Wynalazek nkóej*szy dotyczy mecha*" nizmu napednego lodzi mo+orowycfe, a zwlaszcza zladów tegp rodzaDjuy wyposa¬ zonych w pednie zwrotna do wlaczania biega naprzód i biegu wstecznego oraz w przystawke do zmniejszania iloscr obrotów przy stosowaniu? silników szybkobieznych.W znaaaych zladaeh siiirifcdw lodziowych powyzszego rodzaju zmniejszenie ilosci obrotów dokonywane jest zapomoca od¬ dzielnej przystawki z kól zebatych. Powyz¬ szy uklad powoduje jednakowoz znaczne przedluzenie konstrukcji mechanizmu, któ¬ ra i bez tego jest dosc* dluga- jak równiez znacznie zwiekszenie oiezam* Wynalazek ma na eeki utworzettie me- ehratantr mpeómgcy te&n mót^fowych, wolnego od rzeczonych wa*k Cel ten osia¬ ga sie w mysi wynalazku w ten' sposoby ze pednia zwrotna uksztaltowana jest jedno- czesnie jako' przys*awfea do zniniefszafli* ilosci obrotów i ze zespolona) z ta prze¬ stawka, pednia zwrotba k^czy sie z umie- szezonem miedzy niemi $ silnikiem sprze- gleni ciernen* tak, aby przez przfewtewfeme jednej; tylko* dzwigni mozna Ibylo laczyc sprzeglo, hamulec mechanizmu* oraz sama pednie.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykonania wynalazku^ Fig: i j^zedslawier go w' pionowym? przekrój* podluznym^ fig. 2 -**• ezeseidwy jStfzettffój wzdluz lw^2—2 na fig. lf a mianowicie w widoku z prawej strastyy. i „, ^ Wai^^lM Z&jfoMca sprzegla B moze sie laczyc z górnym walem C me¬ chanizmu, na którym osadzone sa: krazek hamulcowy D oraz kola zebate E i F. Ko¬ lo zebate £ obraca sie luzno na wale C, podczas gdy kolo zebate F jest osadzone przesuwnie na wale C zapomoca zlobka i klina. Na dolnym wale G mechanizmu, który moze byc polaczony zapomoca stale¬ go sprzegla K z walem pedla (sruby), za¬ klinowane sa dwa zebate kola czolowe H i J. Kolo H stale zazebia sie z wymienio- nem kolem czolowem E walu C, podczas gdy kolo J zazebia sie z kolem czolowem M, osadzonem na (nieuwidocznionym na fig. 1) wale mieszczacym sie glebiej. Prze¬ suwne na wale C kolo zebate F moze za¬ zebiac sie w polozeniu „naprzód" z kolem zebatem E, a w polozeniu „wstecz" z ko¬ lem zebatem Af. Przesuwanie na wale C kola zebatego F dokonywa sie zapomoca dzwigni wlaczajacej N, która zapada umo¬ cowana na niej czescia 0 w zlobek uksztal¬ towanej w postaci tulei piasty kola zebate¬ go F. Górna krawedz czesci O posiada ksztalt krzywej, po której toczy sie pod¬ czas wlaczania krazek P. Ruchy krazka P przenosza sie zapomoca umieszczonej w o- slonie dzwigni kolankowej Q oraz drazka R na umieszczona równiez w oslonie dzwi¬ gnie trójramienna S. Ramie s1 tej dzwigni uruchomia hamulec D, a ramie s2 urucho¬ mia zapomoca przesuwanej na wale C tu¬ lei T i przylaczonej do obwodu sprzegla B dzwigni b1 (na rysunku uwidoczniono tyl¬ ko jedna dzwignie 61) sprzeglo B, uksztal¬ towane jako sprzeglo cierne o jednej tar¬ czy. Sprzeglo powyzsze urzadzone jest w sposób nastepujacy. Na wale mechanizmu C jest osadzona tarcza stalowa 62, która stanowi jedna czesc sprzegla i moze obra¬ cac sie swobodnie miedzy dwiema pierscien niowemi szczekami sprzegla 63 i 64 dru¬ giej czesci sprzegla 65, nalezacej do walu silnika A. Dzieki umieszczonym na obwo¬ dzie szczek sprzegla b3 sprezynom cisna¬ cym 66 dokonywa sie wlaczanie sprzegla ciernego i przenoszenie momentu obroto¬ wego z walu A na wal C. Wylaczanie sprze¬ gla dokonywane jest przez odchylenie dzwigni 61, które odsuwaja szczeke pier¬ scieniowa 63, wbrew dzialaniu sprezyn 66, od tarczy zabierczej 6*.Na rysunku przedstawiono mechanizm w polozeniu na „stój" dzwigni wlaczaja¬ cej. Wtedy sprzeglo B jest rozlaczone, a hamulec D czynny. Kolo zebate F nie za¬ zebia sie ani z kolem zebatem Af, ani tez z kolem zebatem E. Przy przestawianiu dzwigni wlaczajacej N z polozenia na „stój" w polozenie na „naprzód" albo „wstecz" ruch krazka P po krzywej O przenosi sie zawsze na hamulec D, dazac do wylacze¬ nia jego, jak równiez na sprzeglo B, dazac do wprzegniecia go; urzadzenie to dziala bowiem w sposób taki, ze wpierw sprzega sie odpowiednia przystawka zebata, na¬ stepnie wylacza sie hamulec D i dopiero wówczas wprzega sie sprzeglo B. Naod- wrót przy przestawianiu dzwigni N z polo¬ zenia „naprzód" albo „wstecz" w poloze¬ nie na „stój" wpierw wylacza sie sprzeglo B, nastepnie przyciaga hamulec D i dopie¬ ro wtenczas odprzega sie odpowiednia przystawke zebata. Polozenia dzwigni wla¬ czajacej N ustawionej na ,,naprzód" i „wstecz" wskazane sa na rysunku linjami kreskowanemi. Gdy dzwignia ta nastawio¬ na jest na „naprzód", wewnetrzny wieniec zebaty kola zebatego F zabiera kolo zeba¬ te E. W tern polozeniu moment obrotowy udzielony sprzeglem B walowi C przenosi sie na wal G zapomoca kól zebatycih F, E i H; kierunek obrotu walu C jest przytem przeciwny wzgledem kierunku obrotu walu silnika A.Gdy dzwignia wlaczajaca nastawiona jest na „wstecz", zewnetrzny wieniec ko¬ la zebatego F zazebia sie z kolem zebatem M, dzieki czemu rzeczony moment obfoto- — 2 -wy przenosi sie na wal G zapomoca kól ze¬ batych Af i J w kieruriku obrotu walu sil¬ nika A.Stosunki w przekladni przystawki zeba¬ tej sa dobrane tak, ze przy kazdym kierun¬ ku obrotu wal G pedla (sruby) ma mniej¬ sza ilosc obrotów, niz wal silnika A.Pomiedzy kolem czolowem J i sprze¬ glem K wal G prowadzony jest w lozysku oporowem, które przejmuje cisnienie na os pedla. Dzielki powyzszemu ukladowi lozy¬ ska oporowego w oslonie mechanizmu zbedne jest oddzielne lozysko oporowe dla polaczonego ze sprzeglem K walu pe¬ dla.Mechanizm w mysl wynalazku, przy mniejszym ciezarze i jednakowej pewno¬ sci pracy posiada znacznie mniejsza dlu¬ gosc, w przeciwienstwie do znanych wyko¬ nan o oddzielnej przystawce z kól zeba¬ tych. Przez wymiane kól zebatych otrzy¬ mac mozna kazdy praktycznie osiagalny stosunek w przekladni pomiedzy walem silnika a walem pedla. PL