PL139142B1 - Method of manufacture of trisazo dyes - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia barwników trisazowych' przeznaczonych do barwienia Skóry na kolory czarne.Celem wynalazku jest otrzymywanie nowych nie zawierajacych benzydyny barwników trisazowych o ukladzie budowy czasteczki zgodnie z wzorem 1, w którym X1 oznacza wodór, chlor, grupe mety¬ lowa, sulfonafrnddowa a takze grupe azofenylowa lub aminofenylowa, X2 oznacza wodór, grape me¬ tylowa lub sulfonowa, X3 oznacza wodór lub gru¬ pe metylowa, a X4 oznacza wodór lub grupe ni¬ trowa w przypadku gdy X3 oznacza" wodór.Dotychczas znane, najbardziej wartosciowe barw¬ niki przeznaczone do barwienia skór chromowych na kolory czarne, naleza do grupy zwiazków ben- zydynowych. Znane sa takze inne barwniki wie- loazowe nie zawierajace benzydyny przeznaczone do barwienia skóry na kolory czarne. W barwni¬ kach tych odpowiednio dlugi lancuch podwójnych wiazan sprzezonych charakterystyczny dla zwia¬ zków wieloazowych w kolorach czarnych uzyskuje sie w wyniku sprzegania skladników czynnych, biernoczynnych i biernych, takich jak anilina, p- -toluidyna, 4K:hloroanilina, kwas l-amino-8^nafto- lo-3,6^dwiusulfonowy i -4,6-dWusulfonowy, 4-nitro- anilina, 4-amiinoaceltanilad, m-fenylenodwuamina lub kwas m-fenylenodwuaminosulfonowy oraz 1-nafty- loamina, kwas l-naftyloamino-6- lub -7^sulfonowy albo techniczna mieszanina tych kwasów. Przy¬ kladem barwników o takim skladzie jest opisany 10 15 20 30 w patencie francuskim nr 245557 i patencie an¬ gielskim nr 84390 barwnik zawierajacy kwas 1-ami- no-8jnaftolo-3,6-dwu!sulfonowy sprzegniety dwukro¬ tnie z 4-nitroaniilina i po reduikcji grupy nitrowej uzyskana dwuamina jest dwuazowana i sprzegnieta z m-fenylenodwuamina. Barwnik powyzszy zabar¬ wia skóre na kolor czarny z odcieniem zielonym.Innym przykladem barwnika o takim samym schemacie budowy jest zwiazek podany w Colour Index (ithird ed. 1971) pod numerem 35260. Synte¬ za tego barwnika podobnie jak barwnika powyzej opisanego polega na dwukrotnym sprzeganiu zdwu- azowanej 4-nitroaniliny z kwaisem l-amino-8-naf- tolo-3,6^dwusulfonowym, redukcji grup nitrowych i po zdwuazowamiu sprzeganiu z dwiema czasteczka¬ mi 2,4-dwuaminotoluenem. Barwnik ten barwi skó- „ re na kolor czarny.Przykladem barwnika tetrakisaizowego przezna¬ czonego do barwienia skór chromowych jest bar¬ wnik o wzorze ogólnym 2 opisany w patencie pol¬ skim nr 84580, w którym Ar oznacza aromatycz¬ na reszte fenylowa lub nafitylenowa, Xs i Xg ozna¬ czaja grupy sulfonowe lub atomy wodoru i moga byc takie same lub rózne, X7 oznacza grupe sul¬ fonowa, metylowa lub atom wodoru, Z oznacza grupe arylosulfonylowa. Synteza tego barwnika po¬ lega na dwuazowaniu zwiazku aminodisazowego o wzorze ogólnym 3, w którym Xs ma wyzej poda¬ ne znaczenie i sprzeganiu z 1-naftyloamina lub jej kwasem sulfonowym oraz nastepnym dwuazowa- 139 1423 iniu powstalego produktu i sprzeganiu z m-fenyle- nod^uamina lub jej pochodna. Utworzony barwnik tetrakisazowy poddaje sie acylowaniu arylosulfo- dhlorlkiiem. Barwniki oitrzymane sposobem wedlug powyziszego -wynalazku nadaja sie do barwienia ró¬ znych rodlzajów skór chromowych na kolory czar¬ ne- Obecnie stwierdzono, ze równiez wartosciowe bar¬ wniki do barwienia skór chromowych na kolory czarne mozna otrzymac w wyniku dwuazowania znanego zwiazku aminodisazowego o wzorze ogól¬ nym 4, w którym Xi ma wyzej podane znaczenia i sprzegania z m-fanylenodwuamina lub jej po¬ chodna. Utworzony barwnik trisazowy bez wy¬ dzielania poddaje sie acylowaniu arylosulfochlor- kiem w temperaturze 60—00°, przy pH = 8,0—9,5 po czym gotowy barwnik wydziela sie, odsacza i suszy.Wyjsciowy zwiazek aminodisazowy o wzorze o- gólnym 4 otrzymuje sie znanymi metodami przez sprzeganie zdwuazowanej 4-nitroaniliny lub 4-ami- noacetanilidu z kwasem l-amino-8-naftolo-3,6-dwu- sulfonowym w srodowisku kwasnym, a nastepnie sprzeganie zdwuazowanej aryloaminy lub aryloami- nosulfonoamidu alibo aminoazobenzienu z przejscio¬ wym zwiazkiem monoazowym w srodowisku za¬ sadowym, W oltrzymanym barwniku disazowym re¬ dukuje sie grupe nitrowa dzialaniem siarczku so¬ dowego lub hydrolizuje sie grupe acetyloaminowa, 'korzystnie w srodowisku kwasnym. Otrzymany zwiazek aminodisazowy o wzorze ogólnym 4, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia dwuazuje sie tzrw. sposobem odróconym. Roztwór barwnika zmieszany z nadmiarem azotynu sodo¬ wego dolewa sie powoli do mieszaniny kwasu sol¬ nego z lodem. Reakcje prowadzi sie w temperatu¬ rze 273—283°K. Nastepny proces sprzegania utwo¬ rzonego dwuazozwiazku z m-fenylenodwuamina proiwadzi sie w srodowisku slabo kwasnym przy pH = 5,5—6,5 w temperaturze 278—288°K przez powolne dolewanie wodnego roztworu m-fenyle- npdwuaminy. Utworzony zwiazek trisazowy w po¬ staci roztworu poddaje sie nastepnie dzialaniu srodka acylujacego w celu ^podstawienia atomów wodoru w wolnych grupach aminowych skladnika koncowego.W wyniku tego zabiegu uzyskuje sie polepsze¬ nie odpornosci gotowego barwnika na swiatlo i po¬ glebienie barwy. Reakcje acyiowania" prowadzi sie w zakresie temperatur 333—363°K stosujac 1,7— —2,0 moli srodka acylujacego na 1 mol utworzo¬ nego barwnika. Utrzymywanie zasadowego srodo¬ wiska reakcji prowadzi sie przez dodawanie we¬ glanu sodowego. Gotowy barwnik tnisazofwy wy¬ dziela sie przez wysolenie i podkwaszenie, nastep¬ nie saczy sie suszy i miele. Otrzymuje sie zwy¬ kle czarny lub szaroczarny proszek dobrze rozpusz¬ czalny w wodzie.Roztwory wodne barwnika posiadaja dobre od¬ pornosci na kwasy organiczne -i mineralne, alkalia i twarda wode. Barwniki otrzymywane sposobem wedlug wynalazku nadaja sie do barwienia róz¬ nych rodzajów skór chromowych na kolory czarne.Wybarwienia na skórach wykazuja bardzo dobre 9 142 4 od|pornoisci na wode oraz dobre na pranie, pot alkaliczny i tarcie.Ponizej podane przyklady, które blizej objasnia¬ ja sposób wedlug wynalazku nie ograniczaja je- 5 go zakresu. W ponizszych przykladach czesci wa¬ gowe oznaczaja gramy, a czesci objetosciowe centy¬ metry szescienne.Przyklad I. Roztwór wodny zawierajacy w 1000 czesciach objetosciowych wody 57,2 czesci wa- io gowe barwnika aminodisazowego otrzymanego w znany aposób przez kolejne sprzeganie zdwuazowa- nydh 4-nitroaniliny i aniliny z kwasem l-amino-8- "Hnaftolo-3,6-diwuisulfonowym i redukcja siarczkiem sodowym w temperaturze- 323—333°K, miesza sie -*- i? z 10,8 czesciami wagowymi azotynu sodowego w postaci 30% roztworu wodnego i wkrapla powoli do mieszaniny 63 czesci wagowych kwasu solnego 30P/o i lodu. Temperatura dwuazowania 273—283°K.Do otrzymanej zawiesiny dwuazozwiazku dolewa 20 sie powoli roztwór 12 czesci wagowych weglanu sodowego rozpuszczonego w 100 czesciach obje¬ tosciowych wody do uzyskania pH = 5,5—5,9.Do zobojetnionej zawiesiny dwuazozwiazku wkra¬ pla sie roztwór 9,8 czesci wagowych m-fenylono- 25 dwuaminy w 150 czesciach objetosciowych wody.Temperatura sprzegania 283—288°K, pH = 6,0— —'6,5. Po zakonczeniu sprzegania roztwór barwni¬ ka podgrzewa sie do 348°K, dodaje 45 czesci wa¬ gowych weglanu sodowego, wkrapla 32 czesci wa- 30 gowe benzenosulfochlorku i miesza przez 5 godzin do zakonczenia acyiowania. Utworzony barwnik wydziela sie dodatkiem chlorku sodowego w ilosci 20°/o w stosunku do aktualnej objetosci roztworu, miesza sie do ochlodzenia do temperatury 303— 35 —313°K, odsacza i odciska.Po wysuszeniu i zmieleniu otrzymuje sie 130 czesci wagowych czarnego proszku barwiacego skó¬ re chromowa na kolor czarny z odcieniem nie¬ bieskim. Podobny odcien na skórach posiada ana- 40 logiczny barwnik, do otrzymania którego uzyto 35 czesci wagowych p-toluenosulfochlorku zamiast 32 czesci wagowych benzenoisulfochlorku.Przyklad II. Roztwór wodny zawierajacy w 1000 czesciach objetosciowych wody 55,6 czesci wa- 45 gowydh barwnika aminodisazowego otrzymanego w znany sposób przez kolejne sprzeganie zdiwuazowa- nych 4-aminoacetanilidu i pHtoluidyny z kwasem l-amino^8-naftolo-3,6-dwusulfonowym poddanego hydrolizie dzialaniem wrzacego roztworu zawiera- 50 jacego 49 czesci wagowych kwasu solnego 30%, poddaje sie dwuazowaniu, a nastepnie sprzeganiu i acylowaniu z takimi samymi ilosciami skladni¬ ków jak w przykladzie I. Gotowy barwnik otrzy¬ many po wysuszeniu i zmieleniu w ilosci 135 cze- 55 sci wagowych jest czarftym proszkiem barwiacym skóry na kolor czarny o niebieskim odcieniu.Barwnik barwiacy sikory chromowe na kolor glebokich czerni uzyskuje sie gdy do analogicznego barwnika w reakcji acyiowania uzyje sie 40 czesci 60 wagowych m-nitrobenzenosul£ochlorku zamiast 32 czesci wagowych benzenosulfochlorku.Przyklad III. Roztwór wodny zawierajacy w 1000 czesciach objetosciowych wody 54,2 czesci wa¬ gowe barwnika aminodisazowego otrzymanego 65 przez kolejne sprzeganie zdwuazowanych 4-nitro-5 139 142 6 aniliny i aniliny z kwasem l-amino-8-naftolo-3,6- -dwusulfonowym redukuje sie i dwuazuje w spo¬ sób opisany w przykladzie I. Powstaly dwuazozwia- zek sprzega sie z roztworem zawierajacym 11 cze¬ sci wagowych 2,4-dwuaminotoluenu rozpuszczonego w 200 czesciach objetosciowych wody. Otrzymany barwnik trisazowy poddaje sie nastepnie reakcji acylowania i dalszym przemianom w sposób opi¬ sany w przykladzie I.Otrzymuje sie 135 czesci wagowych czarnego pro¬ szku dobrze rozpuszczalnego w wodzie barwiacego skóry chromowe na kolor glebokich czerni.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych barwników tri- sazowych o wzorze ogólnym 1, w którym Xj ozna- 10 15 cza wodór, chlor, grupe metylowa lub sulfonoami- dowa a talkze gruipe azofenylowa lub aminofenylo- wa, X2 oznacza wodór ,grupe metylowa lub sulfo¬ nowa, X3 oznacza wodór lub grupe metylowa, a X4 oznacza wodór lub gruipe nitrowa w przypadku gdy X3 oznacza wodór, znamienny tym, ze barwnik aminodisazowy o wzorze 4 w którym Xj posiada wyzej podane znaczenie poddaje sie dwuazowaniu i otrzymany dwuazozwiazek sprzega sie z m-feny- lenodwuamdna lub jej pochodna, otrzymujac bar¬ wnik trisazowy, który poddaje sie acylowaniu ary- losulfochlorkiam gotowy barwnik wydziela sie z roztworu przez wylsolenie i podkwaszenie. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do procesu acylowania stosuje sie 1,7 do 2,0 mola arylolsulfbehloriku na 1 mol wytwarzanego barwni¬ ka i reakcje prowadzi sie przy temperaturze 333— —363°K i pH od 8,0 do 9,5.Nzór 1 XTaoT" N = N Nzór 2139 142 h/Z ór 3 OH NHZ OIO NHZ HO3Sx^^^^^03H wzór 4 OH M% xrO*N=®'ó^rN'li'^H,Hi DN-3, z. 717/87 Cena 100 zl PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych barwników tri- sazowych o wzorze ogólnym 1, w którym Xj ozna- 10 15 cza wodór, chlor, grupe metylowa lub sulfonoami- dowa a talkze gruipe azofenylowa lub aminofenylo- wa, X2 oznacza wodór ,grupe metylowa lub sulfo¬ nowa, X3 oznacza wodór lub grupe metylowa, a X4 oznacza wodór lub gruipe nitrowa w przypadku gdy X3 oznacza wodór, znamienny tym, ze barwnik aminodisazowy o wzorze 4 w którym Xj posiada wyzej podane znaczenie poddaje sie dwuazowaniu i otrzymany dwuazozwiazek sprzega sie z m-feny- lenodwuamdna lub jej pochodna, otrzymujac bar¬ wnik trisazowy, który poddaje sie acylowaniu ary- losulfochlorkiam gotowy barwnik wydziela sie z roztworu przez wylsolenie i podkwaszenie.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do procesu acylowania stosuje sie 1,7 do 2,0 mola arylolsulfbehloriku na 1 mol wytwarzanego barwni¬ ka i reakcje prowadzi sie przy temperaturze 333— —363°K i pH od 8,0 do 9,5. Nzór 1 XTaoT" N = N Nzór 2139 142 h/Z ór 3 OH NHZ OIO NHZ HO3Sx^^^^^03H wzór 4 OH M% xrO*N=®'ó^rN'li'^H,Hi DN-3, z. 717/87 Cena 100 zl PL