PL171225B1

PL171225B1 - Sposób wytwarzania nowych eterów butylohydroksytoluenowo-omega-pirydylowych PL

Info

Publication number: PL171225B1
Application number: PL92304175A
Authority: PL
Inventors: Markus R Gold; Panayiotis Jarglis; Heinz Junglas; Juergen H Leimner; Dezsoe Peteri; Guenter P Quack; Josef Strohmeier; Petra M Wuelfroth
Original assignee: Merz & Co
Priority date: 1991-12-19
Filing date: 1992-12-18
Publication date: 1997-03-28
Also published as: NO301473B1; HU9401820D0; NO942307D0; MX9207427A; JPH07502271A; IL104123A0; FI942908L; ZA929867B; CZ135294A3; CZ283456B6; CA2085687A1; HU215844B; FI942908A0; AU662193B2; US5254549A; EP0619807A1; NO942307L; IL104123A; FI942908A7; WO1993012089A1

Abstract

1 Sposób wytwarzania nowych eterów butylohydroksytoluenowo-omega-pirydylowych o wzorze w którym -3-Pyr oznacza m = 1, n = 4-7 albo m = 3, n = 1-7 i w którym wiazanie miedzy dwoma atomami wegla w grupie (CH2)m najblizszej pierscienia pirydynowego jest wiazaniem pojedynczym, podwójnym lub potrójnym i ich farmaceutycznie dopuszczalnych soli addycyjnych z kwasami, znam ienny tym, ze zwiazek o wzorze w którym m ma wyzej podane znaczenie a K oznacza atom wodoru lub grupe zabezpieczajaca 0-, np grupe estryfikujaca, korzystnie nizsza grupe alkanoilowa taka jak acetylowa lub jego pochodna eteryfikujaca, np nizszy alkanoan taki jak octan albo alifatyczny lub aromatyczny sulfonian, taki jak tosylan, poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o wzorze HO-(CH2)n-3-Pyr w którym n i -3-Pyr maja wyzej podane znaczenie a grupa -(CH2)n- moze, gdy n jest wieksze niz 1, zawierac podwójne wiazanie cis lub trans lub potrójne wiazanie sprzezone z pierscieniem pirydynowym albo z jego eteryfikujaca pochodna, np halogenkiem takim jak chlorek lub alkoholanem metalu alkalicznego, takim jak alkoholan sodu, po czym w razie potrzeby lub zadania przeprowadza sie którykolwiek z nastepujacych etapów .................................................. P L 1 7 1 2 2 5 B 1 PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych eterów butylohydroksytoluenowo-omega-pirydylowych, mających zastosowanie jako leki hipolipidemiczne i przeciwmiażdżycowe.

Od początku historii medycyny, miażdżyca została opisana jako poważna choroba. Jednakże, w dwudziestym wieku odkryto, że tworzenie się zawału jest zawsze połączone z miażdżycą naczyń wieńcowych i trombozą. Badania epidemiologiczne prowadzone w latach

171 225 siedemdziesiątych wykazały, że około 50% wszystkich zgonów w uprzemysłowionych krajach zachodnich zostało spowodowane przez chorobę sercowo-naczyniową.

Najważniejsze czynniki powstawania miażdżycy są znane. Wcześnie odkryto znaczenie podwyższonego poziomu cholesterolu i stężenia trój glicerydów. Cholesterol i trójglicerydy są przenoszone w postaci tak zwanych lipoprotein, których frakcje bogate w cholesterol, o niskiej gęstości (LDL) i bogate w trójglicerydy, o bardzo niskiej gęstości (VLDL), są uważane jako miażdżycogenne, jeżeli ich stężenie w krwi jest podwyższone.

Jednakże, dopiero w ostatnim czasie odkryto, że poza ich ilością, jakość LDL jest także decydująca. Tak więc, w doświadczeniach na zwierzętach można wykazać, że również wysokie stężeniaLDL cholesterolu były bardziej lub mniej miażdżycogenne zależnie od właściwości leku stosowanego do zredukowania podwyższonego poziomu LDL cholesterolu. Przyczyna takiego stwierdzenia może być także przedstawiona przez autorów, mianowicie, lek który był także w stanie do zredukowania LDL przez utlenienie był najbardziej efektywny w przeciwdziałaniu powstawania miażdżycy. (Carew i in., Proc. Nat. Acad. Sci. USA, 84, 7725-7729 (listopad 1987)). Ten eksperyment wywołujący wrażenie przedstawia znaczenie jakości LDL. W ciele, LDL i VLDL stanowią przedmiot ciągłego utleniania, które jest fizjologicznie równoważone przez naturalne tak zwane antyutleniacze takie jak tokoferol i kwas askorbinowy. Zresztą, w przypadku podwyższonych wartości LDL (cholesterol) i VLDL (trójgliceryd), ta homeostaza jest zakłócana i przesuwana na korzyść wzrastającej tendencji ku utlenieniu.

Dlatego, rozwój i ujawnienie się miażdżycy jest zwiększone przez dwa czynniki:

- podwyższone stężenie miażdżycogennych lipoprotein (LDL, VLDL) i

- zawartość w nich produktów utlenienia (np., utlenionych lipidów). Przyczynowe traktowanie musi więc, mieć wpływ na obydwa czynniki.

Oprócz czynników płynnych, mianowicie lipoprotein, składniki komórkowe naczyń grają ważną rolę w miażdżycy naczyń. Tak więc, w przypadku mechanicznego lub chemicznego uszkodzenia wewnętrznej powłoki naczyniowej, wytwarza się impuls rozmnażania się komórek dla pobudzenia niżej położonej warstwy komórek mięśnia gładkiego. Ten proces jest szczególnie znamienny po uszkodzeniu śródbłonka w rezultacie plastyki naczyń. W stosunkowo krótkim czasie pobudzone rozmnażanie może zablokować naczynie do takiego rozmiaru, że może nastąpić zawał. W dodatku do mechanicznego uszkodzenia śródbłonka, czynniki szkodliwe takie jak utleniony LDL grają także ważną rolę.

Dlatego, dodatkowo do dwu wyżej wspomnianych możliwości, celowa jest skuteczna interwencja w przypadku miażdżycy dla zabezpieczenia śródbłonka i zredukowania nadmiernego rozmnażania komórek mięśnia gładkiego.

Związki spełniające wszystkie wyżej wspomniane wymagania powinny zawierać dwie farmakologicznie różnie działające cząsteczki, co najmniej:

- kwas nikotynowy lub jego odpowiednią pochodną jako w zasadzie obniżającą poziom lipidów.

- antyutleniacz jako zasadniczy składnik przeciwmiażdżycowy.

Kwas nikotynowy jest lekiem z wyboru gdyż działa nie tylko na lipidy ale jak się okazało ma sam z siebie właściwości przeciwmiażdżycowe.

Jednakże, dla celów leczenia lekami, powinno się ograniczyć znane efekty uboczne kwasu nikotynowego, np., wypieki spowodowane zbyt szybkim wzrostem stężenia kwasu nikotynowego w krwi. Istotnie, stwierdzono, że szybkie wzrosty i wysokie poziomy kwasu nikotynowego nie są konieczne dla osiągnięcia efektu obniżenia poziomu lipidów. Tak więc, niskie stężenie kwasu nikotynowego i dostateczna redukcja lipidów powinny być głównymi warunkami uprzednimi wartościowych związków wyżej wzmiankowanego typu.

Opis DE nr 2716125 uj awnia, jako związek preferowany, pochodną eterową BHT (butylowanyhydroksytoluen) (nazwaną tutaj Mrz 3/156) o wzorze:

171 225

W czasie testowania na żądane właściwości, zaobserwowano nadmiernie wysokie poziomy kwasu nikotynowego (podane w Tabeli 1), wskazując w ten sposób, że ten związek nie spełnia ustalonych wymagań.

Ekstenzywne i mozolne syntetyczne i farmakologiczne usiłowania ujawniły, że potrzebna kilku strukturalnych warunków uprzednich ażeby spełnić te wszystkie kryteria.

Postawiono konkluzję, że tylko związki o niżej wzmiankowanym ogólnym wzorze są interesujące.

Można wykazać, że związki wytwarzane sposobem według wynalazku są

- efektywne w redukowaniu lipidów bez indukcji nadmiernie wysokich poziomów kwasu nikotynowego;

- efektywne w przeciwdziałaniu utlenieniu lipidów i lipoprotein;

- efektywne w redukowaniu uszkodzenia śródbłonkowego spowodowanego przez utleniony LDL; i

- efektywne w redukowaniu rozmnażania się komórek mięśnia gładkiego w ścianie naczyniowej.

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania związków o wzorze:

-3-i>yr= w którym m = 1, n = 4 - 7 albo m = 3, n = 1 - 7 oraz

171 225 w którym wiązanie między dwoma atomami węgla w grupie (CH2)n najbliższe pierścienia pirydyny jest wiązaniem pojedynczym, podwójnym lub potrójnym oraz jego dopuszczalnych farmaceutycznie soli addycyjnych z kwasami. Kompozycje farmaceutyczne użyteczne do zwalczania hiperlipidermi i miażdżycy zawierają taki związek razem z farmaceutycznie dopuszczalnym nośnikiem lub rozcieńczalnikiem. Sposób zwalczania hiperlipidemii i miażdżycy polega na podawaniu żywemu zwierzęciu, włączając istotę ludzką, w jego zapotrzebowaniu, efektywnej antyhiperlipidemicznie i przeciwmiażdżycowo ilości takiego związku.

Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania eterowej pochodnej BHT (pochodnej butylowanego hydroksytoluenu) i alkoholu omega-pirydyloalkilo-, -alkenylo-, lub alkinylo jako aktywnego związku hipolipidemicznego i przeciwmiażdżycowego. Bardziej szczegółowo, dotyczy on sposobu wytwarzania związku eterowego o wzorze:

-3-Pyr

w którym m = 1, n = 4 - 7 albo m = 3, n = 1 - 7 oraz w którym (CH2)_n może ewentualnie zawierać podwójne wiązanie lub potrójne wiązanie przyłączone do pierścienia pirydyny w pozycji 3-, to znaczy, że wiązanie między dwoma atomami węgła grupy (CH2 )n najściślej przylegające do pierścienia pirydyny może być wiązaniem pojedynczym, podwójnym lub potrójnym i ich farmaceutycznie dopuszczalnych soli addycyjnych z kwasami, polegającego na tym, że związek o wzorze

(CH₂)_m-°H

171 225 w którym m ma wyżej podane znaczenie a R oznacza atom wodoru lub grupę zabezpieczającą 0-, np. grupę estryfikującą, korzystnie niższą grupę alkanolilową taką jak acetylową lub jego pochodną eteryfikującą, np. niższy alkanoan taki jak octan albo alifatyczny lub aromatyczny sulfonian, taki jak tosylan, poddaje się reakcji ze związkiem o wzorze

HO-(CH₂)n-3-Pyr w którym n i -3-Pyr mają wyżej podane znaczenie a grupa -(CH2 )n- może, gdy n jest większe niż 1, zawierać podwójne wiązanie cis lub trans lub potrójne wiązanie sprzężone z pierścieniem pirydynowym albo z jego eteryfikującą pochodną, np. halogenkiem takim jak chlorek lub alkoholanem metalu alkalicznego, takim jak alkoholan sodu, po czym w razie potrzeby lub żądania przeprowadza się którykolwiek z następujących etapów:

i) usunięcie zabezpieczającej 0- grupy R;

ii) uwodornienie podwójnego lub potrójnego wiązania obecnego w grupie -(CH2)n- do uzyskania pojedynczego lub podwójnego wiązania; i iii) utworzenie addycyjnej soli z kwasem i/lub konwersja jednej soli addycyjnej z kwasem w inną.

Wytwarzanie związków sposobem według wynalazku prowadzi się wychodząc z alkoholu omega-pirydyloalkilo-, alkenylo-, lub alkinylo-, który poddaje się reakcji z alkoholem 3,5-ditert.butylo-4-hydroksybenzylowym w postaci jego octanu:

ch₃

w którym dalsze szczegóły i znaczenia są jak zdefiniowano uprzednio.

Alkohol ω-pirydyloalkilowy wytworzono przez reakcję Wittiga wychodząc z 3-pirydyloaldehydu i soli fosfoniowej, syntezowanego z odpowiadającego haloalkiloalkoholu. Uzyskany nienasycony alkohol ω-pirydyloalkilowy jest bezpośrednio albo po uwodornieniu - przekształcony w żądany eter.

P(Ph)3 + Br-(CH2)n-1-THP

171 225

53* P(Ph)₅-CH-(CH₂)_n_₂-O-THP

CH=CH-(CH₂)_n_₂OH <N

CH₂-OH₂-(CH₂)_n_₂-OH

THP = Tetrahydropiranyl

Alternatywnie, wyjściowy alkohol o-pirydyloalkilowy może być utworzony przez poddanie reakcji 3-bromopirydyny i odpowiadającego alkoholu omega-alkinylowego. Uzyskany alkohol o-pirydyloalkinylowy jest przekształcony bezpośrednio - albo po uwodornieniu w alkohol o-pirydyloalkenylo- lub -pirydyloalkilowy w żądany związek o wzorze I.

HC=C-(CH₀) -O-THP c- rr-2

CH= CH-(CH₂^£OH

171 225

Wynalazek obejmuje także sposób wytwarzania farmaceutycznie dopuszczalnych soli addycyjnych z kwasami powyższych związków.

Związki o wzorze I obejmują szczególnie następujące związki:

1. 2,6-Di-tert-butylo-4-[8-(3-pirydylo)-2-oksaoktylo]fenol (Mrz 3 161)

2. 2,6-Di-tert-butylo-4-[6-(3-pirydylo)-2-oksaheksylo]fenol (Mrz 3 187)

3. 2.6-Di-tert-butylo-4-[7-(3-pii'ydylo)-2-oksaheptylo]fenol (Mrz 3 192)

4. (Z)-2,6-Di-tert-butylo-4-[8-(3-pirydylo)-2-oksaokt-7-enylo]fenol (Mrz 3 181)

5. 2.6-Di-tert-butylo-4-[9-(3-pirydylo)-2-oksanonylo]fenol (Mrz 3 188)

6. 2,6-Di-tert-bulylo-4-[5-(3-pirydylo)-4-okspentylojfenol (Mrz 3 124)

7. 2.6-Di-tert-butylo-4-[7-(3-pirydylo)-4-oksahcptylo]fenol (Mrz 3 190)

8. 2.6-Di-tert-butylo-4-[9-(3-pirydylo)-4-oksanonylo]fenol (Mrz 3 191)

9. 2.6-Di-tert-butylo-4-[8-(3-pirydylo)-2-oksaokt-7-ynylo]fenol (Mrz 3 179). z których 2.6-Di-tert-butylo-4-[8-(3-pirydylo)-2-oksaoktylo]fenol i 2.6-Di-tert-butylo-4-[5-(3-pirydylo)4-oksapentylo]fenol są preferowane.

Jako odpowiednie kwasy do utworzenia soli addycyjnych z kwasami według konwencjonalnej procedury. można wymienić z serii mineralnych następujące kwasy: chlorowodorowy. bromowodorowy. metanosulfonowy. izotionowy. siarkowy. fosforowy. i kwasy amidosulfonowe. a z serii organicznych: kwas octowy. propionowy. maleinowy. fumarowy. winowy. cytrynowy. szczawiowy i benzoesowy. aby wymienić niektóre. Preferowane kwasy są chlorowodorowy. cytrynowy i maleinowy. Inne farmaceutycznie dopuszczalne sole addycyjne z kwasami mogą być utworzone. jeżeli są pożądane. a jedna sól addycyjna z kwasem może być przekształcona w inną przez zneutralizowanie tej soli. na przykład, chlorowodorek. i ponowne zakwaszenie z różnymi wybranymi kwasami mineralnymi lub organicznymi. dla wytworzenia innej farmaceutycznie dopuszczalnej soli addycyjnej z kwasem. jak już wyjaśniono uprzednio i jak jest w zwyczaju w tej dziedzinie.

Związki wytwarzane sposobem według wynalazku mogą być wprowadzane do kompozycji farmaceutycznych zawierających farmaceutycznie dopuszczalny nośnik lub rozcieńczalnik w dodatku do związku aktywnego.

Takie kompozycje mogą być podawane żywym zwierzętom. szczególnie żywym ludziom, drogą doustną lub pozajelitowo. Na przykład, stałe preparaty lub kompozycje farmaceutyczne do doustnego podawania mogą przybierać postać kapsułek. tabletek. pigułek. proszków lub granulek. W takich stałych preparatach farmaceutycznych. substancja aktywna lub jej odpowiednik zostaje zmieszana z co najmniej jednym farmaceutycznie dopuszczalnym rozcieńczalnikiem lub nośnikiem takim jak cukier trzcinowy. laktoza. skrobia. talk. albo syntetyczne lub naturalne żywice. spoiwo takie jak żelatyna. smar taki jak stearynian sodu. i/lub środek dezintegrujący taki jak wodorowęglan sodowy. Dla umożliwienia podtrzymująco-uwalniającego efektu. substancja taka jak hydrokoloid może być wprowadzona do kompozycji farmaceutycznej. Dodatkowe substancje takie jak środki smarujące lub buforowe mogą być także dodawane. jak jest w zwyczaju w tej dziedzinie. Tabletki. pigułki lub granulaty mogą być poddawane jelitowemu powlekaniu, jeżeli to pożądane. Płyny do stosowania doustnego mogą być w postaci liposomów. emulsji, roztworów lub zawiesin. zawierających zazwyczaj używane obojętne rozcieńczalniki takie jak woda. Ponadto. taka ciekła kompozycja farmaceutyczna może także zawierać czynniki nawilżające. umożliwiające tworzenie zawiesiny. rozpraszające lub ogólnie powierzchniowoczynne środki. jak również środki słodzące. smakowe lub substancje nadające zapach.

171 225

Odpowiednimi preparatami do stosowania pozajelitowego mogą być, między innymi, sterylne wodne lub nie-wodne roztwory, zawiesiny, liposomy lub emulsje. Dodatkowe substancje, których jest wiele, znane już dla tej formy prezentacji farmaceutycznej kompozycji, mogą być zastosowane jako farmaceutycznie dopuszczalny rozcieńczalnik lub nośnik.

Zależnie od zamierzonego sposobu zastosowania i czasu trwania leczenia, dokładna dawka aktywnego związku w preparatach może być zróżnicowana, szczególnie odpowiednio do opinii opiekującego się lekarza lub weterynarza. Aktywne czynniki według obecnego wynalazku mogą oczywiście być połączone do podawania z innymi farmakologicznie aktywnymi czynnikami

Proporcje aktywnego czynnika lub czynników w kompozycjach mogą różnić się szeroko, jedynie konieczne jest, aby aktywny składnik lub jego odpowiednik stanowił lub wprowadzał skuteczną ilość, to jest taką, aby odpowiednio efektywna dawka była otrzymana zgodnie z postacią stosowanego dawkowania. Oczywiście kilka postaci dawkowania, jak również kilka indywidualnych składników aktywnych można podawać w tym samym lub prawie w tym samym czasie lub nawet w tej samej kompozycji farmaceutycznej albo preparacie.

Jak wskazano uprzednio, związki wytworzone sposobem według wynalazku są odpowiednie, szczególnie w postaci kompozycji farmaceutycznych lub ich preparatów, do podawania doustnego lub pozajelitowego, dokładne indywidualne dawkowaniajak również dzienne dawkowania w poszczególnym przypadku oczywiście są określane zgodnie z zasadami lekarza i/lub weterynarza, w zgodzie ze wskazówkami opiekującego się doktora lub weterynarza.

Oprócz podawania doustnego lub pozajelitowego, można stosować podawanie doodbytnicze i/lub dożylne, naogół dawkowania są znacznie zredukowane gdy prowadzi się podawanie pozajelitowe, chociaż podawanie doustne jest preferowane. W przybliżeniu ilość jednego do trzech gramów dziennie w postaci powtarzanych dawkowań jest odpowiednia. Szersze zakresy od około 0,5 do około 10 gramów na dzień mogą także być stosowane, zależnie od warunków w poszczególnym przypadku. Chociaż 500 mg aktywnego składnika uznano za szczególnie odpowiednie do stosowania w tabletkach, indywidualne dawki mogą różnić się od około 200 do 1000 mg, a 500 mg zasugerowane do użycia w tabletkach może oczywiście być podawane doustnie, na przykład, od jednego do trzech razy dziennie. Nie trzeba mówić, że więcej niż jedna tabletka może być podawana w pojedynczej dawce, o ile jest pożądane uzyskać wyżej podaną proponowaną dzienną ilość do stosowania doustnego od jednego do trzech gramów dziennie.

Jak już ustalono, związek lub jego odpowiednik może być podawany żywemu zwierzęciu włączając żywego człowieka w każdy z licznych sposobów, na przykład, doustnie jako kapsułki lub tabletki, pozajelitowo w postaci sterylnych roztworów lub zawiesin, lub przez implantację pastylki, i w niektórych przypadkach dożylnie w postaci sterylnych roztworów. Inne oczywiste sposoby podawania są śródskórnie, podskórnie, do ssania, domięśniowo i dootrzewnowo, a szczególny sposób podawania będzie jak zwykle wybrany przez leczącego lekarza lub weterynarza.

Farmakologia.

a) Właściwości kinetyczne kwasu nikotynowego.

Kinetyka kwasu nikotynowego uwolnionego ze związków podlegających badaniu badano na szczurach. Pojedynczą dawkę (0,2 mmola/kg) testowanej substancji podano wyposzczonym normalnie lipidemicznym szczurom przez zgłębnik. 240 i 360 minut potem, pobrano próbki krwi i określono stężenie kwasu nikotynowego w surowicy stosując metodę GC/MS (n = 5 szczurów na czas). Dane podano w tabeli 1.

171 225

Tabela 1

Stężenie kwasu nikotynowego (mg/1) w próbkach zebranej surowicy po pojedynczym zastosowaniu leku

Kwas nikotynowy

Testowany związek	Czas 240'	Czas 360'
3/156	4,8	5,0
3/161	0,2	0,2
3/187	0,58	0,23
3/192	0,54	0,85
3/179	0,21	0,15
3/188	0,17	0,18
3/124	0,67	0,61
3/190	0,18	0,13
3/191	0,47	0,44
3/181	0,23	0,12

b) Dowód na właściwości obniżania poziomu lipidów.

Właściwości obniżania poziomu lipidów badano na modelu szczura. W tym modelu podano pojedynczą dawkę (0,2 mMola/kg) testowanej substancji wyposzczonym normalnie lipidemicznym szczurom drogą doustną. 240 i 360 minut po zastosowaniu, pobrano próbki krwi, stężenie trój glicerydów otaksowano standardową metodą (mianowicie metodą GPO-PAP, system E. Merck, Darmstadt Niemcy) (n = 5 szczurów na czas pomiaru).

W tabeli 2 podano średnie zmiany w procentach jako porównane do rozpuszczalnika (kremofor, 30% w wodzie destylowanej) próby kontrolnej.

Tabela 2

Średnie zmiany (δ przeciętna redukcji) w procentach stężeń trójglicerydów 240 i 360 minut po pojedynczym zastosowaniu przeciw związkowi kontrolnemu traktowanemu zaróbką

Trójglicerydy

Testowany związek	Czas 240'	Czas 360'
3/161	60	67
3/187	65	55
3/192	44	53
3/179	57	70
3/188	53	40
3/124	73	76
3/190	56	28
3/191	37	32
3/181	57	57
Kontrolny	0	0

C) Dowód na właściwości przeciwutleniacza.

Właściwości przeciwutleniacza związków według wynalazku były badane w testach in vitro. W tych testach substancję inkubowano substratem, który miał być utleniony (syntetyczny trójgliceryd z nienasyconymi kwasami tłuszczowymi, to jest, trilinolinina lub ludzki LDL). Po okresie inkubacji, stopień utlenienia określano stosując tak zwanąpróbę kwasu tiobarbiturowego (TBA). TBA reaguje z malonodialdehydem (MDA), który jest jednym z głównych produktów utleniania. Produkt reakcji analizowano fotometrycznie.

cl) Oznaczanie trilinoleniny.

400 pl trilinoleniny inkubowano przez 3 h w 37°C z 2 ml HAM F 10 w środowisku z zaróbką (mianowicie, etanol, stężenie końcowe 0,5%) lub testowaną substancją (stężenie: 5x10'⁵ M) (utlenianie prowadzono bez specjalnych katalizatorów).

171 225

Cały TBA-reaktywny materiał oznaczano w 1 ml inkubatu przez dodanie 1,5 ml 0,67% roztworu TBA do 0,05 N NaOH i 1,5 ml do 20% roztworu kwasu trójchlorooctowego. Mieszaninę poddawano reakcji przez 60 minut ha wrzącej kąpieli wodnej. Po ochłodzeniu, oznaczono absorpcję przy 532 nm.

Te preparaty testowano badanym związkiem. c2) Oznaczanie LDL.

LDL (d = 1,019 - 1,063) otrzymano z plazmy ludzkiej przez ultrawirowanie po dodaniu EDTA.

100 tg LDL inkubowano 0,5 ml HAM F 10 przez 24 h w 37°C w środowisku z zaróbką (mianowicie etynol, końcowe stężenie 0,5%) lub testowaną substancją (stężenie: 5x10^ M) w obecności 10 μΜ Cu².

Cały TBA-reaktywny materiał oznaczano według próby trilinoleninowej.

Trzy preparaty przebadano testowanym związkiem.

Tabele 3a (próba trilinoleninowa) i 3b (próba LDL) przedstawiają średnie zmiany w procentach jako porównane do kontrolnego rozpuszczalnika.

Tabela 3

Średnia zmiana (δ przeciętna redukcja) w procentach stężenia TBA-reaktywnego materiału po 3 h (a: próba trilinoleninowa) i 24 h (b próba LDL) inkubacja przeciw traktowanemu zaróbką preparatowi kontrolnemu

Teytzwaus związek	a)	b)
Próba Trilinzlrnlnzwa %	Próba LDL %
3/161	58	79
3/187	71	82
3/192	74	86
3/179	79	73
3/188	66	71
3/124	76	90
3/190	72	89
3/191	76	86
3/181	76	76
kontrolny	0	0

d) Dowód zabezpieczenia śródbłoódbwego przeć iw cytotoksycznym dmałaniom utlenionego LDL.

Ludzkie komórki śródbłoukowr pępkowej żyły wyizolowano po nollbernople naczyniowej -rantowanio i hodowli. Dla przeprowadzenia próby komórki zostały rozproszone w gęstości 50.000 na płytkę i hodowane przez 4 dni na pożywce Ham's F 12 DMEM (stosunek: 4:1) po dodaniu 15% płodowej surowicy cielęcej, 5% surowicy końskiej i 10 ng/ml ECGF heparyny.

Po 4 dniach komórki przemyto surowicą wolną od pożywki i użyto do próby cytctoksscznej.

Do tej próby komórki inkubcwαuc przez 24 h w 37°C na 1 ml pożywki Ham's F 10 (+ ECGF heparyna) stosując LDL (200 (tg ml). Podczas tego okresu czasu albo podłoże, mianowicie etanol, o stężeniu końcowym 0,5% (preparat kontrolny 1), albo testowana substancja (2x10⁵ M) była obecna. Równolegle, jeden preparat inkubowano bez LDL i bez jakiejś innej substancji i na podłożu (0,5% etanol) dla oszacowania maksymalnej szybkości rozmnażania się komórek (preparat kontrolny 2).

Po 24 h uzyskany TBA-reaktywny materiał został oznaczony na pożywce albo policzono liczbę komórek.

Przebadano trzy preparaty na testowany związek. Tabela 4a przedstawia średnie zmiany w procentach przeciw wyznaczonemu preparatowi kontrolnemu 1.

Tabela 4b pokazuje liczbę komórek w procentach jako porównaną do odpowiedniego preparatu kontrolnego 2.

171 225

Tabela 4a

Średnia zmiana (δ przeciętna redukcja) w procentach TBA-reaktywnego materiału po inkubacji komórek śródbłonka przez 24 h wraz z LDL przeciw kontrolnemu preparatowi 1. Tabela 4b

Średnia liczba komórek w procentach po 24 h inkubacji jako porównana do odpowiedniego preparatu kontrolnego 2.

Test	a)	b)
	TBA-reaktywny materiał %	Liczba komórek śródbłonka %
3/187	53	80
3/192	47	79
3/161	64	107
3/181	65	122
3/179	43	76
3/188	54	79
3/124	57	118
3/190	36	65
3/191	33	63
kontrolny	0	100

e) Dowód na działanie przeciw rozmnażaniu się komórek w komórkach mięśnia gładkiego in vitro

Komórki mięśnia gładkiego otrzymane po wyizolowaniu z aorty szczurów nadymanych przez cewnikowanie hodowano w DMEM po dodaniu 10%o płodowej surowicy cielęcia i poddawano pasażom.

Dla badania zaszczepiono 10.000 komórek z jednego pasażu na płytce i inkubowano przez 3 dni na pożywce (mianowicie DMSO, końcowe stężenie 0,5%) lub testowany związek (5x10'^sM) 4 h po zaszczepieniu. Po 3 dniach obliczono komórki. Sześć preparatów badano testowanym związkiem.

Tabela 5 pokazuje średnie zmiany w procentach w zależności od kontrolnego rozpuszczalnika. Tabela 5

Średnia zmiana (8 przeciętna redukcja) w procentach liczby komórek naczyniowych mięśnia gładkiego po inkubowaniu testowaną substancją przez 3 dni jak porównano z podłożem traktowanym preparatem kontrolnym.

Testowany związek	Liczba komórek %
3/161	98
3/187	93
3/192	95
3/179	55
3/188	63
3/124	71
3/190	91
3/191	79
3/181	81

Przykład I. Synteza 2,6-Di-tert-butylo-4-[8-(3-pirydylo)-2-oksaoktylo]fenolu.

Etap 1. Octan 3,5-Di-tert-butylo-4-hydroksybenzylu.

102,1 g (1 mol) bezwodnika octowego dodawano powoli do mieszanego roztworu 118 g (0,5 mola) 3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyalkoholu benzylowego w 90 ml pirydyny w 0°C. Po 15 minutach, usunięto kąpiel oziębiającą i roztwór reagował przez dodatkowe dwie godziny w temperaturze otoczenia. Następnie, mieszaninę reakcyjną wlano przy energicznym mieszaniu do wody z lodem. Po 15 minutach wytrącony produkt zebrano przez przesączenie, przemyto wodą, osuszono i przekrystalizowano z heksanu, uzyskując 110 g (80%) octanu 3,5-di-tert-bu14

171 225 tylo-4-hydroksybenzylu jako żółtawego krystalicznego ciała stałego, temperatura topnienia 108°C. (C17H26O3; ciężar cząsteczkowy (Formula Weight - F.W.) 278, 2).

Rf: 0,57 (SiO2 60; n-heksan eter/etylowy 3:1)

Etap 2. 6-(3-pirydylo)heksanol.

Roztwór 45 ml (0,47 mola) 3-bromopirydyny i 52 g (0,53 mola) 5-heksan-1-olu w 150 ml trietyloaminy i 500 ml dichlorometanu odgazowywano przez 15 minut argonem, i dodano 3 g (4,3 mmola) chlorku bis(trifenylofosfino)-palladu (II) i 450 mg jodku miedziawego. Mieszaninę ogrzewano w temperaturze wrzenia pod chłodnicą zwrotną przez 3 h. Ochłodzoną mieszaninę reakcyjną rozcieńczono za pomocą 1 litra dichlorometanu i przemyto wodą 1 solanką, osuszono (K2CO3), zatężono i destylowano z kolby do kolby (temperatura wrzenia 120-130°C/0,05 mbar), do uzyskania 63 g 6-(3-pirydylo)heks-5-ynolu jako żółtego oleju, który rozpuszczono w 300 ml izopropanolu i uwodorniano przez 16 h nad 6 g 1^%o palladu na węglu w urządzeniu do uwodorniania. Surowy produkt destylowano przez odparowanie (temperatura wrzenia 120130°C/0,05 mbara) uzyskując 61,8 g (65%) 6-(3-pirydylo)heksanolu jako słabo żółtą, lepką ciecz. (C11H17NO; F.W. 179,3)

Etap 3.2.6-Di-tert-butvlo-4-[~8-(3-pirydylo)-2-oksaoktylolfenol.

Roztwór 1,53 g (5,5 mmola) octanu 3,5-di-tert-butvlo-4-hvdroksybenzvlu, 895 mg (5 mmola) 6-(3-plrvdylo)heksanolu i 30 mg tetrakis(trifenvlofosf]no)pałladu(O) w 60 ml odgazowanego, suchego acetonitrylu mieszano w temperaturze pokojowej w atmosferze azotu przez 5 dni. Odparowano rozpuszczalnik, pozostałość rozdzielono między eter i nasycony wodny wodorowęglan i osuszony ekstrakt oddzielono po zatężeniu za pomocą chromatografii kolumnowej na żelu krzemionkowym. Wydajność 2,6-di-tertbutylo^-^-^-pirydylo^-oksaoktylolfenolu dochodzi do 59% żółtawego lepkiego oleju, krystalizującego powoli, temperatura topnienia 63°C. (C26H 39NO 2; F.W. 397,6)

Rf: 0,6 (SiO2 60; n-heksan/octan etylu 3:1)

Przykład II. Synteza 2,6-Di-tert-butvlo-4[6-(3-plrvdvlo)-2-oksaheksvlolfenolu.

Etap 1. 2,(3-bromopropyloksy)t.etrahydropiran.

Do roztworu 35 g (0,251 mola) 3-bromopropanolu i 1 g kwasu p-toluenosulfonowego w 500 ml eteru etylowego dodawano kroplami 32,5 ml (0,357 mola) 3,4-dihvdro-2H-piranu podczas chłodzenia wodą z lodem i roztwór mieszano przez 2 godziny w temperaturze pokojowej. Mieszaninę zneutralizowano nasyconym wodnym roztworem wodorowęglanu, przemyto solanką i zatężono po wysuszeniu, otrzymując 56 g 2-(3-bromopropyloksy) tetrahydropiranu z praktycznie ilościową wydajnością w postaci lepkiej cieczy, która może być użyta bez dalszego oczyszczania. (C8I15B1O2; F.W. 223,1)

Rf: 0,9 (SiO2 60; n-heksan/octan etylu 1:1)

Etap 2. Bromek 3-tetrahydroplranvloksy)propylo-trifenylofosfoniowy.

66,5 g 0^2298 mol)) 2((3-bromopropyloksyttetrahydropiranu ogreewano do temperatury wrzenia pod chłodnicą zwrotną razem z 82 g (0,312 mola) ttlfenylofosfiay i 1 g jodku tettabntyloamoan w 500 ml acetonitrylu przez 24 godziny. Po odparowaniu rozpuszczalnika, pozostałość ucierano kilkakrotnie na proszek z wrzącym eterem etylowym. Otrzymano 144 g (100%) bromku 3-(tettahydropiranyloksy)propylo-trlfeaylofosfoalowego jako ciężkiego oleju. (C26H(oBrNO2P; F.W. 485,4).

Etap 3.2-ί4-(3-plrydylo)bnt-3-enoksyltetraaydtoplraa.

Do roztworu 33,6 ml (0,24 mola) diizopropyloaminy w 300 ml suchego tettahvdrofntaan, wkraplano 149 ml (0,244 mola; 15% roztwór w heksanie) butylku litu w atmosferze azotu przy 78°C. Po mieszaniu przez dodatkowe 15 minut, 115 g (0,237 mola) bromku 3-(tettaaydropltanvloksy)propylo-trifenylofosfoniowego, rozpuszczono w 400 ml suchego tetrahydrofuranu, dodano powoli do mieszaniny, po 30 minutach następował roztwór 19 ml (0,199 mola) świeżo destylowanego 3-plrydyno-aldeaydu. Następnie mieszaninę reakcyjną mieszano przez 3 godziny w 78°C potem reakcję prowadzono w temperaturze otoczenia przez dodatkowe 16 godzin. Po zwykłym wykonaniu pracy, 87 g (79%) 2-[4-(3-plrydvlo)but-3-eaoksyltetraaydtoplraau oddzielono jako lepką ciecz przez rozdzielenie chromatograficzne mieszaniny surowego produktu. C14H19NO2; F.W. 233,3)

171 225

Rf: 0,2 (SiO 2 60; n-heksan/eter etylowy 1:1)

Etap 4. 4-(3-pirydy)k)butank).

g (43 mmola) 2-[4-(3-pirydylo)but-3-enoksy]tetrahydropiranu w 200 ml mieszaniny metanol woda 1:1 (obj/obj) zakwaszono 2N kwasem solnym i uwodorniano przez 16 godzin ponad 2 g 10% palladu na węglu. Po przesączeniu usunięto rozpuszczalnik i powstającą pozostałość zneutralizowano nasyconym wodnym roztworem wodorowęglanu, i produkt ekstrahowano kilkoma porcjami eteru. Oczyszczanie surowego produktu za pomocą chromatografii kolumnowej na żelu krzemionkowym wydało 15,7 g (87%) 4-(3-pirydy)o)butanklu jako bezbarwnego lepkiego oleju. (C 9H13NO; F.W. 151,2)

Rf: 0,2 (SiO₂ 60; n-heksan/octan etylu 1:1)

Etap 5 . 2,6-D--ter--butylo~4-[6((3-pirydylo--2-oksaheksylo]feno 1 według przykładu 1 Etap 3.

2,6-di-tert-buty)o-4-[6-(3-pirydylk)-2-oksaheksy)o]fenkl otrzymuje się jako olej koloru bursztynu z 62% wydajności w końcowym etapie eteryfikacji. (C24H35NO2; F.W. 369,6)

Rf: 0,42 (SiO2 60; n-heksan/octan etylu 3:2)

Przykład III. Synteza 2,6-Di-tert-butylk-4-[7-(3-pirydylo)-2-oksaheptylk]feno)u według Przykładu 1, Etap 2 (wychodząc z 4-pentylo-1-okt; E.R.H. Jones i in., Org. Synthesis Coli. Vol. 4, 755 (1963)) do etapu 3, otrzymuje się 2,6-di-tert-butylo-4-[7-(3-pirydy)o)-2oksaheptylolfenol jako ciężki żółty syrop z 59% wydajności w końcowym etapie eteryfikacji. (C25H37NO2; F.W. 383,6)

Rf: 0,49 (SiO₂ 60; n-heksan/octan etylu 3:2)

Przykład IV. Synteza (Zj-^kó-Di-tert-butylo^-l^-P-pirydylo^-oksaoktoó-enylofenolu.

Etap 1. (Z^-^-pirydylo^eksó-enok

Roztwór 45 ml (0,47 mola) 3-bromopirydyny i 52 g (0,53 mola) 5-heksyn-1-olu w 150 ml trietyloaminy i 500 ml dichlorometanu odgazowywano przez 15 minut argonem, i dodano 3 g (4,3 mmola) chlorku bisCtrifenylofosfino^alladuCn) i 450 mg jodku miedziawego. Mieszaninę ogrzewano w temperaturze wrzenia pod chłodnicą zwrotną przez 3 godziny. Ochłodzoną mieszaninę reakcyjną rozcieńczono 1 litrem dichlorometanu i przemyto wodą i solanką, osuszono (K2CO3), zatężono i destylowano z kolby do kolby (temperatura wrzenia 120-130°C/0,05 mbara), do uzyskania 63 g 6-(3-pirydylo)heks-5-ynk)u w postaci żółtego oleju, który rozpuszczono w 500 ml octanu etylu i po dodaniu 15 ml chinoliny uwodorniano przez 5 godzin katalizatora Lindlara (zatruty -Pb katalizator Pd) w urządzeniu do uwodorniania Parrhydrogenatorze. Surowy produkt destylowano przez odparowanie (temperatura wrzenia 120-130°C/0,05 mbara), z wydajnością 61 g (73%) (Z^-P-pirydylo^eksó-enolu jako bezbarwnej lepkiej cieczy. (C1H15NO; F.W. 177,3)

Rf: 0,21 (SiO2 60; CH₂Ch/MeOH 97:3)

Etap 2. (Z)-2,6-Di-tert-butylo-4-[8-(3-pirydylo)-2-oksaokto-7-enylo]fenol otrzymuje się według Przykładu 1 etap 3, stosując (Z)-6-(3-piryay)o)heks-5-eno) jako składnik alkoholowy w reakcji eteryfikacji. Wydajność (Z)-2,6-di-tert-butylo-4-[8-(3-piryay)o)-2-kksakktk-7-eny)o]fenolu wynosi do 49%; żółtawy lepki olej krystalizujący powoli, temperatura topnienia 44°C; (C26H39NO2; F.W. 397,6)

Rf: 0,4 (SiO2 60; n-heksan/octan etylu 2:1)

Przykład V. Synteza 2,6-Di-tert-butylo-4-[9-(3-pjrydylk)-2-oksanonylo]feno)u.

Materiał wyjściowy 7-(3-pjrydylk)heptano) utworzono metodą Wittiga z 6-bromoheksanolu i aldehydu kwasu nikotynowego, analogicznie do Przykładu 2, Etap 1 do Etapu 4. Eteryfikacja jak w Przykładzie 1 Etap 3 dała 2,6-di-tert-butylo-4-[9-(3-pirydylo)-2-oksanonylojfenol (43%); lepka ciecz koloru bursztynowego. (C27H41NO2; F.W. 411,6)

Rf: 0,48 (SiO2 60; n-heksan/octan etylu 3:2)

Przykład VI. Synteza 2,6-Di-tert-butylo-4-[5-(3-pirydy)k)-4-kksapenty)o]feno)u.

Etap 1. 3-(3,5-Dj-tert-butylk-4-hyaroksyfenylk)propank)u.

Roztwór 57,76 g (0,2 mola; 70% roztwór w toluenie) bis(2metoksyetoksy)wodorku glinowo sodowego w 100 ml suchego toluenu przygotowano w 1 litrowej kolbie o trzech

171 225 szyjkach zaopatrzonej w mieszadło mechaniczne. skraplacz wyposażony w otwór wlotowy azotu i 500 mililitrowy wyrównywujący ciśnienie lejek do skapywania. Mieszaninę mieszano chłodząc w kąpieli lodowej i utrzymywano w atmosferze azotu. podczas gdy dodawano powoli 29.24 g (0.1 mola) 3-(3.5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylo)propionianu metylu (Ionox 520; Shell Chemie GmbH) w 300 ml bezwodnego toluenu przez ponad 30 minut. Mieszanie kontynuowano po dodaniu przez okres 30 minut w temperaturze otoczenia następnie przez 80 minut w temperaturze wrzenia pod chłodnicą zwrotną. Ochłodzoną mieszaninę reakcyjną. z której wytrącił się lepki szklisty osad w czasie reakcji. ostrożnie gaszono za pomocą 1 litra 3M kwasu chlorowodorowego. Po zwykłym zakończeniu pracy. olejowy surowy produkt destyluje się przez odparowanie z kolby do kolby w 145-150°C. 1 tor (1 Torr = 1Tr = 1,333224 Pa) otrzymano 25.7 g (97%) 3-(3.5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylo)propanolu jako bezbarwnego ciała stałego. temperatura topnienia 69-70°C po przekrystalizowaniu z n-heksanu. (C17H28O2; F.W. 264.4)

Rf: 0.49 (SiO 60; Tol/i-PrOH 9:1)

Etap 2.3-f3-5-Di-eert-butylo-4-hvdroksyfenylo~)-1(ttetrahvdropiran-2-vloksy)propan

Chłodzony lodem. mieszany roztwór 31.06 g (0.117 mola) 3-(3.5-ditterttbutylOt4-hydrot ksyfenylo)propanolu 1 500 mg p-toluenosulfonianu pirydyniowego (PPTS) w 120 ml bezwrdt nego dichlorometanu traktowano przez okres ponad 15 minut kroplami 11.91 g (0.142 mola) 3.4tdlhydto-2Htplranu i po dalszych 60 minutach w chłodzącej kąpieli. poddawano reakcji w temperaturze pokojowej przez noc. Mieszaninę reakcyjną przemyto nasyconym wodnym wodorowęglanem i solanką. suszono nad Na2SO4 i zatężono pod próżnią. uzyskując 40.74 g (praktycznie 100%) 3-(3,5-dl-tert-butylo-4thydroksyfcnylo)-1t(tctrahydtopltαn-2tyloksy)ptopanu jako żółty olej. który jest do użytku bez dalszego oczyszczania. (C22H36O3; F.W. 348.5)

Rf: 0.57 (SiO2 60; Tol/i = PrOH 9:1)

Etap 3.3-(4-Acctoksy-3.5-dl-terttbutylofenylo')t1tftctrahydropltan-2-yloksy)proρan.

Energicznie mieszaną mieszaninę 40.74 g (0.117 mola) 3t(3.5-dittert-butylot4-hydtoksyfenylo)-1-(tettahydropitan-2tyloksy)propanu i 5.85 g (16.7 mmola) kwaśnego siarczanu tetrabutyloamonu w 250 ml dichlorometanu i 250 ml 50% wodnego roztworu wodorotlenku sodu traktowano przy 0°C kroplami 14.32 g (0.140 mola) bezwodnika octowego. rozpuszczonego w 100 ml dichlorometanu. w atmosferze azotu. Po całkowitym dodaniu mieszaninę poddawano reakcji przez dodatkowy okres 4 godzin w temperaturze otoczenia. W następstwie zwykłego działania ekstrakcyjnego. otrzymuje się 42.69 g (93%) 3-(4-acetoksyt3.5-dl-tert-butylofcnylo)t 1 t(tettahydtoplran-2-yloksy)propanu jako brązową lepką ciecz. którą używa się do następnego etapu bez dalszego oczyszczania. (C24H38O4; F.W. 390.6)

Rf: 0.52 (SiO2 60; Tol/i-PrOH 9:1)

Etap 4. 3t(4-acetoksy-3,5-dlttert.-butylofcnylo)-propanol.

Roztwór 14.6 g (37.38 mmola) 3t(4-acetoksy-3.5-di-tert-butylofenolo)-1ttetrahydropltant 2tyloksy)propanu w 80 ml bezwodnego metanolu mieszano razem z 1 g amberlitu 15 (H -odmiana) przez 2 godziny w 45°C i utrzymywano w temperaturze pokojowej przez noc. Po rozcieńczeniu zawiesiny za pomocą 100 ml metanolu. usunięto katalizator przez przesączenie 1 przesącz odparowano pod zmniejszonym ciśnieniem uzyskując 11.53 g surowego produktu. który oczyszczono przez chromatografię rzutową na żelu krzemionkowym z H/AcOEt 3:1 jako eluentem. 6.96 g (61%) 3t(4-acetoksy-3.5tdlttert-butylo-fenylo)propanolu oddzielono z produktu zawierającego frakcje jako lekko żółtawy olej. który stopniowo krystalizuje po odstaniu. temperatura topnienia 93-95°C. (C19H30O3; F.W. 306.4)

Rf: 0.47 (SiO2 60; Tolfi-PrOH 9:1)

Etap 5. 2,6-Dl-tert-butylot4t[5-(3tpirydylo-4-oksapentylo]fcnol.

Roztwór 19.74 g (64.42 mmola) 3-(4-acetoksy-3.5-di-tert-butylofenylo)propanolu. 12.68 g (77.3 mmola) chlorowodorku 3-pikolilochlorku i 5 g kwaśnego siarczanu tetrabutyloamonu w 250 ml toluenu traktowano 250 ml wodnego roztworu wodorotlenku sodu przy energicznym mieszaniu (> 400 obrotów na minutę) w atmosferze azotu i przy zewnętrznym chłodzeniu na łaźni wodnej. Mieszanie ciemnej mieszaniny reakcyjnej kontynuowano przez dodatkowe 5 godzin w temperaturze pokojowej. Po zwykłym działaniu ekstrakcyjnym. surowy produkt (26.3 g) oczyszczono za pomocą chromatografii rzutowej na żelu krzemion171 225 kowym z AcOEt/H 2:1 jako eluentem, uzyskując 16,9 g (66 %) octanu 2,6-di-tert-butylo-4-[5(3-pirydylo)-4-oksapentylo]fenylu jako bezbarwny olej, który rozpuszczono w 100 ml suchego tetrahydrofuranu i wkraplano w -78°C (aceton/suchy lód) w obojętnych warunkach do mieszanej zawiesiny 1,77 g (46,76 mmola) chlorek glinowo-litowy w 100 ml bezwodnego tetrahydrofuranu. Mieszaninę reakcyjną mieszano przez noc w stopniowo podgrzewanej kąpieli chłodzącej, utrzymywanej przez 2 godziny w temperaturze 40°C, i gaszono przy energicznym mieszaniu i zewnętrznym chłodzeniu wodą z lodem przez kolejne, ostrożne dodanie 1,77 g wody, 1,77 g 15% wodnego roztworu wodorotlenku sodu i końcowej porcji 5,31 g wody. Po 1 godzinie uzyskaną zawiesinę rozcieńczono 200 ml THF, suszono 20 g Na₂SO4 i usunięto osad glinianu przez przesączenie przez lejek ze szkliwa topionego i odparowano rozpuszczalnik pod zmniejszonym ciśnieniem, otrzymując 12,9 g surowego

2,6-di-tert-butylo-4-[5-(3-pirydylo)-4-oksapentylo]fenolu jako żółte ciało stałe, pozostawiające 11,49 g (78% dla etapu odzabezpieczania) czystego produktu, temperatura topnienia 105°C, po przekrystalizowaniu z n-heksan/octa etylu. (C₂3H33NO₂; F.W. 355,5)

Rf: 0,37 (SiO₂ 60; Tol/i-PrOH 9:1)

Przykład VII. Synteza 2,6-Di-tert-butylo-4-[7-(3-pirydylo)-4-oksaheptylo]fenolu.

Etap 1.3-(4-acetoksy-3.5-di-tert-butvlofenylo)-1-(tosyloksy)propanu.

Do 8,41 g (27,44 mmola) 3-(4-acetoksy-3,5-di-tert-butylofenylo)propanolu (patrz Przykład 6, Etap 3 do Etapu 4), rozpuszczonego w 125 ml bezwodnej pirydyny, dodano 5,49 g (28,80 mmola) chlorku p-toluenosulfonylu przy 0°C. Mieszaninę reakcyjną mieszano przez 1,5 godziny w tej temperaturze i przechowywano przez noc w lodówce i prowadzono ekstrahowanie w zwykły sposób. Surowy 3-(4-acetoksy-3,5-di-tert-butylofenylo)-1-(tozyloksy)propan oczyszczono przez chromatografię rzutową na żelu krzemionkowym z n-heksan/AcOEt 4:1 jako eluentem, uzyskując 8,28 g (66 %) czystego tosylanu jako bezbarwną lepką ciecz. (C26H 36SO 5; F.W. 460,6)

Rf: 0,42 (SiO2 60); Tol/i-PrOH 9:1)

Etap 2.2,6-Di-tert-butylo-4-[7-(3-plrydylo)-4-oksaheptvlo[fenol.

Roztwór 3,66 g (26,68 mmola) 3-(3-pirydylo)propanolu w 30 ml bezwodnego THF i 3,5 ml suchego HMPA dodawano przez strzykawkę do mieszanej zawiesiny 2,56 g (60% dyspersji olejowej, 53,33 mmola) NaH w 35 ml bezwodnego THF w obojętnej atmosferze przy 0°C, następnie przez okres 2 h w temperaturze wrzenia pod chłodnicą zwrotną. Następnie alkoholowy roztwór sodu ochłodzono ponownie do 0°C i dodano 10,68 g (23,19 mmola) 3-(4-acetoksy-3,5-cli-tert-butylofeny!o)-i-(tosyloksy)propanu, rozpuszczonego w 35 ml bezwodnego THF, po czym nastąpiło ogrzewanie do temperatury wrzenia pod chłodnicą zwrotną przez 2 h i mieszanie przez noc w temperaturze pokojowej. Po zwykłym działaniu surowy produkt (9,88 g; brązowy olej) oczyszczono przez chromatografię rzutową nad żelem krzemionkowym, eluując mieszaniną n-heksan/octan etylu 3:1, uzyskując 2,88 g (62% 2,6-di-tert-butylo-4-[7-(3-plrydyio)-4-oksaheptvlo]fenolu jako olej koloru bursztynowego. (C25H37NO2; F.W. 383,6)

Rf: 0,44 (SiO₂ 60; n-heksan/octan etylu 3:2)

Przykład VIII. Synteza 2,6-Dl-tert-butylo-4-[9-(3-pirydvlo)-4-oksanonvio]fenolu.

2,6-Dl-tert-butyio-4-[9-(3-plrvdylo)-4-oksanonvio]fenoi.

Wychodząc z ó-U-pirydylo^entanolu (wytwarzanie: patrz Przykład 1, etap 2, wychodząc z4-pentyn-1-olu (E.R.H. Jones i in., Org. Synthesis Coli, 4,755 (1963)), eteryfikacja jak opisano powyżej (patrz Przykład 7), uzyskano 2,6-dl-tert-butyio-4-[9-(3-plrvdvio)-4-oksanonylo]fenol z 57% wydajności jako żółtawy lepki olej. (C₂7H41NO₂; F.W. 411,6)

Rf: 0,52 (SiO₂ 60; n-heksan/octan etylu 3:2)

Przykład IX. Synteza [ś-^-pirydylo^-oksaokt^-ynylofenolu.

Według przykładu 1 Etap 2 (bez etapu uwodorniania) do Etapu 3, otrzymuje się 2,6-ditert-butvio-4-[8-(3-plrvdvio)-2-oksaokt-7-vnylo]fenoi jako żółty lepki olej z wydajnością 62% w końcowym etapie. (C₂óH35NO₂; F.W. 393,6)

Rf: 0,48 (SiO2 60; n-heksan/octan etylu 2:1).

171 225

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.

Cena 4,00 zł

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Sposób wytwarzania nowych eterów b^utyk)ł^ydiiOk^s^ytt)he^nc^wo)-ome^y^ap?ir\ah^^,k^^^^y^c^^li o wzorze:

w którym -3-Pyr oznacza m = 1, n = 4-7 albo m = 3, n = 1-7 i w którym wiązanie między dwoma atomami węgla w grupie (CH₂)_m najbliższej pierścienia pirydynowego jest wiązaniem pojedynczym, podwójnym lub potrójnym i ich farmaceutycznie dopuszczalnych soli addycyjnych z kwasami, znamienny tym, że związek o wzorze (oh₂)_b-ob w którym m ma wyżej podane znaczenie a R oznacza atom wodoru lub grupę zabezpieczającą 0-, np. grupę estryfikującą, korzystnie niższą grupę alkanoilową taką jak acetylową lub jego pochodną eteryfikującą, np. niższy alkanoan taki jak octan albo alifatyczny lub aromatyczny sulfonian, taki jak tosylan, poddaje się reakcji ze związkiem o wzorze

HO-(CH2)n-3-Pyr w którym n i -3-Pyr mają wyżej podane znaczenie a grupa -(CH2©- może, gdy n jest większe niż 1, zawierać podwójne wiązanie cis lub trans lub potrójne wiązanie sprzężone z pierścieniem pirydynowym albo z jego eteryfikującą pochodną, np. halogenkiem takim jak chlorek lub alkoholanem metalu alkalicznego, takim jak alkoholan sodu, po czym w razie potrzeby lub żądania przeprowadza się którykolwiek z następujących etapów:i) usunięcie zabezpieczającej 0- grupy R;

ii) uwodornienie podwójnego lub potrójnego wiązania obecnego w grupie -(CH2)n- do uzyskania pojedynczego lub podwójnego wiązania; i iii) utworzenie addycyjnej soli z kwasem i/lub konwersja jednej soli addycyjnej z kwasem w inną.
2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w przypadku wytwarzania 2,6-di-tertbutylo-4-[8-(3-pirydylo)-2-oksaoktylo]fenolu, reakcji poddaje się octan 3,5-di-tert.butylo-4-hydroksybenzylu z 6-(3-pirydylo)heksanolem.
3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w przypadku wytwarzania 2,6-di-tertbutylo-4-[6-(3-pirydylo)-2-oksaheksylo]fenolu, reakcji poddaje się octan 3,5-di-tert.butylo-4hydroksybenzylu z 4-(3-pirydylo)butanolem.
4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w przypadku wytwarzania 2,6-di-tertbutylo-4[7-(3-pirydylo)-2-oksaheptylo]fenolu, reakcji poddaje się octan 3,5-di-tert.butylo-4-hydroksybenzylu z 5-(3-pirydylo)pentanolem.
5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w przypadku wytwarzania (Z)-2,6di-tert-butylo-4-[8-(3-pirydylo)-2-oksaokt-7-enylo]-fenolu, reakcji poddaje się octan 3,5di-tert.butylo-4-hydroksybenzylu z (Z)-6-(3-pirydylo)heks-5-enolem.
6. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w przypadku wytwarzania 2,6-ditert-butylo-4-[9-(3-piiy'dylo)-2-oksanonylo]fenolu, reakcji poddaje się octan 3,5-di-tert.butylo4-hydroksybenzylu z 7-(3-pirydylo)heptanolem.
7. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w przypadku wytwarzania 2,6-di-tertbutylo-4-[5-(3-pirydylo)-4-oksapentylo]fenolu, reakcji poddaje'się 3-(4-acetoksy-3,5-di-tertbutylofenylo)propanol z chlorowodorkiem chlorku 3-pikolilu.
8. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w przypadku wytwarzania 2,6-di-tertbutylo-4-[7-(3-pirydylo)-4-oksaheptylo]fenolu, reakcji poddaje się 3-(4-acetoksy-3,5-di-tertbutylofenylo)-1-(tosyloksy)propan z 3-(3-pirydylo)propanolem.
9. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w przypadku wytwarzania 2,6-ditert-butyło-4-[9-(3-pirydylo)-4-oksanonylo]fenolu, reakcji poddaje się 3-(4-acetoksy-3,5di-tert-butylofenylo)-1 -(tosyloksy)propan z 5-(3-pirydylo)pentanolem.
10. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że w przypadku wytwarzania 2,6-di-tertbutylo-4-[8-(3-pirydylo)-2-oksaokt-7-ynylo]fenolu, reakcji poddaje się octan 3,5-di-tert-butylo4-hydroksybenzylu z 6-(3-pirydylo)heks-5-ynolem.