Wynalazek dotyczy urzadzenia hydrau¬ licznego do poruszania nastawników lub po¬ dobnych przyrzadów, w którem jako czyn¬ nik .roboczy zastosowany jest znajdujacy sie pod cisnieniem plyn, którego dzialanie jest znoszone zapomoca przyrzadu rozrzad- czego, gdy przyrzad, który ma byc przesta¬ wiony, osiaga jeden z punktów, którym od¬ powiadaja polozenia nastawcze przyrzadu rozrzadczego. Plyn pod cisnieniem moze przytem poruszac przestawiany przyrzad zapomoca jednego lub kilku tloków, których cylindry moga byc laczone albo ze zbiorni¬ kiem zasilajacym, zawierajacym wspomnia¬ ny plyn, albo ze zbiornikiem odplywowym, w którym zbiera sie wypuszczany plyn. U- stalanie tloków w poszczególnych miejscach, odpowiadajacych polozeniom nastawczym przestawianego przyrzadu, osiaga sie przez hamowanie przeplywu plynuf uskutecznia¬ jacego przesuwanie tloków, zapomoca na¬ rzadu zamykajacego. Poniewaz ten narzad zamykajacy w zasadzie jest przestawiany zapomoca elektromagnesów, to obwody pra¬ du rozrzadczego posiadaja pewna indukcyj- nosc wlasna, która powoduje opóznienia w dzialaniu narzadów zamykajacych. Równiez iskry, powstajace przy róznych kontaktach przelacznika podczas przerywania pradu, wywoluja tego rodzaju opóznienia, które utrudniaja dokladna regulacje i utrzymanie polozen przestawianego przyrzadu, w któ¬ rych tloki maja byc ustalone.W urzadzeniu wedlug wynalazku wardzie tej zapobiega sie w ten sposób, ze po uruchomieniu przestawianego przyrzadu na narzad zamykajacy, sluzacy do zatrzymy¬ wania tloków, zaczyna dzialac sila, powo¬ dujaca zamykanie tego narzadu, jednocze¬ snie jednak zamykaniu sie narzadu prze¬ szkadza przyrzad rozrzadczy, który jest u- ruchomiany zapomoca tloków i pozwala na przestawianie narzadu zamykajacego w po¬ lozenie zamkniecia i hamowania przeplywu plynu dopiero po dojsciu przestawianego przyrzadu do wyznaczonego polozenia.Rysunek przedstawia przyklad wykona¬ nia urzadzenia wedlug wynalazku i pozwala blizej zapoznac sie z jego szczególami, przedstawionemi schematycznie.Urzadzenie posiada tloki 3a i 3f o róz¬ nych srednicach; cylinder 3g duzego tloka 3a moze byc laczony zapomoca zaworów 2a i 4a lub tez podobnych narzadów zamy¬ kajacych naprzemian ze zbiornikiem zasi¬ lajacym 2 lub ze zbiornikiem odplywowym 4. Grzybki zaworów 2a, 4a sa przestawiane zapomoca dwuramiennej dzwigni 2h, na która dzialaja w przeciwnych kierunkach elektromagnes 2k i sprezyna 2k'. Obwód pradu elektromagnesu 2k zawiera przelacz¬ nik 10 i przelacznik 7. Jezeli elektromagnes 2k nie jest wzbudzony, sprezyna 2k' utrzy¬ muje dzwignie 2h w przedstawionem na ry¬ sunku polozeniu. Przy takiem polozeniu dzwigni 2h zawór 4a jest utrzymywany w polozeniu otwarcia wbrew dzialaniu spre¬ zyny 4a, sluzacej do zamykania tego zawo¬ ru. Cylinder 3h malego tloka 3f laczy sie zapomoca zaworu 12 ze zbiornikiem zasila¬ jacym 2. Tloki 3a, 3f zapomoca zebatki i kola zebatego dzialaja na wal, który nasta¬ wia nieprzedstawiony na rysunku przyrzad przestawiany, jak równiez przelacznik 10 oraz tarcze 13, wspóldzialajaca z zawo¬ rem 12.Jezeli przestawiany przyrzad znajduje sie w polozeniu zerowem i ma byc przesta¬ wiony., to plyn pod cisnieniem ze zbiornika 2 wpuszcza sie do cylindra 3g. W tym celu obrotowe ramie kontaktowe przelacznika 7 przesuwa sie np. na pierwszy kontakt a, wskutek czego elektromagnes 2k otrzymuje prad z baterji 8 przez kontakt lOa oraz szczotke kontaktowa 10" przelacznika 10.Dzieki wzbudzeniu elektromagnesu 2k dzwi¬ gnia 2h przechyla sie, wskutek czego otwarty dotychczas zawór 4a zamyka sie, a zawór 2a, który zwykle jest utrzymywany w polo¬ zeniu zamkniecia, pod dzialaniem cisnienia plynu, znajdujacego sie w zbiorniku 2, zo¬ staje otwarty. Sprezyna 4a, sluzaca do za¬ mykania zaworu 4a, jest dostatecznie silna, aby utrzymac ten zawór w polozeniu za¬ mkniecia pomimo cisnienia plynu, dzialaja¬ cego z chwila otwarcia zaworu 2a. Rozrzad zaworów 2a i 4a zapomoca jednego tylko elektromagnesu 2k posiada te zalete, ze nigdy nie moze nastapic jednoczesne otwar¬ cie obydwóch zaworów, przeto wykluczo¬ ny jest bezposredni przeplyw plynu ze zbiornika 2 do zbiornika 4. Plyn pod cisnie¬ niem przeplywa do cylindra 3g, przesuwa tlok 3a i uruchomia przyrzad przestawiany, podczas gdy jednoczesnie przesuwany tlok 3/ wytlacza plyn z cylindra 3h przez otwar¬ ty zawór 12 do zbiornika 2.Azeby ruch przyrzadu przestawianego zatrzymac, musi byc zatamowany doplyw plynu do cylindra 3g albo odplyw plynu z cylindra 3/z- W przykladzie, uwidocznionym na rysunku, odplyw plynu z cylindra 3h zostaje wstrzymany w ten sposób, ze zawór 12, umieszczony w przewodzie laczacym ten cylinder ze zbiornikiem zasilajacym 2, zostaje wbrew dzialaniu sprezyny 12k za¬ mkniety zapomoca elektromagnesu po wzbu¬ dzeniu go, gdy zapadka 13b pod dzialaniem sprezyny wejdzie w jeden ze zlobków 13a tarczy 13, której niewyzlobiona czesc dzie¬ ki spoczywajacej na niej zapadce 13b prze¬ szkadza zamknieciu zaworu 12. Wzbudze¬ nie elektromagnesu 12a nastepuje wtedy, gdy szczotka kontaktowa 10' przelacznika 10, obracanego wskutek przesuwania sie tloków 3a, 3f, przesunieta zostanie mniej — 2 —wiecej o polowe kata, zawartego miedzy dwoma nastepujaeemi po sobie kontaktami przelacznika. Obwód pradu elektromagne¬ su 12a zawiera wiec szczotke kontaktowa 10', kontakt Wd przelacznika, kontakt a przelacznika 7 i baterje 8.Podczas tego przestawiania szczotki kontaktowej 10' szczotka kontaktowa 10" pozostaje jeszcze nieruchoma, gdyz jest ona sprzezona z walem przelacznika 10 zapo- moca szczeliny i trzpienka z takim luzem, ze zostaje zabrana przez wal przelacznika 10 dopiero po obróceniu sie tego walu o kat, odpowiadajacy przesunieciu sie tylko szczotki 10'. Poniewaz przy wzbudzeniu e- /ektromagnesu 12a, spowcdowanem zapo- moca szczotki kontaktowej 10', tloki 3a, 3f nie obrócily jeszcze tarczy 13 tak daleko, aby zapadka 13b, która przy poczatku ru¬ chu podniesiona zostala z zajmowanego przez nia zlobka 13a tarczy 13, oznaczone¬ go znakiem (0), mogla., opasc w nastepny zlobek 13a, to zawór 12 pozostaje jeszcze otwarty, a plyn przesuwa w dalszym ciagu tloki 3a, 3f, dopóki zapadka 13b nie opadnie w zlobek 13a, zaopatrzony w znak (1).Wzbudzony elektromagnes 12a moze obec¬ nie zamknac zawór 12 i wskutek tego wstrzymac ruch tloków 3a, 3f. W tym mo¬ mencie szczotka kontaktowa 10' przelacz¬ nika 10 styka sie jeszcze z kontaktem lOa, a szczotka kontaktowa 10", przesunieta mniej wiecej o polowe kata miedzy dwoma kontaktami przelacznika, lezy czesciowo na kontakcie lOa, a czesciowo na kontakcie lOb.Obwód tarczy 13 jest uksztaltowany tak, ze obracanie sie tarczy wywoluje stopnio¬ we zamykanie zaworu 12. W tym celu moz¬ na np. odpowiednio zaokraglic krawedzie zlobków 13a* W ten sposób zywa sila znaj¬ dujacych sie w ruchu czesci jest zmniejsza¬ na nie raptownie, lecz powoli, a przy opad¬ nieciu zapadki 13b w zlobek 13a sila ta zo¬ staje faktycznie zniesiona. Wskutek tego otrzymuje sie duza dokladnosc w nastawia¬ niu i zatrzymywaniu przestawianego przy¬ rzadu w róznych polozeniach wlaczania, a tern samem stale niezawodna prace calego urzadzenia.Azeby przyrzad przestawic w nastepne polozenie, nalezy przesunac ramie prze¬ lacznika 7 dalej na kontakt b'. W tern po¬ lozeniu przelacznika 7 utrzymuje sie wzbu¬ dzenie elektromagnesui 2k przez kontakt lOb i szczotke kontaktowa 10" przelacznika 10, wobec czego zawór 2a pozostaje otwarty, a zawór 4a — zamkniety. Z drugiej zas strony obwód pradu elektromagnesu 12a zaworu 12 jest teraz przerwany, gdyz szczotka kon¬ taktowa 10' zostala przesunieta z kontaktu lOa, a nie styka sie jeszcze z kontaktem 10b'. Wskutek tego sprezyna 12k utrzymu¬ je zawór 12 w polozeniu otwarcia i naste¬ puje przesuwanie sie tloków 3a, 3f.Caly mechanizm zaczyna sie znów po¬ ruszac i po dalszem przekreceniu sie prze¬ lacznika 10, odpowiadajacem mniej wiecej polowie kata miedzy dwoma nastepujacemi po sobie kontaktami, szczotka 10' styka sie z kontaktem 10b'; wskutek tego elektroma¬ gnes 12a zostaje wzbudzony i stara sie za¬ mknac zawór 12. Gdy zapadka 13b opadnie na nastepny, oznaczony znakiem (2) zlobek 13a wprowadzonej w ruch obrotowy tarczy 13, elektromagnes 12a moze przesunac za¬ wór 12 w polozenie zamkniecia, wskutek czego tloki napedne 3a, 3f ponownie zosta¬ ja zatrzymane. Szczotka kontaktowa 10' spoczywa przytem jeszcze na kontakcie lOb', a szczotka kontaktowa 10", równiez dalej przestawiona, styka sie w polowie z kontaktem 10b', a w polowie z kontaktem We. Przebieg przelaczania i zablokowywa- nia powtarza sie w taki sam sposób przy przestawianiu przelacznika 7 na nastepne kontakty c, d\ Liczba przelaczen oraz kon¬ taktów przelacznika 7 i przelacznika 10 mo¬ ze byc dowolna.Jezeli caly mechanizm po wykonaniu przelaczen do polozenia koncowego, w któ- rem przelacznik 7 ustawiony jest na kon¬ takcie d', a przelacznik 10 — ina kontaktach — 3 —lOd i 10d\ ma byc zpowróteni doprowadzo¬ ny do polozenia wyjsciowego, to przelacz¬ nik 7 musi byc przesuniety w polozenie spo¬ czynku. Przytem po przejsciu przelacznika z kontaktu cf na kontakt c prad w elektro¬ magnesach 2k i 12a przerywa sie, wskutek czego zawory 4a i 12 zostaja otwarte, a za¬ wór 2a zamyka sie. Zbiornik odplywowy 4 jest wtedy polaczony z cylindrem 3g, a ci¬ snienie, panujace w zbiorniku 2, dziala na tlok 3f. Tloki 3a, 3f zostaja wiec przesuwa¬ ne w kierunku odwrotnym do poprzedniego.Dzwignia 2h pod naciskiem cprezyny 2k\ która jest mocniejsza, niz sprezyna 4a do zamykania zaworu 4a, trzyma ten zawór w polozeniu otwartem przez caly czas, póki e- lektromagnes 2k nie zostanie wzbudzony.Gdy podczas powrotnego obracania sie tarczy 13 zapadka 13b opada w przedostat¬ ni zlobek 13a, oznaczony znakiem (3), prze¬ lacznik 10 w tym czasie zostaje zpowrotem obrócony o kat, odpowiadajacy odleglosci dwóch nastepujacych po sobie kontaktów, wskutek czego jego szczotka 10' znajduje sie wtedy na kontakcie lOc. Wskutek tego elektromagnes 12a zostaje wzbudzony i za¬ myka zawór 12, wobec czego przesuniecie tloków 3a, 3f zostaje przerwane i caly me¬ chanizm zatrzymany. Ten przebieg powta¬ rza sie przy przesuwaniu sie przelacznika 7 na kontakty 6', c i w polozenie spoczyn¬ ku. Przy przeprowadzaniu mechanizmu w polozenie wyjsciowe szczotka kontaktowa 10" przelacznika 10 nigdy nie styka sie z kontaktem, przylaczonym do baterji 8 za.- pomoca przelacznika 7, gdyz zabiera ja przelacznik 10 zapomoca szczelinyi trzpien- ka z pewnem opóznieniem.Jezeli urzadzenie, przedstawione na ry¬ sunku, jest przeznaczone do poruszania elektrycznych 'nastawników, to moze ono zapomoca przekaznika 11, przez który przeplywa prad z silnika, tak byc roz¬ rzadzane, ze po przekroczeniu pewnej okreslonej wartosci tego pradu zostaje zaryglowane w ten sposób, iz przekaznik 1\1 wiskutek przyciagniecia swej kotwi¬ cy zamyka wylacznik Ha. Wylacznik Ha tworzy droge pradu, zwierajaca prze¬ lacznik 7 i przelacznik 10, dla elektroma¬ gnesu 12a, który po wzbudzeniu go zamy¬ ka zawór 12 i wskutek tego przeszkadza ru¬ chowi tloków 3a, 3f. Dopiero gdy prad z sil¬ nika spadnie ponizej przyjetej wartosci gra¬ nicznej, wylacznik Ha znów otwiera sie i zablokowanie urzadzenia zostaje zniesione.W pewnych okolicznosciach dobrze jest wykonac urzadzenie w ten sposób, ze polo¬ zenie zerowe przestawianego przyrzadu przypada na koniec suwu naprzód tloków 3a, 3t. W tym celu wedlug wynalazku roz¬ rzad obydwóch zaworów 2a i 4a moze byc odwrotny, tak ze przy wzbudzeniu elektro¬ magnesu 2k zawór 4a zostaje otworzony i cylinder 3g zostaje polaczony ze zbiorni¬ kiem odplywowym 4, przy ustaniu zas wzbudzenia elektromagnesu 2k sprezyna dzwigni 2h otwiera zawór 2a. W obydwóch rodzajach rozrzadu zaworów 2a i 4a brak pradu w elektromagnesach 2k i 12a powo¬ duje cofniecie mechanizmu urzadzenia i przestawianego przyrzadu w polozenie ze¬ rowe PL