PL167722B1 - Sposób otrzymywania grzybni grzybów jadalnych - Google Patents

Abstract

Sposób otrzymywania grzybni grzybów jadalnych o wysokich walorach smakowych i użytkowych przez hodowlę grzybów na podłożu serwatkowym, znamienny tym, że serwatkę twarogową odbiałcza się do zawartości azotu białkowego poniżej 5 mg/ml, po czym wzbogaca się ją zasadowym fosforanem sodu lub potasu do uzyskania pH nie mniej niż 5,5 i rozcieńcza się wodą w proporcji 1:1-3:1, następnie na tak uzyskane podłoże o wysokości warstwy do 1,5 cm, korzystnie 0,5-0,7 cm, przynosi się inoculum grzybni Basidio lub Ascomycetes uzyskane przez hodowlę szczepu na podłożu agarowym i następnie adaptowane do podłoża serwatkowego drogą 5-8 krotnego pasażowania na podłożu o pH nie niższym niż 5,5 zawierającym agar i rozcieńczoną wodą serwatkę w ilościach wzrastających od około 5-10% serwatki w pierwszym pasażu do około 100% serwatki w ostatnim pasażu i proces hodowli prowadzi się metodą stacjonarną w warunkach sterylnych w temperaturze 18-25°C, po czym po zakończeniu wzrostu grzybnię oddziela się i suszy w temperaturze 50°C.

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania grzybni grzybów jadalnych o wysokich walorach smakowych, zapachowych i innych przez hodowlę grzybów wyższych na podłożu serwatkowym.

Serwatka, to jest płynna faza mleka, utworzona ze składników pozostałych po wydzieleniu kazeiny, stanowi ciągle uciążliwy i niedostatecznie zagospodarowany produkt odpadowy.

167 722

Z opisów patentowych polskich nr 95 225 i nr 122 818 znane są sposoby przetwarzania serwatki na wysokobiałkową biomasę do celów paszowych. Według sposobu, znanego z opisu patentowego polskiego nr 95 225, podłoże serwatkowe wykorzystuje się do hodowli grzyba Inonotus obliquus klasy Basidiomycetes. Hodowlę prowadzi się metodą wgłębną, napowietrzanąjałowym powietrzem, stosując jako inoculum grzybnię wyhodowaną w kulturach stacjonarnych przez kilkakrotne pasażowanie szczepu na podłożu z serwatki. Uzyskana w ten sposób grzybnia po odwirowaniu i wysuszeniu stanowi wysokowartościową paszę o dużej zawartości białka. Jako pasza może być także wykorzystana cała hodowla, to jest biomasa grzybni z pełnym podłożem. Według sposobu znanego z opisu patentowego polskiego nr 128 818 do hodowli stosuje się grzyb Chaetomium piluliferum klasy Basidiomycetes. Grzybnia wyhodowana tym sposobem zawiera około 40% białka.

Wynalazek rozwiązuje zagadnienie otrzymywania na podłożu serwatkowym grzybni grzybów jadalnych o wysokich walorach smakowych i zapachowych oraz zawartości białka do 45%, porównywalną z walorami grzybów rosnących naturalnie. Podany efekt osiągnięto sposobem według wynalazku, którego istota polega na hodowli metodą powierzchniową grzybów jadalnych, stosując jako inoculum strzępek grzybni ze szczepu muzealnego, adaptowanego do wzrostu na podłożu serwatkowym.

Według wynalazku, serwatkę twarogową odbiałcza się przez autoklawowanie do zawartości azotu białkowego poniżej 5 mg/ml po czym wzbogaca się ją zasadowymi fosforanami sodu lub potasu do uzyskania pH nie niżej niż 5,5, rozcieńcza wodą w proporcji 1:1 - 3:1, a następnie na tak przygotowane podłoże o wysokości warstwy do 1,5 cm, korzystnie 0,5 0,7 cm przenosi się inoculum grzybni Basidio- lub Ascomycetes, uzyskane przez hodowlę szczepu na podłożu agarowym i następnie adaptowane do podłoża serwatkowego drogą 5-8 krotnego pasażu na podłożu o pH nie niższym niż 5,5 zawierającym agar i rozcieńczoną wodą serwatkę w ilościach wzrastających od około 5-10% serwatki w pierwszym pasażu do około 100% serwatki w ostatnim pasażu.

Proces hodowli grzybni prowadzi się metodą stacjonarną w warunkach sterylnych w temperaturze 18-25°C. Zajęcie powierzchni podłoża następuje po 10-14 dniach. Po zakończeniu wzrostu, plechę grzybni oddziela się, lekko odciska i suszy w temperaturze około 50°C do uzyskania wilgotności około 10%.

Uzyskana sposobem według wynalazku grzybnia charakteryzuje się naturalnym grzybowym zapachem i smakiem. Grzybnię można przetwarzać na susz jak również spożywać bez suszenia zgodnie z konwencjonalną obróbką kulinarną powszechnie znanych owocników grzybowych jak rydze, pieczarki itp.

Alternatywnie, według wynalazku stwierdzono, że grzybnię o podobnych walorach można otrzymać również drogą hodowli wgłębnej na podłożu serwatkowym za pomocą szczepu adaptowanego do serwatki opisanym sposobem.

Dla celów hodowli wgłębnej niezbędne jest wprowadzenie etapów pośredniej hodowli polegającej na przeniesieniu inoculum zaadaptowanego szczepu na pożywkę płynną serwatkową w obecności szklanych kulek.

Po stacjonarnym wzroście grzybnię rozbija się przez wytrząsanie z kulkami, płynną zawartość przenosi się na podłoże serwatkowe napowietrzane za pomocą sterylnego powietrza i prowadzi się hodowlę wgłębną, po czym grzybnię oddziela się od podłoża i suszy. Podanym alternatywnie sposobem można również prowadzić hodowlę stacjonarną.

Grzybnia uzyskana metodą hodowli wgłębnej na serwatce nie wymaga przygotowania dużej ilości sterylnych naczyń, optymalny czas hodowli nie przekracza 10 dni. Jednak pomimo takiej samej wydajności, w porównaniu z grzybnią z hodowli powierzchniowej, jej walory smakowe i zapachowe są znacznie gorsze, a forma drobnych kulek nie przypomina plechy naturalnego owocnika. Może być natomiast przydatna jako forma zbiałczenia serwatki w celach paszowych.

Również alternatywnie stwierdzono według wynalazku, że hodowlę grzyba można prowadzić jednym z dwu opisanych sposobów z wykorzystaniem serwatki rozcieńczonej lecz nie odbiałczanej wstępnie przez dodatkowe gotowanie. Nieodbiałczona serwatka po wyautoklawowaniu tworzy w naczyniu hodowlanym serowaty osad, który w czasie hodowli częściowo zanika.

167 722

Dla potrzeb hodowli na nieodbiałczonej serwatce, szczep muzealny przechowywany na agarze, musi być dłużej adaptowany do pełnego podłoża serwatkowego. Zwykle wystarcza 10-12 pasaży do uzyskania pełnej adaptacji.

Przykład I. Strzępek grzybni smardza Morchella gigas ze skosu agarowego, zawierającego w 1 dm³ zestaloną agarem pożywkę mineralną w ilości: glukoza 10g, azotan sodu 3g, asparagina 2,5g, chlorek potasu 0,5g, siarczan magnezu siedmiowodny 0,5g, kwaśny fosforan jednopotasowy 0,45g, kwaśny fosforan dwusodowy 0,17g chlorek żelaza 5x10'*g, siarczan miedzi 4x10'*g, azotan wapnia 2x10'3g, tiamina 50x10'⁹g, chlorek manganu 97x 10^, chlorek cynku 2x10'*g, boraks 2x10‘*g, molibdenian sodowy 4x10''g, przenoszono kolejno 8 razy na skosy agarowe zawierające zwiększające się ilości pełnej serwatki rozcieńczonej 1:1 wodą kranową przed sterylizacją, odbiałczonej przez wstępne autoklawowanie, w proporcji objętościowej od 10% w pierwszym pasażu do 100% serwatki w podłożu ostatniego pasażu, przy czym wysokie procenty zawartości serwatki w skosie wymagały doprowadzenia pH podłoża do 5,5 za pomocą zasadowego fosforanu sodu. Ze skosów, wykazujących dobry wzrost grzybni, przenoszono ezą strzępki na analogicznie przygotowane podłoże bez agaru, zawierające ostatecznie do 75% odbiałczonej serwatki, uzupełnionej fosforanem do pH 5,5, przygotowanej w warunkach jałowych w kolbach Roux i na płytkach Petryego, stosując po kilka strzępków na jedno naczynie. Warstwa płynnego podłoża wynosiła 0,6 cm. Hodowlę prowadzono w temperaturze 18-24°C przez 10-14 dni do uzyskania całkowitego pokrycia powierzchni podłoża. Po zakończeniu hodowli, grzybnię oddzielono od pozostałości płynnego podłoża na sitku plastikowym, lekko odciśnięto i suszono w temperaturze 50°C w suszarce do grzybów.

Otrzymano wydajność 20 g suchej masy z 100 ml podłoża o zawartości białka około 40%.

Przykład II. Inoculum grzybni Pleurotus sajor-caju otrzymane jak w przykładzie I przez ośmiokrotne pasażowanie szczepu na podłożu serwatkowym przeniesiono na odbiałczoną serwatkę zawierającą kulki szklane. Po 8 dniach grzybnię rozbito za pomocą wytrząsania z kulkami, a następnie za pomocą sterylnej pipety o szerokim wylewie przeniesiono płynne podłoże, stosując 5 ml homogenatu na płytkę Petryego o średnicy 20 cm oraz do kolby Roux. Hodowlę prowadzono jak w przykładzie I przez okres 10-14 dni do uzyskania całkowitego pokrycia powierzchni podłoża.

Uzyskano wydajność i zawartość białka w suchej masie jak w przykładzie I.

Przykład III. Podanym w przykładzie II sposobem prowadzono hodowlę przejściową z kulkami szklanymi, stosując jako podłoże serwatkę twarogową nieodbiałczoną doprowadzoną do pH 5,5 za pomocą fosforanu potasu. Jako inoculum zastosowano grzybnię 10 -krotnie pasażowaną na podłożu zawieraj ącym agar z wzrastającą od 10% do 100% ilością rozcieńczonej serwatki. Uzyskany homogenat przeniesiono jałowo do szklanych butli 5 i 10 litrowych wypełnionych w połowie sterylnym podłożem serwatkowym, przygotowanym jak w przykładzie I, stosując 25 ml homogenatu na litr podłoża. Hodowla była prowadzona w temperaturze 22-24°C przez 4-7 dni podczas napowietrzania jałowym powietrzem przepuszczanym pod ciśnieniem 0,25 atm przez szklaną rurkę umieszczoną w korku z waty zatykającym otwór butli. Uzyskano 15-20g suchej masy z litra podłoża, o zawartości białka 35-40%.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.

Cena 1,50 zł

Claims (3)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Sposób otrzymywania grzybni grzybów jadalnych o wysokich walorach smakowych i użytkowych przez hodowlę grzybów na podłożu serwatkowym, znamienny tym, że serwatkę twarogową odbiałcza się do zawartości azotu białkowego poniżej 5 mg/ml, po czym wzbogaca się ją zasadowym fosforanem sodu lub potasu do uzyskania pH nie mniej niż 5,5 i rozcieńcza się wodą w proporcji 1:1-3:1, następnie na tak uzyskane podłoże o wysokości warstwy do 1,5 cm, korzystnie 0,5-0,7 cm, przy nosi się inoculum grzybni B asidio lub Ascomy cetes uzyskane przez hodowlę szczepu na podłożu agarowym i następnie adaptowane do podłoża serwatkowego drogą 5-8 krotnego pasażowania na podłożu o pH nie niższym niż 5,5 zawierającym agar i rozcieńczoną wodą serwatkę w ilościach wzrastających od około 5-10% serwatki w pierwszym pasażu do około 100% serwatki w ostatnim pasażu i proces hodowli prowadzi się metodą stacjonarną w warunkach sterylnych w temperaturze 18-25°C, po czym po zakończeniu wzrostu grzybnię oddziela się i suszy w temperaturze 50°C.
2. 2. Sposób otrzymywania grzybni grzybów jadalnych o wysokich walorach smakowych i użytkowych przez hodowlę grzybów na podłożu serwatkowym, znamienny tym, że serwatkę twarogową odbiałcza się do zawartości azotu białkowego poniżej 5 mg/ml, po czym wzbogaca się ją zasadowym fosforanem sodu lub potasu do pH nie mniejszego niż 5,5 i rozcieńcza się wodą w proporcji 1:1 do 3:1, a następnie na tak uzyskane podłoże przenosi się grzybnię Basidio - lub Ascomycetes uzyskaną najpierw przez hodowlę szczepu na podłożu agarowym, a następnie adaptowaną do podłoża serwatkowego drogą 5-8-krotnego pasażu na podłożu o pH nie niższym niż 5,5 zawierającym agar i rozcieńczoną wodą serwatkę w ilościach wzrastających od około 5-10% serwatki w pierwszym pasażu do około 100% serwatki w ostatnim pasażu i w dalszej kolejności adaptowaną na pożywce serwatkowej w obecności szklanych kulek, przy czym proces hodowli prowadzi się metodą wgłębną napowietrzaną jałową lub metodą stacjonarną zaś uzyskaną grzybnię oddziela się od podłoża i suszy.
3. 3. Sposób otrzymywania grzybni grzybów jadalnych o wysokich walorach smakowych i użytkowych przez hodowlę grzybów na podłożu serwatkowym, znamienny tym, że serwatkę twarogową wzbogaca się zasadowym fosforanem sodu lub potasu do pH nie mniejszego niż 5,5 i rozcieńcza się wodą w proporcji 1:1 do 3:1, a następnie na tak uzyskane podłoże o wysokości warstwy do 1,5 cm, korzystnie 0,5-0,7 cm przenosi się inoculum grzybni Basidio- lub Ascomycetes uzyskane przez hodowlę szczepu na podłożu agarowym i następnie adaptowane do podłoża serwatkowego drogą 10-15 krotnego pasażowania na podłożu o pH nie niższym niż 5,5 zawierającym agar i rozcieńczoną wodą serwatkę w ilościach wzrastających od około 5-10% serwatki w pierwszym pasażu do około 100% serwatki w ostatnim pasażu i proces hodowli prowadzi się metodą stacjonarną w warunkach sterylnych w temperaturze 18-25°C, po czym po zakończeniu wzrostu grzybnię oddziela się i suszy w temperaturze około 50°C lub inoculum grzybni Basidio - lub Ascomycetes adaptowane do podłoża serwatkowego adaptuje się na pożywce serwatkowej w obecności szklanych kulek następnie wyhodowaną i rozbitą grzybnię przenosi się na podłoże serwatkowe o pH nie niższym niż 5,5 i prowadzi się hodowlę wgłębną napowietrzaną jałową.