Przedmiotem wynalazku jest srodek regulujacy wzrost i defoliacyjny, zawierajacy nosniki i/lub substancje pomocnicze oraz substancje czynna, a takze sposób Wytwarzania nowych pochodnych (l,2,3-tiadiazolilo-5)-mocznika.Pochodne (l,2,3-tiadiazolilOH5)-mocznika, wykazu¬ jace dzialanie regulujace wzrost i defoliacyjne sa juz znane np. z opisów patentowych RFN DOS nr 2 214 632 i DOS nr 2 506690. Pomimo znakomite¬ go dzialania l-fenylo-3^(l^,3-tiadiazolilo^5)-moczni- ka, w praktyce wprowadzonego jako srodek defo¬ liacyjny dla bawelny, powstaje zyczenie uzupelnie¬ nia lub nawet przewyzszenia jego dzialania.Celem wynalazku jest opracowanie nowego srod¬ ka, który zwlaszcza pod wzgledem dzialania defo- liacyjnego przewyzszalby znany z praktycznego stosowania i analogiczny strukturalnie srodek de¬ foliacyjny do roslin bawelny.Osiaga sie ten cel za pomoca srodka regulujace¬ go wzrost i defoliacyjnego, który wedlug wynalaz¬ ku zawiera jako substancje czynna co najmniej Jedna nowa pochodna (l,2,3-tiadiazolilo-5)-mocznika o ogólnym wzorze 1, w którym Rx oznacza atom wodoru lub rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, ewentualnie jedno- lub kilkakrotnie przedzielony atomami tlenu lub siarki, R2 oznacza ewentualnie jedno- lub kilkakrotnie przedzielony atomami tle¬ nu lub siarki rodnik alkilowy o 1—4 atomach we¬ gla, ewentualnie jedno- lub kilkakrotnie podsta- wiony grupa alkilowa cykloalifatyczny rodnik we- 19 16 glowodorowy, ewentualnie jedno- lub kilkakrotnie podstawiony grupa alkilowa i/Lub chlorowcem i/lub grupa alkilotio i/lub grupe alkoksylowa i/lub gru¬ pa trójfluorometylowa i/lub grupa nitrowa aroma¬ tyczny rodnik weglowodorowy albo ewentualnie podstawiony heterocykliczny rodnik weglowodoro¬ wy o co najmniej jednym atomie azotu, R* oznacza atom wodoru, ewentualnie podstawiony rodnik al¬ kilowy o 1—10 atomach wegla, rodnik alkenylowy o 2—8 atomach wegla, rodnik aryloalkilowy z 1—2 atomach wegla w czesci alkilowej, ewentualnie jedno- lub kilkakrotnie podstawiony grupa alkilo¬ wa o 1—6 atomach wegla cykloalifatyczny rodnik Weglowodorowy o 3—8 atomach wegla albo ewen¬ tualnie jedno- lub kilkakrotnie podstawiony grupa alkilowa o 1—6 atomach wegla i/lub chlorowcem i/lub grupa alkoksylowa o 1—6 atomach wegla i/lub grupa trójfluorometylowa aromatyczny rodnik weglowodorowy, a X oznacza atom tlenu lub siar¬ ki.Nowe zwiazki o wzorze 1 swietnie nadaja sie do usuwania lisci z roslin bawelny i pod tym Wzgledem nieoczekiwanie przewyzszaja znany sro¬ dek o analogicznej budowie i kierunku dzialania.Dzieki temu mozliwe jest optymalne wykorzystanie maszyn do zbierania podczas zbioru torebek ba¬ welny.Zwiazki te oprócz w uprawach bawelny mozna równiez stosowac korzystnie w szkólkach drzew¬ nych, w uprawach owoców i warzyw oraz roslin 130 657130 657 3 straczkowych. Dzieki temu na korzystnej drodze rosliny lulb czesci roslin, przeznaczone do zbioru, staja sie zarówno latwiej dostepne jak i powaznie przyspieszone w stanie swej dojrzalosci. Pózniej w odpowiednich warunkach otoczenia wyksztalcaja tak traktowane rosliny ponownie zdrowe i normal¬ ne ulistnienie.Nowe zwiazki opózniaja zwlaszcza wzrost wege¬ tatywny. Ogólnie mozna uzyskany efekt nazwac zahamowaniem. Przyjmuje sie, ze powoduje ono zmiane budzetu hormonalnego roslin. Sterowanie naturalnego wzrostu mozna wizualnie stwierdzic w zmianie wielkosci, uksztaltowania, barwy lub bu¬ dowy traktowanych roslin lub jakichkolwiek ich czesci.Dla przykladu nalezy wspomniec nastepujace zmiany rozwojowe roslin, które to zmiany poza defoliacja moga byc spowodowane przez nowe zwiazki: zahamowanie wzrostu pionowego, zahamo¬ wanie rozwoju korzeni, pobudzenie wypuszczenia paczków lulb rozkrzewiania, lub tez calkowite po¬ wstrzymanie wydawania pedów, oraz intensyfika¬ cja tworzenia barwników roslinnych.Zwiazki te mozna w Wieloraki sposób nanosic na rózne czesci roslin, takie jak nasiona, korzenie, pnie, liscie, kwiaty i owoce. Opryskiwanie mozna podejmowac równiez przed wzejsciem lulb wypu¬ szczeniem pedów roslin luib po ich wzejsciu czy tez po wypuszczeniu przez nie pedów. Efekty powstrzy¬ mywania wzrostu moga w odniesieniu do szeregu chwastów wlacznie z zaroslami wystapic w takim stopniu, ze nowe zwiazki bedze mozna wykorzy¬ stac do zwalczania niepozadanego zielska.Dawki dla zadanej regulacji wzrostu roslin w przypadku traktowania gleby z reguly wynosza 0,05—5 kg substancji czynnej na 1 ha. W okreslo¬ nych przypadkach mozna granice te przekraczac w dól i w góre.Rodzaj i droga dzialania regulujacego wzrost sa jednakze zalezne od momentu traktowania, od spo¬ sobu traktowania, od gatunku roslin i od stezenia.Sposród nowych zwiazków wyrózniaja sie w o- mówionych dzialaniach zwlaszcza te zwiazki o wzo¬ rze 1, w którym Ri oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy p 1—4 atomach wegla, np. rodnik mety¬ lowy, etylowy, izopropylowy, propylowy, lub bu¬ tylowy, Ri oznacza rodnik alkilowy o 1—4 ato¬ mach wegla, np. rodnik metylowy lub etylowy, rodnik cykloalkilowy o 5-^8 atomach wegla, np. rodnik cyklopentylowy, cykloheksylowy lub mety- locykloheksylowy, rodnik arylowy, np. rodnik fe- nylowy, chlorowcofenylowy, rodnik alkilofenylowy o 1—4 atomach wegla w czesci alkilowej, rodnik alkoksyfenyiowy o 1—4 atomach w czesci alkoksy- lowej, rodnik nitrofenylowy lub trójfluorometylo- fenylowy, R* oznacza atom wodoru, rodnik alkilo¬ wy o 1—10 atomach wegla, np. Todnik metylowy, etylowy, propylowy, n^utylowy, 1-etylopropylowy, IIInTL-butylowy, n-heptylowy, n-nonylowy lub n- -decylowy, rodnik fluorometylowy, metoksymetylo- wy, fenoksymetylowy, 1-fenoksyetylowy, 2-fenoksy- etylowy lub (2,4-dwuohlorofenóksy)-metylowy, rod¬ nik alkenylowy o 2—8 atomach wegla, np. rod¬ nik 2-butenylowy, 2-metylo-2-propenylowy lub pro- pen-1-ylowy, rodnik aryloalkilowy o 1—2 atomach 4 wegla w czesci alkilowej, np. rodnik benzylowy, rodnik 4-chlorobenzylowy, rodnik cykloalkilowy o 3—8 atomach wegla, np. rodnik cyklopropylowy cyiklopentylowy, cyikloheksylowy lub metylocyMohe- 5 ksylowy, rodnik fenylowy, 2-chlorofenylowy, 3- -chlorofenylowy lub 4-chlorofenylowy, rodnik ary¬ lowy, np, rodnik 2,4-dwuchlorofenylowy, 2-metylo- fenylowy, 3-metylofenylowy, 4-metylofenylowy, 3- -nitrofenylowy, 4-nitrofenylowy, 2-metoksyfenylo- 10 wy, 4-metoksyfenylowy, 1-naftylowy, 2-naftylowy lub furylowy, a X oznacza atom tlenu lub siarki.Nowe zwiazki mozna stosowac pojedynczo, w mieszaninie wzajemnej lub z innymi substancjami czynnymi. Mozna ewentualnie dodawac inne srod- 15 ki defoliacyjne, srodki ochrony roslin lub srodki szkodnikobójcze w zaleznosci od zamierzonego celu, takie jak chwastobójczo czynne skladniki miesza¬ niny, np. substancje czynne z grupy triazyn, ami- notriazoli, anilidów, diazyn, uracyli, alifatycznych 20 kwasów karboksylowych i chlorowcokarboksylo- Wych, podstawionych kwasów [benzoesowych i ary- loksykarboksylowych, hydrazydów, amidów, nitryli, estrów takich kwasów karboksylowych, estrów kwasu karbaminowego i tiokarbaminowego, mocz- ffi ników, 2,3,6-trójchlorobenzyloksypropanilu lub srod¬ ków zawierajacych tiocyjan, oraz mozna wprowa¬ dzac inne dodatki.Pod okresleniem innych dodatków nalezy rozu¬ miec równiez dodatki nie fitotoksyczne, które ze M srodkami chwastobójczymi moga powodowac sy- nergiczne podwyzszenie dzialania, takie m. in. jak srodki zwilzajace, emulgatory, rozpuszczalniki i do¬ datki oleiste.Srodki wedlug wynalazku moga jako dalsze ^ skladniki korzystnie zawierac nastepujace regulato¬ ry wzrostu i/Lub srodki defoliacyjne: auksyna, kwas a-K2-chlorofenoksy)-po,opionowy, kwas 4-chlorofeno- ksyoctowy, kwas 2,4-dwuchlorofenoksyoctowy, kwas indolilo-3-octowy, kwas indolilo-3-maslowy, kwas 40 a^naftylooctowy, kwas p-naftoksyoctowy, naftylo- acetamid, N-m-tolilojednoamid kwasu ftalowego, gibereliny, ester S,S,S-trój-n-butylowy kwasu trój- tiofosforowege, cytokininy, kwas 2-chloroetylofos- fonowy, kwas 2-chloxo-9-hydroksyfluorenokaxbo- ksylowy-9, chlorek 2-chloroetylo-trójmetyloamonio- wy, N,N-dwumetyloaminoamid kwasu bursztyno¬ wego, chlorek 4jtrójmetyloamonio-5-metylofenylopi- perydynokarboksylanu-1 2-izopropylowego, izopro- pylokarbaminian fenylu, 2(3-chlorofenylokarbamo- ildksy)^propionian etylowy, hydrazyd kwasu male¬ inowego, kwas 2,3-dwuchloroizomaslowy, dwusiar¬ czek dwu-(metoksytiokarbonylu), dwuchlorek 1,1'- -dwumetylo-4,4/Hbipirydyliowy, kwas 3,6-endoketo- szesciowodoroftalowy, 3Hamino-l,2,4-triazol, pochod¬ ne l,2,3^tiadiazolilo-5-mocznika, l-(2^pirydylo)-3- (1,2,3-tiadiazolilo-5)-niocznifc, 2-butylotio-benzotiazol, 2-i[2Mmetylopropylotio)]-benzotiazol, kwas 3,4-dwu- chloixizotiaz)oloicaribO(ksylowy-5, 1,1,4,4-czterotlenek 2,3-dihydro-5,6-dwumetylo^l,4-ditiinu, kwas arseno¬ wy, kwas kakodylowy, chloran, korzystnie chloran wapnia, chloran potasu, chloran magnezu lub chlo¬ ran sodu, cyjanamid wapnia, jodek potasu, chlorek magnezu, kwas abietynowy i nonanol.Celowo stosuje sie nowe substancje czynne lub gg ich mieszaniny w postaci preparatów, takich jak130 «57 5 proszki, srodki do rozsiewania, granulaty, roztwo¬ ry, emulsje lub zawiesiny, w obecnosci dodatku cieklych i/lub stalych nosników kib rozrzedzalni- ków i ewentualnie zwilzaczy, srodków polepszaja¬ cych przyczepnosc, emulgatorów i/lub dyspergato- rów.Odpowiednimi cieklymi nosnikami sa np. woda, alifatyczne i aromatyczne weglowodory, takie jak benzen, toluen, ksylen, cykloheksanon, izoforon, sul- fotlenek dwumetylowy, dwumetyloformamid, nadto frakcje ropy naftowej.Jako nosniki stale nadaja sie ziemie mineralne, np. glinokrzemiany, zel krzemionkowy, talk, kaolin, attapulgit, wapien lub krzemionka, i produkty ro¬ slinne, np. maczki.Do substancji powierzchniowo czynnych zalicza¬ ja sie np. ligninosulfonian wapnia, polioksyetyle- nowy eter alkilofenolu, kwasy naftalenosulfonowe i ich sole, kwasy fenolosulfonowe i ich sole, pro¬ dukty kondensacji formaldehydu, siarczany alkoho¬ li tluszczowych oraz podstawione kwasy benzeno- sulfonowe i ich sole.Zawartosc jednej lub kilku substancji czynnych moze w róznych preparatach zmieniac sie w sze¬ rokim zakresie. Srodki te zawieraja np. okolo 5— —05% Wagowych substancji czynnej, okolo 95—6% wagowych cieklego lub stalego nosnika oraz ewen¬ tualnie co najwyzej 20% wagowych substancji po¬ wierzchniowo czynnej.Rozprowadzenie srodka moze nastepowac w zna¬ ny sposób, np. za pomoca wody jako nosnika brzeczki opryskowej, w dawce okolo 100—5000 li¬ trów/ha. Stosowanie tego srodka w sposobie wy- sokostezeniowym (tzw. Low-Volume) lub bardzo wysokostezeniowym (tzw. Ultra-low-Volume) jest tak samo mozliwe jak aplikowanie go w postaci tak zwanych mikrogranulatów.W celu sporzadzenia preparatów stosuje sie na¬ stepujace skladniki: A. Proszek zwilzalny a) 80% wagowych substancji czynnej 15% wagowych kaolinu 5% wagowych substancji powierzchniowo czynnej na osnowie soli sodowej N-mety- lo-N-oleilotauryny i soli wapniowej kwa¬ su ligninosulfonowego. b) 50% wagowych substancji czynnej 40% wagowych mineralów gliniastych 5% wagowych paku celulozowego 5% wagowych substancji powierzchniowo czynnej na osnowie mieszaniny soli wap¬ niowej kwasu ligninosulfonowego z ete¬ rami glikolu polietylenowego z alkilofe- nolem. c) 20% wagowych substancji czynnej 70% wagowych mineralów gliniastych 5% wagowych paku celulozowego 5% wagowych substancji powierzchniowo czynnej na osnowie mieszaniny soli wa¬ pniowej kwasu ligninosulfonowego z ete¬ rami glikolu polietylenowego z alkjlofe- nolem. d) 5% wagowych substancji czynnej 80% wagowych glinokrzemianu 10% wagowych paku celulozowego 5% wagowych substancji powierzchniowo czynnej na osnowie produktu kondensa¬ cji kwasu tluszczowego.B. Koncentrat emulsyjny 5 20% wagowych substancji czynnej 40% wagowych ksylenu 35% wagowych sulfotlenku dwumetylowego 5% wagowych mieszaniny nonylofenylopolio- ksyetylenu lub dodecylobenzenosulfonianu 10 wapniowego.Nowe substancje czynne o ogólnym wzorze 1, w którym wszystkie symbole maja znaczenie podane przy omawianiu wzoru 1, wytwarza sie sposobem, polegajacym na tym, ze zwiazek o ogólnym wzo- 15 rze 2 poddaje sie reakcji w obecnosci akceptora kwasu ze zwiazkiem o ogólnym wzorze 3, albo, je¬ sli Ri oznacza atom wodoru, wprowadza sie w re¬ akcje ze zwiazkiem o ogólnym wzorze 4 ewentual¬ nie w obecnosci katalizatora, przy czym Ri, Rs, Rs u i X maja wyzej podane znaczenie, a Z oznacza atom wodoru lub równowaznik metalu alkaliczne¬ go lub metalu ziem alkalicznych, korzystnie atom sodu, potasu lub litu.Jezeli Z oznacza atom wodoru, to reakcje prowa- 25 dzi sie w obecnosci zasady, celowo W obecnosci wodorotlenku, alkoholanu, wodorku lub weglanu metalu alkalicznego, korzystnie w obecnosci zwiaz¬ ku sodowego.Korzystna postacia wykonania jest reakcja zwia- 30 zku o ogólnym wzorze 2, w którym Z oznacza atom wodoru, ze zwiazkiem o wzorze 3, lub 4 w obecnosci zasady, np. w obecnosci wodorku sodo¬ wego.Reakcja skladników reakcyjnych zachodzi w ^ temperaturze 0—120°C, na ogól w temperaturze od pokojowej do temperatury wrzenia mieszaniny reakcyjnej pod chlodnica zwrotna. Reakcja trwa w ciagu 1—72 godzin. Niektóre ze zwiazków o wzo¬ rze Z sa znane lub moga byc wytwarzane znanymi ^ metodami.W syntezie nowych substancji czynnych stosuje sie reagenty w ilosciach prawie równomoiowych.Odpowiednimi srodowiskami reakcji sa rozpuszczal¬ niki obojetne wzgledem reagentów. Dobór rozpusz- czalnika lub dyspergatora jest uzalezniony od wprowadzania odpowiednich chlorków karbamoilu lub tiokarbasnoilu, izocyjanianów lub izotiocyjania- nów oraz od stosowanych akceptorów kwasu i zwiazków metalu.Jako rozpuszczalniki lub dyspergatory nalezy wspomniec np. etery, takie jak eter etylowy, eter dwuizopropyiowy, czterowodorofuran i dioksan, alifatyczne i aromatyczne weglowodory, takie jak eter naftowy, cykloheksan, heksan, heptan, benzen, toluen i ksylen, nitryle kwasów karboksylowych, takie jak acetonitryl, oraz karbonamidy, takie jak dwumetyloformamid.Jako akceptory kwasu nadaja sie organiczne za¬ sady, takie jak trójetyloamina, N,N-dwumetyloani- 60 lina i zasady pirydynowe lub nieorganiczne zasady, takie jak tlenki, wodorotlenki i weglany metali al¬ kalicznych! metali ziem alkalicznych. Ciekle za¬ sady, takie jak pirydyna, mozna równoczesnie sto¬ sowac jako rozpuszczalnik. m Nowe substancje czynne, wytworzone omówiony-/ 7 mi sposobami, mozna z mieszanin reakcyjnych wyodrebniac znanymi metodami, np. na drodze od¬ destylowania stosowanego rozpuszczalnika pod cis¬ nieniem normalnym lub zmniejszonym albo na drodze stracania wody, przy czym zazwyczaj z po¬ wodu wrazliwosci nowych zwiazków na alkalia jest podczas obróbki korzystne srodowisko slabo kwasne.Nowe substancje czynne sa z reguly bezbarwny¬ mi, bezwonnymi substancjami krystalicznymi, trud¬ no rozpuszczalnymi w wodizie i w alifatycznych we¬ glowodorach, zas umiarkowanie lub latwo rozpusz¬ czalnymi w chlorowcowanych Weglowodorach, ta¬ kich jak chloroform i czterochlorek wegla, keto¬ nach, takich jak aceton, karbonamidach, takich jak * dwumetyloformamid, sulfotlenkach, takich jak sul- fotlenek dwumetylowy, nitrylach kwasów karbo- ksylowych, takich jak acetonitryl, i w nizszych alkoholowych, takich jak metanol i etanol. Jako rozpuszczalniki do przekrystalizowywania nadaja sie zwlaszcza czterochlorek wegla, chloroform, ace¬ tonitryl i toluen.Substancje Wyjsciowe do wytwarzania nowych zwiazków sa znane lub moga byc wytwarzane zna¬ nymi sposobami. Podane nizej przyklady objasnia¬ ja blizej wytwarzanie i wlasciwosci substancji czynnych srodka wedlug wynalazku.Przyklad I. l-acetylo-3-fenylo-l-(l,2,3-tiadia- zolilo-5)-mocznik. 22,8 g (0,159 mola) N- kwasu octowego rozpuszcza sie w 120 ml bezwod¬ nego dwumetyloformamidu i ostroznie zadaje za pomoca 6,94 g (0,159 mola) 50%-owej zawiesiny wo¬ dorku sodowego w 'Oleju. Podczas dodawania mie¬ szanine chlodzac utrzymuje sie w temperaturze 30°C, po czym miesza sie nadal w temperaturze pokojowej W ciagu 30 minut, az ustanie wywiazy¬ wanie wodoru. W ciagu 5 minut do calosci wkra- pla sie 17,2 ml (0,159 mola) izocyjanianu fenylu, przy czym temperatura reatocji nie powinna prze¬ wyzszyc temperatury 30°C. Po zakonczeniu doda¬ wania mieszanine nadal miesza sie w ciagu 3 go¬ dzin w temperaturze pokojowej, po czym w tempe¬ raturze 40°C zateza pod próznia wytworzona za po¬ moca olejowej pompy prózniowej. Pozostalosc za¬ daje sie za pomoca 150 ml wody z lodem; maziste krysztaly (1,3-dwufenylomoeznik) odsacza sie pod zmniejszonym cisnieniem, przemywa za pomoca 50 ml wody i usuwa. Do warstwa wodnej dodaje sie roztwór 12,75 ml (0,159 mola) stezonego kwasu sol¬ nego w 50 ml wody. Bezbarwne krysztaly odsacza sie pod zmniejszonym cisnieniem, suszy i przekry- stalizowuje z toluenu, otrzymujac 25,2 g (60—50% wydajnosci teoretycznej) produktu o temperaturze topnienia 137—138°C i o wartosci wspólczynnika Hf = 0,570 w chromatografii cienkowarstwowej z octanem etylu jako czynnikiem obiegowym. Anali¬ za elementarna wykazuje: obliczono:. C 51,37% H 3,84% N 21,36% znaleziono: C 51,54% H 4,14% N 21,35%.Przyklad II. l-butyrylo-3-fenylo-l- diazolilo-5)-mocznik. 13,2 (0,077 mola) N-(l,2,3-tiadiazolilo-5)-amidu 657 8 kwasu maslowego rozpuszcza sie w 150 ml absolut¬ nego czterowodorofuranu i zadaje za pomoca 3,36 g (0,077 mola) 55%-owej zawiesiny wodorku so¬ dowego w oleju, przy czym podczas doda¬ wania chlodzac roztwór reakcyjny utrzymuje sie temperature 30°C. Po okolo 30-minuto- wym mieszaniu w temperaturze pokojowej ustaje wywiazywanie sie wodoru. W ciagu 5 minut do ca¬ losci wkrapla sie 8,3 ml (0,077 mola) izocyjanianu , fenylu, przy czym temperatura reakcji krótkotrwa¬ le wzrasta do temperatury 36°C. Nastepnie miesza sie nadal w ciagu 1,5 godziny w temperaturze po¬ kojowej, przy czym powstaje gesta brzeczka kry¬ staliczna. Mieszanine reakcyjna wówczas ostroznie . wprowadza sie do roztworu 12,3 ml (0,154 mola) stezonego kwasu solnego w 300 ml wody. Calosc ekstrahuje sie za pomoca 250 ml octanu etylowe¬ go, po czym warstwe organiczna przemywa sie wo¬ da, suszy nad siarczanem magnezowym, saczy i za- , teza pod próznia. Otrzymuje sie bezbarwne kry¬ sztaly, które na cieplo luguje sie za pomoca 50 ml eteru dwuizopropylowego, otrzymujac 21,0 g (93,6% Wydajnosci teoretycznej) produktu o temperaturze topnienia 112^ill5°C i o wspólczynniku Rf = 0,625 w chromatografii cienkowarstwowej z octanem ety¬ lowym jako czynnikiem obiegowym. Analiza ele¬ mentarna wykazuje: obliczono: C 53,78% H 4,86% N 19,30% znaleziono: C 54,22% H 5,05% N 18,92% Analogicznie wytwarza sie nowe substancje czyn¬ ne, zestawione w podanej nizej tabeli 1, w której skrót tt. oznacza temperature topnienia.Tabela 1. 35 Nazwa zwiazku 3-lenylo-l-propionylo-l- (l,2,3-tiadiazolilo-5)-mocznik l-izobutyrylo-3-fenylo-l- (l,2,3-tiadiazoUlo-5)Hmocznik 3-fenylo-Hkapryloilo-l- 3-fenylo-lnfenyloacetylo-l- (l^^-tiadiazolilo^j^mocznik Dane fizyczne tt.: 133°C tt.: 157—158°C n^ : 1,5018 tt.: 164°C (rozklad) Podane nizej przyklady objasniaja blizej mozli¬ wosci zastosowania i wlasciwosci substancji czyn¬ nych srodka wedlug wynalazku.Przyklad III. Wyszczególnionymi w podanej 55 nizej tabeli 2, nowymi zwiazkami w dawce 5 kg substancji czynnej na 1 ha, zdyspergowanymi w 600 litrach wody/ha, opryskano w cieplarni przed (V) lub po (N) wzejsciu nastepujace rosliny testo¬ wane: Sinapds (Si), Solanum (So), Beta (Be), Gos- 60 sypiom (Go), Hordeum (Ho), Zea mays (Ze), Lo- lium (Lo) i Setaria (Se). Po uplywie 3 tygodni od traktowania oceniono wyniki tego zabiegu, przy czym liczby mialy nastepujace znaczenie: 0 = brak dzialania 65 1—2 = efekty regulujace wzrost, w postaci in-130 657 9 10 tensywniejszego zabarwienia lisci mlodocianych, opóznienia, obnizenia wzrostu i zmniejszenie lisci, mniejszego rozwoju korzeni, 3—4 = szczególnie silne wystepowanie efektów omówionych dla ocen 1—2.Tabela 2.Nazwa zwiazku 3-fenylo-l-propionylo-l- i(l^,3-tiadiazolilo-6)-mocznik l-butyrylo-3-fenylo-l- i(l,2,3-tiadiazolilo-6)-mocznik l-izdbutyrylo-3-fenylo-l- (l,2,3-tiadiazolilo^5)-mocznik 3-fenylo-l-kapryloilo-l- (l,2,3-tiadiazolilo-5)-mocznik 3-fenylo-l-fenyloacetylo-l- (l,2,3-tiadiazolilo-5)-mocznik l-acetylo-3-fenylo-l- (lr2,3-tiadiazolilo-5)-mocznik V = przed wzejsciem N = po wzejsciu Si V N So V N I Be V N Go V N 2 4 2 4 0 4 2 4 3 3 3 3 Ho V N 0 2 1 2 0 0 0 2 0 1 2 3 Ze V N 2 3 1 3 0 1 1 1 1 1 3 3 Lo V N 3 3 1 2 0 2 2 3 2 2 3 4 Se V N 3 3 2 2 2 3 3 Przyklad IV. Wyszczególnione w tabelach 3—5 rosliny przed wzejsciem opryskano w cie¬ plarni srodkami wedlug wynalazku w dawce 1 kg lub 3 kg substancji czynnej na 1 ha. W tym 30 celu srodki te na glebie rozprowadzono równomier¬ nie za pomoca 500 litrów wody na 1 ha. Po uply¬ wie 3 tygodni od traktowania oceniono wyniki w skali ocen 1—10, w której liczby oznaczaja: 0—3 silne, 4—7 srednie, a 8—10 zadne zahamowanie 35 wzrostu. W zaleznosci od gatunku roslin i od sub¬ stancji czynnej uzyskano efekty zahamowania wzrostu o róznym rzedzie wielkosci i o róznej zdatnosci do stosowania.Tabela3. 40 ciag dalszy tabeli 3. kg substancji czynnej na 1 ha 3-fenylo-l- propionylo-1- (1,2,3-tiadia- zolilo-5)- mocznik 3,0 kg Brassica Solanum Allium Cucumis Medicago Phaseoulus Helianfchus Stellaria media Abutilon theophrasti Matricaria chamomilla Viola tricolor Centaurea cyanus 1 4 3 1 2 4 1 1 l-butyrylo-3- fenylo-1- i(l,2,3-tiadia- zolilo-5)- mocznik 1,0 kg 2 6 4 3 4 6 2 2 45 50 55 Amaranthus retroflexus Galium aparine Chrysanthemum segetum Ipomea purpurea Fagopyrum es.Avena fatua Alopecurus myosuroides Echinochloa crus gaili Setaria italica Digitaria isanguinalis Cyperus esculentus Sorghum halepense Poa annua 4 5 3 6 2 3 Tabela 4. 2 10 4 5 3 4 6 4 65 kg sub¬ stancji czynnej na 1 ha Brassica Solanum [ Allium 1 3-fenylo-l- fenylo-ace- tylo-l-(l,2, 3-tiadia- zolilo-5)- mocznik 1,0 kg 4 1 7 7 1 1 1-acetylo- 3-fenylo- l-OA 3-tiadia- zolilo-5)- mocznik 1,0 kg 1 3 3 1-izobuty- I rylo-3-fe- nylo-l^(l,2, 3-tiadia- zolilo-5)- 1 mocznik I 3,0 kg 7 9 1 8 111 130 657 ciag dalszy tabeli 4. 12 l Cucumis I Medicago f Phaseoulus 1 Helianthus | Stellaria [ media t Abutilon | theophrasti [ Matricaria 1 chamomilla 1 Viola | tricolor t Centaurea | cyanus Amaran- l thus retro- I flexu5 1 Galium f aparine 1 Chrysan- themum i 1 segetum | Ipomea [ purpurea f Fagopy- 1 rum es. 1 Avena 1 fatua 1 Alopecu- 1 T*ll-C YYSirr\ l i i uo myo- i I isuroides 1 Echino- 1 chloa crus 1 galli 1 Setaria 1 italica 1 1 Diigitaria 1 sanguina- 1 lis 1 Cyperus 1 esoulentus 1 Sorghum 1 halepense 1 Poa annuaj L 1 kg substanc 1 na 1 1 7 9 9 8 3 3 l i 1 7 3 10 3 8 8 10 9 7 7 6 7 6 | 6 Tabel ji czynnej ha Brassica 1 Solanum Allium i Cucumis Medicago Phaseoulus 1 2 3 0 0 2 1 1 0 0 2 0 4 4 ¦ 7 3 2 3 3 3 2 1 La 5. 3-fenylo-l- UO-M1A3-1 lo-5Hnc 1,01 1 6 1 7 8 10 4 8 0 1 4' 7 0 ' 1 9 2 10 8 1 8 10 5 9 10 1 7 5 10 15 20 25 1 Helianthus Stellaria media Abutilon theophrasti Matricaria chamomilla Viola tricolor Centaurea cyanus Amaranthus retro- flexus Galium aparine Chrysanthemus segetum Ipomea purpurea Fagopyrum es.Avena fatua Alopecurus myosuroides Echinochloa crus galli Setaria italica Digitaria sanguinalis Cyperus esculentus Sorghum halepense Poa annua 1 i 7 4 9 1 2 9 6 10 2 8 10 9 9 8 9 5 8 6 5 30 Przyklad V. Wyszczególnione w tablicach 6—8 rosliny po wizejsciu traktowano w cieplarni srodka¬ mi wedlug wynalazku w dawce 1 kg lub 3 kg sub¬ stancji czynnej na 1 ha. W tym celu srodki te na roslinach rozprowadzono równomiernie za pomo¬ ca 500 litrdw wody na 1 ha. Po uplywie 14 dni od traktowania oceniono wyniki w skali ocen 0—10, w której liczby oznaczaja: 0—3 = silne zahamowanie wzrostu, 4—7 = srednie zahamowanie wzrostu, 40 A 8—10 = brak zahamowania wzrostu.Wyniki swiadcza o tym, ze nowe zwiazki po¬ wstrzymuja wzrost szeregu roslin, natomiast wazne rosliny uprawne, takie jak orzechy ziemne i ziem¬ niaki rosna bez zahamowan. 45 Tabela 6. i 5_fnnvln_1_ 1 _V»ii+T7"r'lrlrv_Q_ 1 50 j ¦kaprylo- 1 iadiazoli- 1 |- cznik tg 4 7 7 6 6 G 1 55 60 65 kg substancji czynnej na 1 ha Solanum Allium Cucumis Medicago Phaseolus Glycine Helianthus Stellaria media Matricaria propionylo-1- (1,2,3-tiadia- zolilo-5)- mocznik 3,0 kg ' 3 7 0 3 2 0 3 4 1 fenylo-1- (1,2,3-tiadia- zolilo-5)- mocznik 3,0 kg 2 10 0 [ 2 2 2 3 3 113 130 657 ciag dalszy tabeli 6. 14 ciag dalszy tabeli 7. 1 * I chamomilla 1 Viola tricolor Centaurea cyanuis Amaranthus retroflexus 1 Galium aparine Chrysanthemum segetum Ipomea purpurea 1 Fagopyrum es.Avena fatua Alopecurus myosuroides Echinochloa crus galli Setaria italica Digitaria sanguinalis Cyperus esculentus | Sorghum 1 halepense Poa annua Cynodon dactylon Agropyron orzechy ziemne ziemniaki 1 2 4 1 0 10 2 5 4 5 8 4 2 3 3 6 4 4 5 10 10 3 1 2 3 ' ° 1 7 2 5 2 8 6 8 2 3 5 5 4 8 8 10 10 | 10 15 Tabela 7. { kg substancji 1 czynnej na 1 ha 1 1 Solanum Allium Cucumis Medicago Phaseolus Glycine Helianthus Stellaria media Matricaria chamamilla Vdola tricolor Centaurea cyanus Amaranthus retroflexus Galium aparine Chrysanthemum segetum Ipomea purpurea 1-izobutyry- lo-3-fenylo -Ml,2,3-tia- diazolilo-5)- mocznik 1,0 kg 2 7 10 4 8 4 7 9 9 6 4 8 5 10 ' 4 7 3-fenylo-l- kapryloilo-1- (1,2,3-tiadia- zolilo-5)- mocznik 1,0 kg 3 5 8 0 9 5 6 5 4 4 2 6 1 9 6 8 35 40 50 55 60 65 1 1 Fagopyrum es.Avena fatua Alopecurus myosuroides Echinochloa 1 crus galli 1 Setaria italica 1 Digitaria sanguinalis Cyperus esculentus Sorghum halepense I Poa annua Cynodon dactylon Agropyron repens orzechy ziemne .. ziemniaki 2. 4 10 ' 8 10 1 9 9 6 8 9 8 8 10 10 3 1 3 9 9 10 6 8 5 9 8 9 8 10 10 Tabela 8. kg substancji 1 czynnej na 1 ha 1 1! Solanum Allium Cucumis Medicago Phaseolus Glycine Helianthus Stellaria media Matricaria chamomilla Viola tricolor Centaurea cyanus Amaranthus ' retroflexus Galium aparine Chrysanthemum segetum Ipomea purpurea Fagopyrum es.Avena fatua Alopecurus myosuroides Echinochloa crus galli | i 3-fenylo-l- fenyloacety- lo-l- (1,2,3- -tiadiazolilo- -5)-mocznik | 3,0 kg 1 2 4 . 9 0 6 2 2 7 2 2 3 3 0 9 1 3 3 2 9 9 5 i l-acetylo-3- I -fenylo-1- (1,2,3-tiadia- 'zolilo-5)- mocznik 1,0 -kg 1 3 1 4 10 0 5 5 3 3 3 2 3 2 0 8 2 7 1 2 1 6 I 7 4 115 130 657 ciag dalszy tabeli 8. 16 1 v I Setaria italica Diigitaria 1 sanguinalis Cyperus esculentus Songhuim halepense Poa annua Cynodon dactylon Agropyron repens orzechy ziemne ziemniaki 2i 4 7 3 8 7 7 4 10 10 3i | 4 4 4 3 4 4 4 10 10 Przyklad VI. Rosliny bawelny w stadium 4—6 rozwinietych lisci wlasciwych traktowano zwiazka¬ mi, wyszczególnionymi w tablicy 9, w postaci za¬ wiesiny w 500 litrach wody na 1 ha, powtarzajac próbe czterokrotnie. Po uplywie 20 dni okreslono udzial procentowy zrzuconych lisci. Wyniki zesta¬ wiono w podanej nizej tabeli 9.Tabela 9.Nazwa zwiazku l-acetylo-3-fenylo-l- (l,2,3-tiadiazolilo-5)- mocznik Srodek porównawczy: l-*enylo-3H(l,2,3-tiadia- zolilo^5)Hmocznik Dawka w g substancji czynnej na 1 ha 500 500 Zrzuce¬ nie lisci w % 100 42,9 10 15 20 25 36 35 40 Przyklad VII. Rosliny bawelny w stadium 5—6 rozwinietych lisci wlasciwych tnaiktowamo i o- ceniano analogicznie jak w przykladzie VI. Wyniki zestawiono w podanej nizej tabeli 10.Tabela 10.Nazwa zwiazku 3-fenylo-l-propionylo- -l-(l^,3-tiadiazol!ilo-5)- mocznik l-butyrylo-3-fenylo-l- (l,2,3-tiadiazolilo-5)- mocznik l-kapryloilo-SWenylo- -l-(l,2,3-tiadiazolilo-5)- mocznik i Dawka w g substancji czynnej nsa 1 ha 500 500 500 Zrzuce¬ nie lisci w % 100 85,7 57,1 | 50 55 1 1 l-fenyloacetylo-3-fe- nylo-Ml^^tiadiazoli- 1 lo-5)-mocznik Srodek porównawczy: l-fenylo-3H(l,2,3-tiadia- zolilo-5)-mocznik 2 500 500 3 1 52,4 40,9 Zastrzezenia patentowe 1. Srodek regulujacy wzrost i defoliacyjny, za¬ wierajacy nosniki i/lub substancje pomocnicze oraz substancje czynna, znamienny tym, ze zawiera jako sybstancje czynna co najmniej jedna nowa pochod¬ na (l,2,3-tiadiazolilo^5)-mooznika o ogólnym wzo¬ rze 1, w którym Rx oznacza atom wodoru lub rod¬ nik alkilowy o 1—4 atomach wegla, ewentualnie jedno- lub kilkakrotnie przedzielony atomami tle¬ nu lub siarki, Ra oznacza ewentualnie jedno- lub kilkakrotnie przedzielony atomami tlenu luib siar¬ ki rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, ewentu¬ alnie jedno- lub kilkakrotnie podstawiony grupa alkilowa cykloalifatyczny rodnik weglowodorowy^ ewentualnie jedno- lub kilkakrotnie podstawiony grupa alkilowa i/lub chlorowcem i/lub grupa al- kilotio i/lub grupa alkoksylowa i/lub grupa trój- fluorometylowa i/lub grupa nitrowa aromatyczny rodnik weglowodorowy albo ewentualnie podsta¬ wiony heterocykliczny rodnik weglowodorowy o co najmniej jednym atomie azotu, R* oznacza atom wodoru, ewentualnie podstawiony rodnik alkilowy o 1—10 atomach wegla, rodnik alkenylowy o 2—8 atomach wegla, rodnik aryloalkilowy o 1—2 ato¬ mach wegla w czesci alkilowej, ewentualnie jedno- lub kilkakrotnie podstawiony grupa alkilowa o 1—6 atomach wegla cykloalifatyczny rodnik weglowodo¬ rowy o 3—8 atomach wegla ewentualnie jedno- lub kilkakrotnie podstawiony grupa alkilowa o 1—6 atomach wegla i/lub chlorowcem i/lub grupa al¬ koksylowa o 1—6 atomach wegla i/lub grupa trój- fluorometylowa aromatyczny rodnik weglowodoro¬ wy, a X oznacza atom tlenu lub siarki. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera zwiazek o wzorze 1, w którym Ri oznacza atom wodoru lub rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, Rs oznacza rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, rodnik cykloallrilowy o 5—8 atomach wegla,, rodnik fenylowy, rodnik chlorowcofenylowy, rodnik alkilofenylowy o 1—4 atomach wegla w czesci al¬ kilowej, rodnik alkoksyfenylowy o 1—4 atomach wegla w czesci alkoksylowej, rodnik nitrofenylowy lub rodnik trójfluorometylofenylowy, R3 oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy o 1—10 atomach wegla, rodnik fluorometylowy, rodnik metoksyime- tylowy, rodnik fenoksymetylowy, rodnik 1-fenoksy- etylowy, rodnik 2-fenoksyetylowy, rodnik (2,4-dwu- chlorofenoksy)-metylowy, rodnik alkenylowy o 2—8 atomach wegla, rodnik benzylowy, rodnik cyklo- alkdlowy o 3—8 atomach wegla, rodnik fenylowy, rodnik ,2-chlorofenylowy, rodnik 3-chlorofenylowy,.130 657 17 18 Todnik 3-metylofenylowy, rodnik 4Hmetylofenylowy, rodnik 3-nitrafenylowy, rodnik 4-nitrofenylowy, rodnik 2-metoksyfenylowy, rodnik 4-metoksyfeny- lowy, rodnik 1-naftylowy lub rodnik 2-furylowy, a X oznacza atom tlenu lub siarki. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienity tym, ze zawiera l-acetylc-3^enylo-Ml,2,3-tiadiazolilo-5)- mocznik. 4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera l^butyrylo-3-fenylo-lH(l,2,3-tiadiazolilo-5)- mocznik. 5. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 3-fenylo-l^propionylo-l-(l,2,3-tiadiazolilo-5) -mocznik. 6. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera l-izobutyrylo-3-fenylo-l-(l,2,3-tiadiazolilo-5) -mocznik. 7. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 3-fenylo-l-kapryloilo-l-(l,2,3-tiadiazolilo-5)- mocznik. 8. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 3-fenylo-l-fenyloacetylo-l-i(l,2,3-tiadiazolilo -5)-mocznik. 9. Sposób wytwarzania nowych pochodnych (1,2,3- -tiadiazolilo-5)-mocznika o ogólnym wzorze 1, W którym Ri oznacza atom wodoru lub rodnik alki¬ lowy o 1—4 atomach wegla, ewentualnie jedno- lub kilkakrotnie przedzielony atomami tlenu lub siarki, R2 oznacza ewentualnie jedno- lub kilka¬ krotnie przedzielony atomami tlenu lub siarki rod¬ nik alkilowy o 1—4 atomach wegla, ewentualnie jedno- lub kilkakrotnie podstawiony grupa alkilo¬ wa cykloalifatyczny rodnik weglowodorowy, ewen¬ tualnie jedno- lub kilkakrotnie podstawiony grupa alkilowa i/lub chlorowcem i/lub grupa alkilotio i/lub grupa alkoksylowa i/lub grupa trójfluorome- tylowa i/luib grupa nitrowa aromatyczny rodnik weglowodorowy albo ewentualnie podstawiony he¬ terocykliczny rodnik weglowodorowy o co najmniej jednym atomie azotu, R3 oznacza atom wodoru, ewentualnie podstawiony rodnik alkilowy o 1—10 atomach wegla, rodnik aikenylowy o 2—8 atomach wegla, rodnik aryloalkilowy o 1—2 atomach wegla w czesci alkilowej, ewentualnie jedno- lub kilka¬ krotnie podstawiony grupa alkilowa o 1—6 ato¬ mach wegla cykloalifatyczny rodnik weglowodoro¬ wy o 3—8 atomach wegla albo ewentualnie jedno- lub kilkakrotnie podstawiony grupa alkilowa o 1—6 atomach wegla i/lub chlorowcem i/lub grupa alko¬ ksylowa o 1—6 atomach wegla /lub grupa trój- fluorometylowa aromatyczny rodnik weglowodoro¬ wy, a X oznacza atom tlenu lub siarki, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 2 poddaje sie reakcji w obecnosci akceptora kwasu ze zwiazkiem o ogólnym wzorze 3, albo, jesli *RX oznacza atom wodoru, wprowadza sie w reakcje ze zwiazkiem o ogólnym wzorze 4 ewentualnie w obecnosci katali¬ zatora, przy czym Rlf Rf, Rj i X maja wyzej po¬ dane znaczenie, a Z oznacza atom wodoru lub rów¬ nowaznik metalu alkalicznego lub metalu ziem al¬ kalicznych, korzystnie atom sodu, potasu lub litu. 10 15 20 es130 657 O N-C-H 4-R.& NgC—Nn^N-Rjj */z t^-C-H Q K ,0-N-C-R, S Z w/ór 2.^N-CX-Cl RrN=C=X Hzor 4 PZGraf. Koszalin A-207 80 A-4 Cena 100 zl PL PL PL PL PL PL PL