Wynalazek dotyczy sposobu wydziela¬ nia kadmu z materjalów zawierajacych cynk i umozliwia prawie zupelne usuwa¬ nie tego metalu, przyczem jednak nie otrzy¬ muje sie strat cynku.Kadm i cyrik sa metalami, do siebie bar¬ dzo podobnymi pod wzgledem chemicznym i fizycznym, a przy otrzymywaniu cynku w hutach oddzielenie tych materjalów od sie¬ bie jest polaczone z wielkiemi trudnosciami.Zawartosc nawet niewielkiej iloscil kadmu w rudzie cynkowej, lub w podobnym ma- terjiale, uniemozliwia jednak otrzymywanie wysoko wartosciowego i czystego cynku, tlenku cynku lub pylu cynkowego.Kadm i olów tworza zanieczyszczenia rudy cynkowej, która zawiera równiez in¬ ne metale, jak np. antymon, bizmut i t. d.Przy otrzymywaniu cynku z rudy metale te dostaja sie do produktu i zanieczyszczaja cynk. Dotychczas nie zdolano wydzielic z rudy, zawierajacej wielkie ilosci kadmu i do 5% olowiu, tych metali bez strat cynku.Glównym celem wynalazku jest' przera¬ bianie rudy cynkowej na drodze hutniczej, przy którem ulatniaja 3ie bez straty cynku bardzo wielkie ilosci kadmu tak, ze z ta¬ kiego produktu mozliwem jest otrzymywa¬ nie znanymi sposobami bardzo czystego cynku. Równoczesnie z kadmem wydzielaja sie prawie calkowicie inne zanieczyszcze¬ nia, np. olów. Wynalazek nadaje sie wiec nietylko do przetwarzania rudy, zawieraja¬ cej wielkie ilosci kadmu, lecz równiez doWydzielania olowiu i innych zanieczyszczen.Poniewaz wszelkie metale zanieczyszczaja¬ ce mdi^cynk ny sposób, wynalazek bedzie opisany w za¬ stosowaniu do kaidinu i olowiu; Przy spiekaniu rudy cynkowej, zawiera¬ jacej kadm i olów, zapomoca prazenia pra¬ dem powietrza w obecnosci srodkai chloru¬ jacego, usuwa sie znaczne ilosci kadmu i olowiu bez duzej straty cynku. Chlorujace prazenie rud stosuje sie dotychczas do wy¬ twarzania lotnych chlorków metali jako tez i do otrzymywania cynku i olowiu z rud.Chlorek cynku jest lotniejsizy, niz chlorek kadmu i olowiu i przy dotychczas zna¬ nych sposobach, ulatnialy sie wiec za¬ równo te metale, jak i cynk. Jezeli jed¬ nak ruda zawiera, w porównaniu z ilo¬ sciami kadmu i olowiu, bardzo znaczne ilosci cynku, wtedy, przy wydzielaniu kad¬ mu i olowiu zapomoca prazenia chlorujace¬ go, wydzielaja sie równiez znaczne ilosci cynku. Zdawalo sie wiec, ze spiekanie rudy cynkowej zapomoca prazeinia powietrzem musi byc powodem nieekonomicznych strat cynku, Ptóby wykazaly jednak, ze jezeli proces ten przejprowadzi sie w obecnosci odpowiedniej ilosci srodka chlorujacego, zostaja wydzielone jedynie kadm i olów.Powodem tego zjawiska zdaje sie byc ta okolicznosc, iz w obecnosci pary wodnej i powietrza, co jest charakterystyczna cecha spiekania zapomoca prazenia pradem po¬ wietrza, srodek chlorujacy wytwarza z tlenkowego zwiazku cynku chlorek tlenku cynku, który nie jest lotnym, lecz prawdo¬ podobnie zostaje rozlozony na tlenek cyn¬ ku i kwas chlorowodorowy; Z drugiej stro¬ ny obecnosc pary wodnej i powietrza nie zmienia oddzialywania srodka chlorujacego na kadm i olów. W kazdym przypadku przy spiekaniu, przeprowadzanem praze¬ niem zapomoca pradu powietrza w obecno¬ sci srodka chlorujacego, ulatniaja sie zanie¬ czyszczenia, a wiec olów i kadm, przyczem jednak nie otrzymuje sie strat cynku.Wynalazek niniejszy polega na spieka¬ niu rudy cynkowej, zawierajacej kadm i olów, zapomoca prazenia pradem powietrza w obecnosci srodka chlorujacego. Rude cyn¬ kowa rozgrzewa sie siltnie przez krótki czas w obecnosci pary wodnej, powietrza i srod¬ ka chlorujacego, a gazy odprowadza sie, za¬ pobiegajac skraplaniu chlorków metali.Srodek chlorujacy musi byc równomier¬ nie rozdzielony tak, aby stykal sie scisle z kadmem i z olowiem. Poniewaz jednak ilosc tych metali nie przewyzsza zwykle 5%, a ilosc srodka chlorujacego jest mala, wiec równomierne rozdzielanie go polaczo¬ ne jest z trudnosciami. Wobec tego srodek ten dodaje sie w postaci cieczy, np. wod¬ nego roztworu rozpuszczalnego chlorku.Wynalazek nadaje sie zwlaszcza do rud zbogaconych sposobem plawienia, któ¬ re nastepnie odsiarcza sie i prazy tak, aby produkt zawieral najwyzej 2 do 3% siarki.Do przeprowadzania sposobu wedlug wynalazku nadaje sie urzadzenie do spieka¬ nia systemu „Dwight-Lloyd", posiadajace mieszadla, urzadzenia do lamania i sita.Prazona rude miesza sie z weglem, stosu¬ jac antracytowy pyl lub drobny wegiel w ilosci 5%. W niektórych przypadkach do¬ daje sie dalsze ilosci wegla.Do wykonania sposobu wedlug wyna¬ lazku nadaje sie kazdy odjpowiedni srodek do chlorowania. Chlorek rozpuszczalny jak np, sodowy dodaje sie w postaci wodnego roztworu, co umozliwia nawilzanie suchego materjalu, poniewaz ladunek spiekany po¬ winien byc tak wilgotny, aby byl dosta¬ tecznie gesty i posiadal mozliwie wielka przenikliwosc. Zasadniczo materjal powi¬ nien zawierac 10—30% wilgoci. Przy sto¬ sowaniu chlotfku sodowego osiagnieto1 dobre wyniki przy zawartosci wilgoci, wynoszacej 16 do 22%. Jezeli zas przerabiany mate¬ rjal jest juz produktem spiekania, wystar¬ cza aby chlorek sodowy posiadal wilgot¬ nosc 14-^18%.Ilosc srodka chlorujacego powinna byc - 2 -wieksza, niz ilosc konieczna do przemiany zanieczyszczajacych metali w chlorki, jed¬ nak zbyt wielka jego ilosc powoduje straty cynku. Jezeli rudai zawiera 5% zanieczy¬ szczen, ilosc chlorku sodowego powinna wy¬ nosic 25% wagi nudy.Do spiekania w urzadzeniu Dwight- Lloyda nadaje sie ladunek porowaty, przy- czem pory w ladunku powinny byc równo¬ miernie rozdzielone. Oprócz tego ladunek ten powinien byc odpowiednio porowaty i gesty. Próby przeprowadzone wykazaly, ze korzystnem jest regulowanie wielkosci po¬ jedynczych kawalków ladunku, poniewaz przy spiekaniu usuwanie 'zanieczyszczeni z wielkich kawalków materjalu jest powol¬ niejsze i trudniejsze, niz z malych kawal¬ ków materjalu. Regulowanie to osiaga sie mieszajac ladunek w urzadzeniu, w którem otrzymuje sie produkt sypki i platkowaty, a nie gesty. Materjal gesty zas oddziela sie najkorzystniej na sicie szesciooczkowem.Spiekanie przeprowadza sie w znany sposób, waznem jest jednak otrzymywanie porowatych, równych kawalków, gdyz w tym przypadku osiaga sie prawie calkowite wydzielenie kadmu i olowiu. Ciagi w komo¬ rze powietrznej urzadzenia reguluje sie tak, aby ilosc powietrza, przeplywajaca przez ladunek umozliwiala otrzymywanie na koncu wyjsciowym urzadzenia produkt nie dymiacy i nie rozpalony do czerwono¬ sci. Przy sposobie wedlug wynalazku osia¬ ga sie juz zapomoca jednego spiekania wy¬ dzielenie bardzo wielkich ilosci kadmu i o- lowiu. Prazona ruda, zawierajaca np. w przyblizeniu 57.7% cynku, 1.6% olowiu i 0,25% kadmu, zawierala juz po jednem spiekaniu w przyblizeniu 0,23% olowiu i 0.06% kadmu, przy nadzwyczaj nieznacz¬ nej stracie cynku. Zawartosc kadmu i olo¬ wiu byla jednak zbyt wielka do otrzyma¬ nia bardzo czystego produktu, wobec cze¬ go materjal poddano ponownemu spieka- " niu, dodajac wegiel i srodek chlorujacy, poczem otrzymano produkt o zawartosci 0.01% olowiu i 0.003% kadmu. Strat cyn¬ ku przytem nie otrzymano prawie wcale.Brykiety z tego produktu przetapiano w pionowym piecu na cynk 99.99%-wy, a w piecach retortowych lub na rusztadh We- therilla otrzymywano z niego wysokowar- tosciowy cynk, wzgednie tlenek cynku.Z prazonych rud o zawartosci w przy¬ blizeniu 65% cynku, 5% olowiu i 0.12% kadmu otrzymano, przy spiekaniu zapomo¬ ca prazenia pradem powietrza, bez stoso¬ wania srodka chlorujacego, produkt, zawie¬ rajacy 0.08% kadmu i 2.5% olowiu, pod¬ czas gdy przy domieszce 2.5% chlorku so¬ dowego, produkt zawieral 0.02% kadmu i 1.7% dlowiu. Produkt ten rozdrobniony na kawalki i przepuszczony przez sito spie¬ kano ponownie z domieszka 2.5% chlorku sodowego, poczem przy nadzwyczaj nie¬ znacznych stratach cynku, zawartosc kad¬ mu wynosila 0.002%, a olowiu — 0.64%.Gazy, zawierajace olów, kadm, i inne metale przeprowadza sie przez worki, urza¬ dzenia do osadzania elektryczne lub podob¬ ne, poczem z osadzonego produktu wydzie¬ la sie metale i chlor.Produkt, otrzymany po spiekaniu, roz- drabia sie i doprowadza na ruchome urza¬ dzenia z sitaumi, posiadajace dwa sita, któ¬ re umieszczone sa jedno nad drugiem, przy- czem sito górne posiada oczka 12 mm, a si¬ to dolne — oczka 6 mm. Kawalki przecho¬ dzace przez sito górne, lecz pozostajace na sicie dokiem stosuje sie jako warstwe dolna ladunku spiekanego, podczas gdy kawalki przechodzace przez sito dolne i po¬ zostajace na sicie górnem tworza produkt ostateczny, o ile wydzielono z nich w do¬ statecznym stopniu kadm i olów. W prze¬ ciwnym przypadku produkt ten rozdrabia sie w dalszym ciagu i poddaje ponownemu spiekaniu.Jakosc cynku stosowanego w handlu za¬ lezy od zawartosci w nim kadmu, olowiu i izelaza. W Stanach Zjednoczonych Ameryki notuje sie nastepujace rodzaje cynku. — 3 —High grad* InUrmediaie J3taw1 . Selected I ™me 1 Special I Western1 Zawartosc kadmu do I 0.07% 0.50% 0.50% 0.75% dowolna olowiu do 0.07% 0.20% 0.60% 0.80% 1.60% zelaza do I 0.03% | 0,03% | 0.03% | 0.04% | 0.08% podczas igdy jakosci cynku, stosowane w handlu oznacza sie „high grade virgin, redi- stelled, brass special, prime western".„High grade virgin" jest cynkiem otrzymy¬ wanym w hutach z rud Franklina, lub elek¬ troliza z rud innego pochodzenia.Sposób wedlug wynalazku umozliwia wydzielanie z rud, nadajacych sie dotych¬ czas do otrzymywania posledniejszych ga¬ tunków cynku, takich ilosci kadfriu, olowiu i innych zanieczyszczen, ze po przetopieniu tych rud w piecach retortowych otrzymuje sie cynk odpowiadajacy jalcosci „high gra¬ de wgla-metal".Zaleta techniczna i ekonomiczna wyna¬ lazku polega na bardzo zuacznem zmniej¬ szeniu zawartosci kadmu bez straty cynku tak, ze przy dalszej przeróbce otrzymuje sie wysokowartosciowe produkty, np. zapo- moca destylacji w piecach retortowych — cynk, a w piecach Wetherilla — tlenek cynku. Z rud cynkowych nalezy wydzielic olów i kadm; usuwanie kadmu natrafialo jednak mai znacznie wieksze trudnosci tak, ze dotychczas nie otrzymywano cynku z za¬ wartoscia kadmu 0.1 — 0.003% i poni¬ zej.Chlorek sodowy jest najekonomiczniej- szym srodkiem przy stosowaniu sposobu wedlug wynalazku. Próby wykazaly jednak, ze zwiazek ten oraz mne chlorki pierwiast¬ ków, tworzacych silne zasady, reaguja pod- ceas spiekania tak, ze wielka ilosc chloru zawartego w tych zwiazkach, nie dziala ko¬ rzystnie na chlorowanie kadmu i olowiu, wo¬ bec czego koniecznem jest ponowne lub kilkakrotne chlorowanie w celu otrzymania pozadanego produktu.Wynalafzek dotyczy równiez przeróbki rudy cynkowej lub podobnego materjalu za- pomoca ogrzewania w obecnosci srodka chlorujacego i pary wodnej, przyczem utrzy¬ muje sie przy przeróbce warunki, które za¬ pobiegaja powstawaniu silnie zasadowych produktów reakcji, np. tlenku sodowego. W tym celu dodaje sie do rudy cynkowej chlo¬ rek cynku, najkorzystniej jako roztwór wod¬ ny lub chloruje sie mala ilosc cynku przed ogrzewaniem lub podczas ogrzewania, za- pomoca srodków niewytwarzajacych silnie zasadowych produktów. Jezeli produkty ta¬ kie wytwarzaja sie, dodaje sie do rudy od¬ powiedni materjal kwasny lub poddbny, zobojetniajacy silnie zasadowy produkt re¬ akcji.Te ceche sposobu wedlug wynalazku u- widoczniai nastepujacy przyklad wykona¬ nia. Rude cynkowa, zawierajaca w przy¬ blizeniu 65% cyiricu, 3—5% olowiu i 0.12% kadmu, prazy sie, przyczem prazenie nie przeprowadza sie w zupelnosci, poniewaz pozostajaca siarka sluzy jako paliwo przy spiekaniu i zastepuje odpowiednia ilosc we¬ gla. Nastepnie rude miesza sie z konieczna iloscia wegla i roztworem chlorku cynku.Dla prazonej rudy .az do zupelnego wydzie¬ lenia siarki wystarczaja ilosci antracytowe- go pylu weglowego, lub takiego drobnego wegla w ilosci 5% wagi rudy. Ilosc wody powinnia nadawac mieszaninie odpowiednia gestosc, to znaczy mieszanina powinna byc dostatecznie przenikliwa, przy tern jednak posiadac wytrzymalosc, zapobiegajaca jej rozpadaniu sie podczas przeróbki w urza¬ dzeniu Dwight-Lloyda. Przy opisanym przy¬ kladzie stosowano w przyblizeniu wode w — 4 —ilosci 30% wagi rudy. Chlorek cynku nale¬ zy dodawac w takich ilosciach, azeby wy- twarzalY sie nieco wieksze iiosci chloru, niz ilosci konieczne teoretycznie do chloro¬ wania kadmu; i olowiu. Zanadto wielkie ilo¬ sci chlorku cynku powoduja straty tego ma- terjalu. W opisanym (przykladzie osiagnieto dobre wyniki przy dodawaniu chlorku cyn- ku w ilosci 5 % wagi ru$y.Sposób wedlug wynalazku przeprowa¬ dza sie w urzadzeniu Dwight-Lloyda, parzy- czem zapomoca mieszania nalezy doprowia*- dizic zaladowywany materjal do postaci plalfcowatej i nie gestej, wtedy bowiem produkt spiekany bedzie równomiernie po¬ rowaty- Ciag w komora powietrznej regu¬ luje sie tak, ze ilosc powietrza, przeplywa¬ jaca przez ladunek, mmozliwta otrzymywa¬ nie na koncu wyladowczym produktu nie dymiacego i nie rozgrzanego tk czerwono¬ sci. Z ulatniajacego sie dymu wydziela sie dowolnym sposobem kadm, olów i cynk.Powstajacy roztwór chlorku cynku moze byc stosowany do spiekania, skoro zostal on zmieszany z mala iloscia swiezego chlor¬ ku cynku lab z innym materialem, uzupel¬ niajacym Kiizyty chlor.Przy przeprowadzaniu j edaego przebie¬ gu spiekania otrzymuje sie z rudy, zawiera¬ jacej 65% cynku* 3 do 5% olowira i 0.12% kadmu produkt b niezmienionej zawartosci cynku, lecz o zawartosci ponizej 0.0025% kadmu i 0.1% olowiu. Przy stosowaniu chlorku sodowego konieczne sa dla otrzy¬ mania takiego produktu co najmniej dwa przebiegi spiekania.Wyniki te ociaga sie dzieki lepszemu dzialaniu chlocku cynku) jako srodka chlo¬ rujacego, przyczem nalezy zapobiegac po¬ wstawaniu silnie zasadowych produktów.Podczas spiekania powstaje prawdopodob¬ nie reakcja chlorku cynku, tlenku cynku i wody tak, ze wytwarza sie oksycblorek cyn¬ ku, który przy temperaturze spiekania roz- * klada sie na tlenek cynku i kwas chlorowo¬ dorowy wedlug równania: ZnC?2 + :;*/) ^ZnO + ZHCL Kwas ten chloruje kadm i otówt jak tez pewna ilosc cynku. Chlorek kadmu i olowiu ulatniaja sie, pordczas gdy chlorek cynku przemienia sie ponownie w tlenek cynku i kwais chlorowodorowy. W ten sposób Wy¬ dzielaja sie kadm i ofów jako chlorki, ipod*- czas gdy chlorek cynku prawie nie wydzie¬ la sie.Silne chemiczne przyciaganie wody przez chlorek cynku cwsfceksza ilosc wody, ko- niecena dla otrzymania wymacanej gesto¬ sci materjalu spiekanego. Woda ta zostaje wydzielona podczas, spiekania dopiero po osiagnieciu wysokiej temperatary. Wieksze ilosci wody zajpobiegafa wysychaniu doinej warstwy ladunku, który zatrzymuje preee dluzszy czas konieerna gestosc; produkt spiekania jest wiec równowiierniejszy. W dalszym ciagu te ilosci wody umozliwiaja wytwarzanie wiekszych Woioi kwa»« chlo¬ rowodorowego a zwiekszenie nawadniania chlorku cynku zmniejsza ilosci ulatwiajace¬ go sie cynku.Powiewal chlorek cynku fest doskonalym topnikiem, kadm wydziela sie latwiej z ru¬ dy cynkowej Podczas reakcji wedlug powyzszego równania powstaje niezasaudowy tlenek (ZnOJ i kwas chlorowodorowy, który pra¬ wie w zupelnosci sluzy do chlorowani*, po¬ niewaz przebieg reakcji nie zawiera produk¬ tu silnie zasadowego. Przy stosowaniu chlor¬ ku sodowego, powstajacy kwas chlorowo¬ dorowy zostaje oo najmniej czesciowo zo¬ bojetniany tlenkiem sodowym.Dzialanie chlorku sodowego jaAro srodka chlorujacego uwidoczniaja nastepujace rów¬ nania: 1. 2NaCt + ZnO = Zn£i2 + Nm2Q, 2. ZnCl? + &0 = ZnO + 2BJCI 3. Na20 + 2HCI = H20 + 2NaCl.Z równan tych wynika, ie oprócz szkod- — 5 —liwegó dzialania silnie zasadowego posred¬ niego produktu nalezy uwzglednic równiez szybkosc reakcji. Przy stosowaniu chlorku cynku kwas chlorowodorowy, t. j. skutecz¬ ny srodek chlorujacy, wytwarza sie zapo- moca jednej reakcji (chlorku cynku i wody), podczas gdy dhlofrek sodowy wymaga po¬ wolnej reakcji, pierwszej w celu otrzyma¬ nia chlorku cynku, koniecznego dla chloro¬ wania kadmu i olowiu.Przy porównaniu dwóch przebiegów spiekania, przy których stosowano po 2.5% chloriku sodowego, z jednym takim przebie¬ giem zapomoca 5% chlorku sodowego oka¬ zalo -sie, ze w pierwszym przypadku usu¬ nieto wieksze ilosci zanieczyszczen, niz w drugim, poniewaz czas trwania reakcji byl dluzszy. Przy stosowaniu chlofriku cynku, osiaga sie ten sam skutek przyspieszeniem calkowitej reakcji, poniewaz pierwsza re¬ akcja (równanie 1) jest zbedna.Przy spiekaniu srodek chlorujacy wy¬ twarza najpierw chlorki metali, przyczem naturalnie ilosci chlorku cynku sa znacznie wieksze, niz ilosci chlorków innych metali tak, ze chlorowanie ich przy pierwszej re¬ akcji jest niezupelne. Jezeli jednak przy spiekaniu materjal zawiera chlorek cynku, a nie zawiera zasadowych produktów, osia¬ ga sie zupelne wydzielenie zanieczyszczen w jednym przebiegu.Woda przyczynia sie równiez do wytwa¬ rzania porowatosci dolnej warstwy ladun¬ ku, jako tez ziapobiega wysychaniu tych warstw, co jest bardzo pozadanem, gdyz przy spiekaniu materjalu suchego otrzy¬ muje sie gorsze produkty.Woda reaguje równiez z chlorkiem cyn¬ ku tworzac kwas chlorowodorowy i tlenek cynku, ulatwia wiec chlorowanie olowiu i kadmu dzieki wytwarzaniu sie kwasu solne¬ go i zmniejsza straty cynku, poniewaz lotny chlorek cynku przemienia sie w nie¬ lotny.Chlorek cynku umozliwia wiec stosowa¬ nie wiekszych ilosci wody do ladunku, któ¬ ry nie staje sie zanadto ciastowaty, zatrzy¬ mujac swa porowatosc, o ile mechaniczne mieszanie przeprowadza sie niezbyt dlugo, a tylko do dobrego zmieszania rudy z pali¬ wem, woda i srodkiem chlorujacym. W praktyce reguluje sie to, zmniejszajac czas konieczny do mieszania lub zmieniajac spo¬ sób mieszania. Zmniejszenie czasu miesza¬ nia1 w mieszadle Werner-Pfleiderera np. z 3 miniuit do 1 minuty lub skrócenie drogi w mieszadle Dwigbt-Lloyda, na której mate¬ rjal zostaje mieszany, umozliwia znaczne zwiekszenie ilosci wody w ladumku. Osia¬ ga sie to równiez stosowaniem mniejszej wysokosci dolnej warstwy ladunku, co u- mozliwia walcowanie go, zapobiegajace po¬ wstawaniu bryl; w tym tez celu zwieksza sie rówtniez szybkosc lopatek mieszajacych.Przy stosowaniu szerszych lopatek i zwiek¬ szeniu ich ilosci, powstaja pomiedzy niemi pierscienie z wilgotnej rudy. Wplytw zmia¬ ny pracy mieszania na ilosc wody zalezy od rucly i jest przy stosowaniu rudy drob¬ noziarnistej wiekszy, niz przy rudzie gru¬ boziarnistej.Ilosc w*6dy w ladunku zalezy od skladu chemicznego rudy, wielkosci jej ziaren, spo¬ sobu mieszania i stosowanego srodka chlo¬ rujacego. Przy przeróbce powyzej opisanej rudy, ladunek zawieral 30% wagowych wo¬ dy, podczas gdy przy rudzie gruboziarni¬ stej ilosc ta zmniejsza sie w przyblizeniu do 5%. Szkodliwem jest nawilzanie rudy przed przygotowywaniem ladunku, nawet jezeli osusza sie ja ponownie przed miesza¬ niem.Dalszym czynnikiem, wplywajacym na wydzielanie kadttnu i olowiu, jest przeciag czasu, podczas którego ladunek jest zapa¬ lany. Dzialanie plomienia zapalajacego winno trwac tylko tak dluigo, aby zapalic .górna warstwe, w praktyce okazalo sie jed¬ nak korzystnem przedluzyc dzialanie plo¬ mienia i dalej do zapalania górnej warstwy ladulnku. Dobre wyniki osiagnieto przy dzia¬ laniu plomienia zapalajacego szesc razy dlu- - 6zej, niz to jest konieczne do zapalania tyl¬ ko górnej warstwy ladunku.Chlorek cynku, konieczny do chlorowa¬ nia, otrzymuje sie równiez chlorujac czesc cynku ladunku zapomoca rozcienczonego kwasu chlorowodorowego. Kwas ten wy¬ twarza sie w rudzie przez domieszke kwa¬ su siarkowego ii chlorini (sodowego, przy- czem kwas siatkowy reaguje z czescia chlor¬ ku sodowego tak, ze powstaje siarczan, so¬ dowy i kwas chlorowodorowy. Podczas spiekania siarczan sodowy rozklada sie, dzieki dzialaniu ciepla, przyczem wytwarza sie tlenek sodowy i równoczesnie trójtlenek lufo dwutlenek siarki (wzglednie oba zwiaz¬ ki), które zmniejszaja alkalicznosc tlenku sodowego i jego szkodliwy wplyw. Kwas siarkowy tworzy zas z tlenkiem cynku siar¬ czan cynku, który podczas spiekania zo¬ staje rozlozony na tlenek cynku, a wiec sla¬ ba zasade i na dwutlenek lub trójtlenek siarki (wzglednie oba zwiazki), a wiec silne kwasy. Reakcje te zapobiegaja wiec szko¬ dliwemu dzialaniu zasadowego posredniego produktu (tlenku sodowego) na skutecznosc srodka chlorujacego.W celu otrzymania skutecznego srodka chlorujacego mozna wiec stosowac siarczan cynku (zamiast kwasu siarkowego) i chlorek sodowy lub inne chlorki potasowców lub potasowców ziemnych.Chlorek sodowy mozna zastapic innym chlorkiem potasowców lub potasowców ziemnych, np, chlodkiem wajpniowym lub barowym, a kwas siarkowy — innym od¬ powiednim kwasem. PL