlaczu 8 sluzy do regulowania donosnosci zapomoca zmia¬ ny czynnej dlugosci garlacza. Pierscien ten nakreca sie na garlacz, którego brózdy 68 sluza za rowki uszczelniajace. Zapadka za¬ trzymujaca 69, na która dziala sprezyna, stanowi calosc z pierscieniem 66 i moze wchodzic w wyciecie 70 garlacza, odpowia¬ dajace rozmaitym donosnosciom, co pozwa¬ la na odpowiednie nastawienie polozenia rury wyrzutowej 7. Narzad ten mogloby stanowic jakiekolwiek inne urzadzenie za¬ trzymujace.Fig. 13 i 14 przedstawiaja odmienna konstrukcje, w której spód garlacza 8 zao¬ patrzony jest w szereg otworów 71, które mozna zakryc zapomoca obracajacego sie pierscienia 72, zaopatrzonego w otwory 73, Pierscien ten sluzy do regulowania prze¬ krojów wylotu, przez który wychodza gazy naboju i, co za tern idzie, do regulowania donosnosci pocisku.Naturalnie wynalazek nie jest zadna — 4 —miara ograniczony* do przedstawionych i o- pisanych powyzej form wykonania poda¬ nych tu tylko dla przykladu. PL