Wynalazek dotyczy urzadzen do prze¬ stawiania rozpruwalnych zwrotnic kolejo¬ wych.W znanych dotychczas zwrotnicach te¬ go rodzaju sile napedzajaca przekazuje sie zwykle od silnika do iglicy zwrotnicy za- pomoca kól zebatych o duzym stosunku przekladni i zapomoca sprzegla ciernego, wlaczonego pomiedzy przekladnie zebata a zwrotnice tak, aby w chwili rozpruwania zwrotnicy przekladnia zebata dzialala sa- mohamownie i sluzyla jako urzadzenie, ryglujace te czesc sprzegla ciernego, która jest polaczona z przekladnia. Podczas roz¬ pruwania zwrotnicy silnik napedowy jest nieczynny, wobec czego rozpruwaniu prze¬ ciwstawia sie opór tarcia w sprzegle. Urza¬ dzenia typu powyzszego nie dzialaja zu¬ pelnie zadowalajaco, gdyz opór przekladni zebatej, majacy zapewniac zaryglowanie zwrotnicy, moze byc pokonany stopniowo przez ciagle dzialanie drgan lub sil podob¬ nych, wobec czego moze nastapic przypad¬ kowe odryglowanie zwrotnicy. Poza tern taka pedniai samohamowna, np. slimako¬ wa, posiada stosunkowo niewielka spraw¬ nosc (okolo 25 — 30%). Próbowano rów¬ niez stosowac przekladnie o czolowych ko¬ lach zebatych, niesamohamowne i posia¬ dajace wysoka sprawnosc (okolo 15%).Jednak w znanych urzadzeniach tego ro¬ dzaju opórs stawiany rozpruwaniu zwrotni-cy, Jest zbyt maly, wzglednie zjawiaja sie inne wady, wynikajace np. stad, ze silnik w pewnym okresie rozpruwania Jest nape¬ dzany w kierunku odwrotnym, mianowicie wtedy, gdy pociag przejezdza przez zwrot¬ nice z szybkoscia, wyzsza od normalnej.Jesli np. szybkosc pociagu wynosi 40 km na godzine, to rozpruwanie odbywa sie mniej wiecej w ciagu % sekuntly, to znaczy prawie cztery razy szybciej, niz podczas zwyklego przestawiania zwrotnicy zapomo- ca silnika. Jednak taki szybki naped silni¬ ka jest szkodliwy.W mysl wynalazku calkowite bezpie¬ czenstwo przestawiania zwrotnicy, nawet przy zastosowaniu przekladni z kól zeba¬ tyeh. o duzej sprawnosci i stosunkowo ma¬ lym stosunku przekladni, osiaga sie w ten sposób, ze miedzy silnik a przekladnie wla¬ cza sie urzadzenie ryglujace, wyzwalane silnikiem, które podczas rozpruwania przy¬ trzymuje tarcze sprzegla ciernego, polaczo¬ na z czescia napedna urzadzenia.Wynalazek powyzszy jest opisany poni¬ zej bardziej dokladnie, a rysunek przedsta¬ wia jedna z postaci wykonania. Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny calego u- kladu, fig, 2 — widok zboku sprzegla, u- mieszozonego pomiedzy walem silnika a walem przekladni, fig. 3 — widok czolowy sprzegla, uwidocznionego na fig. 2, fig. 4 — pionowy przekrój osiowy sprzegla, fig. 5— przekrój wzdluz linji 5—5 na fig. 4, fig. 6 przedstawia ten sam przekrój, gdy urza¬ dzenie zapadkowe jest rozwarte, fig. 7 i 8 przedstawiaja widok czolowy i widok zbo¬ ku tarczy napedowej sprzegla, fig. 9 przed¬ stawia widok od strony lozyska, fig. 10 — jej przekrój, a fig. 11 — widok tejze tar¬ czy z drugiej strony, fig. 12 przedstawia kolo zapadkowe, przymocowane do lozy¬ ska.W postaci wykonania ukladu napedo¬ wego, przedstawionego na fig. 1, silnik wraz z czesciami napedowemi jest zamknie¬ ty w oslonie 1, zaopatrzonej w odejmowal¬ ne wieko 2. W oslonie tej znajduja sie sil¬ nik elektryczny 3, przekladnia, skladajaca sie z kól zebatych 4, 5, 6, 7, 8 i 9, oraz ze¬ batki 10, 11 wraz z odnosnemi kólkami 12, 13. Zapomoca tych przekladni przekazuje sie w sposób znany ruch dwom iglicom zwrotnicy. W oslonie tej umieszczone sa równiez kontakty elektryczne, sluzace do uruchomiania silnika; sa one przedstawione w prawej czesci fig. 1, lecz nie maja zwiaz¬ ku z niniejszym wynalazkiem. Wal 14 sil¬ nika, poruszajacego to urzadzenie, jest po¬ laczony zapomoca sprzegla klowego 15, 16 z walem 17 przekladni, na którym osadzo¬ ne jest kolo zebate 4. Przekladnia przeka¬ zuje ruch dalej na wal 18, na którym osa¬ dzone sa kólka zebate 12, 13. Wskutek ob¬ rotu walu 18 zebatki 10, 11 zostaja przesu¬ niete prostopadle do walu 18, a wiec prze¬ stawiaja iglice zwrotnicy.Aby umozliwic rozpruwanie zwrotnicy, kolo zebate 18 jest polaczone w sposób znany z walem 19 zapomoca sprzegla cier¬ nego 20.Urzadzenie zapadkowe jest umieszczo¬ ne w mysl wynalazku na wale 17 i sklada sie z kola zapadkowego 22, przymocowane¬ go do lozyska 21, i zapadek 23, 24, osadzo¬ nych ruchomo na wale 17 tak, ze gdy silnik nie dziala, wchodza one w zazebienia kola zapadkowego 22 i w ten sposób unierucho- miaja przekladnie w stosunku do oslony.Wskutek umieszczenia kola zapadkowego na wale przekladni od strony silnika nape¬ dowego sila, dzialajaca na zapadke, moze byc wzglednie nieznaczna, czesci zas urza¬ dzenia moga posiadac odpowiednio male wymiary. Zastosowanie powyzszego urza¬ dzenia ryglujacego umozliwia znaczne zwiekszenie sily tarcia w sprzegle ciernem 20, tak ze nawet bardzo znaczne sily nie zaklócaja dzialania ukladu do przekazywa¬ nia ruchu.W mysl wynalazku powyzsze urzadze- — 2 —nie ryglujace jest wykonane tak, ze staje sie ono nieczynne, gdy silnik jest puszczany w ruch. W tym celu wal 14 silnika jest sprzegniety z walem 17 zapomoca sprze¬ gla klowego 25, 26, posiadajacego pewien ruch jalowy przy uruchomianiu, który zo¬ staje uzyty na uruchomienie urzadzenia za¬ padkowego. Tarcza 25, umieszczona na wa¬ le silnika, jest zaklinowana na nim zapomo¬ ca pólokraglego klina 27 i posiada trzpien 28, wspóldzialajacy z zapadkami 23, 24.Tarcza 26, umieszczona na wale 17 i przed¬ stawiona oddzielnie na fig. 9, 10, 11, jest przymocowana do walu zapomoca trzpienia 29 i posiada dwa wystepy 30, 31 w ksztal¬ cie wycinków kola, które zazebiaja sie z od- powiedniemi wystepami 32, 33 tarczy 25. W dwa otwory 34, 35 tarczy 26 wstawione sa czopy 36, 37, na których osadzone sa obro¬ towo zapadki 23, 24. Pomiedzy czopami 36 i 37 zapadki sa sprzezone ze soba zapomo¬ ca zazebienia, które w przykladzie, przed¬ stawionym na rysunku, sklada sie z zeba 38 na zapadce 24 i odpowiedniego wyciecia w zapadce 23. Wskutek powyzszego zazebie¬ nia zapadki sa zmuszone przy obracaniu sie na czopach 36, 37 obracac sie zawsze w kierunkach przeciwnych. Zapadki 23, 24 po¬ siadaja ramiona 40, 41, których konce opie¬ raja sie na trzpieniu 28 tarczy 25. Ramiona powyzsze sa polaczone ze soba zapomoca sprezyny srubowej 42, otaczajacej wal 17, która dazy do obrócenia zapadek 23, 24 tak, aby wystajace ich konce 43, 44 weszly w zazebienie z kolem zapadkowem 22. Ruch wahadlowy zapadek ograniczaja trzpienie 45, 46, umieszczone na tarczy 26 i przecho¬ dzace przez szersze od nich otwory 47, 48 w zapadkach. Kolo zapadkowe 22 jest przy¬ mocowane do lozyska 21 zapomoca czte¬ rech srub 49.Gdy silnik jest nieczynny, zapadki 23, 24 zajmuja pod dzialaniem sprezyny 42 polozenie, przedstawione na fig. 5, przy- czem konce ramion 40, 41 opieraja si^ na trzpieniu 28 albo znajduja sie wpoblizu nie* go. Wystepy 30, 31 i 32, 33 dwóch tarcz sprzegla znajduja sie jedne wzgledem dru¬ gich w polozeniu posredniem. Jesli wal po uruchomieniu silnika obraca sie w kierunku wskazówek zegara (fig. 5), to trzpien 28 wywiera nacisk na ramie 41, przez co usu¬ wa konce 43, 44 zapadek z zazebienia z ko¬ lem zapadkowem. Wówczas poszczególne czesci uloza sie tak, jak przedstawiono na fig. 6, i przy dalszem obracaniu sie walu silnika wystepy dwóch tarcz sprzegla klo¬ wego zazebiaja sie ze soba, ruch zas silni¬ ka zostaje przekazany zapomoca walu 17 i przekladni zebatej zebatkom 10, 11 i igli¬ com zwrotnicy. Dopóki trwa ruch silnika, za¬ padki sa utrzymywane w polozeniu, przed- stawionem na fig. 6. Gdy sila napedowa przestaje dzialac, napedzajaca tarcza 25 sprzegla klowego powraca pod dzialaniem sprezyny 42 w swe polozenie poczatkowe w stosunku do tarczy 26 i poszczególne cze¬ sci zajmuja wzgledem siebie polozenie, przedstawione na fig. 5. Wal 17 jest wtedy unieruchomiony w stosunku do lo¬ zyska 21, poniewaz zapadki 23, 24 wcho¬ dza znów pomiedzy zeby kola zapadkowe¬ go 22.Jezeli silnik obraca sie w kierunku prze¬ ciwnym ruchowi wskazówki zegara (fig. 5), to trzpien 28 wprawia w ruch drugie ramie 40, co daje ten sam wynik, jak to bylo opi¬ sano powyzej, mianowicie podczas jalowe¬ go ruchu sprzegla zostaje odsunieta zapad¬ ka 23, przez co umozliwione zostaje obra¬ canie sie walu 17, poczem wal silnika zo¬ staje sprzegniety z walem 17. Gdy silnik staje, napedzajaca czesc sprzegla powraca pod dzialaniem sprezyny 42 w swe poczat¬ kowe polozenie w stosunku do tarczy 26. PL